mǎ róng zì jì zhǎng fú fēng mào líng rén yě jiāng zuò dà jiàng yán zhī zǐ
马融字季长，扶风茂陵人也，将作大匠严之子。
wéi rén měi cí mào yǒu jùn cái
为人美辞貌，有俊才。
chū jīng zhào zhì xún yǐ rú shù jiào shòu yǐn yú nán shān bù yīng zhēng pìn míng zhòng guān xī róng cóng qí yóu xué bó tōng jīng jí
初，京兆挚恂以儒术教授，隐于南山，不应征聘，名重关西，融从其游学，博通经籍。
xún qí róng cái yǐ nǚ qī zhī
恂奇融才，以女妻之。
yǒng chū èr nián dà jiàng jūn shān zhì wén róng míng zhào wèi shè rén fēi qí hǎo yě suì bù yīng mìng kè yú liáng zhōu wǔ dū hàn yáng jiè zhōng
永初二年，大将军邓骘闻融名，召为舍人，非其好也，遂不应命，客于凉州武都，汉阳界中。
huì qiāng lǔ biāo qǐ biān fāng rǎo luàn mǐ gǔ yǒng guì zì guān yǐ xī dào jìn xiāng wàng
会羌虏飙起，边方扰乱，米谷踊贵，自关以西，道殣相望。
róng jì jī yīn nǎi huǐ ér tàn xī wèi qí yǒu rén yuē gǔ rén yǒu yán zuǒ shǒu jù tiān xià zhī tú yòu shǒu wěn qí hóu yú fū bù wéi
融既饥因，乃悔而叹息，谓其友人曰：“古人有言：‘左手据天下之图，右手刎其喉，愚夫不为。
suǒ yǐ rán zhě shēng guì yú tiān xià yě
’所以然者，生贵于天下也。
jīn yǐ qǔ sú zhǐ chǐ zhī xiū miè wú zī zhī qū dài fēi lǎo zhuāng suǒ wèi yě
今以曲俗咫尺之羞，灭无赀之躯，殆非老、庄所谓也。
gù wǎng yīng zhì zhào
”故往应骘召。
sì nián bài wèi jiào shū láng zhōng yì dōng guān diǎn xiào mì shū
四年，拜为校书郎中，诣东观典校秘书。
shì shí shān tài hòu jiān cháo zhì xiōng dì fǔ zhèng
是时邓太后监朝，骘兄弟辅政。
ér sú rú shì shì yǐ wéi wén dé kě xìng wǔ gōng yi fèi suì qǐn sōu shòu zhī lǐ xi zhàn chén zhī fǎ gù huá zéi cóng héng chéng cǐ wú bèi
而俗儒世士，以为文德可兴，武功宜废，遂寝搜狩之礼，息战陈之法，故猾贼从横，乘此无备。
róng nǎi gǎn jī yǐ wéi wén wǔ zhī dào shèng xián bù zhuì wǔ cái zhī yòng wú huò kě fèi
融乃感激，以为文武之道，圣贤不坠，五才之用，无或可废。
yuán chū èr nián shàng guǎng chéng sòng yǐ fěng jiàn
元初二年，上《广成颂》以讽谏。
qí cí yuē
原文写道：
chén wén kǒng zǐ yuē shē zé bù xùn jiǎn zé gù
臣闻孔子曰：“奢则不逊，俭则固。
shē jiǎn zhī zhōng yǐ lǐ wèi jiè
”奢俭之中，以礼为界。
shì yǐ xī shuài shān shū zhī rén bìng cì guó jūn fěng yǐ tài kāng chí qū zhī jié
是以《蟋蟀》、《山枢》之人，并刺国君，讽以太康驰驱之节。
fu lè ér bù huāng yōu ér bù kùn xiān wáng suǒ yǐ píng hé fǔ cáng yí yǎng jīng shén zhì zhī wú jiāng
夫乐而不荒，忧而不困，先王所以平和府藏，颐养精神，致之无疆。
gù jiá jī míng qiú zài yú yú mó
故戛击鸣球，载于《虞谟》；
jí rì chē gōng xù yú zhōu shī
吉日车攻，序于《周诗》。
shèng zhǔ xián jūn yǐ zēng shèng měi qǐ tú wèi shē yín ér yǐ zāi
圣主贤君，以增盛美，岂徒为奢淫而已哉！
fú jiàn yuán nián yǐ lái zāo zhí è yùn bì xià jiè jù zāi yì gōng zì fěi bó huāng qì jìn yuàn fèi lè xuán qín yōu qián sī shí yǒu yú nián yǐ guò lǐ shù
伏见元年已来，遭值厄运，陛下戒惧灾异，躬自菲薄，荒弃禁苑，废B12D乐悬，勤忧潜思，十有余年，以过礼数。
zhòng yǐ huáng tài hòu tǐ táng yáo qīn jiǔ zú dǔ mù zhī dé bì xià lǚ yǒu yú zhēng zhēng zhī xiào wài shè zhū jiā měi yǒu yōu jí shèng ēn pǔ láo qiǎn shǐ jiāo cuò xī yǒu kuàng jué
重以皇太后体唐尧亲九族笃睦之德，陛下履有虞烝烝之孝，外舍诸家，每有忧疾，圣恩普劳，遣使交错，稀有旷绝。
shí shí níng xī yòu wú yǐ zì yú lè dài fēi suǒ yǐ féng yíng tài hé bì zhù wàn fú yě
时时宁息，又无以自娱乐，殆非所以逢迎太和，裨助万福也。
chén yú yǐ wéi suī shàng pō yǒu huáng chóng jīn nián wǔ yuè yǐ lái yǔ lù shí shù xiáng yìng jiāng zhì
臣愚以为虽尚颇有蝗虫，今年五月以来，雨露时澍，祥应将至。
fāng shè dōng jié nóng shì jiàn xì yi xìng guǎng chéng lǎn yuán xí guān sù mài quàn shōu cáng yīn jiǎng wǔ xiào liè shǐ liáo shù bǎi xìng fù dǔ yǔ máo zhī měi wén zhōng gǔ zhī yīn huan xī xǐ lè gǔ wǔ jiāng pàn yǐ yíng hé qì zhāo zhì xiū qìng
方涉冬节，农事间隙，宜幸广成，览原隰，观宿麦，劝收藏，因讲武校猎，使寮庶百姓，复睹羽旄之美，闻钟鼓之音，欢嬉喜乐，鼓舞疆畔，以迎和气，招致休庆。
xiǎo chén lóu yǐ bù shèng qū qū
小臣蝼蚁，不胜区区。
zhí zài shū jí jǐn yī jiù wén chóng shù sōu shòu zhī yì zuò sòng yī piān bìng fēng shàng
职在书籍，谨依旧文，重述搜狩之义，作颂一篇，并封上。
qiǎn lòu bǐ bó bù zú guān shěng
浅陋鄙薄，不足观省。
chén wén xī mìng shī yú jiān yǎn bó yú líng tái huò rén jiā ér chēng yān
臣闻昔命师于鞬EA72，偃伯于灵台，或人嘉而称焉。
bǐ gù wèi shi fu léi tíng zhī wèi tiān cháng jīn gé zhī zuò hūn míng yě
彼固未识夫雷霆之为天常，金革之作昏明也。
zì huáng yán zhī qián chuán dào wǎng jì
自黄、炎之前，传道罔记；
sān wǔ yǐ lái yuè kě lüè wén
三、五以来，越可略闻。
qiě qū qū zhī jiāo yóu kuò qī shí lǐ zhī yòu shèng chūn qiū zhī miáo
且区区之DBBA郊，犹廓七十里之囿，盛春秋之苗。
shī yǒng fu cǎo lè zòu zōu yú
《诗》咏甫草，乐奏《驺虞》。
shì yǐ dà hàn zhī chū jī yě zhái cí tiān yì zǒng fēng yǔ zhī huì jiāo yīn yáng zhī hé
是以大汉之初基也，宅兹天邑，总风雨之会，交阴阳之和。
kuí jué líng yòu yíng yú nán jiāo
揆厥灵囿，营于南郊。
tú guān qí chǎng qū yǔ huī tāi kuàng dàng xū xuàn wù wǎng liáo huō yù yāng chěng wàng qiān lǐ tiān yǔ dì mǎng
徒观其B348场区宇，恢胎旷荡，蕦夐勿罔，寥豁郁泱，骋望千里，天与地莽。
yú shì zhōu qū huán dú yòu yì mù sān tú zuǒ gài sōng yuè miàn jù héng yīn jī bèi wáng wū jìn yǐ bō zhā yín yǐ xíng luò
于是周阹环渎，右{亦目}三涂，左概嵩岳，面据衡阴，箕背王屋，浸以波、溠，夤以荥、洛。
jīn shān shí lín yīn qǐ hu qí zhōng é é qǐ qiāng qiāng zhuī lóng qióng huí yú wéi cuò cuī
金山、石林，殷起乎其中，峨峨岂々， 锵锵隹々， 隆穹B231回，嵎峞错崔。
shén quán cè chū dān shuǐ niè chí guài shí fú qìng yào kūn yú qí bēi
神泉侧出，丹水涅池，怪石浮磬，燿昆于其陂。
qí tǔ máo zé mù jiàn cǎo fāng rú gān tú zǐ qí yún zū chāng běn shēn pú zhī ér qín huán ráng hé yù qú guì rěn fú kuí gé jiǔ zū yú
其土毛则CE73牧荐草，芳茹甘荼，茈萁、芸蒩，昌本，深蒱，芝荋、堇、荁，蘘荷、芋渠，桂荏、凫葵，格、韭、菹、于。
qí zhí wù zé xuán lín bāo zhú
其植物则玄林包竹。
fān líng bì jīng zhēn lín jiā shù jiàn mù cóng shēng chūn wú tiǎn bǎi guì liǔ fēng yáng fēng tóng duì wèi yín míng yè sēn shuǎng
籓陵蔽京，珍林嘉树，建木丛生，椿、梧、栝、柏、柜、柳、枫、杨，丰彤对蔚，崟<名页>椮爽。
xī xí chūn fēng hán jīn tǔ róng pù yú bù wéi hù yíng è kě dān xíng
翕习春风，含津吐荣，铺于布B349，蓶扈B34A荧，恶可殚形。
zhì yú yáng yuè yīn tè hài zuò bǎi cǎo bì luò xū lín héng jiè tián fén lái zhà mù
至于阳月，阴慝害作，百草毕落，蕦林衡戒田，焚莱柞木。
rán hòu jǔ tiān wǎng dùn bā jiū liǎn jiǔ sǒu zhī dòng wù huán tuó sì yě zhī fēi zhēng
然后举天网，顿八B163，揪敛九薮之动物，缳橐四野之飞征。
jiū zhī hu cí yòu zhī zhōng shān dūn yún yí qún míng jiāo jiāo bǐ kuí zào zǐ yě tīng sǒng lí zhū mù xuàn lì shǒu cè luàn chén zi chóu hūn
鸠之乎兹囿之中，山敦云移，群鸣胶胶，鄙骙噪F446，子野听耸，离朱目眩，隶首策乱，陈子筹昏。
yú shí yíng wéi huī kuò chōng chì chuān gǔ luō mí lún kēng zé gāo láo líng shān
于时营围恢廓，充斥川谷，B34BB34C罗B34D，弥纶坑泽，皋牢陵山。
xiào duì àn bù qián hòu yǒu zhūn jiǎ yǐ xiāng wu wù jǐ wèi jiān
校队案部，前后有屯，甲乙相伍，戊己为坚。
shèng yú nǎi yǐ jí yuè zhī yáng shuò dēng yú shū lòu zhī jīn lù liù sù shuāng zhī xuán lóng jiàn xióng hóng zhī jīng xià jiē míng yuān zhī xiū chuáng
乘舆乃以吉月之阳朔，登于疏镂之金路，六骕骦之玄龙，建雄虹之旌夏，揭鸣鸢之修橦。
yè cháng gēng zhī fēi rán zài rì yuè zhī tài cháng qī zhāo yáo yǔ xuán yì zhù wǎng shǐ yú tiān láng
曳长庚之飞髯，载日月之太常，栖招摇与玄弋，注枉矢于天狼。
yǔ máo fēn qí biāo yòu yáng jīn ér tuō yù xiāng
羽毛纷其髟鼬，扬金B34E而扡玉镶。
tún tián chē yú píng yuán bō tóng tú yú gāo gāng zhān càn qí rú lín cuò wǔ sè yǐ chī guāng
屯田车于平原，播同徒于高冈，旃B34F掺其如林，错五色以摛光。
qīng fēn āi sǎo yě chǎng shì liù shī sōu jùn liáng
清氛埃，埽野场，誓六师，搜俊良。
sī tú lè zú sī mǎ píng xíng chē gōng mǎ tóng jiào dá jiè tōng
司徒勒卒，司马平行，车攻马同，教达戒通。
fá jiù gǔ zhuàng huá zhōng cuò tú zòng fù zhēn cóng
伐咎鼓，撞华钟，错徒纵，赴榛丛。
huī huà huò yì bié wù fēn bēn sāo rǎo yù huáng wǎng lái jiāo chuǎn fēn fēn huí huí nán běi dōng xī
徽婳霍奕，别骛分奔，骚扰聿皇，往来交舛，纷纷回回，南北东西。
fēng xíng yún zhuǎn xiōng gài yǐn hōng huáng chén bó wěng àn ruò wù hūn
风行云转，匈盖隐訇，黄尘勃滃，暗若雾昏。
rì yuè wèi zhī lóng guāng liè sù wèi zhī yì mèi piào jiǎo kè cái jìn yǒng chéng qì
日月为之笼光，列宿为之翳昧，僄狡课才，劲勇程气。
gǒu mǎ jué zhú yīng jìng zhì xiāo qí páng zuǒ qīng chē héng lì xiāng yǔ lù liáng yù huáng yú zhōng yuán
狗马角逐，鹰■竞鸷，骁骑旁佐，轻车横厉，相与陆梁，聿皇于中原。
juàn kūn tí cōng tè jiān dòu wán dī zǒng jiè xiān sàn máo zú gù yǔ qún
绢猑蹄，𫓩特肩，脰完羝，捴介鲜，散毛族，梏羽群。
rán hòu fēi chán diàn jī liú shǐ yǔ zhuì gè zhǐ suǒ zhì bù qī jù yì cuàn fú rēng lún fā zuò wú wèi
然后飞鋋电激，流矢雨坠，各指所质，不期俱殪，窜伏扔轮，发作梧𫐕。
duì shū kuáng jī tóu xiàn lú suì shòu bù dé chuān qín bù dé piē
祋殳狂击，头陷颅碎，兽不得猭，禽不得瞥。
huò yí yóu wèi shū diān bèi dùn rú rú yín chōng qú sāi suì pā huá bù bù kě shèng jì
或夷由未殊，颠狈顿B350，蠕蠕蟫々，充衢塞隧，葩华B351布，不可胜计。
ruò fú zhì shòu tuàn shū chóng jù yá qián kǒu dà xiōng shào hòu wēn xún ōu yū fù yú yī zǔ mò gǎn yīng yù
若夫鸷兽<彖殳>虫，倨牙黔口，大匈哨后，温巡欧纡，负隅依阻，莫敢婴御。
nǎi shǐ zhèng shū jìn fù zhī tú kuí gū kuī cì luǒ chéng tǎn xī mào zhè chá jí zhǐ qióng jùn gǔ dǐ yōu xiè bào chì hǔ bó kuáng sì yù zhì chǐ xióng qū fēng xī
乃使郑叔、晋妇之徒，睽孤刲刺，裸裎袒裼，冒■柘，槎棘枳，穷浚谷，底幽嶰，暴斥虎，搏狂兕，狱{制齿}熊，抾封豨。
huò qīng miǎo hàn shū lǒu lǐng fàn lì sōng luán líng qiáo sōng lǚ xiū chuō xún zhī miǎo biāo duān wěi cāng wèi jǐ xuán yuán mù chǎn jǐn yù shǔ dān
或轻訬EC36悍，CE5E疏嵝领，犯历嵩峦，陵乔松，履修B3 53踔攳枝，杪标端，尾苍蜼，掎玄猿， 木产尽，寓属单。
hǎn wǎng hé bù yì tóng qū lèi xíng bìng qū xīng bù lì shǔ cáo wǔ xiāng bǎo gè yǒu fèn jú
罕罔合部，B354弋同曲，类行并驱，星布丽属，曹伍相保，各有分局。
zēng bō fēi liú xiān luó luò mò yóu zhì qún jīng chen dǎo bèi zuò huī rán yún qǐ zhá ěr báo luò
矰碆飞流，纤罗络𫄲，游雉群惊，晨岛辈作，翚然云起，霅尔雹落。
ěr nǎi guān gāo dǎo gǎi chéng huí yuán sù huī fāng fǔ féng yí cè gōu máng chāo huāng hū chū chóng yáng lì yún hàn héng tiān huáng
尔乃B343观高蹈，改乘回辕，溯恢方，抚冯夷，策句芒，超荒忽，出重阳，厉云汉，横天潢。
dǎo guǐ qū jìng shén chǎng zhào líng bǎo zhào fāng xiāng qū lì yì zǒu yù xiáng
导鬼区，径神场，诏灵保，召方相，驱厉疫，走蜮祥。
shāo wǎng liǎng fú yóu guāng jiā tiān gǒu fén yáng
捎罔两，拂游光，枷天狗，B144坟羊。
rán hòu huǎn jié shū róng péi huí ān bù jiàng jí bō chuān héng zé yú shǐ yú chén gǔ
然后缓节舒容，裴回安步，降集波E467，川衡泽虞，矢鱼陈罟。
zī fēi sù shā tián kāi gǔ gǔ huī zhōng kuí yáng guān fǔ kān zhòng bīng bō zhé hù cè qián lín zhǒng jiè lǚ
兹飞，宿沙、田开、古蛊，翚终葵，扬关斧，刊重冰，拨蛰户，测潜鳞，踵介旅。
nì liè tuān lài bèn báo fén ráo lún miè tán yuān zuǒ qiè kuí lóng yòu tí jiāo tuó chūn xiàn wáng wěi xià jiàn biē yuán
逆猎湍濑，渀薄汾桡，沦灭潭渊，左挈夔龙，右提蛟鼍，春献王鲔，夏荐鳖鼋。
yú shì liú lǎn biàn zhào dān biàn jí tài shàng xià jiū jìng shān gǔ xiāo tiáo yuán yě qiǎo shàng wú fēi niǎo xià wú zǒu shòu yú rén zhí liè zhě xiào jù chē bì tián ba xuán rù jìn yòu
于是流览遍照，殚变极态，上下究竟，山谷萧条，原野D436愀，上无飞鸟，下无走兽，虞人植C42F，猎者效具，车弊田罢，旋入禁囿。
qī chí hu zhāo míng zhī guān xiū xī hu gāo guāng zhī xiè yǐ lín hu hóng chí
栖迟乎昭明之观，休息乎高光之榭，以临乎宏池。
zhèn yǐ yáo tái chún yǐ jīn dī shù yǐ pú liǔ bèi yǐ lǜ suō wǎng yàng hàng mǎng cuò wěi tiān dì hóng dòng gù wú duān yá dà míng shēng dōng yuè shuò xi bēi
镇以瑶台，纯以金堤，树以蒱柳，被以绿莎，㲿瀁沆漭，错C627 B231委，天地虹洞，固无端涯，大明生东， 月朔西陂。
nǎi mìng hú zhuō qū shuǐ gǔ zhú wǎng chī miè duǎn hú jīng ní
乃命壶涿，驱水蛊，逐罔、螭，灭短狐，E460鲸、鲵。
rán hòu fāng yú huáng lián qióng zhōu zhāng yún fān shī ní chóu mǐ fēng líng xùn liú fā zhào gē zòng shuǐ ōu yín yú chū shī cài fú xiāng líng xià hàn nǚ yóu
然后方余皇，连舼舟，张云帆，施蜺帱，靡B355风，陵迅流，发棹歌，纵水讴，淫鱼出，蓍蔡浮，湘灵下，汉女游。
shuǐ qín hóng hú yuān yāng ōu yī cāng guā lú yì lù yàn nǎi ān sī qǐn jí hé qí yá
水禽鸿鹄，鸳鸯、鸥、鹥、鸧鸹、鸬、鹢，鹭、雁、B356，乃安斯寝，戢翮其涯。
fáng xù xún lǐ cháng shā lè wǒ chún dé téng yǒng xiāng suí suī líng zhǎo zhī bái niǎo mèng jīn zhī yuè yú fāng sī miè yǐ
鲂、𫚈、鱏、F6FD、EF31、鲤、鲿、𫚌，乐我纯德，腾踊相随，虽灵沼之白鸟，孟津之跃鱼，方斯蔑矣。
rán yóu yǒng gē yú ling xiāo zài chén yú fāng cè qǐ bù āi zāi
然犹咏歌于伶萧，载陈于方策，岂不哀哉！
yú shì zōng miào jì xiǎng páo chú jì chōng chē tú jì jiǎn qì xiè jì gōng
于是宗庙既享，庖厨既充，车徒既简，器械既攻。
rán hòu bǎi shēng bān qín yū cì kào gōng qún shī dié wu bó xiào qiān zhòng shān cháng mǎn fáng zǔ wú kōng
然后摆牲班禽，淤赐犒攻，群师叠伍，伯校千重，山EF7A常满，房俎无空。
jiǔ zhèng àn duì shàn fū xún xíng qīng láo chē còu fán zhì qí jiāng gǔ hài jǔ jué zhōng míng jì shāng
酒正案队，膳夫巡行，清醪车凑，燔炙骑将，鼓骇举爵，钟鸣既觞。
ruò nǎi yáng ā shuāi fěi zhī jìn zhì chǎn wā huá yǔ zhī nán yīn suǒ yǐ dòng dàng xiōng yì fā míng ěr mù
若乃《阳阿》衰斐之晋制，阐蛙华羽之南音，所以洞荡匈臆，发明耳目。
shū yuè yùn xù hài dòng dǐ fú huáng huáng qiāng qiāng zòu yú nóng jiāo dà lù zhī qú yǔ bǎi xìng lè zhī
疏越蕴慉，骇恫底伏，锽锽枪枪，奏于农郊大路之衢，与百姓乐之。
shì yǐ míng dé yào hu zhōng xià wēi líng chàng hu sì huāng dōng lín fú jù hǎi ér rù xiǎng
是以明德曜乎中夏，威灵畅乎四荒，东邻浮巨海而入享。
xī lǚ yuè cōng lǐng ér lái wáng nán jiǎo yīn jiǔ yì ér zhì gòng shuò dí shǔ xiàng xū ér lái tóng
西旅越葱领而来王，南徼因九译而致贡，朔狄属象胥而来同。
gài ān bù wàng wēi zhì bù wàng luàn dào zài hu cí sī gù dì wáng zhī suǒ yǐ yào shén wǔ ér zhé xiá chōng zhě yě
盖安不忘危，治不忘乱，道在乎兹，斯固帝王之所以曜神武而折遐冲者也。
fāng jīn dà hàn shōu gōng yú dào dé zhī lín zhì huò yú rén yì zhī yuān hū sōu shòu zhī lǐ quē pán yú zhī diàn
方今大汉收功于道德之林，致获于仁义之渊，忽搜狩之礼，阙槃虞之佃。
àn mèi bù dǔ rì yuè zhī guāng lóng hūn bù wén léi tíng zhī zhèn yú jīn shí èr nián wèi rì jiǔ yǐ
暗昧不睹日月之光，聋昏不闻雷霆之震，于今十二年，为日久矣。
yì fāng jiāng kān jìn tái zhī mì cáng fā tiān fǔ zhī guān cháng yóu zhì yào zhī gù yè lǜ diǎn xíng zhī jiù zhāng
亦方将刊禁台之秘藏，发天府之官常，由质要之故业，率典刑之旧章。
cǎi qīng yuán jiā qí yáng dēng jùn jié mìng xián liáng jǔ yān zhì bá yōu huāng
采清原，嘉岐阳，登俊桀，命贤良，举淹滞，拔幽荒。
chá yín chǐ zhī huá yù gù jiè tè zhī shí gōng pìn quǎn mǔ zhī qún yǎ zōng zhòng yuān zhī qián lóng
察淫侈之华誉，顾介特之实功，聘畎亩之群雅，宗重渊之潜龙。
nǎi chǔ jīng shān sǒu
乃储精山薮。
lì sī hé zé mù xǐ dǐng zǔ ěr tīng kāng qú yíng fù shuō yú xū mǐ qiú yī yǐn yú páo chú suǒ jiāo lì yú yú yán tīng níng qī yú dà chē
历思河泽，目矖鼎俎，耳听康衢，营傅说于胥靡，求伊尹于庖厨，索胶鬲于鱼盐，听宁戚于大车。
bǐ zhī chāng yán ér hóng yì yì yuè sān jiā chí chěng wǔ dì xī lǎn xiū xiáng zǒng kuò qún ruì
俾之昌言而宏议，轶越三家，驰骋五帝，悉览休祥，总括群瑞。
suì qī fèng huáng yú gāo wú sù qí lín yú xī yuán nà jiāo yáo zhī zhēn yǔ shòu wáng mǔ zhī bái huán
遂栖凤皇于高梧，宿麒麟于西园，纳僬侥之珍羽，受王母之白环。
yǒng xiāo yáo hu yǔ nèi yǔ èr yí hu wú jiāng èr zào huà yú hòu tǔ cān shén shī yú hào qián chāo tè dá ér wú chóu huàn wēi wēi ér wú yuán
永逍摇乎宇内，与二仪乎无疆，贰造化于后土，参神施于昊干，超特达而无俦，焕巍巍而无原。
fēng qiān yì zhī zǐ sūn lì wàn zài ér yǒng yán
丰千亿之子孙，历万载而永延。
lǐ yuè jì què běi yuán fǎn zhì zì xīn chéng bèi yī quē fǎn luò jīng
礼乐既阕，北辕反B445，至自新城，背伊阙，反洛京。
sòng zòu wǔ shān shì zhì yú dōng guān shí nián bù dé diào
颂奏，忤邓氏，滞于东观，十年不得调。
yīn xiōng zi sàng zì hé guī
因兄子丧自劾归。
tài hòu wén zhī nù wèi róng xiū báo zhào chú yù shì zhōu jùn suì lìng jìn gù zhī
太后闻之怒，谓融羞薄诏除，欲仕州郡，遂令禁锢之。
tài hòu bēng ān dì qīn zhèng zhào hái láng shǔ fù zài jiǎng bù
太后崩，安帝亲政，召还郎署，复在讲部。
chū wèi hé jiān wáng jiù cháng shǐ
出为河间王厩长史。
shí chē jià dōng xún dài zōng róng shàng dōng xún sòng dì qí qí wén zhào bài láng zhōng
时车驾东巡岱宗，融上《东巡颂》帝奇其文，召拜郎中。
jí běi xiāng hóu jí wèi róng yí bìng qù wèi jùn gōng cáo
及北乡侯即位，融移病去，为郡功曹。
yáng jiā èr nián zhào jǔ dūn piáo chéng mén xiào wèi cén qǐ jǔ róng zhēng yì gōng chē duì cè bài yì láng
阳嘉二年，诏举敦朴，城门校尉岑起举融，征诣公车，对策，拜议郎。
dà jiàng jūn liáng shāng biǎo wéi cóng shì zhōng láng zhuǎn wǔ dū tài shǒu
大将军梁商表为从事中郎，转武都太守。
shí xī qiāng fǎn pàn zhēng xi jiāng jūn mǎ xián yǔ hù qiāng xiào wèi hú chóu zhēng zhī ér jī jiǔ bù jìn
时西羌反叛，征西将军马贤与护羌校尉胡畴征之，而稽久不进。
róng zhī qí jiāng bài shàng shū qǐ zì xiào yuē
融知其将败，上疏乞自效，曰：
jīn zá zhǒng zhū qiāng zhuǎn xiāng chāo dào yi jí qí wèi bìng jí qiǎn shēn rù pò qí zhī dǎng ér mǎ xián děng chǔ chù liú zhì
今杂种诸羌转相抄盗，宜及其未并，亟遣深入，破其支党，而马贤等处处留滞。
qiāng hú bǎi lǐ wàng chén qiān lǐ tīng shēng jīn táo nì bì huí lòu chū qí hòu zé bì qīn kòu sān fǔ wèi mín dà hài
羌胡百里望尘，千里听声，今逃匿避回，漏出其后，则必侵寇三辅，为民大害。
chén yuàn qǐng xián suǒ bù kě yòng guān dōng bīng wǔ qiān cái jiǎ bù duì zhī hào jìn lì lǜ lì mái gēn xíng shǒu yǐ xiān lì shì sān xún zhī zhōng bì kè pò zhī
臣愿请贤所不可用关东兵五千，裁假部队之号，尽力率厉，埋根行首，以先吏士，三旬之中，必克破之。
chén shǎo xí xué yì bù gēng wǔ zhí wěi chén cǐ yán bì shòu wū wǎng zhī gū
臣少习学艺，不更武职，猥陈此言，必受诬罔之辜。
xī máo suí sī yǎng wèi zhòng suǒ chī zhōng yǐ yī yán kè dìng cóng yào
昔毛遂厮养，为众所蚩，终以一言，克定从要。
chén jù xián děng zhuān shǒu yī chéng yán gōng yú xi ér qiāng chū yú dōng qiě qí jiàng shì bì yǒu gāo kè kuì pàn zhī biàn
臣惧贤等专守一城，言攻于西而羌出于东，且其将士必有高克溃叛之变。
cháo tíng bù néng yòng
朝廷不能用。
yòu chén xīng bèi cān bì cān xī fāng zhī sù bì wèi biān bīng zhì yú fēn yě bīng zhōu shì yě
又陈：“星孛参、毕，参西方之宿，毕为边兵，至于分野，并州是也。
xī róng běi dí dài jiāng qǐ hu
西戎北狄，殆将起乎！
yi bèi èr fāng
宜备二方。
xún ér lǒng xī qiāng fǎn wū huán kòu shàng jùn jiē zú rú róng yán
”寻而陇西羌反，乌桓寇上郡，皆卒如融言。
sān qiān huán dì shí wéi nán jùn tài shǒu
三迁，桓帝时为南郡太守。
xiān shì róng yǒu shì wǔ dà jiàng jūn liáng jì zhǐ jì fěng yǒu sī zòu róng zài jùn tān zhuó miǎn guān kūn xǐ shuò fāng
先是融有事忤大将军梁冀旨，冀讽有司奏融在郡贪浊，免官，髡徙朔方。
zì cì bù shū de shè hái fù bài yì láng zhòng zài dōng guān zhù shù yǐ bìng qù guān
自刺不殊，得赦还，复拜议郎，重在东观著述，以病去官。
róng cái gāo bó qià wèi shì tōng rú jiào yǎng zhū shēng cháng yǒu qiān shù
融才高博洽，为世通儒，教养诸生，常有千数。
zhuō jùn lú zhí běi hǎi zhèng xuán jiē qí tú yě
涿郡卢植，北海郑玄，皆其徒也。
shàn gǔ qín hǎo chuī dí dá shēng rèn xìng bù jū rú zhě zhī jié
善鼓琴，好吹笛，达生任性，不拘儒者之节。
jū zì qì fú duō cún chǐ shì
居字器服，多存侈饰。
cháng zuò gāo táng shī jiàng shā zhàng qián shòu shēng tú hòu liè nǚ lè dì zǐ yǐ cì xiāng chuán xiǎn yǒu rù qí shì zhě
尝坐高堂，施绛纱帐，前授生徒，后列女乐，弟子以次相传，鲜有入其室者。
cháng yù xun zuǒ shì chūn qiū jí jiàn gǔ kuǐ zhèng zhòng zhù nǎi yuē gǔ jūn jīng ér bù bó zhèng jūn bó ér bù jīng
尝欲训《左氏春秋》，及见贾逵、郑众注，乃曰：“贾君精而不博，郑君博而不精。
jì jīng jì bó wú hé jiā yān
既精既博，吾何加焉！
dàn zhe sān chuán yì tóng shuō
”但著《三传异同说》。
zhù xiào jīng lún yǔ shī yì sān lǐ shàng shū liè nǚ zhuàn lǎo zi huái nán zǐ lí sāo
注《孝经》、《论语》、《诗》、《易》、《三礼》、《尚书》、《列女传》、《老子》、《淮南子》、《离骚》，
suǒ zhe fù sòng bēi lěi shū jì biǎo zòu qī yán qín gē duì cè yí lìng
所著赋、颂、碑、诔、书、记、表、奏、七言、琴歌、对策、遗令，
fán èr shí yī piān
凡二十一篇。
chū róng chéng yú shān shì bù gǎn fù wéi wǔ shì jiā suì wèi liáng jì cǎo zòu li gù yòu zuò dà jiāng jūn xī dì sòng yǐ cǐ pō wéi zhèng zhí suǒ xiū
初，融惩于邓氏，不敢复违忤势家，遂为梁冀草奏李固，又作大将军《西第颂》，以此颇为正直所羞。
nián bā shí bā yán xī jiǔ nián zú yú jiā
年八十八，延熹九年卒于家。
yí lìng báo zàng
遗令薄葬。
zú sūn rì dī xiàn dì shí wèi zhì tài fù
族孙日䃅，献帝时位至太傅。
lùn yuē mǎ róng cí mìng shān shì qūn xún lǒng hàn zhī jiān jiāng yǒu yì yú jū zhēn hu
论曰：马融辞命邓氏，逡巡陇、汉之间，将有意于居贞乎？
jì ér xiū qū shì zhī jié xī bù zī zhī qū zhōng yǐ shē lè zì xìng dǎng fù chéng jī gù zhī shí néng kuāng yù zhě xiān yǐ
既而羞曲士之节，惜不赀之躯，终以奢乐恣性，党附成讥，固知识能匡欲者鲜矣。
fu shì kǔ zé jīn quán zhī qíng báo
夫事苦，则矜全之情薄；
shēng hòu gù ān cún zhī lǜ shēn
生厚，故安存之虑深。
dēng gāo bù jù zhě xū mí zhī rén yě
登高不惧者，胥靡之人也；
zuò bù chuí táng zhě qiān jīn zhī zǐ yě
坐不垂堂者，千金之子也。
yuán qí dà lüè guī yú suǒ ān ér yǐ yǐ
原其大略，归于所安而已矣。
wù wǒ yì guān yì gēng xiāng xiào yě
物我异观，亦更相笑也。