yuán wén
【原文】
yáng yāo wèi kòu
杨幺为寇。
yuè fēi suǒ bù jiē xī běi rén bù xí shuǐ zhàn
岳飞所部皆西北人,不习水战。
fēi yuē bīng hé cháng gù yòng zhī hé rú ěr xiān qiǎn shǐ zhāo yù zhī zéi dǎng huáng zuǒ yuē yuè jié shǐ hào lìng rú shān ruò yǔ zhī dí wàn wú shēng lǐ bù rú wǎng jiàng bì shàn yù wǒ
飞曰:“兵何常,顾用之何如耳!”先遣使招谕之,贼党黄佐曰:“岳节使号令如山,若与之敌,万无生理,不如往降,必善遇我。
suì jiàng
”遂降。
fēi dān qí àn qí bù fǔ zuǒ bèi yuē zi zhī nì shùn zhě guǒ néng lì gōng fēng hóu qǐ zú dào yù fù qiǎn zi zhì hú zhōng shì qí kě chéng zhě qín zhī kě quàn zhě zhāo zhī rú hé
飞单骑按其部,拊佐背曰:“子知逆顺者,果能立功,封侯岂足道,欲复遣子至湖中,视其可乘者擒之,可劝者招之,如何?
zuǒ gǎn qì shì yǐ sǐ bào
”佐感泣,誓以死报。
shí zhāng jùn yǐ dū du jūn shì zhì tán cān zhèng xí yì yǔ jùn yǔ yí fēi wán kòu
时张浚以都督军事至潭,参政席益与浚语,疑飞玩寇。
biān pī yōng cái hé zhī dà jì
(边批:庸才何知大计?
yù yǐ wén
)欲以闻。
jùn yuē yuè hóu zhōng xiào rén yě
浚曰:“岳侯忠孝人也。
bīng yǒu shēn jī hé kě yì yán
兵有深机,何可易言?
yì cán ér zhǐ
”益惭而止。
huáng zuǒ xí zhōu lún zhài shā lún qín qí tǒng zhì chén guì děng
黄佐袭周伦砦,杀伦,擒其统制陈贵等。
huì zhào jùn hái fáng qiū
会召浚还防秋。
fēi xiù xiǎo tú shì jùn jùn yù dài lái nián yì zhī
飞袖小图示浚,浚欲待来年议之。
fēi yuē wáng sì xiāng yǐ wáng shī gōng shuǐ kòu zé nán
飞曰:“王四厢以王师攻水寇,则难;
fēi yǐ shuǐ kòu gōng shuǐ kòu zé yì
飞以水寇攻水寇,则易。
shuǐ zhàn wǒ duǎn bǐ zhǎng yǐ suǒ duǎn gōng suǒ cháng suǒ yǐ nán
水战,我短彼长,以所短攻所长,所以难;
ruò yīn dí jiàng yòng dí bīng duó qí shǒu zú zhī zhù lí qí fù xīn zhī tuō shǐ gū lì ér hòu yǐ wáng shī chéng zhī bā rì zhī nèi dāng fú zhū qiú
若因敌将用敌兵,夺其手足之助,离其腹心之托,使孤立,而后以王师乘之,八日之内,当俘诸酋。
jùn xǔ zhī
”浚许之。
fēi suì rú dǐng zhōu
飞遂如鼎州。
huáng zuǒ zhāo yáng qīn lái jiàng fēi xǐ yuē yáng qīn xiāo hàn jì jiàng
黄佐招杨钦来降,飞喜曰:“杨钦骁悍,既降。
zéi fù xīn kuì yǐ
贼腹心溃矣!”
biǎo shòu qīn wǔ yì dài fū lǐ yù shén hòu nǎi fù qiǎn guī hú zhōng
表授钦武义大夫,礼遇甚厚,乃复遣归湖中。
liǎng rì qīn shuō quán cóng liú ruì děng jiàng
两日,钦说全琮、刘锐等降。
fēi guǐ mà yuē zéi bù jìn jiàng hé lái yě
飞诡骂曰:“贼不尽降,何来也?
zhàng zhī fù lìng rù hú
”杖之,复令入湖。
shì yè yǎn dí yíng jiàng qí zhòng shù wàn
是夜掩敌营,降其众数万。
yāo fù gù bù fú fāng fú zhōu hú zhōng yǐ lún jī shuǐ qí xíng rú fēi
幺负固不服,方浮舟湖中,以轮激水,其行如飞;
páng zhì zhuàng gān guān zhōu yíng zhī zhé suì
旁置撞竿,官舟迎之,辄碎。
fēi fá jūn shān mù wèi jù fá sāi zhū gǎng chà yòu yǐ fǔ mù luàn cǎo fú shàng liú ér xià
飞伐君山木为巨筏,塞诸港汊,又以腐木乱草,浮上流而下。
zé shuǐ qiǎn chù qiǎn shàn mà zhě tiāo zhī qiě xíng qiě mà
择水浅处,遣善骂者挑之,且行且骂。
zéi nù lái zhuī zé cǎo yōng jī zhōu lún ài bù xíng fēi jí qiǎn bīng jī zhī zéi bēn gǎng zhōng wèi fá suǒ jù guān jūn chéng fá zhāng niú gé yǐ bì shǐ shí jǔ jù mù zhuàng qí zhōu jǐn huài
贼怒来追,则草壅积,舟轮碍不行,飞亟遣兵击之,贼奔港中,为筏所拒,官军乘筏,张牛革以蔽矢石,举巨木撞其舟,尽坏。
yāo tóu shuǐ zhōng niú gāo qín zhǎn
幺投水中,牛皋擒斩。
fēi rù zéi lěi yú qiú jīng yuē hé shén yě
飞入贼垒,余酋惊曰:“何神也?
jù jiàng fēi qīn xíng zhū zhài wèi fǔ zhī
”俱降,飞亲行诸砦慰抚之。
zòng lǎo ruò guī jí shào zhuàng wèi jūn guǒ bā rì ér zéi píng
纵老弱归籍,少壮为军,果八日而贼平。
jùn tàn yuē yuè hóu shén suàn yě
浚叹曰:“岳侯神算也!”
píng yáng yāo jù dòng tíng lù gēng shuǐ zhàn lóu chuán shí yú zhàng guān jūn tú yǎng shì bù dé jìn
〔评〕杨幺据洞庭,陆耕水战,楼船十余丈,官军徒仰视,不得近。
yuè fēi móu yì yù zào dà zhōu hú nán yùn pàn xuē bì wèi yuè yuē ruò shì fēi suì yuè bù shèng
岳飞谋亦欲造大舟,湖南运判薛弼谓岳曰:“若是,非岁月不胜。
qiě bǐ zhī suǒ cháng biān pī míng yán kě yǐ chù lèi
且彼之所长,(边批:名言可以触类。
kě bì ér bù kě dòu yě
)可避而不可斗也。
jīn dà hàn hé shuǐ luò hóng ruò zhòng gòu zhōu shǒu wù yǔ zhàn suì fá duàn jiāng lù
今大旱,河水落洪,若重购舟首,勿与战,遂筏断江路。
gǎo qí shàng liú shǐ bǐ zhī zhǎng zuò fèi
藁其上流,使彼之长坐废。
ér jīng qí zhí dǎo qí lěi zé bǐ huài zài mù qián yǐ
而精骑直捣其垒,则彼坏在目前矣。
yuè cóng zhī suì píng yāo
”岳从之,遂平幺。
rén zhī yuè hóu shén suàn píng yāo yú bā rì zhī jiān ér bù zhī jì chū xuē bì
人知岳侯神算,平幺于八日之间,而不知计出薛弼。
cóng lái míng jiàng míng xiāng wèi yǒu bù zī rén yǐ chéng gōng zhě
从来名将名相,未有不资人以成功者。
yuè zhōng wǔ shàn yǐ shǎo jī zhòng cháng yǐ bā bǎi rén pò qún dào wáng shàn děng wǔ shí wàn zhòng yú nán xūn mén
岳忠武善以少击众,尝以八百人破群盗王善等五十万众于南薰门;
yǐ bā qiān rén pò cáo chéng shí wàn zhòng yú guì lǐng
以八千人破曹成十万众于桂岭;
qí zhàn wù shù yú yǐng chāng zé yǐ bèi wéi bā bǎi yú zhū xiān zhèn zé yǐ wǔ bǎi jiē pò qí zhòng shí yú wàn
其战兀术于颍昌,则以背嵬八百,于朱仙镇则以五百,皆破其众十余万。
fán yǒu suǒ jǔ jǐn zhào zhū tǒng zhì yǔ móu móu dìng ér hòu zhàn
凡有所举,尽召诸统制与谋,谋定而后战。
gù yǒu zhàn wú bài cù yù dí bù dòng dí rén wèi zhī yǔ yuē hàn shān yì hàn yuè jiā jūn nán qí yù jūn yán ér yǒu ēn zú yǒu qǔ mín má yī lǚ yǐ shù chú zhě lì zhǎn yǐ xùn
故有战无败,猝遇敌,不动,敌人为之语曰:“撼山易,撼岳家军难!”其御军严而有恩,卒有取民麻一缕以束刍⑧者,立斩以徇。
zú yè sù mín kāi mén yuàn nà wú gǎn rù zhě
卒夜宿,民开门愿纳,无敢入者。
jūn suī dòng sǐ bù chāi wū è sǐ bù lǔ lüě
军虽冻死不拆屋,饿死不卤掠。
zú yǒu jí zé qīn wéi diào yào
卒有疾,则亲为调药;
zhū jiāng yuǎn shù zé qiǎn qī wèn láo qí jiā
诸将远戍,则遣妻问劳其家;
sǐ shì zhě kū zhī ér yù qí gū huò yǐ zi hūn qí nǚ
死事者,哭之而育其孤,或以子婚其女;
fán yǒu bān shǎng fēn gěi jūn lì qiū háo bù sī
凡有颁赏,分给军吏,秋毫不私;
měi yǒu gōng bì guī zhī jiàng shì
每有功,必归之将士。
xū cǐ zé qí zhì shèng zhī běn yě
吁!此则其制胜之本也。
jìn rì jiàng guān shì shì yǔ zhōng wǔ fǎn yù gōng chéng de hu
近日将官事事与忠武反,欲功成,得乎?