智囊(选录) · 冯梦龙 · Chapter 180 of 247

兵智部·李愬

PinyinModern Translation
Size

yuán wén

【原文】

xiàn zōng tǎo wú yuán jì

宪宗讨吴元济。

táng shān jié dù shǐ gāo xiá yù jì bài yuán zī dài jiāng fù wú gōng

唐邓节度使高霞寓既败,袁滋代将,复无功。

li sù qiú zì shì suì wèi suí táng shān jié dù shǐ

李愬求自试,遂为随唐邓节度使。

sù yǐ jūn chū shāng yí shì qì wèi wán nǎi bù wéi chì hòu bù wǔ

愬以军初伤夷,士气未完,乃不为斥候部伍。

huò yǒu yán zhě sù yuē zéi fāng ān yuán gōng zhī kuān wǒ bù yù shǐ zhèn ér bèi wǒ

或有言者,愬曰:“贼方安袁公之宽,我不欲使震而备我。

nǎi lìng yú jūn zhōng yuē tiān zǐ zhī sù néng rěn chǐ gù wěi yǐ fǔ yǎng zhàn fēi wǒ shì yě

”乃令于军中曰:“天子知愬能忍耻,故委以抚养,战非我事也。

biān pī néng ér shì zhī bù néng

(边批:能而示之不能。

qí rén yǐ xiǎng míng qīng guǒ yì zhī

)齐人以想名轻,果易之。

sù chén zhì néng tuī chéng dài shì zéi lái jiàng zhé tīng qí biàn huò fù mǔ yǔ gū wèi zàng zhě gěi sù bó qiǎn hái láo zhī yuē ér yì wáng rén yě wú qì qīn qi

愬沉鸷,能推诚待士,贼来降,辄听其便,或父母与孤未葬者,给粟帛遣还,劳之曰:“而亦王人也,无弃亲戚。

zhòng yuàn wèi sù sǐ gù shān chuān xiǎn yì yǔ zéi qíng wěi jiē néng xiǎo zhī

”众愿为愬死,故山川险易,与贼情伪,皆能晓之。

biān pī lǔ zài mù zhōng bù rán bù qīng zhàn

(边批:虏在目中,不然不轻战。

jū bàn suì zhī shì kě yòng nǎi qǐng jì shī

)居半岁,知士可用,乃请济师。

yú shì shàn kǎi lì bīng gōng mǎ ān shān xià zhī

于是缮铠厉兵,攻马鞍山,下之。

bá dào kǒu zhà zhàn chá yē shān yǐ qǔ lú yě chéng píng qīng líng chéng

拔道口栅,战楂枒山,以取炉冶城,平青陵城。

qín biāo jiāng dīng shì liáng yì qí cái bù shā

擒骠将丁士良,异其才,不杀。

shǔ zhuō shēng jiāng shì liáng cè yuē wú xiù lín yǐ shù qiān bīng bù kě pò zhě chén guāng qià wèi zhī móu yě wǒ néng wéi gōng qǔ zhī

署捉生将,士良策曰:“吴秀琳以数千兵不可破者,陈光洽为之谋也,我能为公取之。

nǎi qín yǐ xiàn yú shì xiù lín jǔ wén chéng shān jiàng

”乃擒以献,于是秀琳举文城栅降。

suì yǐ qí zhòng gōng wú fáng cán wài yuán shǐ chū gōng

遂以其众攻吴房,残外垣,始出攻。

lì yuē wǎng wáng rì fǎ dāng bì

吏曰:“往亡日,法当避。

sù yuē bǐ wèi wǒ bù lái cǐ kě jī yě

”愬曰:“彼谓我不来,此可击也。

zhòng jué sǐ zhàn zéi nǎi zǒu

”众决死战,贼乃走。

huò quàn suì qǔ wú fáng sù yuē bù kě

或劝遂取吴房,愬曰:“不可。

wú fáng bá zé zéi lì zhuān bù ruò liú zhī yǐ fēn qí lì

吴房拔,则贼力专,不若留之,以分其力。

chū xiù lín jiàng sù dān qí dǐ zhà xià yǔ yǔ qīn shì fù shǔ yǐ wéi jiāng

初,秀琳降,愬单骑抵栅下与语,亲释缚,署以为将。

xiù lín wèi sù cè yuē bì pò zéi fēi li yòu wú yǐ chéng gōng zhě

秀琳为愬策曰:“必破贼,非李祐无以成功者。

yòu zéi jiàn jiàng yě shǒu xìng qiáo shān qí zhàn cháng yì guān jūn

”祐,贼健将也,守兴桥栅,其战常易官军。

sù hou yòu hù huò yú yě qiǎn shǐ yòng chéng yǐ zhuàng shì sān bǎi fú qí páng jiàn léi zú ruò jiāng fán jù zhě yòu guǒ qīng chū yòng chéng qín ér hái

愬候祐护获于野,遣史用诚以壮士三百伏其旁,见羸卒若将燔聚者,祐果轻出,用诚擒而还。

zhū jiāng sù kǔ yòu qǐng shā zhī biān pī néng kǔ zhū jiāng dìng shì yǒu yòng zhī rén

诸将素苦祐,请杀之,(边批:能苦诸将,定是有用之人。

sù bù tīng yǐ wéi kè jiāng jiān zhào yòu jí li zhōng yì píng rén yǔ zhì yè ài

)愬不听,以为客将,间召祐及李忠义,屏人语至夜艾。

zhōng yì yì zéi jiāng jūn zhōng duō jiàn cǐ èr rén bù kě jìn

忠义亦贼将,军中多谏此二人不可近。

sù dài yì hòu

愬待益厚。

nǎi mù sǐ shì sān qiān wèi tū jiàng zì jiào zhī

乃募死士三千为突将,自教之。

huì yǔ zì wǔ yuè zhì qī yuè bù zhǐ jūn zhōng yǐ wéi bù shā yòu zhī fá biān pī bù tōng

会雨,自五月至七月不止,军中以为不杀祐之罚,(边批:不通。

jiāng lì zá rán bù jiě

)将吏杂然不解。

xiǎng lì bù néng dú wán yòu nǎi chí yǐ qì yuē tiān bù yù píng zéi hu

想力不能独完祐,乃持以泣,曰:“天不欲平贼乎?

hé jiàn duó zhě zhòng yé

何见夺者众耶?

zé xiè ér sòng zhī cháo biǎo yán bì shā yòu wú yǔ gòng móu cài zhě

”则械而送之朝,表言:“必杀祐,无与共谋蔡者。

zhào shì yǐ huán sù sù nǎi lìng pèi jiàn chū rù zhàng xià shǔ liù yuàn bīng mǎ shǐ yòu fèng xí wū yè

诏释以还愬,愬乃令佩剑出入帐下,署六院兵马使,祐奉檄呜咽。

zhū jiāng nǎi bù gǎn yán yóu shì shǐ dìng xí cài zhī móu yǐ

诸将乃不敢言,由是始定袭蔡之谋矣。

li sù zhī jiāng xí cài yě jiù lìng gǎn shě dié zhě zú

李愬之将袭蔡也,旧令敢舍谍者族。

sù kān qí lìng yī qiè fǔ zhī gù dié zhě fǎn xiào yǐ qíng sù yì xī zéi xū shí

愬刊其令,一切抚之,故谍者反效以情,愬益悉贼虚实。

shí li guāng yán zhàn shù shèng yuán jì lǜ ruì shī zhūn huí qǔ yǐ kàng guāng yán

时李光颜战数胜,元济率锐师屯洄曲以抗光颜。

sù zhī qí xì kě chéng nǎi yè qǐ shī yòu yǐ tū jiàng sān qiān wèi qián fēng li zhōng yì fù zhī sù lǜ zhōng jūn sān qiān tián jìn chéng yǐ xià jūn diàn chū wén chéng shān lìng yuē yǐn ér dōng

愬知其隙可乘,乃夜起师,祐以突将三千为前锋,李忠义副之,愬率中军三千,田进诚以下军殿,出文城栅,令曰:“引而东。

liù shí lǐ zhǐ xí zhāng chái jiān qí shù chì shì shǎo xiū yì zhì ān kǎi fā rèn gòu shǐ

”六十里止,袭张柴,歼其戍,敕士少休,益治鞍铠,发刃彀矢。

huì dà yǔ xuě tiān huì lǐn fēng yǎn qí liè fū mǎ jiē suō lì shì bào gē dòng sǐ yú dào shí yī èr

会大雨雪,天晦,凛风偃旗裂肤,马皆缩栗,士抱戈冻死于道十一二。

zhāng chái zhī dōng bēi zé zǔ ào zhòng wèi cháng dǎo yě jiē wèi tóu bù cè shǐ fā

张柴之东,陂泽阻奥,众未尝蹈也,皆谓投不测,始发。

lì qǐng suǒ xiàng sù yuē rù cài zhōu qǔ wú yuán jì

吏请所向,愬曰:“入蔡州取吴元济。

biān pī dǒu rán

”(边批:抖然。

shì shī sè jiān jūn shǐ zhě qì yuē guǒ luò yòu jì

)士失色,监军使者泣曰:“果落祐计。

rán yè cóng sù rén rén bù gǎn zì wèi jì

”然业从愬,人人不敢自为计。

biān pī shì yǒu bì sǐ zhī xīn yǐ

(边批:士有必死之心矣。

sù fēn qīng bīng duàn qiáo dào yǐ jué huí qǔ dào

)愬分轻兵断桥道,以绝洄曲道;

yòu yǐ bīng lǎng shān dào

又以兵朗山道。

xíng qī shí lǐ yè bàn zhì xuán hù chéng xuě shén

行七十里,夜半,至悬瓠城,雪甚。

chéng páng jiē é wù chí sù lìng jī zhī yǐ luàn jūn shēng

城旁皆鹅鹜池,愬令击之,以乱军声。

zéi wú fáng lǎng shān shù yàn rán wú zhī zhě yòu děng kǎn yōng xiān dēng zhòng cóng zhī shā mén zhě kāi guān liú chí tuò chuán yè zì rú

贼吴房、朗山戍晏然无知者,祐等坎墉先登,众从之,杀门者开关,留持柝,传夜自如。

lí míng xuě zhǐ sù rù zhù yuán jì wài zhái cài lì jīng yuē chéng xiàn yǐ yuán jì shàng bù xìn yuē shì huí qǔ zǐ dì lái suǒ zhě yī ěr

黎明雪止,愬入驻元济外宅,蔡吏惊曰:“城陷矣!”元济尚不信,曰:“是洄曲子弟来索褚衣耳。

jí wén hào lìng yuē cháng shì chuán yǔ

”及闻号令,曰:“常侍传语。

shǐ jīng yuē hé cháng shì de zhì cǐ

”始惊,曰:“何常侍得至此。

lǜ zuǒ yòu dēng yá chéng

”率左右登牙城。

tián jìn chéng jìn bīng báo zhī sù jì yuán jì qiě wàng jiù yú dǒng zhòng zhì nǎi fǎng qí jiā wèi ān zhī shǐ wú bù yǐ shū zhào zhòng zhì zhòng zhì yǐ dān qí bái yī jiàng

田进诚进兵薄之,愬计元济且望救于董重质,乃访其家慰安之,使无怖,以书召重质,重质以单骑白衣降。

jìn chéng huǒ nán mén yuán jì qǐng zuì tī ér xià kǎn sòng jīng shī

进诚火南门,元济请罪,梯而下,槛送京师。

píng bù xiè sòng yòu zé bàng zhě bù xī

〔评〕不械送祐,则谤者不息。

cǐ yǔ sī mǎ yì qí shān qǐng zhàn fèng zhào ér zhǐ tóng yī jī zhóu jiē chéng yán xiān rù dù qí bì bù wǔ ér hòu xíng zhī zhě yě

此与司马懿祁山请战奉诏而止同一机轴,皆成言先入,度其必不忤而后行之者也。

xīn pí chí jié ér shǔ shī lǎo li yòu hái mù ér wú kòu píng suī jiāng zhī shàn jūn yì yǔ yān

辛毗持节而蜀师老,李祐还幕而吴寇平,虽将之善,君亦与焉。

yuè hóu píng yáng yāo li sù kè yuán jì wú yī bù zī cái yú dí yì yóu wēi xìn sù fú cāo zòng zài shǒu gù yě

岳侯平杨幺,李愬克元济,无一不资才于敌,亦由威信素孚,操纵在手故也。

hòu rén màn rán xué zhī xiān bù duò dí zhī jiān yǐ cén péng fèi yī wáng qí shēn jù wèi xiáng rén cì shā cáo mán fú jiān wáng qí shī chì bì zhī yì cāo xìn huáng gài zhī jiàng yǐ qǔ bài

后人漫然学之,鲜不堕敌之间矣!岑彭、费祎,亡其身,俱为降人刺杀,曹瞒、苻坚亡其师,赤壁之役,操信黄盖之降以取败;

féi shuǐ zhī zhàn xiáng jiàng zhū xù móu guī jìn yīn dǎo jìn bài qín bǐ jiē lǎo yú bīng shì zhě ér yóu rú cǐ

淝水之战,降将朱序谋归晋,阴导晋败秦,彼皆老于兵事者,而犹如此。

kě bù shèn yǔ

能不谨慎吗?

néng yòng dié bù fáng shě dié

能用谍,不妨舍谍。

rán bì xiān zhī dié fāng néng yòng dié

然必先知谍,方能用谍;

bì néng shǐ mín bù yǐn dié fāng néng zhī dié

必能使民不隐谍,方能知谍;

bì ēn wēi yǒu yǐ fú mín fāng néng shǐ mín bù yǐn dié

必恩威有以服民,方能使民不隐谍。

wū hū nán yán yǐ

呜呼,难言矣。

jìn yǒu yì zǎi jí yù mǐ dào wèi zhū dào wǎng wǎng huò zì jì jiā bì qū jì chū jìng nǎi qīng dào sǒu

近有邑宰,急欲弭盗,谓诸盗往往获自妓家,必驱妓出境,乃清盗薮。

fu jì jiā guǒ sǒu dào zhèng yi liú zhī yǐ wéi bǔ yì ěr mù zhī jìng

夫妓家果薮盗,正宜留之,以为捕役耳目之径。

ruò sǒu zhī jìng wài yǔ sǒu zhī jìng nèi yōng yù

若薮之境外,与薮之境内庸愈?

jiǎ lìng dào sǒu mín jiā yì jiāng jǐn mín ér qū zhī hu

假令盗薮民家,亦将尽民而驱之乎?

bù shēn yán bǔ yì zhī dū ér qiú dào wú sǒu sī wú cè zhī shèn zhě yě

不深严捕役之督,而求盗无薮,斯无策之甚者也。

✦ You read 兵智部·李愬

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.