智囊(选录) · 冯梦龙 · Chapter 181 of 247

兵智部·赵充国

PinyinModern Translation
Size

yuán wén

【原文】

xiān lián hǎn kāi jiē xī qiāng zhǒng gè yǒu háo shù xiāng gōng jī chéng chóu

先零、罕、开皆西羌种,各有豪,数相攻击,成仇。

xiōng nú lián hé zhū qiāng shǐ jiě chóu zuò yuē

匈奴连合诸羌,使解仇作约。

chōng guó liào qí dào qiū biàn bì qǐ yi qiǎn shǐ xíng biān yù wèi bèi

充国料其到秋变必起,宜遣使行边预为备。

yú shì liǎng fǔ bái qiǎn yì qú ān guó xíng shì zhū biān fēn bié shàn è

于是两府白遣义渠安国行视诸边,分别善恶。

ān guó zhì zhào xiān lián zhū háo sān shí yú rén yǐ yóu jié xiá jiē zhǎn zhī zòng bīng jī zhǎn qiān yú jí zhū jiàng qiāng xī pàn gōng chéng yì shā zhǎng lì

安国至,召先零诸豪三十余人,以尤桀黠,皆斩之,纵兵击斩千余级,诸降羌悉叛,攻城邑,杀长吏。

shàng wèn shuí kě jiāng zhě

上问:“谁可将者。

chōng guó duì yuē wú yú yú lǎo chén zhě yǐ

”充国对曰:“无逾于老臣者矣。

chōng guó shí nián qī shí yú

”充国时年七十余。

shàng wèn jiāng jūn dù qiāng lǔ hé rú dāng yòng jǐ rén chōng guó yuē bǎi wén bù rú yī jiàn bīng nán yú dù

上问:“将军度羌虏何如?当用几人?”充国曰:“百闻不如一见,兵难隃度。

chén yuàn chí zhì jīn chéng tú shàng fāng lüè

臣愿驰至金城,图上方略。

chōng guó zhì jīn chéng xū bīng mǎn wàn qí fāng dù hé kǒng wèi lǔ suǒ zhē jí yè qiǎn sān xiào xián méi xiān dù dù zhé yíng zhèn

”充国至金城,须兵满万骑,方渡河,恐为虏所遮,即夜遣三校衔枚先渡,渡辄营阵。

jí míng yǐ cì jǐn dù

及明,以次尽渡。

lǔ shù shí bǎi qí lái chū rù jūn páng

虏数十百骑来,出入军旁。

chōng guó yì cǐ xiāo qí nán zhì qiě kǒng wèi yòu jiè jūn wù jī yuē wú shì mǎ xīn juàn bù kě chí zhú jī lǔ yǐ tiǎn miè wéi qī xiǎo lì bù zú tān yě

充国意此骁骑难制,且恐为诱,戒军勿击,曰:“吾士马新倦,不可驰逐,击虏以殄灭为期,小利不足贪也。

qiǎn qí hou sì wàng xiá zhōng wáng lǔ

遣骑候四望峡中,亡虏。

yè yǐn bīng zhì luò dōu wèi zhū xiào sī mǎ yuē wú zhī qiāng wú néng wéi yǐ

夜引兵至落都,谓诸校司马曰:“吾知羌无能为矣。

shǐ fā shù qiān rén shǒu dù sì wàng xiá zhōng bīng qǐ de rén zāi suì xi zhì xī bù dū wèi fǔ rì xiǎng jūn shì shì jiē yù wèi yòng

使发数千人守杜四望、峡中,兵岂得人哉!”遂西至西部都尉府,日飨军士,士皆欲为用。

lǔ shù tiǎo zhàn chōng guó jiān shǒu

虏数挑战,充国坚守。

biān pī jié jié chí zhòng

(边批:节节持重。

chū hǎn kāi háo mǐ dāng ér shǐ dì diāo kù lái gào dū wèi yuē xiān lián jiāng fǎn

)初罕开豪靡当儿使弟雕库来告都尉曰:“先零将反。

hòu shù rì guǒ fǎn

”后数日,果反。

diāo kù zhǒng rén pō zài xiān líng zhōng dū wèi zhào chōng guó jí liú diāo kù wèi zhì

雕库种人颇在先零中,都尉赵充国即留雕库为质。

chōng guó yǐ wéi wáng zuì qiǎn guī gào zhǒng háo dà bīng zhū yǒu zuì wú qǔ bìng miè néng xiāng bǔ zhǎn zhě chú zuì zhǎn dà háo yǒu zuì zhě yī rén cì qián sì shí wàn zhōng háo shí wǔ wàn xià háo èr wàn dà nán sān qiān nǚ zǐ jí lǎo xiǎo qiān qián

充国以为亡罪,遣归告种豪:“大兵诛有罪,毋取并灭,能相捕斩者,除罪:斩大豪有罪者一人,赐钱四十万,中豪十五万,下豪二万,大男三千,女子及老小千钱。

yòu yǐ suǒ bǔ qī zǐ cái wù yǔ zhī

又以所捕妻子财物与之。

yù yǐ wēi xìn zhāo xiáng hǎn kāi jí jié lüè zhě jiě sàn lǔ móu

”欲以威信招降罕开及劫略者,解散虏谋。

jiǔ quán tài shǒu xīn wǔ xián shàng yán jīn lǔ zhāo xī wèi kòu tǔ dì hán kǔ hàn mǎ bù néng dōng kě yì mǎ shí yǐ qī yuè shàng xún jī sān shí rì liáng fēn bīng bìng chū zhāng yè jiǔ quán hé jī hǎn kāi

酒泉太守辛武贤上言:“今虏朝夕为寇,土地寒苦,汉马不能冬,可益马食,以七月上旬赍三十日粮,分兵并出张掖、酒泉,合击罕开。

tiān zǐ xià qí yì chōng guó yǐ wéi tuó fù sān shí rì shí yòu yǒu yī zhuāng bīng qì nán yǐ zhuī zhú

”天子下其议,充国以为:“佗负三十日食,又有衣装兵器,难以追逐。

jù qián xiǎn shǒu hòu è yǐ jué liáng dào bì yǒu shāng wēi zhī huàn

据前险,守后阨,以绝粮道,必有伤危之患。

qiě xiān lián shǒu wèi pàn nì yi juān hǎn kāi àn mèi zhī guò xiān zhū xiān lián yǐ zhèn dòng zhī

且先零首为畔逆,宜捐罕开暗昧之过,先诛先零以震动之。

cháo yì wèi xiān lián bīng shèng ér fù hǎn kāi zhī zhù bù xiān pò hǎn kāi zé xiān lián wèi kě tú

”朝议谓:“先零兵盛而负罕开之助,不先破罕开,则先零未可图。

biān pī sì shì ér fēi

”(边批:似是而非。

tiān zǐ suì chì chōng guó jìn bīng

)天子遂敕充国进兵。

chōng guó shàng shū xiè zuì yīn chén lì hài yuē chén wén bīng fǎ gōng bù zú zhě shǒu yǒu yú

充国上书谢罪,因陈利害曰:“臣闻兵法:‘攻不足者守有余。

shàn zhàn zhě zhì rén bù zhì yú rén

’‘善战者致人,不致于人。

jí hǎn qiāng yù wèi kòu yi jiǎn liàn yǐ sì qí zhì yǐ yì dài láo bì shèng zhī dào yě

’即罕羌欲为寇,宜简练以俟其至,以逸待劳,必胜之道也。

jīn shì zhì lǔ zhī shù ér cóng wèi lǔ suǒ zhì zhī dào yú yǐ wéi bù biàn

今释致虏之术,而从为虏所致之道,愚以为不便。

xiān lián qiāng yù wèi bèi pàn

先零羌欲为背畔。

gù yǔ hǎn kāi jiě chóu jié yuē

故与罕开解仇结约。

rán qí sī xīn yì kǒng hàn bīng zhì ér hǎn kāi bèi zhī

然其私心,亦恐汉兵至而罕开背之。

qí jì cháng yù xiān fù hǎn kāi zhī jí yǐ jiān qí yuē

其计常欲先赴罕开之急,以坚其约。

xiān jī hǎn qiāng xiān lián bì zhù zhī

先击罕羌,先零必助之。

jīn lǔ mǎ féi shí zú jī zhī wèi jiàn lì shì shǐ xiān lián de shī dé yú hǎn qiāng yǐ jiān qí yuē

今虏马肥、食足,击之未见利,适使先零得施德于罕羌以坚其约。

dǎng jiān shì shèng fù zhě jìn duō chén kǒng guó jiā zhī yōu bù èr sān suì ér yǐ

党坚势盛,附者浸多,臣恐国家之忧不二三岁而已。

yú chén zhī jì xiān zhū xiān lián zé hǎn kāi bù fán bīng ér fú

于臣之计,先诛先零,则罕开不烦兵而服;

rú qí bù fú xū zhēng yuè jī zhī wèi wǎn

如其不服,须正月击之未晚。

shàng cóng chōng guó yì chōng guó yǐn bīng zhì xiān lián lǔ jiǔ tún jù jiě chí wàng jiàn dà jūn qì chē zhòng yù dù huáng shuǐ dào è xiá chōng guó xú xíng qū zhī

”上从充国议,充国引兵至先零,虏久屯聚,解弛,望见大军,弃车重,欲渡湟水,道阨狭,充国徐行驱之。

biān pī yòu chí zhòng

(边批:又持重。

huò yuē zhú lì yi jí

)或曰:“逐利宜亟。

chōng guó yuē cǐ qióng kòu bù kě pò yě huǎn zhī zé zǒu bù gù jí zhī zé hái zhì sǐ

”充国曰:“此穷寇,不可迫也,缓之则走不顾,急之则还致死。

zhū xiào jiē yuē shàn

”诸校皆曰:“善。

lǔ fù shuǐ nì sǐ shù bǎi jiàng jí zhǎn shǒu wǔ bǎi yú rén

”虏赴水溺死数百,降及斩首五百余人。

bīng zhì hǎn de lìng jūn wú fán jù luò chú mù tián zhōng

兵至罕地,令军毋燔聚落刍牧田中。

hǎn qiāng wén zhī xǐ yuē hàn guǒ bù jī wǒ yǐ

罕羌闻之,喜曰:“汉果不击我矣。

háo mǐ wàng lái zì guī chōng guó cì yǐn shí qiǎn hái yù zhǒng rén shí qiāng jiàng zhě wàn yú rén

”豪靡忘来自归,充国赐饮食,遣还谕种人,时羌降者万余人。

chōng guó dù qiāng bì huài qǐng ba qí bīng liú wàn rén tún tián yǐ dài qí bì

充国度羌必坏,请罢骑兵,留万人屯田,以待其敝。

✦ You read 兵智部·赵充国

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.