智囊(选录) · 冯梦龙 · Chapter 2 of 247

上智部·太公 孔子

PinyinModern Translation
Size

yuán wén

【原文】

tài gōng wàng fēng yú qí

太公望封于齐。

qí yǒu huá shì zhě yì bù chén tiān zǐ bù yǒu zhū hóu rén chēng qí xián

齐有华士者,义不臣天子,不友诸侯,人称其贤。

tài gōng shǐ rén zhào zhī sān bù zhì

太公使人召之三,不至;

mìng zhū zhī

命诛之。

zhōu gōng yuē cǐ rén qí zhī gāo shì nài hé zhū zhī

周公曰:“此人齐之高士,奈何诛之?

tài gōng yuē fū bù chén tiān zǐ bù yǒu zhū hóu wàng yóu de chén ér you zhī hu

”太公曰:“夫不臣天子,不友诸侯,望犹得臣而友之乎?

wàng bù dé chén ér you zhī shì qì mín yě

望不得臣而友之,是弃民也;

zhào zhī sān bù zhì shì nì mín yě

召之三不至,是逆民也。

ér jīng zhī yǐ wéi jiào shǒu shǐ yī guó xiào zhī wàng shuí yǔ wèi jūn hu

而旌之以为教首,使一国效之,望谁与为君乎?

shǎo zhèng mǎo yǔ kǒng zǐ tóng shí

少正卯与孔子同时。

kǒng zǐ zhī mén rén sān yíng sān xū

孔子之门人三盈三虚。

kǒng zǐ wèi dà sī kòu lù zhī yú liǎng guān zhī xià

孔子为大司寇,戮之于两观之下。

zǐ gòng jìn yuē fu shǎo zhèng mǎo lǔ zhī wén rén

子贡进曰:“夫少正卯,鲁之闻人。

fū zǐ zhū zhī dé wú shī hu

夫子诛之,得无失乎?

kǒng zǐ yuē rén yǒu è zhě wǔ ér dào qiè bù yǔ yān yī yuē xīn dá ér xiǎn èr yuē xíng pì ér jiān sān yuē yán wěi ér biàn sì yuē jì chǒu ér bó wǔ yuē shùn fēi ér zé

”孔子曰:“人有恶者五,而盗窃不与焉:一曰心达而险,二曰行僻而坚,三曰言伪而辩,四曰记丑而博,五曰顺非而泽。

cǐ wǔ zhě yǒu yī yú cǐ zé bù miǎn yú jūn zǐ zhī zhū ér shǎo zhèng mǎo jiān zhī

此五者,有一于此,则不免于君子之诛,而少正卯兼之。

cǐ xiǎo rén zhī jié xióng yě bù kě yǐ bù zhū yě

此小人之桀雄也,不可以不诛也。

píng qí suǒ yǐ wú duò mín suǒ yǐ zhōng bù wéi ruò guó

〔评〕齐所以无惰民,所以终不为弱国。

hán fēi wǔ dù zhī lùn běn cǐ

韩非《五蠹》之论本此。

xiǎo rén wú guò rén zhī cái zé bù zú yǐ luàn guó

小人无过人之才,则不足以乱国。

rán shǐ xiǎo rén yǒu cái ér kěn shòu jūn zǐ zhī jià yù zé yòu wèi cháng wú jì yú guó ér jūn zǐ yì bì bù gài bìn zhī yǐ

然使小人有才而肯受君子之驾驭,则又未尝无济于国,而君子亦必不概摈之矣。

shǎo zhèng mǎo néng shān huò kǒng mén zhī dì zǐ zhí yù yǎn kǒng zǐ ér shàng zhī kě yǔ tóng cháo gòng shì hu

少正卯能煽惑孔门之弟子,直欲掩孔子而上之,可与同朝共事乎?

kǒng zǐ xià hěn shǒu bù dàn wèi yī shí biàn yán luàn zhèng gù gài wèi hòu shì yǐ xué shù shā rén zhě lì fáng

孔子下狠手,不但为一时辩言乱政故,盖为后世以学术杀人者立防。

huá shì xū míng ér wú yòng shǎo zhèng mǎo shì dà yǒu yòng ér shí bù kě yòng

华士虚名而无用,少正卯似大有用而实不可用。

rén rén qiān shì fán míng zhǔ néng zhū zhī

壬人佥士,凡明主能诛之;

wén rén gāo shì fēi dà shèng rén bù zhī qí dāng zhū yě

闻人高士,非大圣人不知其当诛也。

táng xiāo yǔ hǎo fèng fú tài zōng lìng chū jiā

唐萧瑀好奉佛,太宗令出家。

xuán zōng kāi yuán liù nián hé nán cān jūn zhèng xǐ yáng chéng guō xiān zhōu tóu guǐ xiàn shī

玄宗开元六年,河南参军郑铣阳、丞郭仙舟投匦献诗。

chì yuē guān qí wén lǐ nǎi chóng dào jiào yú shí yòng bù qiè shì qíng yi gè cóng suǒ hǎo

敕曰:“观其文理,乃崇道教,于时用不切事情,宜各从所好。

bà guān dù wéi dào shì

”罢官度为道士。

cǐ děng zuò yòng yì yǔ shèng rén àn hé

此等作用,亦与圣人暗合。

rú shǐ nìng fó zhě jǐn lìng chū jiā chǎn dào zhě jí wéi dào shì zé shì dà fū gōng hu yì duān zhě xi yǐ

如使佞佛者尽令出家,谄道者即为道士,则士大夫攻乎异端者息矣。

✦ You read 上智部·太公 孔子

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.