yuán wén
【原文】
zhào hán wáng pǔ wèi xiāng zhì èr dà wèng yú zuò píng hòu fán yǒu rén tóu lì hài wén zì jiē zhì qí zhōng mǎn jí fén zhī yú tōng qú
赵韩王[普]为相,置二大瓮于坐屏后,凡有人投利害文字,皆置其中,满即焚之于通衢。
li wén jìng yuē hàng jū xiàng wèi shí wú bǔ wàn fēn
李文靖曰:“沆居相位,实无补万分;
wéi zhōng wài suǒ chén lì hài yī qiè bào bà liáo yǐ bǔ guó ěr
唯中外所陈利害,一切报罢,聊以补国尔。
jīn guó jiā fáng zhì xiān xī jù bèi gǒu qīng xùn suǒ chén yī yī xíng zhī suǒ shāng shí duō
今国家防制,纤悉具备,苟轻徇所陈,一一行之,所伤实多。
qiān rén gǒu yī shí zhī jìn qǐ niàn mín yé
佥人苟一时之进,岂念民耶?
lù xiàng shān yún wǎng shí chōng yuán chì jú fú shí shì cán
陆象山云:“往时充员敕局,浮食是惭。
wéi shì sì fāng zòu qǐng tíng chén miàn duì yǒu suǒ jiàn zhì gēng gé duō xià kàn xiáng
惟是四方奏请,廷臣面对,有所建置更革,多下看详。
qí èr shū shēng guì yóu bù ān mín shì qīng yú xiàn jì
其贰书生贵游,不谙民事,轻于献计;
yī dàn shī xíng piàn zhǐ zhī chū zhào xìng méng hài
一旦施行,片纸之出,兆姓蒙害。
měi yǔ tóng guān xī yì lùn bó cháo tíng qīng míng cháng de qǐn bà
每与同官悉意论驳,朝廷清明,尝得寝罢;
biān mó zhī shì jī kǎo zhī qín hé zú dāng dà guān zhī shàn
编摩之事,稽考之勤,何足当大官之膳?
shù jī jǐn cǐ kě yǐ cháng wàn yī ěr
庶几仅此可以偿万一耳!
féng shù píng
[冯述评]
luō jǐng lún yuē gǔ yún lì bù shén bù biàn fǎ cǐ yán gēng gé jiàn zhì zhī bù kě qīng yě
罗景纶曰:“古云:‘利不什,不变法’,此言更革建置之不可轻也。
huò yí ruò shì zé jiāng zuò shì tiān xià zhī bì ér bù zhī jiù yú
或疑若是则将坐视天下之弊而不之救欤?
bù zhī gé bì yǐ cún fǎ kě yě yīn bì ér biàn fǎ bù kě yě
不知革弊以存法可也,因弊而变法不可也;
bù shǒu fǎ ér bì shēng qǐ fǎ zhī shēng bì zāi
不守法而弊生,岂法之生弊哉!
hán fàn zhī jiàn míng yú qìng lì zhě gé bì yǐ cún fǎ yě
韩、范之建明于庆历者,革弊以存法也。
jīng gōng zhī shī xíng wū hū níng zhě yīn bì ér biàn fǎ yě yī de yī shī
荆公之施行于熙宁者,因弊而变法也,一得一失。
gài kě guān yǐ
概可观矣。