yuán wén
【原文】
xuān dì shí bó hǎi zuǒ yòu jùn suì jī dào qǐ èr qiān dàn bù néng zhì
宣帝时，渤海左右郡岁饥，盗起，二千石不能制。
shàng xuǎn néng zhì zhě chéng xiàng yù shǐ jǔ gōng suì kě yòng shàng yǐ wéi bó hǎi tài shǒu
上选能治者，丞相、御史举龚遂可用，上以为渤海太守。
shí suì nián qī shí suì zhào jiàn xíng mào duǎn xiǎo bù fù suǒ wén
时遂年七十岁，召见，形貌短小，不副所闻。
shàng xīn qīng zhī biān pī nián mào jù bù kě yǐ dìng rén
上心轻之，［边批：年貌俱不可以定人。
wèn xi dào hé cè
］问：“息盗何策？
suì duì yuē hǎi bīn liáo yuǎn bù zhān shèng huà qí mín kùn yú jī hán ér lì bù xù gù shǐ bì xià chì zǐ dào nòng bì xià zhī bīng yú huáng chí zhōng ěr
”遂对曰：“海濒辽远，不沾圣化，其民困于饥寒而吏不恤，故使陛下赤子盗弄陛下之兵于潢池中耳。
jīn yù shǐ chén shèng zhī yé jiāng ān zhī yě
今欲使臣胜之耶，将安之也？
shàng gǎi róng yuē xuǎn yòng xián liáng gù jiāng ān zhī
”上改容曰：“选用贤良，固将安之。
suì yuē chén wén zhì luàn mín rú zhì luàn shéng bù kě jí yě chén yuàn chéng xiàng yù shǐ qiě wú jū chén yǐ wén fǎ dé yī qiè biàn yí cóng shì
”遂曰：“臣闻治乱民如治乱绳，不可急也，臣愿丞相、御史且无拘臣以文法，得一切便宜从事。
shàng xǔ yān qiǎn chéng chuán zhì bó hǎi jiè
”上许焉，遣乘传至渤海界。
jùn wén xīn tài shǒu zhì fā bīng yǐ yíng suì jiē qiǎn hái yí shū chì shǔ xiàn xī bà zhú bǔ dào zéi lì
郡闻新太守至，发兵以迎，遂皆遣还，移书敕属县：“悉罢逐捕盗贼吏；
zhū chí chú gōu tián qì zhě jiē wèi liáng mín lì wú de wèn
诸持锄，钩田器者皆为良民，吏毋得问；
chí bīng zhě nǎi wèi dào zéi
持兵者乃为盗贼。
suì dān chē dú xíng zhì fǔ
”遂单车独行至府。
dào zéi wén suì jiào lìng jí shí jiě sàn qì qí bīng nǔ ér chí gōu chú
盗贼闻遂教令，即时解散，弃其兵弩而持钩、锄。
féng shù píng
［冯述评］
hàn zhì tài shǒu jiē zhuān zhì yī jùn shēng shā zài shǒu ér gōng suì yóu yún yuàn chéng xiàng yù shǐ wú jū chén yǐ wén fǎ
汉制，太守皆专制一郡，生杀在手，而龚遂犹云“愿丞相，御史无拘臣以文法”。
kuàng hòu shì shí yáng jiǔ mù yù jì zhuó yì zhī zhèng néng hu
况后世十羊九牧，欲冀卓异之政，能乎？
gǔ zhī liáng lì huà yǒu shì wèi wú shì huà dà shì wèi xiǎo shì qí yú wèi cháo tíng ān mín ér yǐ
古之良吏，化有事为无事，化大事为小事，蕲于为朝廷安民而已；
jīn zé bù rán wú shì nòng zuò yǒu shì xiǎo shì nòng zuò dà shì shì shēng bù yǐ wèi zuì shì dìng fǎn yǐ wéi gōng
今则不然，无事弄做有事，小事弄做大事，事生不以为罪，事定反以为功。
rén xīn jǐ jǐ sī luàn shuí zhī guò yǔ
人心脊脊思乱，谁之过与？