幼学琼林 · 程登吉 · Chapter 32 of 33

卷四·鸟兽

PinyinModern Translation
Size

lín wèi máo chóng zhī zhǎng hǔ nǎi shòu zhōng zhī wáng

麟为毛虫之长,虎乃兽中之王。

lín fèng guī lóng wèi zhī sì líng

麟凤龟龙,谓之四灵;

quǎn shǐ yǔ jī wèi zhī sān wù

犬豕与鸡,谓之三物。

lù ěr huá liú liáng mǎ zhī hào

𫘧駬骅骝,良马之号;

tài láo dà wǔ nǎi niú zhī chēng

太牢大武,乃牛之称。

yáng yuē róu máo yòu yuē cháng rán zhǔ bù

羊曰柔毛,又曰长髯主簿;

shǐ míng gāng liè yòu yuē wū huì jiāng jūn

豕名刚鬣,又曰乌喙将军。

é míng shū yàn yā hào jiā fú

鹅名舒雁,鸭号家凫。

jī yǒu wǔ dé gù chēng zhī wèi dé qín

鸡有五德,故称之为德禽;

yàn xìng suí yáng yīn míng zhī yuē yáng niǎo

雁性随阳,因名之曰阳鸟。

jiā li wū yuán nǎi māo zhī yù

家狸、乌圆,乃猫之誉;

hán lú chu guǎng jiē quǎn zhī míng

韩卢楚犷,皆犬之名。

qí lín zōu yú jiē hǎo rén zhī shòu

麒麟驺虞,皆好仁之兽;

míng tè máo zéi jiē hài miáo zhī chóng

螟螣蟊贼,皆害苗之虫。

wú cháng gōng zǐ páng xiè zhī míng

无肠公子,螃蟹之名;

lǜ yī shǐ zhě yīng wǔ zhī hào

绿衣使者,鹦鹉之号。

hú jiǎ hǔ wēi wèi jiè shì ér wèi è

狐假虎威,谓借势而为恶;

yǎng hǔ yí huàn wèi liú huò zhī zài shēn

养虎贻患,谓留祸之在身。

yóu yù duō yí yù rén zhī bù jué

犹豫多疑,喻人之不决;

láng bèi xiāng yǐ bǐ rén zhī diān lián

狼狈相倚,比人之颠连。

shèng fù wèi fēn bù zhī lù sǐ shuí shǒu

胜负未分,不知鹿死谁手;

jī yè yì zhǔ zhèng rú yàn rù tā jiā

基业易主,正如燕入他家。

yàn dào nán fāng xiān zhì wéi zhǔ hòu zhì wéi bīn

雁到南方,先至为主,后至为宾;

zhì míng chén bǎo de xióng zé wáng de cí zé bà

雉名陈宝,得雄则王,得雌则霸。

kè hú lèi wù wéi xué chū chéng

刻鹄类鹜,为学初成;

huà hǔ lèi quǎn nòng qiǎo chéng zhuō

画虎类犬,弄巧成拙。

měi è bù chēng wèi zhī gǒu wěi xù diāo

美恶不称,谓之狗尾续貂;

tān tú bù zú wèi zhī shé yù tūn xiàng

贪图不足,谓之蛇欲吞象。

huò qù huò yòu zhì yuē qián mén jù hǔ hòu mén jìn láng

祸去祸又至,曰前门拒虎,后门进狼;

chú xiōng bù wèi xiōng yuē bù rù hǔ xué yān dé hǔ zǐ

除凶不畏凶,曰不入虎穴,焉得虎子。

bǐ zhòng qū lì yuē qún yǐ fù shān

鄙众趋利,曰群蚁附膻;

qiān jǐ ài r yuē lǎo niú shì dú

谦己爱儿,曰老牛舐犊。

wú zhōng shēng yǒu yuē huà shé tiān zú

无中生有,曰画蛇添足;

jìn tuì liǎng nán yuē dī yáng chù fān

羊角触撞了篱笆,向前进或向后退都很困难,就称为羝羊触藩。

bēi zhōng shé yǐng zì qǐ cāi yí

杯中蛇影,自起猜疑;

sài wēng shī mǎ nán fēn huò fú

塞翁失马,难分祸福。

lóng jū fèng chú jìn mǐn hóng kuā wú zhōng lù shì lóng zhī yì

龙驹凤雏,晋闵鸿夸吴中陆士龙之异;

fú lóng fèng chú sī mǎ huī chēng kǒng míng páng shì yuán zhī qí

伏龙凤雏,司马徽称孔明庞士元之奇。

lǚ hòu duàn qi fū rén shǒu zú hào yuē rén zhì

吕后断戚夫人手足,号曰人彘;

hú rén yān qì dān wáng shī hái wèi zhī dì bā

胡人腌契丹王尸骸,谓之帝羓。

rén zhī hěn è tóng yú táo wù

人之狠恶,同于梼杌;

rén zhī xiōng bào lèi yú qióng qí

人之凶暴,类于穷奇。

wáng měng jiàn huán wēn mén shī ér tán dāng shì zhī wu

王猛见桓温,扪虱而谈当世之务;

níng qī yù qí huán kòu jiǎo ér qǔ qīng xiàng zhī róng

宁戚遇齐桓,扣角而取卿相之荣。

chǔ wáng shì nù wā yǐ kūn chóng zhī gǎn sǐ

楚王轼怒蛙,以昆虫之敢死;

bǐng jí wèn niú chuǎn kǒng yīn yáng zhī shī shí

丙吉问牛喘,恐阴阳之失时。

yǐ shí rén ér zhì qiān hǔ bǐ yán shì zhī nán shèng

以十人而制千虎,比言事之难胜;

zǒu hán lú ér bó jiǎn tù yù yán dí zhī yì cuī

走韩卢而搏蹇兔,喻言敌之易摧。

xiōng dì rú jí líng zhī xiāng qīn fū fù rú luán fèng zhī pèi ǒu

兄弟如鹡鸰之相亲,夫妇如鸾凤之配偶。

yǒu shì mò néng wéi yuē suī biān zhī zhǎng bù jí mǎ fù

有势莫能为,曰虽鞭之长,不及马腹;

zhì xiǎo bù yòng dà yuē gē jī zhī xiǎo yān yòng niú dāo

制小不用大,曰割鸡之小,焉用牛刀。

niǎo shí mǔ zhě yuē xiāo shòu shí fù zhě yuē jìng

鸟食母者曰枭,兽食父者曰獍。

kē zhè měng yú hǔ zhuàng shì qì rú hóng

苛政猛于虎,壮士气如虹。

yāo chán shí wàn guàn qí hè shàng yáng zhōu wèi xiān rén ér jiān fù guì

腰缠十万贯,骑鹤上扬州,谓仙人而兼富贵;

máng rén qí xiā mǎ yè bàn lín shēn chí shì xiǎn yǔ zhī bī rén wén

盲人骑瞎马,夜半临深池,是险语之逼人闻。

qián lǘ zhī jì jì zhǐ cǐ ěr

黔驴之技,技止此耳;

wú shǔ zhī jì jì yì qióng hu

鼯鼠之技,技亦穷乎。

qiáng jiān bìng zhě yuē jīng tūn wèi xiǎo zéi zhě yuē gǒu dào

强兼并者曰鲸吞,为小贼者曰狗盗。

yǎng è rén rú yǎng hǔ dāng bǎo qí ròu bù bǎo zé shì

养恶人如养虎,当饱其肉,不饱则噬;

yǎng è rén rú yǎng yīng jī zhī zé fù bǎo zhī zé yáng

养恶人如养鹰,饥之则附,饱之则飏。

suí zhū tán què wèi de shǎo ér shī duō

随珠弹雀,谓得少而失多;

tóu shǔ jì qì kǒng yīn jiǎ ér hài yǐ

投鼠忌器,恐因甲而害乙。

shì duō yuē wèi jí lì xiǎo yuē yíng tóu

事多曰猬集,利小曰蝇头。

xīn huò shì hú yí rén xǐ rú què yuè

心惑似狐疑,人喜如雀跃。

ài wū jí wū wèi yīn cǐ ér xī bǐ

爱屋及乌,谓因此而惜彼;

qīng jī ài wù wèi shě cǐ ér tú tā

轻鸡爱鹜,谓舍此而图他。

suō è wèi fēi yuē jiāo náo shēng mù

唆恶为非,曰教猱升木;

shòu ēn bù bào yuē dé yú wàng quán

受恩不报,曰得鱼忘筌。

yǐ shì hài rén zhēn sì chéng hú shè shǔ

倚势害人,真似城狐社鼠;

kōng cún wú yòng hé shū táo quǎn wǎ jī

空存无用,何殊陶犬瓦鸡。

shì ruò nán dí wèi zhī táng bì dāng zhé

势弱难敌,谓之螳臂当辙;

rén shēng yì sǐ nǎi yuē fú yóu zài shì

人生易死,乃曰蜉蝣在世。

xiǎo nán zhì dà rú yuè jī nán fú hú luǎn

小难制大,如越鸡难伏鹄卵;

jiàn fǎn qīng guì shì xué xué jiū fǎn xiào dà péng

贱反轻贵,似学鸴鸠反笑大鹏。

xiǎo rén bù zhī jūn zǐ zhī xīn yuē yàn què yān zhī hóng hú zhì

小人不知君子之心,曰燕雀焉知鸿鹄志;

jūn zǐ bù shòu xiǎo rén zhī wǔ yuē hǔ bào qǐ shòu quǎn yáng qī

君子不受小人之侮,曰虎豹岂受犬羊欺。

zhí quán fèi yáo fèi fēi qí zhǔ

跖犬吠尧,吠非其主;

jiū jú què cháo ān xiǎng qí chéng

鸠居鹊巢,安享其成。

yuán mù qiú yú jí yán nán de

缘木求鱼,极言难得;

àn tú suǒ jì shèn yán shī zhēn

按图索骥,甚言失真。

è rén jiè shì yuē rú hǔ fù yú

恶人借势,曰如虎负嵎;

qióng rén wú guī yuē rú yú shī shuǐ

穷人无归,曰如鱼失水。

jiǔ wěi hú jī chén péng nián sù xìng chǎn ér yòu jiān

九尾狐,讥陈彭年素性谄而又奸;

dú yǎn lóng kuā li kè yòng yī mù miǎo ér yǒu yǒng

独眼龙,夸李克用一目眇而有勇。

zhǐ lù wéi mǎ qín zhào gāo zhī qī zhǔ

指鹿为马,秦赵高之欺主;

chì shí chéng yáng huáng chū píng zhī de xiān

叱石成羊,黄初平之得仙。

biàn zhuāng yǒng néng qín liǎng hǔ gāo pián yī shǐ guàn shuāng diāo

卞庄勇能擒两虎,高骈一矢贯双雕。

sī mǎ yì wèi shǔ rú hǔ zhū gě liàng fǔ hàn rú lóng

司马懿畏蜀如虎,诸葛亮辅汉如龙。

jiāo liáo cháo lín bù guò yī zhī

鹪鹩巢林,不过一枝;

yǎn shǔ yǐn hé bù guò mǎn fù

鼹鼠饮河,不过满腹。

rén qì shén yì yuē gū chú fǔ shǔ

人弃甚易,曰孤雏腐鼠;

wén míng gòng yì yuē qǐ fèng téng jiāo

文名共抑,曰起凤腾蛟。

wèi gōng hu wèi sī hu huì dì wèn há má

为公乎,为私乎,惠帝问虾蟆;

yù zuǒ zuǒ yù yòu yòu tāng dé jí qín shòu

欲左左,欲右右,汤德及禽兽。

yú yóu yú fǔ zhōng suī shēng bù jiǔ

鱼游于釜中,虽生不久;

yàn cháo yú mù shàng qī shēn bù ān

燕巢于幕上,栖身不安。

wàng zì chēng qí wèi zhī liáo dōng shǐ

妄自称奇,谓之辽东豕;

qí jiàn shén xiǎo pì rú jǐng dǐ wā

其见甚小,譬如井底蛙。

fù è zǐ xián wèi shì lí niú zhī zǐ

父恶子贤,谓是犁牛之子;

fù qiān zi zhuō wèi shì tún quǎn zhī r

父谦子拙,谓是豚犬之儿。

chū rén qún ér dú yì rú hè lì jī qún

出人群而独异,如鹤立鸡群;

fēi pèi ǒu yǐ xiāng cóng rú zhì qiú mǔ pǐ

非配偶以相从,如雉求牡匹。

tiān shàng shí lín kuā xiǎo ér zhī mài zhòng

天上石麟,夸小儿之迈众;

rén zhōng qí jì bǐ jūn zǐ zhī chāo fán

人中骐骥,比君子之超凡。

yí táng yàn què bù zhī hòu zāi

怡堂燕雀,不知后灾;

wèng lǐ xī jī ān yǒu guǎng jiàn

瓮里醯鸡,安有广见。

mǎ niú jīn jū mà rén bù shí lǐ yí

马牛襟裾,骂人不识礼仪;

mù hóu ér guàn xiào rén jiàn bù huī hóng

沐猴而冠,笑人见不恢宏。

yáng zhì hǔ pí jī qí yǒu wén wú shí

羊质虎皮,讥其有文无实;

shǒu zhū dài tù yán qí shǒu zhuō wú néng

守株待兔,言其守拙无能。

è rén rú hǔ shēng yì shì bì zé rén ér shí

恶人如虎生翼,势必择人而食;

zhì shì rú yīng zài lóng zì shì líng xiāo yǒu zhì

志士如鹰在笼,自是凌霄有志。

fù yú kùn hé zhé nán dài xī jiāng shuǐ bǐ rén zhī shén jiǒng

鲋鱼困涸辙,难待西江水,比人之甚窘;

jiāo lóng de yún yǔ zhōng fēi chí zhōng wù bǐ rén dà yǒu wéi

蛟龙得云雨,终非池中物,比人大有为。

zhí niú ěr wèi rén zhǔ méng

执牛耳,谓人主盟;

fù jì wěi wàng rén yǐn dài

附骥尾,望人引带。

hóng yàn āi míng bǐ xiǎo mín zhī shī suǒ

鸿雁哀鸣,比小民之失所;

jiǎo tù sān kū qiào tān rén zhī qiǎo yíng

狡兔三窟,诮贪人之巧营。

fēng mǎ niú shì bù xiāng jí cháng shān shé shǒu wěi xiāng yìng

风马牛势不相及,常山蛇首尾相应。

bǎi zú zhī chóng sǐ ér bù jiāng yǐ qí fú zhī zhě zhòng

百足之虫,死而不僵,以其扶之者众;

qiān suì zhī guī sǐ ér liú jiǎ yīn qí bo zhī zhě líng

千岁之龟,死而留甲,因其卜之者灵。

dà zhàng fū nìng wéi jī kǒu wú wéi niú hòu

大丈夫宁为鸡口,毋为牛后;

shì jūn zǐ qǐ gān cí fú dìng yào xióng fēi

士君子岂甘雌伏,定要雄飞。

wú jú cù rú yuán xià jū wú wěi mǐ rú niú mǎ zǒu

毋局促如辕下驹,毋委靡如牛马走。

xīng xīng néng yán bù lí zǒu shòu

猩猩能言,不离走兽;

yīng wǔ néng yán bù lí fēi niǎo

鹦鹉能言,不离飞鸟。

rén wéi yǒu lǐ zhù kě miǎn xiāng shǔ zhī cì

人惟有礼,庶可免相鼠之刺;

ruò tú néng yán fu hé yì qín shòu zhī xīn

若徒能言,夫何异禽兽之心。

✦ You read 卷四·鸟兽

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.