huái nán cáo qú zhù dài yǐ chù shuǐ bù zhī shǐ yú hé shí jiù chuán zhào bó dài xiè gōng suǒ wéi
淮南漕渠，筑埭以畜水，不知始于何时，旧传召伯埭谢公所为。
àn lǐ áo lái nán lù táng shí yóu shì liú shuǐ bù yīng xiè gōng shí yǐ zuò cǐ dài
按李翱《来南录》，唐时犹是流水，不应谢公时已作此埭。
tiān shèng zhōng jiān zhēn zhōu pái àn sī yòu jìn táo jiàn shǐ yì wèi fù zhá jié shuǐ yǐ shěng zhōu chuán guò dài zhī láo
天圣中，监真州排岸司右禁陶鉴始议为复闸节水，以省舟船过埭之劳。
shì shí gōng bù láng zhōng fāng zhòng xún wén sī shǐ zhāng lún wèi fā yùn shǐ fù biǎo xíng zhī shǐ wéi zhēn zhōu zhá
是时工部郎中方仲荀、文思使张纶为发运使、副，表行之，始为真州闸。
suì shěng rǒng zú wǔ bǎi rén zá fèi bǎi èr shí wǔ wàn
歳省冗卒五百人，杂费百二十五万。
yùn zhōu jiù fǎ zhōu zài mǐ bù guò sān bǎi shí
运舟旧法，舟载米不过三百石。
zhá chéng shǐ wèi sì bǎi shí chuán
闸成，始为四百石船。
qí hòu suǒ zài jìn duō guān chuán zhì qī bǎi shí
其后所载浸多，官船至七百石；
sī chuán shòu mǐ bā bǎi yú náng náng èr shí
私船受米八百余囊，囊二石。
zì hòu běi shén zhào bó lóng zhōu zhū yú zhū dài xiāng cì fèi gé zhì jīn wèi lì
自后，北神、召伯、龙舟、茱萸诸埭，相次废革，至今为利。
yú yuán fēng zhōng guò zhēn zhōu jiāng tíng hòu fèn rǎng zhōng jiàn yī wò shí nǎi hú wǔ píng wèi shuǐ zhá jì lüè xù qí shì ér bù shèn xiáng jù
余元丰中过真州，江亭后粪壤中见一卧石，乃胡武平为《水闸记》，略叙其事，而不甚详具。
zhāng gǎo qīng chéng xiàng zhī rùn zhōu rì yǒu fù rén fu chū wài shù rì bù guī hū yǒu rén bào cài yuán jǐng zhōng yǒu sǐ rén fù rén jīng wǎng shì zhī
张杲卿丞相知润州日，有妇人夫出外数日不归，忽有人报菜园井中有死人，妇人惊往视之。
hào kū yuē wú fu yě
号哭曰：“吾夫也。
suì yǐ wén guān
”遂以闻官。
gōng lìng shǔ guān jí lín lǐ jiù jǐng yàn shì qí fu yǔ fēi zhòng jiē yǐ jǐng shēn bù kě biàn qǐng chū shī yàn zhī
公令属官集邻里就井验是其夫与非，众皆以井深不可辨，请出尸验之。
gōng yuē zhòng jiē bù néng biàn fù rén dú hé yǐ zhī qí wèi fu
公曰：“众皆不能辨，妇人独何以知其为夫？
shōu fù suǒ sī jū wèn lǐ jiān rén shā qí fu fù rén yù wén qí móu
”收付所司鞠问，里奸人杀其夫，妇人与闻其谋。
qìng lì zhōng yì chí chá yán zhī jìn jí jiǎn shāng shuì
庆历中，议弛茶盐之禁及减商税。
fàn wén zhèng yǐ wéi bù kě chá yán shāng shuì zhī rù dàn fēn jiǎn shāng gǔ zhī lì ěr xíng yú shāng gǔ wèi shén yǒu hài yě
范文正以为不可：茶盐商税之入，但分减商贾之利耳，行于商贾未甚有害也；
jīn guó yòng wèi jiǎn suì rù bù kě quē jì bù qǔ zhī yú shān zé jí shāng gǔ xū qǔ zhī yú nóng
今国用未减，歳入不可阙，既不取之于山泽及商贾，须取之于农。
yǔ qí hài nóng shú ruò qǔ zhī yú shāng gǔ
与其害农，孰若取之于商贾？
jīn wèi jì mò ruò xiān shěng guó yòng
今为计莫若先省国用；
guó yòng yǒu yú dāng xiàn kuān fù yì
国用有余，当宪宽赋役；
rán hòu jí shāng gǔ
然后及商贾。
chí jìn fēi suǒ dāng xiān yě
弛禁非所当先也。
qí yì suì qǐn
其议遂寝。
zhēn zōng huáng dì nán yá rì kāi fēng fǔ shí qī xiàn jiē yǐ suì hàn fàng shuì jí yǒu fēi yǔ wén shàng yù yǒu suǒ zhòng shāng
真宗皇帝南衙日，开封府十七县皆以歳旱放税，即有飞语闻上，欲有所中伤。
tài zōng bú yuè
太宗不悦。
yù shǐ tàn shàng yì jiē lù zhāng yán kāi fēng fǔ fàng shuì guò shí yǒu zhǐ xià jīng dōng xi liǎng lù zhū zhōu xuǎn guān fù àn
御史探上意，皆露章言开封府放税过实，有旨下京东、西两路诸州选官复按。
nèi bó zhōu dāng àn tài kāng xián píng liǎng xiàn
内亳州当按太康，咸平两县。
shì shí céng huì zhī bó zhōu wáng jì gōng zài mù xià céng ài qí shí dù cháng yǐ gōng xiāng qī zhī
是时曾会知亳州，王冀公在幕下，曾爱其识度，常以公相期之。
zhì shì qiǎn jì gōng xíng réng jiè zhī yuē cǐ xíng suǒ xì shì tǐ bù qīng bù yí xiǎo yǒu gāo xià
至是遣冀公行，仍戒之曰：“此行所系事体不轻，不宜小有高下。
jì gōng zhì liǎng yì àn xíng shén xiáng
”冀公至两邑，按行甚详。
qí yú kàng yán fàng shuì guò duō zhuī shōu suǒ shuì wù ér jì gōng dú qǐ quán fàng rén jiē wēi zhī
其余抗言放税过多，追收所税物，而冀公独乞全放，人皆危之。
míng nián zhēn zōng jí wèi
明年，真宗即位。
shǒu zhuó jì gōng wèi yòu zhèng yán réng wèi fǔ chén yuē dāng cǐ zhī shí zhèn yì zì wēi jù
首擢冀公为右正言，仍谓辅臣曰：“当此之时，朕亦自危惧。
qīn ruò xiǎo guān gǎn dú wèi bǎi xìng shēn lǐ cǐ dà chén jié yě
钦若小官，敢独为百姓伸理，此大臣节也。
zì hòu jìn yòng chāo yuè zú zhì rù xiàng
”自后进用超越，卒至入相。
tiān xià lì rén sù wú cháng lù wéi yǐ shòu qiú wéi shēng wǎng wǎng zhì fù zhě
天下吏人，素无常禄，唯以受赇为生，往往致富者。
xī níng sān nián shǐ zhì tiān xià lì lù ér shè zhòng fǎ yǐ jué qǐng tuō zhī bì
熙宁三年，始制天下吏禄，而设重法以绝请托之弊。
shì suì jīng shī zhū sī suì zhī lì lù qián sān qiān bā bǎi sān shí sì guàn èr bǎi wǔ shí sì
是歳，京师诸司歳支吏禄钱三千八百三十四贯二百五十四。
suì suì zēng guǎng zhì xī níng bā nián suì zhī sān shí qī wàn yī qiān wǔ bǎi sān shí sān guàn yī bǎi qī shí bā
歳歳增广，至熙宁八年，歳支三十七万一千五百三十三贯一百七十八。
zì hòu zēng sǔn bù cháng jiē bù guò cǐ shù jīng shī jiù yǒu lù zhě jí tiān xià lì lù jiē bù yù cǐ shù
自后增损不常皆不过此数，京师旧有禄者，及天下吏禄，皆不预此数。
guó cháo chá lì chú guān běn jí zá fèi wài jìng rù qián jìn què shí qǔ yī nián zuì zhōng shù jì yī bǎi jiǔ wàn sì qiān jiǔ shí sān guàn bā bǎi bā shí wǔ nèi liù shí sì wàn jiǔ qiān liù shí jiǔ guàn chá jìng lì
国朝茶利，除官本及杂费外，净入钱禁榷时取一年最中数，计一百九万四千九十三贯八百八十五，内六十四万九千六十九贯茶净利。
mài chá jiā yòu èr nián shōu shí liù wàn sì bǎi sān shí yī guàn wǔ bǎi èr shí qī chú yuán běn jí zá fèi wài de jìng lì shí wàn liù qiān jiǔ bǎi wǔ shí qī guàn liù bǎi bā shí wǔ
卖茶，嘉祐二年收十六万四百三十一贯五百二十七，除元本及杂费外，得净利十万六千九百五十七贯六百八十五。
kè chá jiāo yǐn qián jiā yòu sān nián chú yuán běn jí zá fèi wài de jìng lì wǔ shí sì wàn èr qiān yī bǎi yī shí yī guàn wǔ bǎi èr shí sì
客茶交引钱，嘉祐三年，除元本及杂费外，得净利五十四万二千一百一十一贯五百二十四。
sì shí sì wàn wǔ qiān èr shí sì guàn liù bǎi qī shí chá shuì qián
四十四万五千二十四贯六百七十茶税钱。
zuì zhōng jiā yòu yuán nián suǒ shōu shù chú chuān chá qián zài wài
最中嘉祐元年所收数，除川茶钱在外。
tōng shāng hòu lái qǔ yī nián zuì zhōng shù jì yī bǎi yī shí qī wàn wǔ qiān yī bǎi sì guàn wǔ bǎi èr shí sì
通商后来，取一年最中数，计一百一十七万五千一百四贯五百二十四。
sì shí sì wàn wǔ qiān èr shí sì guàn jiǔ bǎi yī shí jiǔ qián
四十四万五千二十四贯九百一十九钱，
nèi sān shí liù wàn jiǔ qiān qī shí èr guàn sì bǎi qī shí yī qián chá zū
内三十六万九千七十二贯四百七十一钱茶租，
jiā yòu sì nián tōng shāng
嘉祐四年通商，
lì dìng chá jiāo yǐn qián liù shí bā wàn sì qiān sān bǎi èr shí yī guàn sān bǎi bā shí
立定茶交引钱六十八万四千三百二十一贯三百八十，
hòu lèi jīng jiǎn fàng
后累经减放，
zhì zhì píng èr nián
至治平二年，
zuì zhōng fēn shōu shàng shù
最中分收上数。
bā shí wàn liù qiān sān shí èr guàn liù bǎi sì shí bā qián chá shuì
八十万六千三十二贯六百四十八钱茶税。
zuì zhōng zhì píng sān nián chú chuān chá shuì qián wài huì cǐ shù
最中治平三年，除川茶税钱外会此数。
běn cháo chá fǎ qián dé èr yòu nián shǐ zhào zài jīng jiàn zhōu hàn qí kǒu gè zhì què huò wu
本朝茶法：干德二祐年，始诏在京、建州、汉、蕲口各置榷货务。
wǔ nián shǐ jìn sī mài chá cóng bù yīng wéi qíng lǐ zhòng
五年，始禁私卖茶，从不应为情理重。
tài píng xīng guó èr nián shān dìng jìn fǎ tiáo guàn shǐ lì děng kē zuì
太平兴国二年，删定禁法条贯，始立等科罪。
chún huà èr nián lìng shāng gǔ jiù yuán hù mǎi chá gōng yú guān chǎng tiē shè shǐ xíng tiē shè fǎ
淳化二年，令商贾就园户买茶，公于官场贴射，始行贴射法。
chún huà sì nián chū xíng jiāo yǐn ba tiē shè fǎ
淳化四年，初行交引，罢贴射法。
xī běi rù sù gěi jiāo yǐn zì tōng lì jūn shǐ
西北入粟，给交引，自通利军始。
shì suì ba zhū chǔ què huò wu xún fù yī jiù
是歳，罢诸处榷货务，寻复依旧。
zhì xián píng yuán nián chá lì qián yǐ yī bǎi sān shí jiǔ wàn èr qiān yī bǎi yī shí jiǔ guàn sān bǎi yī shí jiǔ wèi é
至咸平元年，茶利钱以一百三十九万二千一百一十九贯三百一十九为额。
zhì jiā yòu sān nián fán liù shí yī nián yòng cǐ é guān běn zá fèi jiē zài nèi zhōng jiān shí yǒu zēng kuī suì rù bù cháng
至嘉祐三年，凡六十一年，用此额，官本杂费皆在内，中间时有增亏，歳入不常。
xián píng wǔ nián sān sī shǐ wáng sì zōng shǐ lì sān fēn fǎ yǐ shí fēn chá jià sì fēn gěi xiāng yào sān fēn xī xiàng sān fēn chá yǐn
咸平五年，三司使王嗣宗始立三分法，以十分茶价，四分给香药，三分犀象，三分茶引。
liù nián yòu gǎi zhī liù fēn xiāng yào xī xiàng sì fēn chá yǐn
六年，又改支六分香药犀象，四分茶引。
jǐng dé èr nián xǔ rén rù zhōng qián bó jīn yín wèi zhī sān shuō
景德二年，许人入中钱帛金银，谓之三说。
zhì xiáng fú jiǔ nián chá yǐn yì qīng yòng zhī qín zhōu cáo wěi yì jiù yǒng xīng fèng xiáng yǐ guān qián shōu mǎi kè yǐn yǐ jū yǐn jià qián cǐ lèi zēng jiā ráo qián
至祥符九年，茶引益轻，用知秦州曹玮议，就永兴、凤翔以官钱收买客引，以捄引价，前此累增加饶钱。
zhì tiān xǐ èr nián zhèn róng jūn nà dà mài yī dòu běn jià tōng jiā ráo gòng zhī qián yī guàn èr bǎi wǔ shí sì
至天禧二年，镇戎军纳大麦一斗，本价通加饶，共支钱一贯二百五十四。
qián xìng yuán nián gǎi sān fēn fǎ zhī chá yǐn sān fēn dōng nán jiàn qián èr fēn bàn xiāng yào sì fēn bàn
干兴元年，改三分法，支茶引三分，东南见钱二分半，香药四分半。
tiān shèng yuán nián fù xíng tiē shè fǎ xíng zhī sān nián chá lì jǐn guī dà shāng guān chǎng dàn de huáng wǎn è chá nǎi zhào sūn shì zhòng yì ba tiē shè fǎ
天圣元年，复行贴射法，行之三年，茶利尽归大商，官场但得黄晚恶茶，乃诏孙奭重议，罢贴射法。
míng nián tuī zhì yuán yì shěng lì jì fù guān xún xiàn děng jiē jué pèi shā mén dǎo
明年，推治元议省吏、计覆官、旬献等，皆决配沙门岛；
yuán xiáng dìng shū mì fù shǐ zhāng shān gōng cān zhī zhèng shì lǚ xǔ gōng lǔ sù jiǎn gè fá fèng yī yuè yù shǐ zhōng chéng liú yún rù nèi nèi shì shěng fù dōu zhī zhōu wén zhì xī shàng gē mén shǐ xuē zhāo kuò sān bù fù shǐ gè fá tóng èr shí jīn
元详定枢密副使张邓公、参知政事吕许公、鲁肃简各罚俸一月，御史中丞刘筠、入内内侍省副都知周文质、西上合门使薛昭廓、三部副使，各罚铜二十斤；
qián sān sī shǐ li zī luò shū mì zhí xué shì yī jiù zhī hóng zhōu
前三司使李谘落枢密直学士，依旧知洪州。
huáng yòu sān nián suàn chá yī jiù zhǐ yòng jiàn qián
皇祐三年，算茶依旧只用见钱。
zhì jiā yòu sì nián èr yuè wǔ rì jiàng chì ba chá jìn
至嘉祐四年二月五日，降敕罢茶禁。