梦溪笔谈 · 沈括 · Chapter 15 of 30

艺文二

PinyinModern Translation
Size

qiē yùn zhī xué běn chū yú xī yù

切韵之学,本出于西域。

hàn rén xùn zì zhǐ yuē dú rú mǒu zì wèi yòng fǎn qiè

汉人训字,止曰“读如某字”,未用反切。

rán gǔ yǔ yǐ yǒu èr shēng hé wéi yī zì zhě rú bù kě wèi pǒ hé bù wèi hé rú shì wèi ěr ér yǐ wèi ěr zhī hu wèi zhū zhī lèi yǐ xī yù èr hé zhī yīn gài qiē zì zhī yuán yě

然古语已有二声合为一字者,如“不可”为“叵”,“何不”为“盍”,“如是”为“尔”,“而已”为“耳”“之乎”为“诸”之类,以西域二合之音,盖切字之原也。

rú cì zì wén cóng ér quǎn yì qiè yīn yě

如“朿”字文从而、犬,亦切音也。

dài yǔ shēng jù shēng mò zhī cóng lái

殆与声俱生,莫知从来。

wén lù gōng guī luò rì nián qī shí bā

文潞公归洛日,年七十八。

tóng shí yǒu zhōng sàn dài fū chéng xù cháo yì dài fū sī mǎ dàn sī fēng láng zhōng zhì shì xí rǔ yán jiē nián qī shí bā

同时有中散大夫程煦、朝议大夫司马旦、司封郎中致仕席汝言,皆年七十八。

cháng wèi tóng jiǎ huì gè fù shī yī shǒu

尝为同甲会,各赋诗一首。

lù gōng shī yuē sì rén sān bǎi shí èr suì kuàng shì tóng shēng bǐng wǔ nián

潞公诗曰:“四人三百十二歳,况是同生丙午年。

zhāo de liáng yuán wèi fù kè hé chéng shāng lǐng cǎi zhī xian

招得梁园为赋客,合成商岭采芝仙。

qīng tán wěi wěi fēng yíng xí sù fā piāo piāo xuě mǎn jiān

清谈亹亹风盈席,素发飘飘雪满肩。

cǐ huì cóng lái chéng wèi yǒu luò zhōng yīng zuò huà tú chuán

此会从来诚未有,洛中应作画图传。

wǎn táng wǔ dài jiān shì rén zuò fù yòng shì yì yǒu shèn gōng zhě

”晚唐、五代间,士人作赋用事,亦有甚工者。

rú jiāng wén wèi tiān chuāng fù yī qiào chū qǐ rú záo kāi hùn dùn zhī shí

如江文蔚《天窗赋》:“一窍初启,如凿开混沌之时;

liǎng wǎ yù fēi lèi huà zuò yuān yāng zhī hòu

两瓦𫛣飞,类化作鸳鸯之后。

yòu tǔ niú fù yǐn zhǔ é lín yà méng jīn zhī pěng sāi

”又《土牛赋》:“饮渚俄临,讶盟津之捧塞;

dù tuō tǎng xǔ yí hán gǔ zhī wán fēng

度饦倘许,疑函谷之丸封”。

hé zhōng fǔ guàn què lóu sān céng qián zhān zhōng tiáo xià kàn dà hé

河中府鹳雀楼,三层,前瞻中条,下瞰大河。

táng rén liú shī zhě shén duō wéi li yì wáng zhī huàn chàng zhū sān piān néng zhuàng qí jǐng

唐人留诗者甚多,唯李益、王之奂、畅诸三篇能状其景。

li yì shī yuē guàn què lóu xi bǎi chǐ qiáng tīng zhōu yún shù gòng máng máng

李益诗曰:“鹳雀楼西百尺墙,汀洲云树共茫茫。

hàn jiā xiāo gǔ suí liú shuǐ wèi guó shān hé bàn xī yáng

汉家箫鼓随流水,魏国山河半夕阳。

shì qù qiān nián yóu hèn sù qiū lái yī rì jí zhī zhǎng

事去千年犹恨速,秋来一日即知长。

fēng yān bìng zài sī guī chù yuǎn mù fēi chūn yì zì shāng

风烟并在思归处,远目非春亦自伤。

wáng zhī huàn shī yuē bái rì yī shān jǐn huáng hé rù hǎi liú

”王之奂诗曰:“白日依山尽,黄河入海流。

yù qióng qiān lǐ mù gèng shàng yī céng lóu

欲穷千里目,更上一层楼。

chàng zhū shī yuē jiǒng lín fēi niǎo shàng gāo chū shì chén jiān tiān shì wéi píng yě hé liú rù duàn shān

”畅诸诗曰:“迥临飞鸟上,高出世尘间,天势围平野,河流入断山。

ōu yáng wén zhōng hǎo tuī wǎn hòu xué

欧阳文忠好推挽后学。

wáng xiàng shǎo shí wèi sān bān fèng zhí gàn dāng chú zhōu yī zhèn shí wén zhōng shǒu chú zhōu

王向少时为三班奉职,干当滁州一镇,时文忠守滁州。

yǒu shū shēng wéi xué zi bù xíng shù xiū zì wǎng yì zhī xué zǐ bì mén bù jiē

有书生为学子不行束修,自往诣之,学子闭门不接。

shū shēng sòng yú xiàng xiàng pàn qí dié yuē lǐ wén lái xué bù wén wǎng jiào

书生讼于向,向判其牒曰:“礼闻来学,不闻往教。

xiān shēng jì yǐ zì qū dì zǐ níng bù shǎo gāo

先生既已自屈,弟子宁不少高?

hé èr wù yǐ shōu wēi qǐ liǎng cí ér zào yù

盍二物以收威,岂两辞而造狱?

shū shēng bù zhí xiàng pàn jìng chí dié yǐ jiàn ōu gōng

”书生不直向判,径持牒以见欧公。

gōng yī yuè dà chēng qí cái suì wèi zhī yán yù jiǎng jìn chéng jiù měi míng zú wèi wén rén

公一阅,大称其才,遂为之延誉奖进,成就美名,卒为闻人。

zǎo yǔ jí xiāng lèi jiē yǒu cì

枣与棘相类,皆有刺。

zǎo dú shēng gāo ér shǎo héng zhī

枣独生,高而少横枝;

jí liè shēng bì ér chéng lín

棘列生,痹而成林;

yǐ cǐ wéi bié qí wén jiē cóng cì yīn cì mù máng cì yě

以此为别,其文皆从朿音刺,木芒刺也。

cì ér xiāng dài lì shēng zhě zǎo yě

朿而相戴立生者枣也。

cì ér xiāng bǐ héng shēng zhě jí yě

朿而相比横生者棘也。

bù shí èr wù zhě guān wén kě biàn

不识二物者,观文可辨。

✦ You read 艺文二

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.