lì fǎ tiān yǒu huáng chì èr dào yuè yǒu jiǔ dào
历法，天有黄、赤二道，月有九道。
cǐ jiē qiáng míng ér yǐ fēi shí yǒu yě
此皆强名而已，非实有也。
yì yóu tiān zhī yǒu sān bǎi liù shí wǔ dù tiān hé cháng yǒu dù
亦由天之有三百六十五度，天何尝有度？
yǐ rì xíng sān bǎi liù shí wǔ rì ér yī qī qiáng wèi zhī dù yǐ bù rì yuè wǔ xīng xíng cì ér yǐ
以日行三百六十五日而一期，强谓之度，以步日月五星行次而已。
rì zhī suǒ yóu wèi zhī huáng dào
日之所由，谓之黄道；
nán běi jí zhī zhōng dù zuì jūn chù wèi zhī chì dào
南北极之中，度最均处，谓之赤道。
yuè xíng huáng dào zhī nán wèi zhī zhū dào
月行黄道之南，谓之朱道；
xíng huáng dào zhī běi wèi zhī hēi dào
行黄道之北，谓之黑道。
huáng dào zhī dōng wèi zhī qīng dào
黄道之东，谓之青道；
huáng dào zhī xi wèi zhī bái dào
黄道之西，谓之白道。
huáng dào nèi wài gè sì bìng huáng dào wèi jiǔ
黄道内外各四，并黄道为九。
rì yuè zhī xíng yǒu chí yǒu sù nán kě yǐ yī shù yù yě
日月之行，有迟有速，难可以一术御也。
gù yīn qí hé sàn fēn wéi shù duàn měi duàn yǐ yī sè míng zhī yù yǐ bié suàn wèi ér yǐ
故因其合散，分为数段，每段以一色名之，欲以别算位而已。
rú suàn fǎ yòng chì chóu hēi chóu yǐ bié zhèng fù zhī shù
如算法用赤筹、黑筹，以别正负之数。
lì jiā bù zhī qí yì suì yǐ wèi shí yǒu jiǔ dào shén kě chī yě
历家不知其意，遂以谓实有九道，甚可嗤也。
yǔ cháng kǎo gǔ jīn lì fǎ wǔ xīng xíng dù wéi liú nì zhī jì zuì duō chà
予尝考古今历法五星行度，唯留逆之际最多差。
zì nèi ér jìn zhě qí tuì bì xiàng wài
自内而进者，其退必向外；
zì wài ér jìn zhě qí tuì bì yóu nèi
自外而进者，其退必由内。
qí jī rú xún liǔ yè liǎng mò ruì zhōng jiān wǎng huán zhī dào xiāng qù shén yuǎn
其迹如循柳叶，两末锐，中间往还之道，相去甚远。
gù liǎng wèi xīng xíng chéng dù shāo chí yǐ qí xié xíng gù yě
故两未星行成度稍迟，以其斜行故也；
zhōng jiān chéng dù shāo sù yǐ qí jìng jué gù yě
中间成度稍速，以其径绝故也。
lì jiā dàn zhī xíng dào yǒu chí sù bù zhī dào jìng yòu yǒu xié zhí zhī yì
历家但知行道有迟速，不知道径又有斜直之异。
xī níng zhōng yǔ lǐng tài shǐ lìng huái pǔ zào lì qì nì yǐ zhèng dàn wǔ xīng wèi yǒu hòu bù kě yàn
熙宁中，予领太史令，怀朴造历，气逆已正，但五星未有候簿可验。
qián shì xiū lì duō zhǐ zēng sǔn jiù lì ér yǐ wèi zēng shí kǎo tiān dù
前世修历，多只增损旧历而已，未曾实考天度。
qí fǎ xū cè yàn měi yè hūn xiǎo yè bàn yuè jí wǔ xīng suǒ zài dù miǎo zhì bù lù zhī mǎn wǔ nián qí jiān tī qù yún yīn jí zhòu jiàn rì shù wài kě de sān nián shí xíng rán hòu yǐ suàn shù zhui zhī
其法须测验每夜昏、晓、夜半月及五星所在度秒，置簿录之，满五年，其间剔去云阴及昼见日数外，可得三年实行，然后以算术缀之。
gǔ suǒ wèi zhuì shù zhě cǐ yě
古所谓“缀术”者，此也。
shì shí sī tiān lì guān jiē chéng shì zú lì míng shí lù běn wú zhī lì zhě è pǔ zhī shù guò yǐ qún jū zhī lǚ qǐ dà yù
是时司天历官，皆承世族，隶名食禄，本无知历者，恶朴之术过已，群沮之，屡起大狱。
suī zhōng bù néng yáo pǔ ér hòu bù zhì jīn bù chéng
虽终不能摇朴，而候簿至今不成。
fèng yuán lì wǔ xīng bù shù dàn zēng sǔn jiù lì zhèng qí shén miù chù shí de wǔ liù ér yǐ
《奉元历》五星步术，但增损旧历，正其甚谬处，十得五六而已。
pǔ zhī lì shù jīn gǔ wèi yǒu wèi qún lì rén suǒ jū bù néng jǐn qí yì xī zāi
朴之历术，今古未有，为群历人所沮，不能尽其艺，惜哉。
guó cháo zhì tiān wén yuàn yú jìn zhōng shè lòu kè guān tiān tāi tóng hún yí jiē rú sī tiān jiàn yǔ sī tiān jiàn hù jiǎn chá
国朝置天文院于禁中，设漏刻、观天台、铜浑仪，皆如司天监，与司天监互检察。
měi yè tiān wén yuàn jù yǒu wú zhé jiàn yún wù zhēn xiáng jí dàng yè xīng cì xū lìng yú huáng chéng mén wèi fā qián dào jìn zhōng
每夜天文院具有无谪见、云物、祯祥，及当夜星次，须令于皇城门未发前到禁中。
mén fā hòu sī tiān zhàn zhuàng fāng dào yǐ liǎng sī zòu zhuàng duì kān yǐ fáng xū wěi
门发后，司天占状方到，以两司奏状对勘，以防虚伪。
jìn suì jiē shì yīn xiāng jì huì fú tóng xiě zòu xí yǐ wéi cháng qí lái yǐ jiǔ zhōng wài jù zhī zhī bù yǐ wèi guài
近歳皆是阴相计会，符同写奏，习以为常，其来已久，中外具知之，不以为怪。
qí rì yuè wǔ xīng xíng cì jiē zhǐ jù xiǎo lì suǒ suàn chán dù téng zòu bù céng zhàn hòu yǒu sī dàn bèi yuán ān lù ér yǐ
其日月五星行次，皆只据小历所算躔度誊奏，不曾占候，有司但备员安禄而已。
xī níng zhōng yǔ lǐng tài shǐ cháng àn fā qí qī miǎn guān zhě liù rén
熙宁中，予领太史，尝按发其欺，免官者六人。
wèi jǐ qí bì fù rú gù
未几，其弊复如故。