商君书 · 商鞅 · Chapter 5 of 24

说民

PinyinModern Translation
Size

biàn huì luàn zhī zàn yě

辩慧,乱之赞也;

lǐ yuè yín yì zhī zhēng yě

礼乐,淫佚之征也;

cí rén guò zhī mǔ yě

慈仁,过之母也;

rèn yù jiān zhī shǔ yě

任誉,奸之鼠也。

luàn yǒu zàn zé xíng yín yì yǒu zhēng zé yòng guò yǒu mǔ zé shēng jiān yǒu shǔ zé bù zhǐ

乱有赞则行,淫佚有征则用,过有母则生,奸有鼠则不止。

bā zhě yǒu qún mín shèng qí zhèng

八者有群,民胜其政;

guó wú bā zhě zhèng shèng qí mín

国无八者,政胜其民。

mín shèng qí zhèng guó ruò

民胜其政,国弱;

zhèng shèng qí mín bīng qiáng

政胜其民,兵强。

gù guó yǒu bā zhě shàng wú yǐ shǐ shǒu zhàn bì xuē zhì wáng

故国有八者,上无以使守战,必削至亡。

guó wú bā zhě shàng yǒu yǐ shǐ shǒu zhàn bì xìng zhì wáng

国无八者,上有以使守战,必兴至王。

yòng shàn zé mín qīn qí qīn

用善,则民亲其亲;

rèn jiān zé mín qīn qí zhì

任奸,则民亲其制。

hé ér fù zhě shàn yě

合而复者,善也;

bié ér guī zhě jiān yě

别而规者,奸也。

zhāng shàn zé guò nì

章善,则过匿;

rèn jiān zé zuì zhū

任奸,则罪诛。

guò nì zé mín shèng fǎ

过匿,则民胜法;

zuì zhū zé fǎ shèng mín

罪诛,则法胜民。

mín shèng fǎ guó luàn

民胜法,国乱;

fǎ shèng mín bīng qiáng

法胜民,兵强。

gù yuē yǐ liáng mín zhì bì luàn zhì xuē

故曰:以良民治,必乱至削;

yǐ jiān mín zhì bì zhì zhì qiáng

以奸民治,必治至强。

guó yǐ nán gōng qǐ yī qǔ shí guó yǐ yì gōng qǐ shí wáng bǎi

国以难攻,起一取十,国以易攻,起十亡百。

guó hǎo lì yuē yǐ nán gōng

国好力,曰以难攻;

guó hǎo yán yuē yǐ yì gōng

国好言,曰以易攻。

mín yì wéi yán nán wéi yòng

民易为言,难为用。

guó fǎ zuò mín zhī suǒ nán bīng yòng mín zhī suǒ yì ér yǐ lì gōng zhě qǐ yī de shí

国法作民之所难,兵用民之所易而以力攻者,起一得十;

guó fǎ zuò mín zhī suǒ yì bīng yòng mín zhī suǒ nán ér yǐ yán gōng zhě chū shí wáng bǎi

国法作民之所易,兵用民之所难而以言攻者,出十亡百。

fá zhòng jué zūn

罚重,爵尊;

shǎng qīng xíng wēi

赏轻,刑威。

jué zūn shàng ài mín

爵尊,上爱民;

xíng wēi mín sǐ shàng

刑威,民死上。

gù xīng guó xíng fá zé mín lì

故兴国行罚,则民利;

yòng shǎng zé shàng zhòng

用赏,则上重。

fǎ xiáng zé xíng fán

法详,则刑繁;

fǎ fán zé xíng shěng

法繁,则刑省。

mín zhì zé luàn luàn ér zhì zhī yòu luàn

民治则乱,乱而治之,又乱。

gù zhì zhī yú qí zhì zé zhì

故治之于其治,则治;

zhì zhī yú qí luàn zé luàn

治之于其乱,则乱。

mín zhī qíng yě zhì qí shì yě luàn

民之情也治,其事也乱。

gù xíng xíng zhòng qí qīng zhě qīng zhě bù shēng zé zhòng zhě wú cóng zhì yǐ cǐ wèi zhì zhī yú qí zhì zhě

故行刑,重其轻者,轻者不生,则重者无从至矣,此谓治之于其治者。

xíng xíng

行刑。

zhòng qí zhòng zhě qīng qí qīng zhě qīng zhě bù zhǐ zé zhòng zhě wú cóng zhǐ yǐ cǐ wèi zhì zhī yú qí luàn yě

重其重者,轻其轻者,轻者不止,则重者无从止矣,此谓治之于其乱也。

gù zhòng qīng zé xíng qù shì chéng guó qiáng

故重轻,则刑去事成,国强;

chóng chóng ér qīng qīng zé xíng zhì ér shì shēng guó xuē

重重而轻轻,则刑至而事生,国削。

mín yǒng zé shǎng zhī yǐ qí suǒ yù

民勇,则赏之以其所欲;

mín qiè zé shā zhī yǐ qí suǒ è

民怯,则杀之以其所恶。

gù qiè mín shǐ zhī yǐ xíng zé yǒng

故怯民使之以刑,则勇;

yǒng mín shǐ zhī yǐ shǎng zé sǐ

勇民使之以赏,则死。

qiè mín yǒng yǒng mín sǐ guó wú dí zhě bì wáng

怯民勇,勇民死,国无敌者必王。

mín pín zé ruò guó fù zé yín yín zé yǒu shī yǒu shī zé ruò

民贫则弱国,富则淫,淫则有虱,有虱则弱。

gù pín zhě yì zhī yǐ xíng zé fù

故贫者益之以刑,则富;

fù zhě sǔn zhī yǐ shǎng zé pín

富者损之以赏,则贫。

zhì guó zhī jǔ guì lìng pín zhě fù fù zhě pín

治国之举,贵令贫者富、富者贫。

pín zhě fù guó qiáng

贫者富,国强;

fù zhě pín sān guān wú shī

富者贫,三官无虱。

guó jiǔ qiáng ér wú shī zhě bì wáng

国久强而无虱者必王。

xíng shēng lì lì shēng qiáng qiáng shēng wēi wēi shēng dé dé shēng yú xíng

刑生力,力生强,强生威,威生德,德生于刑。

gù xíng duō zé shǎng zhòng

故刑多,则赏重;

shǎng shǎo zé xíng zhòng

赏少,则刑重。

mín zhī yǒu yù yǒu è yě yù yǒu liù yín è yǒu sì nán

民之有欲有恶也,欲有六淫,恶有四难。

cóng liù yín guó ruò

从六淫,国弱;

xíng sì nán bīng qiáng

行四难,兵强。

gù wáng zhě xíng yú jiǔ ér shǎng chū yī

故王者刑于九而赏出一。

xíng yú jiǔ zé liù yín zhǐ

刑于九,则六淫止;

shǎng chū yī zé sì nán xíng

赏出一,则四难行。

liù yín zhǐ zé guó wú jiān

六淫止,则国无奸;

sì nán xíng zé bīng wú dí

四难行,则兵无敌。

mín zhī suǒ yù wàn ér lì zhī suǒ chū yī

民之所欲万,而利之所出一。

mín fēi yī zé wú yǐ zhì yù gù zuò yī

民非一,则无以致欲,故作一。

zuò yī zé lì tuán lì tuán zé qiáng

作一则力抟,力抟则强。

qiáng ér yòng zhòng qiáng

强而用,重强。

gù néng shēng lì néng shā lì yuē gōng dí zhī guó bì qiáng

故能生力,能杀力,曰攻敌之国,必强。

sāi sī dào yǐ qióng qí zhì qǐ yī mén yǐ zhì qí yù shǐ mín bì xiān xíng qí suǒ yào rán hòu zhì qí suǒ yù gù lì duō

塞私道以穷其志,启一门以致其欲,使民必先行其所要,然后致其所欲,故力多。

lì duō ér bù yòng zé zhì qióng

力多而不用,则志穷;

zhì qióng zé yǒu sī

志穷,则有私;

yǒu sī zé yǒu ruò

有私,则有弱。

gù néng shēng lì bù néng shā lì yuē zì gōng zhī guó bì xuē

故能生力,不能杀力,曰自攻之国,必削。

gù yuē wáng zhě guó bù xù lì jiā bù jī sù

故曰:王者,国不蓄力,家不积粟。

guó bù xù lì xià yòng yě

国不蓄力,下用也;

jiā bù jī sù shàng cáng yě

家不积粟,上藏也。

guó zhì duàn jiā wáng duàn guān qiáng duàn jūn ruò

国治:断家王,断官强,断君弱。

zhòng qīng xíng qù

重轻,刑去。

cháng guān zé zhì

常官,则治。

shěng xíng yào bǎo shǎng bù kě bèi yě

省刑,要保,赏不可倍也。

yǒu jiān bì gào zhī zé mín duàn yú xīn shàng lìng ér mín zhī suǒ yǐ yīng

有奸必告之,则民断于心,上令而民知所以应。

qì chéng yú jiā ér xíng yú guān zé shì duàn yú jiā

器成于家,而行于官,则事断于家。

gù wáng zhě xíng shǎng duàn yú mín xīn qì yòng duàn yú jiā

故王者刑赏断于民心,器用断于家。

zhì míng zé tóng zhì àn zé yì

治明则同,治暗则异。

tóng zé xíng yì zé zhǐ xíng zé zhì zhǐ zé luàn

同则行,异则止,行则治,止则乱。

zhì zé jiā duàn luàn zé jūn duàn

治则家断,乱则君断。

zhì guó zhě guì bù duàn gù yǐ shí lǐ duàn zhě ruò yǐ wǔ lǐ duàn zhě qiáng

治国者贵不断,故以十里断者弱,以五里断者强。

jiā duàn zé yǒu yú gù yuē rì zhì zhě wáng

家断则有余,故曰:日治者王。

guān duàn zé bù zú gù yuē yè zhì zhě qiáng

官断则不足,故曰:夜治者强。

jūn duàn zé luàn gù yuē sù zhì zhě xuē

君断则乱,故曰:宿治者削。

gù yǒu dào zhī guó zhì bù tīng jūn mín bù cóng guān

故有道之国,治不听君,民不从官。

✦ You read 说民

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.