fán jiāng lì guó zhì dù bù kě bù chá yě zhì fǎ bù kě bù shèn yě guó wù bù kě bù jǐn yě shì běn bù kě bù tuán yě
凡将立国，制度不可不察也，治法不可不慎也，国务不可不谨也，事本不可不抟也。
zhì dù shí zé guó sú kě huà ér mín cóng zhì
制度时，则国俗可化，而民从制；
zhì fǎ míng zé guān wú xié
治法明，则官无邪；
guó wù yī zé mín yìng yòng
国务壹，则民应用；
shì běn tuán zé mín xǐ nóng ér lè zhàn
事本抟，则民喜农而乐战。
fu shèng rén zhī lì fǎ huà sú ér shǐ mín zhāo xī cóng shì yú nóng yě bù kě bù biàn yě
夫圣人之立法、化俗，而使民朝夕从事于农也，不可不变也。
fu mín zhī cóng shì sǐ zhì yě yǐ shàng zhī shè róng míng zhì shǎng fá zhī míng yě bù yòng biàn shuō sī mén ér gōng lì yǐ
夫民之从事死制也，以上之设荣名、置赏罚之明也，不用辩说私门而功立矣。
gù mín zhī xǐ nóng ér lè zhàn yě jiàn shàng zhī zūn nóng zhàn zhī shì ér xià biàn shuō jì yì zhī mín ér jiàn yóu xué zhī rén yě
故民之喜农而乐战也，见上之尊农战之士，而下辩说技艺之民，而贱游学之人也。
gù mín yī wu qí jiā bì fù ér shēn xiǎn yú guó
故民壹务，其家必富，而身显于国。
shàng kāi gōng lì ér sāi sī mén yǐ zhì mín lì
上开公利而塞私门，以致民力；
sī láo bù xiǎn yú guó sī mén bù qǐng yú jūn
私劳不显于国，私门不请于君。
ruò cǐ ér gōng chén quàn zé shàng lìng xíng ér huāng cǎo pì yín mín zhǐ ér jiān wú méng
若此，而功臣劝，则上令行而荒草辟，淫民止而奸无萌。
zhì guó néng tuán mín lì ér yī mín wù zhě qiáng
治国能抟民力而壹民务者，强；
néng shì běn ér jìn mò zhě fù
能事本而禁末者，富。
fu shèng rén zhī zhì guó yě néng tuán lì néng shā lì
夫圣人之治国也，能抟力，能杀力。
zhì dù chá zé mín lì tuán tuán ér bù huà zé bù xíng xíng ér wú fù zé shēng luàn
制度察则民力抟，抟而不化则不行，行而无富则生乱。
gù zhì guó zhě qí tuán lì yě yǐ fù guó qiáng bīng yě
故治国者，其抟力也，以富国强兵也；
qí shā lì yě yǐ shì dí quàn mín yě
其杀力也，以事敌劝民也。
fu kāi ér bù sāi zé duǎn cháng
夫开而不塞，则短长；
zhǎng ér bù gōng zé yǒu jiān
长而不攻，则有奸。
sāi ér bù kāi zé mín hún
塞而不开，则民浑；
hún ér bù yòng zé lì duō
浑而不用，则力多；
lì duō ér bù gōng zé yǒu jiān shī
力多而不攻，则有奸虱。
gù tuán lì yǐ yī wu yě shā lì yǐ gōng dí yě
故抟力以壹务也，杀力以攻敌也。
zhì guó zhě guì mín yī mín yī zé pǔ pǔ zé nóng nóng zé yì qín qín zé fù
治国者贵民壹，民壹则朴，朴则农，农则易勤，勤则富。
fù zhě fèi zhī yǐ jué bù yín
富者废之以爵，不淫；
yín zhě fèi zhī yǐ xíng ér wù nóng
淫者废之以刑，而务农。
gù néng tuán lì ér bù néng yòng zhě bì luàn néng shā lì ér bù néng tuán zhě bì wáng
故能抟力而不能用者必乱，能杀力而不能抟者必亡。
gù míng jūn zhī qí èr zhě qí guó qiáng
故明君知齐二者，其国强；
bù zhī qí èr zhě qí guó xuē
不知齐二者，其国削。
fu mín zhī bù zhì zhě jūn dào bēi yě
夫民之不治者，君道卑也；
fǎ zhī bù míng zhě jūn zhǎng luàn yě
法之不明者，君长乱也。
gù míng jūn bù dào bēi bù zhǎng luàn yě
故明君不道卑、不长乱也；
bǐng quán ér lì chuí fǎ ér zhì yǐ de jiān yú shàng ér guān wú bù
秉权而立，垂法而治，以得奸于上，而官无不；
shǎng fá duàn ér qì yòng yǒu dù
赏罚断，而器用有度。
ruò cǐ zé guó zhì míng ér mín lì jié shàng jué zūn ér lún tú jǔ
若此，则国制明而民力竭，上爵尊而伦徒举。
jīn shì zhǔ jiē yù zhì mín ér zhù zhī yǐ luàn
今世主皆欲治民，而助之以乱；
fēi lè yǐ wéi luàn yě ān qí gù ér bù kuī yú shí yě
非乐以为乱也，安其故而不窥于时也。
shì shàng fǎ gǔ ér de qí sāi xià xiū lìng ér bù shí yí ér bù míng shì sú zhī biàn bù chá zhì mín zhī qíng gù duō shǎng yǐ zhì xíng qīng xíng yǐ qù shǎng
是上法古而得其塞，下修令而不时移，而不明世俗之变，不察治民之情，故多赏以致刑，轻刑以去赏。
fu shàng shè xíng ér mín bù fú shǎng kuì ér jiān yì duō
夫上设刑而民不服，赏匮而奸益多。
gù mín zhī yú shàng yě xiān xíng ér hòu shǎng
故民之于上也，先刑而后赏。
gù shèng rén zhī wèi guó yě bù fǎ gǔ bù xiū jīn yīn shì ér wèi zhī zhì dù sú ér wèi zhī fǎ
故圣人之为国也，不法古，不修今，因世而为之治，度俗而为之法。
gù fǎ bù chá mín zhī qíng ér lì zhī zé bù chéng
故法不察民之情而立之，则不成；
zhì yí yú shí ér xíng zhī zé bù gàn
治宜于时而行之，则不干。
gù shèng wáng zhī zhì yě shèn wèi chá wu guī xīn yú yī ér yǐ yǐ
故圣王之治也，慎为、察务，归心于壹而已矣。