mù zōng
◎穆宗
mù zōng qì tiān lóng dào yuān yì kuān rén xiǎn wén guāng wǔ chún dé hóng xiào zhuāng huáng dì huì zài hòu shì zōng dì sān zi yě
穆宗契天隆道渊懿宽仁显文光武纯德弘孝庄皇帝,讳载垕,世宗第三子也。
mǔ dù kāng fēi
母杜康妃。
jiā jìng shí bā nián èr yuè fēng yù wáng yǔ zhuāng jìng tài zǐ jǐng gōng wáng tóng rì shòu cè
嘉靖十八年二月封裕王,与庄敬太子、景恭王同日受册。
yǐ ér zhuāng jìng hōng shì zōng yǐ wáng cháng qiě xián jì xù yǐ dìng ér zhōng wài wēi yí lǚ yǒu yán zhě nǎi lìng jǐng wáng zhī guó
已而庄敬薨,世宗以王长且贤,继序已定,而中外危疑,屡有言者,乃令景王之国。
sì shí wǔ nián shí èr yuè gēng zǐ shì zōng bēng
四十五年十二月庚子,世宗崩。
rén zǐ jí huáng dì wèi
壬子,即皇帝位。
yǐ míng nián wèi lóng qìng yuán nián dà shè tiān xià
以明年为隆庆元年,大赦天下。
xiān cháo zhèng lìng bù biàn zhě jiē yǐ yí zhào gǎi zhī
先朝政令不便者,皆以遗诏改之。
zhào yòng jiàn yán dé zuì zhū chén sǐ zhě xù lù
召用建言得罪诸臣,死者恤录。
fāng shì xī fù fǎ sī zhì zuì
方士悉付法司治罪。
ba yī qiè zhāi jiào gōng zuò jí lì wài cǎi mǎi
罢一切斋醮工作及例外采买。
miǎn míng nián tiān xià tián fù zhī bàn jí jiā jìng sì shí sān nián yǐ qián bū fù
免明年天下田赋之半,及嘉靖四十三年以前逋赋。
shì hù bù zhǔ shì hǎi ruì yú yù
释户部主事海瑞于狱。
shì nián tǔ lǔ fān rù gòng
是年,土鲁番入贡。
lóng qìng yuán nián chūn zhèng yuè bǐng yín ba ruì zōng míng táng pèi xiǎng
隆庆元年春正月丙寅,罢睿宗明堂配享。
wù chén fù zhèng wáng hòu wán jué
戊辰,复郑王厚烷爵。
dīng chǒu zhuī zūn mǔ kāng fēi wèi xiào kè huáng tài hòu
丁丑,追尊母康妃为孝恪皇太后。
èr yuè wù zǐ jì dà shè dà jì
二月戊子,祭大社大稷。
yǐ wèi cè fēi chén shì wèi huáng hòu
乙未,册妃陈氏为皇后。
lì bù shì láng chén yǐ qín wèi lǐ bù shàng shū jiān wén yuān gé dà xué shì lǐ bù shì láng zhāng jū zhèng wèi lì bù zuǒ shì láng jiān dōng gé dà xué shì yù jī wù
吏部侍郎陈以勤为礼部尚书兼文渊阁大学士,礼部侍郎张居正为吏部左侍郎兼东阁大学士,预机务。
sān yuè rén shēn zàng sù huáng dì yú yǒng líng
三月壬申,葬肃皇帝于永陵。
yǐ yǒu tǔ mán fàn liáo yáng zhǐ huī wáng chéng dé zhàn mò
乙酉,土蛮犯辽阳,指挥王承德战殁。
xià sì yuè bǐng xū shuò xiǎng tài miào
夏四月丙戌朔,享太庙。
bǐng wǔ jìn shǔ guó wú xiàn zhēn qín yì shòu
丙午,禁属国毋献珍禽异兽。
dīng wèi yù jīng yán
丁未,御经筵。
wǔ yuè jǐ wèi huáng hé jué kǒu gōng chéng
五月己未,黄河决口工成。
xīn yǒu sì de yú běi jiāo
辛酉,祀地于北郊。
dīng chǒu gāo gǒng ba
丁丑,高拱罢。
liù yuè wù xū yǐ yín yǔ xiū xǐng sù fú bì diàn yù huáng jí mén shì shì
六月戊戌,以霪雨修省,素服避殿,御皇极门视事。
shì yuè xīn hé fù jué
是月,新河复决。
qiū qī yuè xīn sì zhāo fǔ shān dōng hé nán bèi zāi liú mín fù wǔ nián
秋七月辛巳,招抚山东、河南被灾流民,复五年。
bā yuè guǐ wèi shuò shì diàn yú xiān shī kǒng zǐ
八月癸未朔,释奠于先师孔子。
jiǔ yuè yǐ mǎo ǎn dá kòu dà tóng zhào yán zhàn shǒu
九月乙卯,俺答寇大同,诏严战守。
guǐ hài ǎn dá xiàn shí zhōu shā zhī zhōu wáng liàng cǎi lüè jiāo chéng wén shuǐ
癸亥,俺答陷石州,杀知州王亮采,掠交城、文水。
rén shēn tǔ mán fàn jì zhèn lüè chāng lí lú lóng zhì yú luán hé
壬申,土蛮犯蓟镇,掠昌黎、卢龙,至于滦河。
zhào xuān dà zǒng dū shì láng wáng zhī gào hái zhù huái lái xún fǔ dōu yù shǐ cáo hēng zhù bīng tōng zhōu
诏宣大总督侍郎王之诰还驻怀来,巡抚都御史曹亨驻兵通州。
jiǎ xū guō pǔ zhì shì
甲戌,郭朴致仕。
miǎn xiāng yáng yún yáng bèi zāi qiū liáng
免襄阳、郧阳被灾秋粮。
yǐ hài zǒng bīng guān li shì zhōng yuán yǒng píng yǔ dí zhàn yú fǔ níng jīng shī jiè yán
乙亥,总兵官李世忠援永平,与敌战于抚宁,京师戒严。
dōng shí yuè bǐng xū kòu tuì jīng shī jiě yán
冬十月丙戌,寇退,京师解严。
jiǎ chén yù qún chén yì biān fáng shì yí
甲辰,谕群臣议边防事宜。
níng xià zǒng bīng guān léi lóng chū sài yāo jī hé tào bù bài zhī
宁夏总兵官雷龙出塞邀击河套部,败之。
shí yī yuè guǐ hài sì tiān yú nán jiāo
十一月癸亥,祀天于南郊。
shì nián guǎng dōng zéi dà qǐ
是年,广东贼大起。
liú qiú rù gòng
琉球入贡。
èr nián chūn zhēng yuè jǐ mǎo jǐ shì zhōng shí xīng shū chén liù shì zhàng què xià chì wèi mín
二年春正月己卯,给事中石星疏陈六事,杖阙下,斥为民。
èr yuè dīng yǒu kòu fàn chái gōu bǔ shǒu bèi hán shàng zhōng zhàn sǐ
二月丁酉,寇犯柴沟堡,守备韩尚忠战死。
jǐ hài gēng jí tián
己亥,耕耤田。
dīng wèi rú tiān shòu shān yè cháng líng yǒng líng
丁未,如天寿山,谒长陵、永陵。
gēng xū hái gōng miǎn suǒ guò tián zū yǒu chà
庚戌,还宫,免所过田租有差。
sān yuè xīn yǒu lì huáng zǐ yì jūn wèi huáng tài zǐ zhào shè tiān xià
三月辛酉,立皇子翊钧为皇太子,诏赦天下。
yǐ chǒu guǎng xī zǒng bīng guān shù dà yóu tǎo guǎng dōng zéi
乙丑,广西总兵官俞大猷讨广东贼。
wù chén cì luō wàn huà děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
戊辰,赐罗万化等进士及第、出身有差。
bǐng zǐ xìng nán hǎi zǐ
丙子,幸南海子。
wù yín jīng shī dì zhèn mìng bǎi guān xiū xǐng
戊寅,京师地震,命百官修省。
xià liù yuè gēng chén qiǎn shǐ liǎng jī lù qiú
夏六月庚辰,遣使两畿录囚。
jǐ chǒu guǎng dōng zéi céng yī běn kòu guǎng zhōu shā zhī xiàn liú shī yán
己丑,广东贼曾一本寇广州,杀知县刘师颜。
qiū qī yuè jǐ yǒu zéi rù lián zhōu
秋七月己酉,贼入廉州。
bǐng yín xú jiē zhì shì
丙寅,徐阶致仕。
dōng shí yuè wù yín miǎn nán jī bèi zāi qiū liáng zhèn huái xú jī
冬十月戊寅,免南畿被灾秋粮,振淮、徐饥。
jǐ hài fèi liáo wáng xiàn jié wèi shù rén
己亥,废辽王宪节为庶人。
jiǎ chén miǎn jī nèi hé nán bèi zāi qiū liáng shí yī yuè rén zǐ xuān fǔ zǒng bīng guān mǎ fāng xí ǎn dá yú zhǎng shuǐ hǎi zǐ yòu bài zhī ān zǐ shān
甲辰,免畿内、河南被灾秋粮,十一月壬子,宣府总兵官马芳袭俺答于长水海子,又败之鞍子山。
xīn yǒu miǎn jiāng xī bèi zāi shuì liáng wù chén sì tiān yú nán jiāo
辛酉,免江西被灾税粮,戊辰,祀天于南郊。
jǐ sì mìng guǎng dōng fú jiàn dū fǔ jiàng lǐng huì jiǎo céng yī běn
己巳,命广东、福建督抚将领会剿曾一本。
shí èr yuè gēng yín shì zōng shén zhǔ fù tài miào
十二月庚寅,世宗神主祔太庙。
dīng yǒu xiàn xūn qī zhuāng tián
丁酉,限勋戚庄田。
shì nián liú qiú rù gòng
是年,琉球入贡。
sān nián chūn zhēng yuè rén zǐ dà tóng zǒng bīng guān zhào kě bài ǎn dá yú hóng cì bǎo
三年春正月壬子,大同总兵官赵岢败俺答于弘赐堡。
èr yuè gēng chén miǎn shǎn xī bèi zāi qiū liáng
二月庚辰,免陕西被灾秋粮。
sān yuè wù chén céng yī běn xiàn jié shí wèi pí jiàng zhōu yún xiáng shā cān jiāng gěng zōng yuán pàn fù yú zéi
三月戊辰,曾一本陷碣石卫,裨将周云翔杀参将耿宗元叛,附于贼。
xià sì yuè jǐ chǒu zǒng bīng guān léi lóng chū sài xí hé tào bù bài zhī
夏四月己丑,总兵官雷龙出塞袭河套部,败之。
wǔ yuè gēng xū zǒng bīng guān guō chéng děng pò zéi yú píng shān zhōu yún xiáng fú zhū
五月庚戌,总兵官郭成等破贼于平山,周云翔伏诛。
jiǎ yín yù shǐ zhān yǎng bì qǐng ba mí fèi chì wèi mín
甲寅,御史詹仰庇请罢靡费,斥为民。
qiū qī yuè rén wǔ hé jué pèi xiàn
秋七月壬午,河决沛县。
yǐ yǒu zhào tiān xià yǒu sī shí xiū jī gǔ bèi huāng zhī zhèng
乙酉,诏天下有司实修积谷备荒之政。
rén chén qiǎn shǐ zhèn yán hé bèi zāi zhōu xiàn
壬辰,遣使振沿河被灾州县。
bā yuè guǐ chǒu guǎng dōng zéi píng céng yī běn fú zhū
八月癸丑,广东贼平,曾一本伏诛。
rén xū lǐ bù shàng shū zhào zhēn jí jiān wén yuān gé dà xué shì yù jī wù
壬戌,礼部尚书赵贞吉兼文渊阁大学士,预机务。
dīng mǎo zhèn nán jī zhè jiāng shān dōng shuǐ zāi
丁卯,振南畿、浙江、山东水灾。
jiǔ yuè bǐng zǐ ǎn dá fàn dà tóng lüè shān yīn yīng zhōu huái rén hún yuán
九月丙子,俺答犯大同,掠山阴、应州、怀仁、浑源。
xīn mǎo dà yuè
辛卯,大阅。
dōng shí yī yuè jiǎ xū sì tiān yú nán jiāo
冬十一月甲戌,祀天于南郊。
gēng chén jīng shī dì zhèn yǒu shēng chì xiū xǐng
庚辰,京师地震有声,敕修省。
shí èr yuè jǐ hài mìng chǎng wèi mì fǎng bù yuàn zhèng shì
十二月己亥,命厂卫密访部院政事。
gēng shēn zhào gāo gǒng fù rù gé
庚申,召高拱复入阁。
yǐ chǒu shàng bǎo sì chéng zhèng lǚ chún yǐ yán shì tíng zhàng xià yù
乙丑,尚宝寺丞郑履淳以言事廷杖下狱。
shì dōng miǎn liǎng jī shān dōng zhè jiāng hé nán hú guǎng shuì liáng
是冬,免两畿、山东、浙江、河南、湖广税粮。
shì nián shǎn xī zéi qǐ
是年,陕西贼起。
liú qiú tǔ lǔ fān rù gòng
琉球、土鲁番入贡。
sì nián chūn zhēng yuè jǐ sì shuò rì yǒu shí zhī miǎn cháo hè
四年春正月己巳朔,日有食之,免朝贺。
xīn wèi bì diàn xiū xǐng
辛未,避殿修省。
shì yuè wēi rù guǎng hǎi wèi chéng
是月,倭入广海卫城。
èr yuè yǐ chǒu fēn shè sān dà yíng wén wǔ tí dū liù rén
二月乙丑,分设三大营文武提督六人。
xià sì yuè wù xū jīng shī dì zhèn
夏四月戊戌,京师地震。
bǐng wǔ ǎn dá kòu dà tóng xuān fǔ guān bīng jù què zhī
丙午,俺答寇大同、宣府,官兵拒却之。
shì yuè shǎn xī zéi kòu sì chuān
是月,陕西贼寇四川。
wǔ yuè guǐ yǒu jǐ shì zhōng li jǐ jiàn mǎi jīn bǎo tíng zhàng xià yù
五月癸酉,给事中李己谏买金宝,廷杖下狱。
qiū qī yuè jǐ sì jìn zhāng zòu fú rǒng
秋七月己巳,禁章奏浮冗。
mìng fǔ àn guān yán jìn yǒu sī kù xíng
命抚、按官严禁有司酷刑。
wù zǐ chén yǐ qín zhì shì
戊子,陈以勤致仕。
yǐ wèi miǎn sì chuān bèi zāi shuì liáng
乙未,免四川被灾税粮。
bā yuè gēng xū xuān dà gào jǐng chì biān bèi
八月庚戌,宣、大告警,敕边备。
jiǔ yuè guǐ yǒu shǎn xī shuǐ zāi juān zhèn yǒu chà
九月癸酉,陕西水灾,蠲振有差。
jiǎ xū hé jué pī zhōu
甲戌,河决邳州。
rén wǔ miǎn běi jī hú guǎng bèi zāi shuì liáng
壬午,免北畿、湖广被灾税粮。
guǐ wèi kòu fàn dà tóng fù zǒng bīng qián dòng zhàn sǐ
癸未,寇犯大同,副总兵钱栋战死。
wù zǐ fàn jǐn zhōu zǒng bīng guān wáng zhì dào děng zhàn sǐ
戊子,犯锦州,总兵官王治道等战死。
jiǎ wǔ ba jīng yíng wén wǔ tí dū zhì zǒng dū xié lǐ dà chén
甲午,罢京营文武提督,置总督协理大臣。
dōng shí yuè guǐ mǎo ǎn dá sūn bǎ hàn nà jí lái jiàng
冬十月癸卯,俺答孙把汉那吉来降。
dīng wèi yǐ bǎ hàn nà jí wèi zhǐ huī shǐ
丁未,以把汉那吉为指挥使。
rén xū kǎo chá jǐ shì zhōng yù shǐ
壬戌,考察给事中、御史。
shí yī yuè dīng chǒu ǎn dá qǐ fēng
十一月丁丑,俺答乞封。
jǐ mǎo sì tiān yú nán jiāo
己卯,祀天于南郊。
yǐ yǒu zhào zhēn jí ba
乙酉,赵贞吉罢。
jǐ chǒu lǐ bù shàng shū yīn shì dān jiān wén yuān gé dà xué shì yù jī wù
二十五日,礼部尚书殷士儋兼文渊阁大学士,参与机要事务。
shí èr yuè dīng yǒu ǎn dá zhí pàn rén zhào quán děng jiǔ rén lái xiàn zhào qiǎn bǎ hàn nà jí guī hòu cì zhī
十二月丁酉,俺答执叛人赵全等九人来献,诏遣把汉那吉归,厚赐之。
yǐ mǎo shòu fú zhé zhào quán děng yú shì
乙卯,受俘,磔赵全等于市。
wǔ nián chūn èr yuè jiǎ wǔ tíng chén jí cháo jìn guān yè huáng tài zǐ yú wén huá zuǒ mén
五年春二月甲午,廷臣及朝觐官谒皇太子于文华左门。
jǐ wèi fēng huáng zǐ yì liú wèi lù wáng
己未,封皇子翊镠为潞王。
sān yuè jǐ mǎo cì zhāng yuán biàn děng jìn shì jí dì chū shēn yǒu chà
三月己卯,赐张元忭等进士及第、出身有差。
jǐ chǒu fēng ǎn dá wèi shùn yì wáng
己丑,封俺答为顺义王。
xià sì yuè jiǎ wǔ hé fù jué pī zhōu
夏四月甲午,河复决邳州。
wǔ yuè rén xū gǔ tián tóng zéi píng
五月一日,古田僮贼被平定。
wù yín li chūn fāng zhì shì
戊寅,李春芳致仕。
liù yuè xīn mǎo jīng shī dì zhèn zhě sān chì xiū xǐng
六月辛卯,京师地震者三,敕修省。
jiǎ chén shòu hé tào bù zhǎng jí néng wéi dū du tóng zhī
甲辰,授河套部长吉能为都督同知。
jiǎ yín shùn yì wáng ǎn dá gòng mǎ gào miào shòu hè
甲寅,顺义王俺答贡马,告庙受贺。
bǐng chén ǎn dá zhí zhào quán yú dǎng shí sān rén lái xiàn
丙辰,俺答执赵全余党十三人来献。
qiū bā yuè guǐ mǎo xǔ hé tào bù hù shì
秋八月癸卯,许河套部互市。
jiǔ yuè guǐ wèi sān zhèn gòng shì chéng
九月癸未,三镇贡市成。
dōng shí yuè jǐ hài hé nán shān dōng dà shuǐ shēn chì hé fáng
冬十月己亥,河南、山东大水,申饬河防。
shí yī yuè jǐ sì yīn shì dān zhì shì
十一月己巳,殷士儋致仕。
shì nián liú qiú tǔ lǔ fān rù gòng
是年,琉球、土鲁番入贡。
liù nián chūn zhēng yuè xīn wèi zhù xú zhōu zhì sù qiān dī sān bǎi qī shí lǐ
六年春正月辛未,筑徐州至宿迁堤三百七十里。
èr yuè bǐng shēn wō kòu guǎng dōng xiàn shén diàn wèi dà lüè
二月丙申,倭寇广东,陷神电卫,大掠。
shān kòu fù qǐ
山寇复起。
rùn yuè dīng mǎo yù huáng jí diàn mén jí zuò jù hái gōng
闰月丁卯,御皇极殿门,疾作,遽还宫。
yǐ hài wō kòu gāo léi guān jūn jī bài zhī
乙亥,倭寇高、雷,官军击败之。
xià sì yuè wù chén lǐ bù shàng shū gāo yí jiān wén yuān gé dà xué shì yù jī wù
夏四月戊辰,礼部尚书高仪兼文渊阁大学士,预机务。
wǔ yuè rén chén miǎn guǎng dōng yòng bīng zhū jùn bū fù
五月壬辰,免广东用兵诸郡逋赋。
jǐ yǒu dà jiàn zhào dà xué shì gāo gǒng zhāng jū zhèng gāo yí shòu gù mìng
己酉,大渐,召大学士高拱、张居正、高仪受顾命。
gēng xū bēng yú qián qīng gōng nián sān shí yǒu liù
庚戌,崩于干清宫,年三十有六。
qī yuè bǐng xū shàng zūn shì miào hào mù zōng zàng zhāo líng
七月丙戌,上尊谥,庙号穆宗,葬昭陵。
zàn yuē mù zōng zài wèi liù zài duān gǒng guǎ yíng gōng xíng jiǎn yuē shàng shí suì shěng jù wàn
赞曰:穆宗在位六载,端拱寡营,躬行俭约,尚食岁省巨万。
xǔ ǎn dá fēng gòng jiǎn fù xī mín biān chuí níng mì
许俺答封贡,减赋息民,边陲宁谧。
jì tǐ shǒu wén kě chēng lìng zhǔ yǐ
继体守文,可称令主矣。
dì bǐng chén xiāng zhá mén hù jiàn kāi ér dì wèi néng zhèn sù qián gāng jiáo chú jī xí gài yì kuān shù yǒu yú ér gāng míng bù zú zhě yú
第柄臣相轧,门户渐开,而帝未能振肃干纲,矫除积习,盖亦宽恕有余,而刚明不足者欤!