yáng sì chāng wú shēn
杨嗣昌吴甡
yáng sì chāng zì wén ruò wǔ líng rén
杨嗣昌，字文弱，武陵人。
wàn lì sān shí bā nián jìn shì
万历三十八年进士。
gǎi chú háng zhōu fǔ jiào shòu
改除杭州府教授。
qiān nán jīng guó zǐ jiàn bó shì lěi jìn hù bù láng zhōng
迁南京国子监博士，累进户部郎中。
tiān qǐ chū yǐn jí guī
天启初，引疾归。
chóng zhēn yuán nián qǐ hé nán fù shǐ jiā yòu cān zhèng yí bà zhōu
崇祯元年，起河南副使，加右参政，移霸州。
sì nián yí shān hǎi guān chì bīng bèi
四年，移山海关饬兵备。
fù hè zǒng dū shǎn xī bèi dǎi sì chāng sān shū qǐng dài de jiǎn sǐ
父鹤，总督陕西被逮，嗣昌三疏请代，得减死。
wǔ nián xià zhuó yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ yǒng píng shān hǎi zhū chǔ
五年夏，擢右佥都御史，巡抚永平、山海诸处。
sì chāng fù zǐ bù fù yǎn wú xián yú dōng lín
嗣昌父子不附奄，无嫌于东林。
shì láng qiān ān guō gǒng yǐ nì àn zhé shù guǎng xī qí xiāng rén wèi sòng yuān
侍郎迁安郭巩以逆案谪戍广西，其乡人为讼冤。
sì chāng yǐ bù mín gù wén yú cháo jǐ shì zhōng yáo sī xiào bó zhī zì shì yǔ dōng lín xì
嗣昌以部民故，闻于朝，给事中姚思孝驳之，自是与东林郄。
qī nián qiū bài bīng bù yòu shì láng jiān yòu qiān dū yù shǐ zǒng dū xuān dà shān xī jūn wù
七年秋，拜兵部右侍郎兼右佥都御史，总督宣、大、山西军务。
shí zhōng yuán jī qún dào fēng qǐ sì chāng qǐng kāi jīn yín tóng xī kuàng yǐ jiě sàn qí dǎng
时中原饥，群盗蜂起，嗣昌请开金银铜锡矿，以解散其党。
yòu liù shū chén biān shì duō suǒ guī huà
又六疏陈边事，多所规画。
dì yì qí cái
帝异其才。
yǐ fù yōu qù fù zāo jì mǔ sàng
以父忧去，复遭继母丧。
jiǔ nián qiū bīng bù shàng shū zhāng fèng yì zú dì gù tíng chén wú kě rèn zhě jí jiā qǐ sì chāng
九年秋，兵部尚书张凤翼卒，帝顾廷臣无可任者，即家起嗣昌。
sān shū cí bù xǔ
三疏辞，不许。
míng nián sān yuè dǐ jīng zhào duì
明年三月抵京，召对。
sì chāng tōng jí hòu jī suì lín jū bó shè wén jí duō shí xiān cháo gù shì gōng bǐ zhá yǒu kǒu biàn
嗣昌通籍后，积岁林居，博涉文籍，多识先朝故事，工笔札，有口辨。
dì yǔ yǔ dà xìn ài zhī
帝与语，大信爱之。
fèng yì gù róu mí bīng shì wú suǒ qū huà
凤翼故柔靡，兵事无所区画。
sì chāng ruì yì zhèn shuā dì yì yǐ wéi néng
嗣昌锐意振刷，帝益以为能。
měi duì bì yí shí suǒ zòu qǐng wú bù tīng yuē hèn yòng qīng wǎn
每对必移时，所奏请无不听，曰：“恨用卿晚。
sì chāng nǎi yì dà jǔ píng zéi
”嗣昌乃议大举平贼。
qǐng yǐ shǎn xī hé nán hú guǎng jiāng běi wèi sì zhèng sì xún fǔ fēn jiǎo ér zhuān fáng
请以陕西、河南、湖广、江北为四正，四巡抚分剿而专防；
yǐ yán suí shān xī shān dōng jiāng nán jiāng xī sì chuān wèi liù yú liù xún fǔ fēn fáng ér xié jiǎo
以延绥、山西、山东、江南、江西、四川为六隅，六巡抚分防而协剿；
shì wèi shí miàn zhī wǎng
是谓十面之网。
ér zǒng dū zǒng lǐ èr chén suí zéi suǒ xiàng zhuān zhēng tǎo
而总督、总理二臣，随贼所向，专征讨。
fú jiàn xún fǔ xióng wén càn zhě tǎo hǎi zéi yǒu gōng dà yán zì guǐ zú bàn zéi
福建巡抚熊文灿者，讨海贼有功，大言自诡足办贼。
sì chāng wén ér shàn zhī
嗣昌闻而善之。
huì zǒng dū hóng chéng chóu wáng jiā zhēn fēn zhù shǎn xī hé nán
会总督洪承畴、王家桢分驻陕西、河南。
jiā zhēn gù yōng cái bù zú rèn sì chāng nǎi jiàn wén càn dài zhī
家桢故庸材，不足任，嗣昌乃荐文灿代之。
yīn yì zēng bīng shí èr wàn zēng xiǎng èr bǎi bā shí wàn
因议增兵十二万，增饷二百八十万。
qí cuò xiǎng zhī cè yǒu sì yuē yīn liáng yuē yì de yuē shì lì yuē yì dì
其措饷之策有四，曰因粮，曰溢地，曰事例，曰驿递。
yīn liáng zhě yīn jiù é zhī liáng liàng wèi jiā pài mǔ shū liáng liù hé shí zhé yín bā qián shāng de bù yǔ suì de yín bǎi jiǔ shí èr wàn jiǔ qiān yǒu qí
因粮者，因旧额之粮，量为加派，亩输粮六合，石折银八钱，伤地不与，岁得银百九十二万九千有奇；
yì de zhě mín jiān tǔ tián yì yuán é zhě hé shí shū fù suì de yín sì shí wàn liù qiān yǒu qí
溢地者，民间土田溢原额者，核实输赋，岁得银四十万六千有奇；
shì lì zhě fù mín shū zī wèi jiàn shēng yī suì ér zhǐ
事例者，富民输资为监生，一岁而止；
yì dì zhě qián cǐ yóu yì cái shěng zhī yín yǐ èr shí wàn chōng xiǎng
驿递者，前此邮驿裁省之银，以二十万充饷。
yì shàng dì nǎi chuán yù liú kòu yán màn shēng mín tú tàn bù jí bīng wú yǐ píng kòu bù zēng fù wú yǐ xiǎng bīng
议上，帝乃传谕：“流寇延蔓，生民涂炭，不集兵无以平寇，不增赋无以饷兵。
miǎn cóng tíng yì zàn lèi wú mín yī nián chú cǐ fù xīn dà huàn
勉从廷议，暂累吾民一年，除此腹心大患。
qí gǎi yīn liáng wèi jūn shū bù gào tiān xià shǐ zhī wèi mín qù hài zhī yì
其改因粮为均输，布告天下，使知为民去害之意。
xún yì zhū zhōu xiàn liàn zhuàng dīng hàn běn tǔ zhào fǔ àn chì xíng
”寻议诸州县练壮丁捍本土，诏抚按饬行。
zéi gōng xī chuān zuǒ liáng yù bù jiù chéng xiàn
贼攻淅川，左良玉不救，城陷。
shān xī zǒng bīng wáng zhōng yuán hé nán chēng jí bù jìn bīng zào ér guī
山西总兵王忠援河南，称疾不进，兵噪而归。
sì chāng qǐng dǎi lù shī shì zhū shuài yǐ sù jūn lìng suì dǎi zhōng jí gù zǒng bīng zhāng quán chāng
嗣昌请逮戮失事诸帅，以肃军令，遂逮忠及故总兵张全昌。
liáng yù yǐ lù ān gōng luò zhí dài zuì zì shú
良玉以六安功，落职戴罪自赎。
sì chāng jì jiàn sì zhèng liù yú zhī shuō yù zhuān wěi zhòng wén càn wén càn gù zhǔ fǔ yì yǔ qián cè dǐ wǔ
嗣昌既建“四正六隅”之说，欲专委重文灿，文灿顾主抚议，与前策抵牾。
dì qiáo ràng wén càn sì chāng yì xīn wàng
帝谯让文灿，嗣昌亦心望。
jì yǐ rèn zhī zé qū wèi zhī jiě nǎi shàng shū yuē wǎng zhāng shí miàn bì yǐ hé nán shǎn xī wèi shā zéi zhī de
既已任之，则曲为之解，乃上疏曰：“网张十面，必以河南、陕西为杀贼之地。
rán shǎn yǒu lǐ zì chéng huì dēng xiāng děng dà bù wèi néng jiǎo jué fǎ dāng qū guān dōng zéi bù shǐ hé ér shǐ shǎn fǔ duàn shāng luò yún fǔ duàn yún xiāng ān fǔ duàn yīng liù fèng fǔ duàn bó yǐng ér yīng fǔ zhī jūn chū líng shǎn bǎo fǔ zhī jūn dù yán jīn
然陕有李自成、惠登相等，大部未能剿绝，法当驱关东贼不使合，而使陕抚断商、雒，郧抚断郧、襄，安抚断英、六，凤抚断亳、颍，而应抚之军出灵、陕，保抚之军渡延津。
rán hòu zǒng lǐ tí biān bīng jiān chén tí jìn lǚ yù fǔ tí chén yǒng fú zhū jūn bìng lì hé jiǎo
然后总理提边兵，监臣提禁旅，豫抚提陈永福诸军，并力合剿。
ruò guān zhōng dà zéi yì chū guān dōng zé qín dū tí cáo biàn jiāo děng chū guān xié jī
若关中大贼逸出关东，则秦督提曹变蛟等出关协击。
qī sān yuè jǐn zhū jù kòu
期三月尽诸剧寇。
xún fǔ bù yòng mìng lì jiě qí bīng bǐng jiǎn yī jiān sī dài zhī
巡抚不用命，立解其兵柄，简一监司代之；
zǒng bīng bù yòng mìng lì duó qí shuài yìn jiǎn yī fù jiāng dài zhī
总兵不用命，立夺其帅印，简一副将代之；
jiān sī fù jiāng yǐ xià xī yǐ shàng fāng jiàn cóng shì
监司、副将以下，悉以尚方剑从事。
zé rén rén xiào lì hé zéi bù píng
则人人效力，何贼不平。
nǎi kè jīn nián shí èr yuè zhì míng nián èr yuè wèi miè zéi zhī qī
”乃克今年十二月至明年二月为灭贼之期。
dì kě qí zòu
帝可其奏。
shì shí zéi dà rù sì chuān cháo shì yóu hóng chéng chóu zòng zéi
是时，贼大入四川，朝士尤洪承畴纵贼。
sì chāng yīn yán yú dì yuē xióng wén càn zài shì sān yuè chéng chóu qī nián bù xiào
嗣昌因言于帝曰：“熊文灿在事三月，承畴七年不效。
lùn zhě shéng wén càn jí ér chéng chóu zòng kòu mò wéi yán
论者绳文灿急，而承畴纵寇莫为言。
dì zhī sì chāng yǒu yì zuǒ yòu zhī biàn sè yuē dū lǐ èr chén dàn zé chéng jí shí píng zéi nài hé yǐ jiǔ jìn jiè zhī kǒu
”帝知嗣昌有意左右之，变色曰：“督、理二臣但责成及时平贼，奈何以久近藉之口！
sì chāng nǎi bù gǎn yán
”嗣昌乃不敢言。
wén càn jì zhǔ fǔ yì suǒ jiā xiǎng tiān zǐ qiǎn yī shì láng dū zhī běn jiè yǐ jiǎo zéi wén càn xī yǐ zī fǔ
文灿既主抚议，所加饷天子遣一侍郎督之，本借以剿贼，文灿悉以资抚。
dì jì bù fù jí tíng chén yì mò yán zhī
帝既不复诘，廷臣亦莫言之。
zhì míng nián sān yuè sì chāng yǐ miè zéi yú qī shū yǐn zuì jiàn rén zì dài
至明年三月，嗣昌以灭贼逾期，疏引罪，荐人自代。
dì bù xǔ ér mìng chá háng jiān gōng zuì nǎi shàng shū yuē hóng chéng chóu zhuān bàn qín zéi zéi wǎng lái qín shǔ zì rú jiǎo fǔ jù wú gōng bù miǎn yú zuì
帝不许，而命察行间功罪，乃上疏曰：“洪承畴专办秦贼，贼往来秦、蜀自如，剿抚俱无功，不免于罪。
xióng wén càn jiān bàn jiāng běi hé nán hú guǎng zéi fǔ liú guó néng zhāng xiàn zhōng zhàn wǔ yáng guāng shān jiǎo fǔ jù yǒu gōng yīng miǎn zuì
熊文灿兼办江北、河南、湖广贼，抚刘国能、张献忠，战舞阳、光山，剿抚俱有功，应免罪。
zhū xún fǔ zé hé nán cháng dào lì hú guǎng yú yīng guì yǒu gōng
诸巡抚则河南常道立、湖广余应桂有功，
shǎn xī sūn chuán tíng shān xī sòng xián shān dōng yán jì zǔ bǎo dìng zhāng qí píng jiāng nán zhāng guó wéi jiāng xī jiě xué lóng zhè jiāng yù sī xún yǒu láo
陕西孙传庭、山西宋贤、山东颜继祖、保定张其平、江南张国维、江西解学龙、浙江喻思恂有劳，
yún yáng dài dōng mín wú gōng guò
郧阳戴东旻无功过，
fèng yáng zhū dà diǎn ān qìng shǐ kě fǎ yi cè lì tú gōng
凤阳朱大典、安庆史可法宜策励图功。
zǒng bīng zé hé nán zuǒ liáng yù yǒu gōng shǎn xī cáo biàn jiāo zuǒ guāng xiān wú gōng shān xī hǔ dà wēi shān dōng ní chǒng jiāng běi móu wén shòu bǎo dìng qián zhòng xuǎn yǒu láo wú gōng hé nán zhāng rèn xué níng xià zǔ dà bì wú gōng guò
总兵则河南左良玉有功，陕西曹变蛟、左光先无功，山西虎大威、山东倪宠、江北牟文绶、保定钱中选有劳无功，河南张任学、宁夏祖大弼无功过。
chéng chóu yi qiǎn dǎi yīn jūn mín ài dài qǐng xuē gōng bǎo shàng shū yǐ shì láng xíng shì
承畴宜遣逮，因军民爱戴，请削宫保、尚书，以侍郎行事。
biàn jiāo guāng xiān biǎn wǔ zhì yǔ dà bì qī wǔ yuè píng zéi yú qī bìng chéng chóu dǎi zhì
变蛟、光先贬五秩，与大弼期五月平贼，逾期并承畴逮治。
dà diǎn biǎn sān zhì kě fǎ dài zuì zì shú
大典贬三秩，可法戴罪自赎。
yì shàng dì xī cóng zhī
”议上，帝悉从之。
sì chāng jì zhōng yòu wén càn ér wén càn shí bù zhī bīng
嗣昌既终右文灿，而文灿实不知兵。
jì jiàng guó néng xiàn zhōng wèi fǔ bì kě shì
既降国能、献忠，谓抚必可恃。
sì chāng yì yīn zhǔ zhī suǒ qǐng wú bù qǔ xùn zì shì bù fù yán shí miàn zhāng wǎng zhī cè yǐ
嗣昌亦阴主之，所请无不曲徇，自是不复言“十面张网”之策矣。
shì yuè dì yù jīng yán bì sì chāng zòu duì yǒu shàn zhàn fú shàng xíng děng yǔ dì fú rán jí zhī yuē jīn tiān xià yī tǒng fēi zhàn guó bīng zhēng bǐ
是月，帝御经筵毕，嗣昌奏对有“善战服上刑”等语，帝怫然，诘之曰：“今天下一统，非战国兵争比。
xiǎo chǒu tiào liáng bù néng shēn dà sī mǎ jiǔ fá zhī fǎ nài hé wéi shì yán
小丑跳梁，不能伸大司马九伐之法，奈何为是言？
sì chāng cán
”嗣昌惭。
dàng shì shí liú zéi jì dà chì cháo tíng yòu yǒu dōng gù yōu sì chāng fù yīn zhǔ hù shì cè
当是时，流贼既大炽，朝廷又有东顾忧，嗣昌复阴主互市策。
shì tài yīn yǎn yíng huò dì jiǎn shàn xiū xǐng sì chāng zé lì yǐn hàn yǒng píng táng yuán hé sòng tài píng xīng guó shì gài wèi hù shì de yún
适太阴掩荧惑，帝减膳修省，嗣昌则历引汉永平、唐元和、宋太平兴国事，盖为互市地云。
jǐ shì zhōng hé jiè shū bó zhī jǐ shì zhōng qián zēng yù shǐ lín lán you xiāng jì lùn liè dì bù wèn
给事中何楷疏驳之，给事中钱增、御史林兰友相继论列，帝不问。
liù yuè gǎi lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì rù cān jī wù réng zhǎng bīng bù shì
六月，改礼部尚书兼东阁大学士，入参机务，仍掌兵部事。
sì chāng jì yǐ duó qíng rù zhèng fǔ yòu duó qíng qǐ chén xīn jiǎ zǒng dū yú shì jiè lán you jí shǎo zhān shì huáng dào zhōu kàng shū dǐ chì xiū zhuàn liú tóng shēng biān xiū yuè shì chūn jì zhī
嗣昌既以夺情入政府，又夺情起陈新甲总督，于是楷、兰友及少詹事黄道周抗疏诋斥，修撰刘同升、编修越士春继之。
dì nù bìng juān sān jí liú hàn lín
帝怒，并镌三级，留翰林。
xíng bù zhǔ shì zhāng ruò qí shàng shū chǒu dǐ dào zhōu suì juān dào zhōu liù jí bìng tóng shēng shì chūn jiē zhé wài
刑部主事张若麒上疏丑诋道周，遂镌道周六级，并同升、士春皆谪外。
yǐ ér nán jīng yù shǐ chéng yǒng bīng bù shàng shū fàn jǐng wén děng yán zhī yì huò qiǎn
已而南京御史成勇、兵部尚书范景文等言之，亦获谴。
sì chāng zì shì yì bù lǐ yú rén kǒu
嗣昌自是益不理于人口。
wǒ dà qīng bīng rù qiáng zi lǐng qīng kǒu shān jì liáo bǎo dìng zǒng dū wú ā héng fāng zuì bù néng jūn bài sǐ
我大清兵入墙子岭、青口山，蓟辽保定总督吴阿衡方醉，不能军，败死。
jīng chéng jiè yán zhào lú xiàng shēng shuài shī rù wèi
京城戒严，召卢象升帅师入卫。
xiàng shēng zhǔ zhàn sì chāng yǔ jiān dū zhōng guān gāo qǐ qián zhǔ kuǎn yì bù hé jiāo wù
象升主战，嗣昌与监督中官高起潜主款，议不合，交恶。
biān xiū yáng tíng lín hé sì chāng wù guó sì chāng nù gǎi tíng lín zhí fāng zhǔ shì jiān xiàng shēng jūn ér jiè zhū jiāng wú qīng zhàn
编修杨廷麟劾嗣昌误国，嗣昌怒，改廷麟职方主事监象升军，而戒诸将毋轻战。
zhū jiāng běn kuāng qiè lǜ jiè kǒu chí zhòng guān wàng suǒ zài liè chéng duō pò
诸将本恇怯，率借口持重观望，所在列城多破。
sì chāng jù jūn zhōng bào qǐng zhǐ shòu fāng lüè
嗣昌据军中报，请旨授方略。
bǐ xià jūn qián zé jī yí yǐ biàn jìn zhǐ guāi wéi jiāng shì yì huài yún
比下军前，则机宜已变，进止乖违，疆事益坏云。
xiàng shēng jì zhèn wáng sì chāng yì biǎn sān zhì dài zuì shì shì
象升既阵亡，嗣昌亦贬三秩，戴罪视事。
shí èr nián zhēng yuè jǐ nán gào xiàn dé wáng bèi zhí yóu qí běi dǐ yǎn zhōu
十二年正月，济南告陷，德王被执，游骑北抵兖州。
èr yuè dà qīng bīng běi xuán jǐ shì zhōng li xī hàng yán shèng míng yù jí yǐ lái běi bīng sān zhì
二月，大清兵北旋，给事中李希沆言：“圣明御极以来，北兵三至。
jǐ sì zhī zuì wèi zhèng zhì yǒu bǐng zǐ
己巳之罪未正，致有丙子；
bǐng zǐ zhī zuì wèi zhèng zhì yǒu jīn rì
丙子之罪未正，致有今日。
yǔ qīn sì chāng
”语侵嗣昌。
yù shǐ wáng zhì jǔ yì hé sì chāng wù guó sì dà zuì qǐng yòng dīng rǔ kuí yuán chóng huàn gù shì
御史王志举亦劾嗣昌误国四大罪，请用丁汝夔、袁崇焕故事。
dì nù xī hàng biǎn zhì zhì jǔ duó guān
帝怒，希沆贬秩，志举夺官。
chū dì yǐ sì chāng cái ér yòng zhī fēi tíng chén yì zhī qí bì yǒu yán yán zhě zhé chì
初，帝以嗣昌才而用之，非廷臣意，知其必有言，言者辄斥。
sì chāng jì yǒu zuì dì yòu shù zhú yán guān zhōng wài yì bù píng
嗣昌既有罪，帝又数逐言官，中外益不平。
sì chāng yì bù zì ān lǚ shū yǐn zuì nǎi luò zhí guàn dài shì shì
嗣昌亦不自安，屡疏引罪，乃落职冠带视事。
wèi jǐ yǐ xù gōng fù zhī
未几，以叙功复之。
xiān shì jīng shī bèi bīng shū chén jiē zuò zuì
先是，京师被兵，枢臣皆坐罪。
èr nián wáng qià xià yù sǐ fù lùn dà bì
二年，王洽下狱死，复论大辟。
jiǔ nián zhāng fèng yì chū dū shī fú dú sǐ yóu xuē jí
九年，张凤翼出督师，服毒死，犹削籍。
jí shì wáng qī shí yú chéng ér dì juàn sì chāng bù shuāi
及是，亡七十余城，而帝眷嗣昌不衰。
sì chāng nǎi jiàn sì chuān xún fǔ fu zōng lóng zì dài
嗣昌乃荐四川巡抚傅宗龙自代。
dì mìng sì chāng yì wén wǔ zhū chén shī shì zuì fēn wǔ děng yuē shǒu biān shī jī yuē cán pò chéng yì yuē shī xiàn fān fēng yuē shī wáng zhǔ shuài yuē zòng dí chū sài
帝命嗣昌议文武诸臣失事罪，分五等：曰守边失机，曰残破城邑，曰失陷藩封，曰失亡主帅，曰纵敌出塞。
yú shì zhōng guān zé jì zhèn zǒng jiān shān xī zhào fēn jiān sūn mào lín
于是中官则蓟镇总监邓希诏、分监孙茂霖，
xún fǔ zé shùn tiān chén zǔ bāo bǎo dìng zhāng qí píng shān dōng yán jì zǔ
巡抚则顺天陈祖苞、保定张其平、山东颜继祖，
zǒng bīng zé jì zhèn wú guó jùn chén guó wēi
总兵则蓟镇吴国俊、陈国威，
shān dōng ní chǒng
山东倪宠，
yuán jiǎo zǔ kuān li zhòng zhèn jí tā fù jiāng yǐ xià
援剿祖宽、李重镇及他副将以下，
zhì zhōu xiàn yǒu sī
至州县有司，
fán sān shí liù rén
凡三十六人，
tóng rì qì shì
同日弃市。
ér sì chāng biǎn xuē bù jí wù yì yì huā
而嗣昌贬削不及，物议益哗。
dāng jiè yán shí tíng chén duō qǐng liàn biān bīng
当戒严时，廷臣多请练边兵。
sì chāng yīn dìng yì xuān fǔ dà tóng shān xī sān zhèn bīng shí qī wàn bā qiān bā bǎi yǒu jī sān zǒng bīng gè liàn wàn zǒng dū liàn sān wàn yǐ èr wàn zhù huái lái yī wàn zhù yáng hé dōng xī cè yìng
嗣昌因定议：宣府、大同、山西三镇兵十七万八千八百有奇，三总兵各练万，总督练三万，以二万驻怀来，一万驻阳和，东西策应。
yú shòu zhèn jiān xún fǔ yǐ xià fēn liàn
余授镇监、巡抚以下分练。
yán suí níng xià gān sù gù yuán lín zhào wǔ zhèn bīng shí wǔ wàn wǔ qiān qī bǎi yǒu jī wǔ zǒng bīng gè liàn wàn zǒng dū liàn sān wàn yǐ èr wàn zhù gù yuán yī wàn zhù yán ān dōng xī cè yìng
延绥、宁夏、甘肃、固原、临兆五镇兵十五万五千七百有奇，五总兵各练万，总督练三万，以二万驻固原，一万驻延安，东西策应。
yú shòu xún fǔ fù jiāng yǐ xià fēn liàn
余授巡抚、副将以下分练。
liáo dōng jì zhèn bīng èr shí sì wàn yǒu qí wǔ zǒng bīng gè liàn wàn zǒng dū liàn wǔ wàn wài zì jǐn zhōu nèi dǐ jū yōng dōng xī cè yìng
辽东、蓟镇兵二十四万有奇，五总兵各练万，总督练五万，外自锦州，内抵居庸，东西策应。
yú shòu zhèn jiān xún fǔ yǐ xià fēn liàn
余授镇监、巡抚以下分练。
tài tōng zhōu chāng píng dū zhì èr shì láng shè bǎo dìng yī zǒng dū hé jī fǔ shān dōng hé běi bīng de shí wǔ wàn qī qiān yǒu qí sì zǒng bīng gè liàn èr wàn zǒng dū liàn sān wàn běi zì chāng píng nán dǐ hé běi wén jǐng cè yīng
汰通州、昌平督治二侍郎，设保定一总督，合畿辅、山东、河北兵，得十五万七千有奇，四总兵各练二万，总督练三万，北自昌平，南抵河北，闻警策应。
yú shòu xún fǔ yǐ xià fēn liàn
余授巡抚以下分练。
yòu yǐ jī fǔ zhòng dì yì zēng jiān sī sì rén
又以畿辅重地，议增监司四人。
yú shì dà míng guǎng píng shùn dé zēng yī rén zhēn dìng bǎo dìng hé jiān gè yī rén
于是大名、广平、顺德增一人，真定、保定、河间各一人。
jì liáo zǒng dū xià zēng jiān jūn sān rén
蓟辽总督下增监军三人。
yì shàng dì xī cóng zhī
议上，帝悉从之。
sì chāng suǒ yì bīng fán qī shí sān wàn yǒu qí rán mín liú xiǎng chù wèi cháng yǒu shí yě
嗣昌所议兵凡七十三万有奇，然民流饷绌，未尝有实也。
dì yòu cǎi fù jiāng yáng dé zhèng yì fǔ tài tōng pàn shè liàn bèi zhì cì shǒu bèi zhōu tài pàn guān xiàn tài zhǔ bù shè liàn zǒng zhì cì bǎ zǒng bìng shòu xiá yú zhèng guān zhuān liàn mín bīng
帝又采副将杨德政议，府汰通判，设练备，秩次守备，州汰判官，县汰主簿，设练总，秩次把总，并受辖于正官，专练民兵。
fǔ qiān zhōu qī bǎi xiàn wǔ bǎi hàn xiāng tǔ bù tā diào
府千，州七百，县五百，捍乡土，不他调。
sì chāng yǐ shì yǒu huǎn jí qǐng xiān xíng jī fǔ shān dōng hé nán shān xī cóng zhī
嗣昌以势有缓急，请先行畿辅、山东、河南、山西，从之。
yú shì yǒu liàn xiǎng zhī yì
于是有练饷之议。
chū sì chāng zēng jiǎo xiǎng qī yī nián ér zhǐ
初，嗣昌增剿饷，期一年而止。
hòu xiǎng jǐn ér zéi wèi píng zhào zhēng qí bàn
后饷尽而贼未平，诏征其半。
zhì shì dū xiǎng shì láng zhāng bó jīng qǐng quán zhēng
至是，督饷侍郎张伯鲸请全征。
dì lǜ shī xìn sì chāng yuē wú shāng yě jiā fù chū yú tǔ tián tǔ tián jǐn guī yǒu lì jiā bǎi mǔ zēng yín sān sì qián shāo yì jiān bìng ěr
帝虑失信，嗣昌曰：“无伤也，加赋出于土田，土田尽归有力家，百亩增银三四钱，稍抑兼并耳。
dà xué shì xuē guó guān chéng guó xiáng jiē zàn zhī
”大学士薛国观、程国祥皆赞之。
yú shì jiǎo xiǎng wài fù zēng liàn xiǎng qī bǎi sān shí wàn
于是剿饷外复增练饷七百三十万。
lùn zhě wèi jiǔ biān zì yǒu é xiǎng gài yǔ xīn xiǎng zé jiù zhě ān guī
论者谓：“九边自有额饷，概予新饷，则旧者安归？
biān bīng duō xū é jīn zhǐ wèi shí shù xiǎng jǐn xū mí ér liàn shù réng bù zú
边兵多虚额，今指为实数，饷尽虚糜，而练数仍不足。
qiě bīng yǐ fēn fáng bù néng cháng jù gù yǒu chōu liàn zhī yì chōu liàn ér qí yú suì bù wèn
且兵以分防不能常聚，故有抽练之议，抽练而其余遂不问。
qiě chōu liàn réng xū wén biān fáng yù yì ruò
且抽练仍虚文，边防愈益弱。
zhì zhōu xiàn mín bīng yì wú shí tú mí hòu xiǎng
至州县民兵益无实，徒糜厚饷。
yǐ sì chāng zhǔ zhī shì jù mò gǎn nán yě
”以嗣昌主之，事钜莫敢难也。
shén zōng mò zēng fù wǔ bǎi èr shí wàn chóng zhēn chū zài zēng bǎi sì shí wàn zǒng míng liáo xiǎng
神宗末增赋五百二十万，崇祯初再增百四十万，总名辽饷。
zhì shì fù zēng jiǎo xiǎng liàn xiǎng é yì zhī
至是，复增剿饷、练饷，额溢之。
xiān hòu zēng fù qiān liù bǎi qī shí wàn mín bù liáo shēng yì qǐ wèi dào yǐ
先后增赋千六百七十万，民不聊生，益起为盗矣。
wǔ yuè xióng wén càn suǒ fǔ zéi zhāng xiàn zhōng fǎn gǔ chéng luō rǔ cái děng jiǔ yíng jiē fǎn
五月，熊文灿所抚贼张献忠反谷城，罗汝才等九营皆反。
bā yuè fu zōng lóng dǐ jīng sì chāng jiě bù wù hái nèi gé
八月，傅宗龙抵京，嗣昌解部务，还内阁。
wèi jǐ luō quǎn yīng shān bài shū wén
未几，罗犭英山败书闻。
dì dà jīng zhào dǎi wén càn
帝大惊，诏逮文灿。
tè zhǐ mìng sì chāng dū shī cì shàng fāng jiàn yǐ biàn yi zhū shǎng
特旨命嗣昌督师，赐尚方剑，以便宜诛赏。
jiǔ yuè shuò zhào jiàn píng tái
九月朔，召见平台。
sì chāng yuē jūn yán bù sù yú jiā chén cháo shòu mìng xī qǐ xíng jūn zī jiǎ zhàng wàng chì suǒ sī chuán fā
嗣昌曰：“君言不宿于家，臣朝受命，夕启行，军资甲仗望敕所司遄发。
dì yuè yuē qīng néng rú cǐ zhèn fù hé yōu
”帝悦，曰：“卿能如此，朕复何忧。
yì rì cì bái jīn bǎi dà hóng chī sī sì biǎo lǐ dòu niú yī yī shǎng gōng yín sì wàn yín pái qiān wǔ bǎi bì bó qiān
”翊日，赐白金百、大红𫄨丝四表里、斗牛衣一、赏功银四万、银牌千五百、币帛千。
sì chāng tiáo qī shì yǐ xiàn xī bào kě
嗣昌条七事以献，悉报可。
sì rì zhào jiàn cì yàn shǒu shāng sān jué yù zhì zèng xíng shī yī zhāng
四日召见赐宴，手觞三爵，御制赠行诗一章。
sì chāng guì sòng bài qiě qì
嗣昌跪诵，拜且泣。
yuè èr rì bì cí cì shàn
越二日，陛辞，赐膳。
èr shí jiǔ rì dǐ xiāng yáng rù wén càn jūn
二十九日抵襄阳，入文灿军。
wén càn jiù dǎi sì chāng yóu wèi shū biàn yún
文灿就逮，嗣昌犹为疏辩云。
shí yuè shuò sì chāng dà shì sān jūn dū lǐ zhōng guān liú yuán bīn hú guǎng xún fǔ fāng kǒng zhào zǒng bīng guān zuǒ liáng yù chén hóng fàn děng bì huì
十月朔，嗣昌大誓三军，督理中官刘元斌，湖广巡抚方孔召，总兵官左良玉、陈洪范等毕会。
zéi hè yī lóng děng lüè yè wéi shěn qiū fén xiàng chéng zhī fú kòu guāng shān
贼贺一龙等掠叶，围沈丘，焚项城之郛，寇光山。
fù jiāng zhāng cóng diāo míng zhōng lǜ jīng jūn yú shān xíng jiǔ shí lǐ jí qí cháo
副将张琮、刁明忠率京军逾山行九十里，及其巢。
xiān qū shè zéi yì jiàng páo ér chí zhě èr rén zhuī bēn sì shí lǐ zhǎn shǒu qiān qī bǎi wǔ shí
先驱射贼，殪绛袍而驰者二人，追奔四十里，斩首千七百五十。
sì chāng chēng zhào bān cì
嗣昌称诏颁赐。
shí yī yuè xìng shì wáng wáng guó níng yǐ zhòng qiān rén lái guī shòu zhī yú xiāng yáng chù qí qī zǐ fán chéng
十一月，兴世王王国宁以众千人来归，受之于襄阳，处其妻子樊城。
biǎo liáng yù píng zéi jiāng jūn
表良玉平贼将军。
zhū jiāng jī jiāo wán wú dòu zhì
诸将积骄玩，无斗志。
xiàn zhōng luō rǔ cái huì dēng xiāng děng bā yíng dùn yún yáng xīng ān shān jiān lüè nán zhāng gǔ chéng fáng zhú shān zhú xī
献忠、罗汝才、惠登相等八营遁郧阳、兴安山间，掠南漳、谷城、房、竹山、竹溪。
sì chāng biān diāo míng zhōng zhǎn jiān jūn qiān shì yīn dà bái yǐ xùn
嗣昌鞭刁明忠，斩监军佥事殷大白以徇。
xí xún fǔ fāng kǒng zhào qiǎn yáng shì ēn luō wàn bāng jiǎo rǔ cái dēng xiāng quán jūn fù yú xiāng yóu píng
檄巡抚方孔召遣杨世恩、罗万邦剿汝才、登相，全军覆于香油坪。
sì chāng hé dǎi kǒng zhào zòu pì yǒng zhōu tuī guān wàn yuán jí wèi jūn qián jiān jì cóng zhī
嗣昌劾逮孔召，奏辟永州推官万元吉为军前监纪，从之。
dàng shì shí lǐ zì chéng qián fú shǎn yòu hè yī lóng zuǒ jīn wáng děng sì yíng tiào liáng hàn dōng sì chāng zhuān jiǎo xiàn zhōng
当是时，李自成潜伏陕右，贺一龙、左金王等四营跳梁汉东，嗣昌专剿献忠。
xiàn zhōng lǚ bài yú xīng ān qiú fǔ bù xǔ
献忠屡败于兴安，求抚，不许。
qí dǎng tuō tiān wáng cháng guó ān jīn chì péng liú xī yuán lái jiàng xiàn zhōng zǒu rù chuān liáng yù zhuī zhī
其党托天王常国安、金翅鹏刘希原来降，献忠走入川，良玉追之。
sì chāng dié lìng hái liáng yù bù cóng
嗣昌牒令还，良玉不从。
shí sān nián èr yuè qī rì yǔ shǎn xī fù jiāng hè rén lóng li guó qí jiā jī xiàn zhōng yú mǎ nǎo shān dà pò zhī zhǎn guó sān qiān liù bǎi èr shí zhuì yán gǔ sǐ zhě wú suàn
十三年二月七日，与陕西副将贺人龙、李国奇夹击献忠于玛瑙山，大破之，斩馘三千六百二十，坠岩谷死者无算。
qí dǎng sǎo dì wáng cáo wēi děng shòu shǒu shí fǎn wáng yáng you xián lǜ zhòng jiàng
其党扫地王曹威等授首，十反王杨友贤率众降。
shì yuè yě dì niàn sì chāng fā yín wàn liǎng kào shī cì dòu niú yī liáng mǎ jīn ān gè èr
是月也，帝念嗣昌，发银万两犒师，赐斗牛衣、良马、金鞍各二。
shǐ zhě fu chū guó mén ér mǎ nǎo shān zhī jié zhì dà yuè zài fā yín wǔ wàn bì bó qiān kào shī
使者甫出国门，而玛瑙山之捷至，大悦，再发银五万，币帛千犒师。
lùn gōng jiā tài zǐ shǎo bǎo
论功，加太子少保。
ér hú guǎng jiāng zhāng yīng yuán wāng zhī fèng bài zéi shuǐ shí bà huò qí jūn shī
而湖广将张应元、汪之凤败贼水石坝，获其军师。
sì chuān jiāng zhāng lìng fāng guó ān bài zhī qiān jiāng hé
四川将张令、方国安败之千江河。
li guó qí hè rén lóng děng bài zhī hán xī sì yán jǐng
李国奇、贺人龙等败之寒溪寺、盐井。
chuān shǎn hú guǎng zhū jiāng bì jí fù lián bài zhī huáng dūn mù guā xī jūn shēng dà zhèn
川、陕、湖广诸将毕集，复连败之黄墩、木瓜溪，军声大振。
rǔ cái dēng xiāng qiú fǔ xiàn zhōng chí zhī liǎn bīng nán zhāng yuǎn ān jiān shā ān fǔ guān yáo zōng zhōng zǒu dà níng dà chāng fàn wū shān wèi chuān zhōng huàn
汝才、登相求抚，献忠持之，敛兵南漳、远安间，杀安抚官姚宗中，走大宁、大昌，犯巫山，为川中患。
xiàn zhōng dùn xīng ān píng lì shān zhōng liáng yù wéi ér bù gōng zéi de shōu sàn wáng yóu xīng ān fáng xiàn zǒu bái yáng shān ér xi yǔ rǔ cái děng hé
献忠遁兴安、平利山中，良玉围而不攻，贼得收散亡，由兴安、房县走白羊山而西，与汝才等合。
sì chāng yǐ qún zéi hé qí shì fù zhāng nǎi yóu xiāng yáng fù yí líng è qí yào hài
嗣昌以群贼合，其势复张，乃由襄阳赴夷陵，扼其要害。
dì niàn sì chāng háng jiān láo kǔ cì chì fā shǎng gōng yín wàn cì ān mǎ èr
帝念嗣昌行间劳苦，赐敕发赏功银万，赐鞍马二。
ba yún yáng fǔ zhì wáng áo yǒng zhào fèi jiāng měng rú hǔ jūn qián lì gōng
罢郧阳抚治王鳌永，诏废将猛如虎军前立功。
huáng de gōng sòng jì dà pò zéi shāng chéng hè yī lóng wǔ dà bù jiàng ér fù pàn
黄得功、宋纪大破贼商城，贺一龙五大部降而复叛。
zhèng jiā dòng hè rén lóng dà pò rǔ cái dēng xiāng kāi xiàn
郑嘉栋、贺人龙大破汝才、登相开县。
rǔ cái xié xiǎo qín wáng dōng bēn dēng xiāng yuè kāi xiàn ér xi zì shì èr zéi shǐ fēn
汝才偕小秦王东奔，登相越开县而西，自是二贼始分。
dàng shì shí zhū bù shì mǎ jū shān gǔ lí yán shǔ zhàng dú wù gù shí èr sān
当是时，诸部士马居山谷，罹炎暑瘴毒，物故十二三。
jīng bīng zhī zài jīng mén yún nán bīng zhī zài jiǎn píng hú guǎng bīng zhī zài mǎ huáng pō zhě jiǔ zhūn sī guī yè wáng duō
京兵之在荆门、云南兵之在简坪、湖广兵之在马蝗坡者，久屯思归，夜亡多。
guān hé dà hàn rén xiāng shí tǔ kòu fēng qǐ shǎn xī dòu kāi yuǎn hé nán li jì yù wèi zhī kuí jī mín cóng zhī suǒ zài gào jǐng
关河大旱，人相食，土寇蜂起，陕西窦开远、河南李际遇为之魁，饥民从之，所在告警。
sì chāng yǐ wén
嗣昌以闻。
dì fā tǎng jīn wǔ wàn yíng yī yào zé zhū jiāng jìn bīng
帝发帑金五万，营医药，责诸将进兵。
ér shǎn zhī cháng wǔ chuān zhī xīn níng dà zhú hú guǎng zhī luó tián yòu xiāng jì bào xiàn
而陕之长武，川之新宁、大竹，湖广之罗田又相继报陷。
sì chāng nǎi xià zhāo fǔ lìng wèi yù tiē wàn zhǐ sàn zhī zéi zhōng
嗣昌乃下招抚令，为谕帖万纸，散之贼中。
qī yuè jiān jūn kǒng zhēn huì děng dà pò rǔ cái fēng yì píng
七月，监军孔贞会等大破汝才丰邑坪。
qí dǎng hùn shì wáng xiǎo qín wáng lǜ qí xià jiàng zéi kuí zhěng shí wàn jí dēng xiāng wáng guāng ēn yì xiāng jì jiàng yú shì qún zéi jǐn cuì yú shǔ zhōng
其党混世王、小秦王率其下降，贼魁整十万及登相、王光恩亦相继降，于是群贼尽萃于蜀中。
sì chāng suì rù chuān yǐ bā yuè fàn zhōu shàng wèi chuān dì è sāi zhū jūn hé ér cù zhī kě jǐn tiǎn
嗣昌遂入川，以八月泛舟上，谓川地厄塞，诸军合而蹙之，可尽殄。
ér rén lóng yǐ qín shī zì kāi xiàn zào ér xī guī yīng yuán děng bài jì yú kuí zhī tǔ dì lǐng xiàn zhōng shì fù zhāng rǔ cái yǔ zhī hé
而人龙以秦师自开县噪而西归，应元等败绩于夔之土地岭，献忠势复张，汝才与之合。
wén dū shī xi suì jí qū dà chāng fàn guān yīn yán shǒu jiāng shào zhòng guāng bù néng yù suì tū jìng bì xiàn dà chāng
闻督师西，遂急趋大昌，犯观音岩，守将邵仲光不能御，遂突净壁，陷大昌。
sì chāng zhǎn zhòng guāng hé dǎi sì chuān xún fǔ shào jié chūn
嗣昌斩仲光，劾逮四川巡抚邵捷春。
zéi suì dù hé zhì tōng jiāng sì chāng zhì wàn xiàn
贼遂渡河至通江，嗣昌至万县。
zéi gōng bā zhōu bù xià sì chāng zhì liáng shān xí zhū jiāng fēn jī
贼攻巴州不下，嗣昌至梁山，檄诸将分击。
zéi yǐ xiàn jiàn zhōu qū bǎo níng jiāng yóu jiàn dào rù hàn zhōng
贼已陷剑州，趋保宁，将由间道入汉中。
zhào guāng yuǎn hè rén lóng jù zhī zéi nǎi zhuǎn lüè xiàn zǐ tóng zhāo huà dǐ mián zhōu jiāng qū chéng dū
赵光远、贺人龙拒之，贼乃转掠，陷梓潼、昭化，抵绵州，将趋成都。
shí yī yuè sì chāng zhì chóng qìng
十一月，嗣昌至重庆。
zéi gōng luó jiāng bù kè zǒu mián zhú
贼攻罗江，不克，走绵竹。
sì chāng zhì shùn qìng zhū jiāng bú huì shī
嗣昌至顺庆，诸将不会师。
zéi zhuǎn lüè zhì hàn zhōu qù zhōng jiāng bǎi lǐ shǒu jiāng fāng guó ān bì zhī qù zéi suì zòng lüě shí fāng mián zhú ān xiàn dé yáng jīn táng jiān suǒ zhì kōng chéng ér dùn quán shǔ dà zhèn
贼转掠至汉州，去中江百里，守将方国安避之去，贼遂纵掠什邡、绵竹、安县、德阳、金堂间，所至空城而遁，全蜀大震。
zéi suì yóu shuǐ dào xià jiǎn zhōu zī yáng
贼遂由水道下简州、资阳。
sì chāng zhēng zhū jiāng hé jī jiē tuì suō
嗣昌征诸将合击，皆退缩。
lǚ zhēng liáng yù bīng yòu bù zhì
屡征良玉兵，又不至。
zéi suì xiàn róng chāng yǒng chuān
贼遂陷荣昌、永川。
shí èr yuè xiàn lú zhōu
十二月，陷泸州。
zì zéi zài rù chuān zhū jiāng wú yī yāo jī zhě
自贼再入川，诸将无一邀击者。
sì chāng suī lǚ xí lìng bù xíng
嗣昌虽屡檄，令不行。
qí zài chóng qìng yě xià lìng shè rǔ cái zuì jiàng zé shòu guān wéi xiàn zhōng bù shè qín zhǎn zhě lài wàn jīn jué hóu
其在重庆也，下令赦汝才罪，降则授官，惟献忠不赦，擒斩者赉万金，爵侯。
yì rì zì táng huáng zhì páo bì biàn tí yǒu zhǎn dū shī xiàn zhě lài bái jīn sān qián sì chāng hài è yí zuǒ yòu jiē zéi lēi sān rì jìn bīng
翌日，自堂皇至庖湢，遍题“有斩督师献者，赉白金三钱”，嗣昌骇愕，疑左右皆贼，勒三日进兵。
huì yǔ xuě dào duàn fù jiè qī
会雨雪道断，复戒期。
sān xí rén lóng bù fèng lìng
三檄人龙，不奉令。
chū sì chāng biǎo liáng yù píng zéi jiāng jūn liáng yù jìn jiāo yù guì rén lóng yǐ kàng zhī
初，嗣昌表良玉平贼将军，良玉浸骄，欲贵人龙以抗之。
jì yǐ mǎ nǎo shān gōng bù guǒ rén lóng yùn fǎn yǐ qíng gào liáng yù liáng yù yì yùn yǔ zài liáng yù rén lóng chuán
既以玛瑙山功不果，人龙愠，反以情告良玉，良玉亦愠，语载良玉、人龙传。
sì chāng suī yǒu cái rán hǎo zì yòng gōng qīn bù shū guò yú fán suì
嗣昌虽有才，然好自用，躬亲簿书，过于繁碎。
jūn xíng bì zì cái jìn zhǐ qiān lǐ dài bào zuò shī jī huì
军行必自裁进止，千里待报，坐失机会。
wáng áo yǒng cháng jiàn zhī bù nà
王鳌永尝谏之，不纳。
jí áo yǒng bà guān shàng shū yú cháo yuē sì chāng yòng shī yī nián dàng píng wèi zòu cǐ fēi móu lǜ zhī bù zhǎng zhèng yóu cāo xīn zhī tài kǔ yě
及鳌永罢官，上书于朝曰：“嗣昌用师一年，荡平未奏，此非谋虑之不长，正由操心之太苦也。
tiān xià shì zǒng qiè dà gāng zé yì dú zhōu wàn mù zé nán
天下事，总挈大纲则易，独周万目则难。
kuàng zéi qíng shùn xī gēng biàn jīn jǔ shù qiān lǐ zhēng fá jī yí jǐn chū sì chāng yī rén wén dié wǎng fǎn dòng yú xún yuè zuò shī shì jī wú guài hū jīng nián zhī bù zhàn yě
况贼情瞬息更变，今举数千里征伐机宜，尽出嗣昌一人，文牒往返，动逾旬月，坐失事机，无怪乎经年之不战也。
qí jiān néng zì chū qí zhě wéi mǎ nǎo shān yī yì
其间能自出奇者，惟玛瑙山一役。
ruò bì zūn dū fǔ hào lìng liáng yù dāng tuì shǒu xīng ān wú cǐ jié yǐ
若必遵督辅号令，良玉当退守兴安，无此捷矣。
chén yǐ wéi bì xià zhī rèn sì chāng bù bì lìng qí yǔ zhū jiāng tóng gōng zuì dàn zé qí tí héng zhū jiāng zhī gōng zuì
臣以为陛下之任嗣昌，不必令其与诸将同功罪，但责其提衡诸将之功罪。
sì chāng zhī yù zhū jiāng bù bì rén rén shòu yǐ jī yí dàn hé qí jī yí zhī dāng fǒu zé sì chāng xīn yǒu yú xián zì néng jué qí zhì shèng
嗣昌之驭诸将，不必人人授以机宜，但核其机宜之当否，则嗣昌心有余闲，自能决奇制胜。
hé zhì jiǔ yán suì yuè lǎo shī mí xiǎng wèi zāi
何至久延岁月，老师糜饷为哉？
xiān shì sì chāng yǐ zhū jiāng jìn zhǐ bù yī nà mù xià píng shì yuán jí yán yòng měng rú hǔ wèi zǒng tǒng zhāng yīng yuán fù zhī
”先是，嗣昌以诸将进止不一，纳幕下评事元吉言，用猛如虎为总统，张应元副之。
bǐ zéi rù lú zhōu rú hǔ jí hè rén lóng zhào guāng yuǎn jūn zhì zéi fù dù nán xī yuè chéng dū zǒu hàn zhōu dé yáng mián zhōu jiàn zhōu zhāo huà zhì guǎng yuán yòu zǒu bā zhōu dá zhōu
比贼入泸州，如虎及贺人龙、赵光远军至，贼复渡南溪，越成都，走汉州、德阳、绵州、剑州、昭化至广元，又走巴州、达州。
zhū jūn pí jí wéi rú hǔ jūn niè qí hòu
诸军疲极，惟如虎军蹑其后。
shí sì nián zhēng yuè sì chāng zhī zéi bì chū chuān suì tǒng zhōu shī xià yún yáng xí zhū jūn lù xíng zhuī zéi
十四年正月，嗣昌知贼必出川，遂统舟师下云阳，檄诸军陆行追贼。
rén lóng jūn jì zào ér xi dùn bīng guǎng yuán bù jìn suǒ shì wéi rú hǔ
人龙军既噪而西，顿兵广元不进，所恃惟如虎。
bǐ yǔ zéi zhàn kāi xiàn huáng líng chéng dà bài jiàng shì sǐ wáng guò bàn
比与贼战开县、黄陵城，大败，将士死亡过半。
rú hǔ tū wéi miǎn mǎ luó guān fáng jǐn wèi zéi yǒu
如虎突围免，马骡关防尽为贼有。
chū zéi cuàn nán xī yuán jí yù cóng jiàn dào chū zǐ tóng è guī lù yǐ dài zéi
初，贼窜南溪，元吉欲从间道出梓潼，扼归路以待贼。
sì chāng xí zhū jūn niè zéi jí zhuī bù dé jù zéi yuǎn lìng tā yì
嗣昌檄诸军蹑贼疾追，不得拒贼远，令他逸。
zhū jiāng nǎi jǐn cóng lú zhōu zhú hòu chén
诸将乃尽从泸州逐后尘。
zéi zhé ér dōng fǎn guī lù jǐn kōng bù kě fù è sì chāng shǐ huǐ bù yòng yuán jí yán
贼折而东返，归路尽空，不可复遏，嗣昌始悔不用元吉言。
zéi suì xià kuí mén dǐ xīng shān gōng dāng yáng fàn jīng mén
贼遂下夔门，抵兴山，攻当阳，犯荆门。
sì chāng zhì yí líng xí liáng yù bīng shǐ shí jiǔ fǎn
嗣昌至夷陵，檄良玉兵，使十九返。
liáng yù chè xìng fáng bīng qū hàn zhōng ruò xiāng bì rán
良玉撤兴、房兵趋汉中，若相避然。
zéi suǒ zhì shāo yì shè shā táng zú dōng xī xiāo xī zhōng duàn
贼所至，烧驿舍，杀塘卒，东西消息中断。
yún yáng fǔ zhì yuán jì xián wén zéi zhì dāng yáng jí móu fā bīng
郧阳抚治袁继咸闻贼至当阳，急谋发兵。
xiàn zhōng lìng rǔ cái yǔ xiāng chí ér zì yǐ qīng jì yī rì yè chí sān bǎi lǐ shā dū shī shǐ zhě yú dào qǔ jūn fú
献忠令汝才与相持，而自以轻骑一日夜驰三百里，杀督师使者于道，取军符。
yǐ èr yuè shí yī rì dǐ xiāng yáng jìn jiāo yòng èr shí bā qí chí jūn fú xiān chí hū chéng mén dū shī diào bīng shǒu zhě hé fú ér xìn rù zhī
以二月十一日抵襄阳近郊，用二十八骑持军符先驰呼城门督师调兵，守者合符而信，入之。
yè bàn cóng zhōng qǐ chéng suì xiàn
夜半从中起，城遂陷。
xiàn zhōng fù xiāng wáng zhì táng xià shǔ zhī jiǔ yuē wú yù duàn yáng sì chāng tóu sì chāng zài yuǎn
献忠缚襄王置堂下，属之酒，曰：“吾欲断杨嗣昌头，嗣昌在远。
jīn jiè wáng tóu bǐ sì chāng yǐ xiàn fān fú fǎ
今借王头，俾嗣昌以陷藩伏法。
wáng nǔ lì jǐn cǐ jiǔ
王努力尽此酒。
suì hài zhī
”遂害之。
wèi jǐ dù hàn shuǐ zǒu hé nán yǔ hè yī lóng zuǒ jīn wáng zhū zéi hé
未几，渡汉水，走河南，与贺一龙、左金王诸贼合。
sì chāng chū yǐ xiāng yáng zhòng zhèn rèn shēn gōu fāng xù ér sān huán zhī zào fēi liáng shè héng hù chén lì bīng ér jī hē fēi fú yào hé zhě bù dé dù
嗣昌初以襄阳重镇，仞深沟方洫而三环之，造飞梁，设横枑，陈利兵而讥诃，非符要合者不得渡。
jiāng hàn jiān liè chéng shù shí yǐ xiāng yáng wèi tiān xiǎn zéi nǎi chū bù yì ér pò zhī
江、汉间列城数十，倚襄阳为天险，贼乃出不意而破之。
sì chāng zài yí líng jīng jì shàng shū qǐng sǐ xià zhì jīng zhōu zhī shā shì wén luò yáng yǐ yú zhēng yuè bèi xiàn fú wáng yù hài yì yōu jù suì bù shí
嗣昌在夷陵，惊悸，上疏请死，下至荆州之沙市，闻洛阳已于正月被陷，福王遇害，益忧惧，遂不食。
yǐ sān yuè shuò rì zú nián wǔ shí sì
以三月朔日卒，年五十四。
tíng chén wén xiāng yáng zhī biàn jiāo zhāng lùn liè ér sì chāng yǐ sǐ yǐ
廷臣闻襄阳之变，交章论列，而嗣昌已死矣。
jì xián jí hé nán xún àn gāo míng héng yǐ zì cái wén qí zi zé yǐ bìng zú bào mò néng míng yě
继咸及河南巡按高名衡以自裁闻，其子则以病卒报，莫能明也。
dì shén shāng dào zhī mìng dīng qǐ ruì dài dū shī
帝甚伤悼之，命丁启睿代督师。
chuán yù tíng chén fǔ chén èr zài xīn láo yī zhāo bì mìng rán gōng bù yǎn guò qí yì zuì yǐ wén
传谕廷臣：“辅臣二载辛劳，一朝毕命，然功不掩过，其议罪以闻。
dìng guó gōng xú yǔn zhēn děng qǐng yǐ shī xiàn chéng zhài lǜ yì zhǎn
”定国公徐允祯等请以失陷城寨律议斩。
shàng chuán zhì yuē
上传制曰；
gù fǔ sì chāng fèng mìng dū jiǎo wú chéng shǒu zhuān zé nǎi zhà chéng yè xí zhī xí yán chì zài sān dì fāng ruò wǎng wén zhī
“故辅嗣昌奉命督剿，无城守专责，乃诈城夜袭之檄，严饬再三，地方若罔闻知。
jí wéi zhì xiàn chéng zhuān zuì dū fǔ fēi tōng lùn
及违制陷城，专罪督辅，非通论。
qiě lín róng èr zài lǚ zhe jié gōng jìn cuì yǔn shēn qín láo nán mǐn
且临戎二载，屡著捷功，尽瘁殒身，勤劳难泯。
nǎi zhāo xuě sì chāng zuì cì jì guī qí sàng yú wǔ líng
”乃昭雪嗣昌罪，赐祭，归其丧于武陵。
sì chāng xiān yǐ jiǎo zéi gōng jìn tài zǐ shǎo fù jì sǐ lùn lín lán píng dào gōng jìn tài zǐ tài fù
嗣昌先以剿贼功进太子少傅，既死，论临、蓝平盗功，进太子太傅。
tíng chén yóu zhuī lùn bù yǐ dì zhōng niàn zhī
廷臣犹追论不已，帝终念之。
hòu xiàn zhōng xiàn wǔ líng xīn hèn sì chāng fā qí qī shì zǔ mù fén sì chāng fū fù jiù duàn qí shī jiàn xuè qí zǐ sūn huò bàn tǐ gǎi zàng yān
后献忠陷武陵，心恨嗣昌，发其七世祖墓，焚嗣昌夫妇柩，断其尸见血，其子孙获半体改葬焉。
wú shēn zì lù you yáng zhōu xīng huà rén
吴甡，字鹿友，扬州兴化人。
wàn lì sì shí yī nián jìn shì
万历四十一年进士。
lì zhī shào wǔ jìn jiāng wéi xiàn
历知邵武、晋江、潍县。
tiān qǐ èr nián zhēng shòu yù shǐ
天启二年征授御史。
chū rù tái zhào nán xīng nǐ yǐ nián lì chū zhī shēn nǎi jiàn fāng zhèn rú děng ér zhuī lùn cuī wén shēng li kě zhuó zuì suì de liú
初入台，赵南星拟以年例出之，甡乃荐方震孺等，而追论崔文升、李可灼罪，遂得留。
hòu yòu jiàn nèi cāo yi ba qǐng zhào hái zōu yuán biāo féng cóng wú wén zhèn mèng nǎi jī yǔ wèi zhōng xián wǔ
后又谏内操宜罢，请召还邹元标、冯从吾、文震孟，乃积与魏忠贤忤。
qī nián èr yuè xuē qí jí
七年二月削其籍。
chóng zhēn gǎi yuán qǐ gù guān
崇祯改元，起故官。
wēn tǐ rén jié qián qiān yì zhōu yán rú zhù zhī
温体仁讦钱谦益，周延儒助之。
shēn kǒng dì jí yòng èr rén yán méi bǔ dà diǎn dāng jiù tíng tuī zhōng jiǎn yòng shì nǎi zhǐ
甡恐帝即用二人，言枚卜大典当就廷推中简用，事乃止。
shí dà zhì zhōng xián dǎng yòu zhí jīng chá shēn yán cǐ bèi zuì è fēi kǎo gōng fǎ suǒ néng jǐn yi xiān dìng qí zuì wú hùn chá diǎn
时大治忠贤党，又值京察，甡言此辈罪恶非考功法所能尽，宜先定其罪，毋混察典。
yù shǐ rèn zàn huà yǐ hé tǐ rén zhé shēn lùn jiù ér lì dǐ wáng yǒng guāng mèi dāng qǐng bà chù
御史任赞化以劾体仁谪，甡论救，而力诋王永光媚珰，请罢黜。
jiē bù nà
皆不纳。
chū àn hé nán
出按河南。
yāo rén jù tú jié cūn luò shēn biàn bǔ zéi kuí zhū zhī
妖人聚徒劫村落，甡遍捕贼魁诛之。
fèng mìng zhèn yán suí jī yīn yù sàn zéi dǎng
奉命振延绥饥，因谕散贼党。
dì wén jí mìng àn shǎn xī
帝闻，即命按陕西。
hé dà jiàng dù wén huàn mào gōng zhì zhī fǎ
劾大将杜文焕冒功，置之法。
shù wèi mín qǐng mìng zòu wú bù yǔn
数为民请命，奏无不允。
qiān dà lǐ sì chéng jìn zuǒ tōng zhèng
迁大理寺丞，进左通政。
qī nián jiǔ yuè chāo zhuó yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ shān xī
七年九月，超擢右佥都御史，巡抚山西。
shēn lì chén fáng yù biān kòu liàn bīng xù mín sì nán jí yì bīng yì jiāng yì xiǎng yì yòng rén sì shì
甡历陈防御、边寇、练兵、恤民四难，及议兵、议将、议饷、议用人四事。
měi suì mù è hé fáng qín yù zéi lián sān suì wú yī zéi qián dù yǐ xián xiū zhù biān qiáng
每岁暮扼河防秦、豫贼，连三岁，无一贼潜渡，以闲修筑边墙。
bā nián sì yuè shàng shū yán jìn mín yǒu sān kǔ yī kǔ xiōng huāng wú jì hú kǒu
八年四月上疏言：“晋民有三苦：一苦凶荒，无计糊口；
yī kǔ zhuī hū wú lì shū zū
一苦追呼，无力输租；
yī kǔ shā lüè wú cè bǎo quán
一苦杀掠，无策保全。
yóu cǐ xī wèi dào qǐng juān zuì cán pò de shí zhōu xiàn zū
由此悉为盗，请蠲最残破地十州县租。
dì jí chì yì xíng
”帝即敕议行。
hù bù qǐng shuì jiān jià shēn lì zhēng fú tīng
户部请税间架，甡力争，弗听。
qí qiū wǒ dà qīng píng chá hā ěr guó xuán shī lüè shuò zhōu zhí dǐ xīn dài shǒu jiāng lǚ bài
其秋，我大清平察哈尔国，旋师略朔州，直抵忻、代，守将屡败。
zǒng dū yáng sì chāng qiǎn fù jiāng zì dài zhōu wǎng zhēn yì bài zǒu
总督杨嗣昌遣副将自代州往侦，亦败走。
shēn juān wǔ jí sì chāng jí dà tóng xún fǔ yè tíng guì juān sān jí jù dài zuì shì shì
甡镌五级，嗣昌及大同巡抚叶廷桂镌三级，俱戴罪视事。
xiān shì dìng xiāng xiàn dì zhèn zhě zài shēn yuē cǐ bì yǒu dōng shī yě
先是，定襄县地震者再，甡曰：“此必有东师也。
chì yǒu sī shàn shǒu jù yǐ ér guǒ rù
”饬有司缮守具，已而果入。
dìng xiāng yǐ yǒu bèi dú bù bèi bīng
定襄以有备，独不被兵。
shān xī dà dào hè zōng hàn liú hào rán gāo jiā jì jiē qián xún fǔ dài jūn ēn suǒ fǔ yōng zhòng zì zì
山西大盗贺宗汉、刘浩然、高加计皆前巡抚戴君恩所抚，拥众自恣。
shēn yáng wèi fǔ wèi ér mì lìng cān jiāng hǔ dà wēi liú guāng zuò děng tú zhī yǐ cì jiē bèi jiān
甡阳为抚慰，而密令参将虎大威、刘光祚等图之，以次皆被歼。
shēn xíng jūn shù èr bái qí xié cóng jí lǎo ruò fù nǚ guì qí xià jí miǎn sǐ quán huó shén zhòng
甡行军树二白旗，胁从及老弱妇女跪其下，即免死，全活甚众。
zài jìn sì nián jūn mín dài ruò cí mǔ
在晋四年，军民戴若慈母。
xiè bìng guī
谢病归。
shí yī nián èr yuè qǐ bīng bù zuǒ shì láng
十一年二月，起兵部左侍郎。
qí dōng shàng shū yáng sì chāng yán biān guān jiè yán shēn jí tiān zhù shì láng huì shì yáng jiǔ bù zhì qǐng gǎi tuī
其冬，尚书杨嗣昌言边关戒严，甡及添注侍郎惠世杨久不至，请改推。
dì nù luò zhí xián zhù
帝怒，落职闲住。
shí sān nián dōng qǐ gù guān míng nián mìng xié lǐ róng zhèng
十三年冬起故官，明年命协理戎政。
dì cháng wèn jīng yíng jūn hé yǐ shǐ liàn zhě jǐn jīng tài zhě bù huā shēn duì yuē jīng yíng biān yǒng yíng wàn èr qiān zhuān liàn qí shè zhuàng dīng èr wàn zhuān liàn huǒ qì lǐn gěi hòu ér jì yǔ sǎn bīng wú yì
帝尝问京营军何以使练者尽精，汰者不哗，甡对曰：“京营边勇营万二千专练骑射，壮丁二万专练火器，廪给厚而技与散兵无异。
yi xíng fēn liàn fǎ jì jīng zhě sǎn bīng bá wèi biān yǒng fǒu zé biān yǒng jiàng wèi sǎn bīng zhuàng dīng yì rán
宜行分练法，技精者，散兵拔为边勇，否则边勇降为散兵，壮丁亦然。
lǎo ruò zhě tài bǔ gé bì dāng yǐ jiàn bù kě shǐ zhī yǒu tài bīng yì
老弱者汰补，革弊当以渐，不可使知有汰兵意。
dì rán zhī
”帝然之。
yòu wèn bié lì zhàn yíng néng de kān zhàn zhě wǔ wàn fǒu shēn duì jīng yíng bīng hé kān zhàn
又问别立战营，能得堪战者五万否，甡对：“京营兵合堪战。
chéng píng rì jiǔ fā bīng jiǎo zéi zhé yán tú gù chōng
承平日久，发兵剿贼，辄沿途雇充。
jiàng lǐng lì yuè xiǎng yóu mín lì piào duì pū guī yíng zé běn jūn fù chōng wu
将领利月饷，游民利剽兑攵，归营则本军复充伍。
jīn liàn bīng fǎ yào zài xuǎn jiāng yǒu zhàn jiàng zì yǒu zhàn bīng wǔ wàn fēi nàn
今练兵法要在选将，有战将自有战兵，五万非难。
dàn fǎ jì fēn gēng bù bì bié lì zhàn yíng yě
但法忌纷更，不必别立战营也。
dì gù bīng bù shàng shū chén xīn jiǎ lìng sù xuǎn jiāng ér yù shēn jù shū yǐ wén
”帝顾兵部尚书陈新甲，令速选将，而谕甡具疏以闻。
cì guǒ ěr bài xiè chū
赐果饵，拜谢出。
shí wǔ nián liù yuè zhuó lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì
十五年六月，擢礼部尚书兼东阁大学士。
zhōu yán rú zài xiāng féng quán lì wèi duō yán rú xǔ fù qí guàn dài
周延儒再相，冯铨力为多，延儒许复其冠带。
quán guǒ yǐ juān zī zhèn jī shǔ fǔ àn tí xù yán rú nǐ yōu zhǐ xià hù bù
铨果以捐资振饥属抚按题叙，延儒拟优旨下户部。
gōng yì dà fèi yán rú huàn zhī
公议大沸，延儒患之。
féng yuán biāo wèi shēn móu shuō yán rú yǐn shēn gòng wèi quán de yán rú mò yuán zhī shēn suì de bǐng yòng
冯元飙为甡谋，说延儒引甡共为铨地，延儒默援之，甡遂得柄用。
jí yán rú yǔ quán shì shēn wěi wěi tuì zhào hù bù shàng shū fu shū xùn gào yǐ nì àn bù kě fān qǐn qí shū bù fù
及延儒语铨事，甡唯唯，退召户部尚书傅淑训，告以逆案不可翻，寝其疏不覆。
yán rú shǐ wù wèi shēn dài
延儒始悟为甡绐。
yán rú yù qǐ zhāng jié wèi nán jīng yòu dū yù shǐ shēn lì ní zhī
延儒欲起张捷为南京右都御史，甡力尼之。
shēn jū jiāng běi yán rú jū jiāng nán gè shù dǎng
甡居江北，延儒居江南，各树党。
yán rú yǐn yòng jǐn yī dū du luò yǎng xìng shēn chí bù kě
延儒引用锦衣都督骆养性，甡持不可。
hòu dì lùn zhū sī bì dòu shēn yán jǐn yī yóu shén yán rú yì yán tí qí zhī hài dì bìng nà zhī
后帝论诸司弊窦，甡言锦衣尤甚，延儒亦言缇骑之害，帝并纳之。
shí liù nián sān yuè dì yǐ xiāng yáng jīng zhōu chéng tiān lián xiàn zhào duì tíng chén yǔn tì wèi shēn yuē qīng xiàng lì yán jiāng kě wǎng dū hú guǎng shī
十六年三月，帝以襄阳、荆州、承天连陷，召对廷臣，陨涕谓甡曰：“卿向历岩疆，可往督湖广师。
shēn jù shū qǐng de jīng bīng sān wàn zì jīn líng qū wǔ chāng è zéi nán xià
”甡具疏请得精兵三万，自金陵趋武昌，扼贼南下。
dì fāng niàn hú běi lǎn shū bú yuè liú zhōng
帝方念湖北，览疏不悦，留中。
shēn qǐng miàn duì dì yù zhāo wén gé yù yǐ suǒ xū bīng duō cù nán jí
甡请面对，帝御昭文阁，谕以所需兵多，猝难集。
nán jīng gé yuǎn bù bì tuì shǒu
南京隔远，不必退守。
shēn zòu zuǒ liáng yù bá hù shén dū shī sì chāng jiǔ xí zhēng bīng yī lǚ bù fā
甡奏：“左良玉跋扈甚，督师嗣昌九檄征兵，一旅不发。
chén bù rú sì chāng ér liáng yù jù jiāng hàn shén yú nǎng shí chén jié zhì bù xíng tú sǔn wēi zhòng
臣不如嗣昌，而良玉踞江、汉甚于曩时，臣节制不行，徒损威重。
nán jīng cóng xiāng yáng shùn liú xià kuī sì shén yì yi jiān gù fēi tuì shǒu
南京从襄阳顺流下，窥伺甚易，宜兼顾，非退守。
dà xué shì chén yǎn yán dū shī chū zé dū fǔ bīng jiē qí bīng
”大学士陈演言：“督师出，则督、抚兵皆其兵。
shēn yán chén qǐng bīng zhèng wèi dū fǔ wú bīng ěr
”甡言：“臣请兵，正为督、抚无兵耳。
shǐ chén shù shǒu dài zéi shì jī yī shī yǒu bù rěn yán zhě
使臣束手待贼，事机一失，有不忍言者。
dì nǎi lìng bīng bù sù yì fā bīng
”帝乃令兵部速议发兵。
shàng shū zhāng guó wéi qǐng yǐ zǒng bīng táng tōng mǎ kē jí jīng yíng bīng gòng yī wàn bì shēn yòu yán cǐ bīng fāng běi zhēng sì dí tuì shǐ kě tiáo
尚书张国维请以总兵唐通、马科及京营兵共一万畀甡，又言此兵方北征，俟敌退始可调。
dì mìng gū sì zhī
帝命姑俟之。
shēn lǚ qǐng dì yuē xú zhī dí tuì bīng zì jí qīng dú wǎng hé yì
甡屡请，帝曰：“徐之，敌退兵自集，卿独往何益？
yú yuè yán rú chū dū shī cháo shòu mìng xī qǐ xíng
”逾月，延儒出督师，朝受命，夕启行。
jiǎng dé jǐng wèi ní yuán lù yuē shàng yù wú gōng sù xíng huǎn yán xiāng wèi zhě shì zhī ěr guān shǒu fǔ jí qū kě jiàn
蒋德璟谓倪元璐曰：“上欲吴公速行，缓言相慰者，试之耳，观首辅疾趋可见。
shēn zú chí huí bù kěn xíng
”甡卒迟回不肯行。
bù suǒ bō táng tōng bīng yǎn yòu qǐng liú yún guān mén bù kě wú bèi
部所拨唐通兵，演又请留，云关门不可无备。
shēn bù dé yǐ yǐ wǔ yuè cí cháo
甡不得已，以五月辞朝。
xiān yī rì chū láo cóng qí dì yóu mìng zhòng guān cì yín pái gěi shǎng yuè sù hū xià zhào zé qí dòu liú mìng chuò xíng rù zhí
先一日出劳从骑，帝犹命中官赐银牌给赏，越宿忽下诏责其逗遛，命辍行入直。
shēn huáng kǒng liǎng shū yǐn zuì suì xǔ zhì shì
甡惶恐，两疏引罪，遂许致仕。
jì xíng yǎn jí luò yǎng xìng jiāo gòu zhī dì yì nù
既行，演及骆养性交构之，帝益怒。
zhì qī yuè qīn jū wú chāng shí zuò sè yuē liǎng fǔ chén fù zhèn zhèn dài yán rú hòu nǎi nà huì xíng sī wǎng zhī guó fǎ
至七月，亲鞫吴昌时，作色曰：“两辅臣负朕，朕待延儒厚，乃纳贿行私，罔知国法。
mìng shēn dū shī bǎi fāng yán huǎn wèi wěi xiè de
命甡督师，百方延缓，为委卸地。
yán rú bèi jiū shēn hé dú wú
延儒被纠，甡何独无？
jì ér yuē zhèn suī yán zhōng bì wú jiū zhě jǐn yī wèi kě xuān shēn hou zhǐ
”既而曰：“朕虽言，终必无纠者，锦衣卫可宣甡候旨。
shēn rù dōu chì fǎ sī yì zuì
”甡入都，敕法司议罪。
shí yī yuè qiǎn shù jīn chǐ
十一月，遣戍金齿。
nán jīng bīng bù shàng shū shǐ kě fǎ chí shū jiù bù cóng
南京兵部尚书史可法驰疏救，不从。
míng nián xíng cì nán kāng wén dū chéng biàn
明年，行次南康，闻都城变。
wèi jǐ fú wáng lì yú nán jīng shè hái fù gù zhì
未几，福王立于南京，赦还，复故秩。
lì bù shàng shū zhāng shèn yán yì zhào yòng shēn wèi xūn chén liú kǒng zhāo děng suǒ zǔ
吏部尚书张慎言议召用甡，为勋臣刘孔昭等所阻。
guó biàn hòu jiǔ zhī zú yú jiā
国变后，久之，卒于家。
zàn yuē míng jì shì dà fū wèn qián gǔ bù zhī wèn jiá bīng bù zhī yú shì sì chāng dé yǐ cái xiǎn
赞曰：明季士大夫问钱谷不知，问甲兵不知，于是嗣昌得以才显。
rán qì wú chéng gōng zhě de fēi gōng zuì xiáo yú ài zēng jī yí shī yú yáo zhì gù yé
然迄无成功者，得非功罪淆于爱憎，机宜失于遥制故耶？
wú shēn àn shān yòu yǒu shēng jí wèi xiāng suì bù néng yǒu wéi
吴甡按山右有声，及为相，遂不能有为。
jìn bù yǐ zhèng qí néng zhèng bāng hu
进不以正，其能正邦乎？
yì shí shì shí nán fēi mìng shì cái gù wǎng zhī yōu jì yě
抑时势实难，非命世材，固罔知攸济也。