明史 · 佚名 · Chapter 261 of 333

列传·卷一百四十九

PinyinModern Translation
Size

lú xiàng shēng dì xiàng jìn xiàng guān cóng dì xiàng tóng liú zhī lún qiū mín yǎng qiū hé jiā

卢象升(弟象晋象观从弟象同) 刘之纶邱民仰(邱禾嘉)

lú xiàng shēng zì jiàn dòu yí xīng rén

卢象升,字建斗,宜兴人。

zǔ lì zhì yí fēng zhī xiàn

祖立志,仪封知县。

xiàng shēng bái xī ér qú bo dú gǔ fù shū lì

象升白皙而臞,膊独骨,负殊力。

jǔ tiān qǐ èr nián jìn shì shòu hù bù zhǔ shì

举天启二年进士,授户部主事。

lì yuán wài láng shāo qiān dà míng zhī fǔ

历员外郎,稍迁大名知府。

chóng zhēn èr nián jīng shī jiè yán mù wàn rén rù wèi

崇祯二年,京师戒严,募万人入卫。

míng nián jìn yòu cān zhèng jiān fù shǐ zhěng chì dà míng guǎng píng shùn dé sān fǔ bīng bèi hào tiān xióng jūn

明年,进右参政兼副使,整饬大名、广平、顺德三府兵备,号“天雄军”。

yòu míng nián jǔ zhì xíng zhuó yì jìn àn chá shǐ zhì bīng rú gù

又明年举治行卓异,进按察使,治兵如故。

xiàng shēng suī wén shì shàn shè xián jiàng lüè néng zhì jūn

象升虽文士,善射,娴将略,能治军。

liù nián shān xī zéi liú rù jī fǔ jù lín chéng zhī xī shān

六年,山西贼流入畿辅,据临城之西山。

xiàng shēng jī què zhī yǔ zǒng bīng liáng fǔ cān yì kòu cóng huà lián bài zéi

象升击却之,与总兵梁甫、参议寇从化连败贼。

zéi zǒu hái xī shān wéi yóu jī dǒng wéi kūn lěng shuǐ cūn

贼走还西山,围游击董维坤冷水村。

xiàng shēng shè fú shí chéng nán dà pò zhī yòu pò zhī qīng lóng gāng yòu pò zhī wǔ ān

象升设伏石城南,大破之,又破之青龙冈,又破之武安。

lián zhǎn zéi kuí shí yī rén jiān qí dǎng shōu hái nán nǚ èr wàn

连斩贼魁十一人,歼其党,收还男女二万。

sān jùn zhī mín ān dǔ zhě shù suì

三郡之民,安堵者数岁。

xiàng shēng měi lín zhèn shēn xiān shì zú yǔ zéi gé dòu rèn jí ān wù gù shī mǎ jí bù zhàn zhú zéi wēi yá yī zéi zì diān shè zhòng xiàng shēng é yòu yī shǐ pú fū bì mǎ xià xiàng shēng tí dāo zhàn yì jí

象升每临阵,身先士卒,与贼格斗,刃及鞍勿顾,失马即步战,逐贼危崖,一贼自巅射中象升额,又一矢仆夫毙马下,象升提刀战益疾。

zéi hài zǒu xiāng jiè yuē lú lián shǐ yù jí sǐ bù kě fàn

贼骇走,相戒曰:“卢廉使遇即死,不可犯。

xiàng shēng yǐ shì yǒu néng bīng míng

”象升以是有能兵名。

zéi jù nán dù hé

贼惧,南渡河。

míng nián zéi rù chu xiàn yún yáng liù xiàn

明年,贼入楚,陷郧阳六县。

mìng xiàng shēng yǐ yòu qiān dū yù shǐ dài jiǎng yǔn yí fǔ zhì yún yáng

命象升以右佥都御史,代蒋允仪抚治郧阳。

shí shǔ kòu fǎn chu zhě zhù yún zhī huáng lóng tān xiàng shēng yǔ zǒng dū chén qí yú fēn dào jiā jī zì wū lín guān miē jiā gōu shí quán bà kāng níng píng shī zi shān tài píng hé zhú mù biān jīng kǒu zhū chǔ lián zhàn jiē jié zhǎn guó wǔ qiān liù bǎi yǒu jī hàn nán kòu jǐ jǐn

时蜀寇返楚者驻郧之黄龙滩,象升与总督陈奇瑜分道夹击,自乌林关、乜家沟、石泉坝、康宁坪、狮子山、太平河、竹木砭、箐口诸处,连战皆捷,斩馘五千六百有奇,汉南寇几尽。

yīn qǐng yì yún zhǔ bīng jiǎn shuì fù shàn chéng guō dài lín jùn cāng gǔ mù shāng cǎi tóng zhù qián yún de wán jí

因请益郧主兵,减税赋,缮城郭,贷邻郡仓谷,募商采铜铸钱,郧得完辑。

bā nián wǔ yuè zhuó xiàng shēng yòu fù dōu yù shǐ dài táng huī xún fǔ hú guǎng

八年五月,擢象升右副都御史,代唐晖巡抚湖广。

bā yuè mìng zǒng lǐ jiāng běi hé nán shān dōng hú guǎng sì chuān jūn wù jiān hú guǎng xún fǔ

八月,命总理江北、河南、山东、湖广、四川军务,兼湖广巡抚。

zǒng dū hóng chéng chóu bàn xī běi xiàng shēng bàn dōng nán

总督洪承畴办西北,象升办东南。

xún jiě xún fǔ rèn jìn bīng bù shì láng jiā dū shān xī shǎn xī jūn wù cì shàng fāng jiàn biàn yì xíng shì

寻解巡抚任,进兵部侍郎,加督山西、陕西军务,赐尚方剑,便宜行事。

rǔ luò gào jǐng xiàng shēng bèi dào chí rù rǔ

汝、洛告警,象升倍道驰入汝。

zéi bù zhòng sān shí yú wàn lián yíng bǎi lǐ shì shén shèng

贼部众三十余万,连营百里,势甚盛。

xiàng shēng dū fù jiāng li zhòng zhèn léi shí shēng děng jī gāo yíng xiáng yú chéng xi yòng qiáng nǔ shè shā zéi qiān yú rén

象升督副将李重镇、雷时声等击高迎祥于城西,用强弩射杀贼千余人。

yíng xiáng lǐ zì chéng zǒu xiàn guāng zhōu xiàng shēng fù dà pò zhī què shān

迎祥、李自成走,陷光州,象升复大破之确山。

xiān shì dà shuài cáo wén zhào ài wàn nián zhèn wáng yóu shì wēi bài nǜ zhū jiāng lǜ wèi zéi bù gǎn qián xiàng shēng měi kāng kǎi sǎ qì jī yǐ zhōng yì

先是,大帅曹文诏、艾万年阵亡,尤世威败衄,诸将率畏贼不敢前,象升每慷慨洒泣,激以忠义。

jūn zhōng cháng jué sān rì xiǎng xiàng shēng yì shuǐ jiāng bù rù kǒu yǐ shì de jiàng shì xīn zhàn zhé yǒu gōng

军中尝绝三日饷,象升亦水浆不入口,以是得将士心,战辄有功。

jiǔ nián zhēng yuè dà huì zhū jiāng yú fèng yáng

九年正月,大会诸将于凤阳。

xiàng shēng nǎi shàng yán yuē zéi héng ér hòu diào bīng zéi duō ér hòu zēng bīng shì wèi hòu jú

象升乃上言曰:“贼横而后调兵,贼多而后增兵,是为后局;

bīng zhì ér hòu yì xiǎng bīng jí ér hòu qǐng xiǎng shì wèi wēi xíng

兵至而后议饷,兵集而后请饷,是为危形。

kuàng qǐng xiǎng wèi fū bīng jiāng cóng zéi ér wèi kòu shì bā nián lái suǒ qǐng zhī bīng jiē zéi dǎng suǒ yòng zhī xiǎng jiē dào liáng yě

况请饷未敷,兵将从贼而为寇,是八年来所请之兵皆贼党,所用之饷皆盗粮也。

yòu yán zǒng dū zǒng lǐ yi yǒu zhuān bīng zhuān xiǎng

”又言:“总督、总理宜有专兵专饷。

qǐng diào xián níng gān gù zhī bīng shǔ zǒng dū jì liáo guān níng zhī bīng shǔ zǒng lǐ

请调咸宁、甘、固之兵属总督,蓟、辽、关、宁之兵属总理。

yòu yán gè zhí shěng fǔ chén jù yǒu fēng jiāng zhòng rèn wú dé yī yǒu zéi jǐng jí qiú yuán qiú diào

”又言:“各直省抚臣,俱有封疆重任,毋得一有贼警即求援求调。

bù yīng zé wú yuè yě fēn yīng zé hé yǐ zhī

不应则吴、越也,分应则何以支。

yòu yán tái jiàn zhū chén bù wèn nán yì bù gù sǐ shēng zhuān yǐ qiú quán zé bèi

”又言:“台谏诸臣,不问难易,不顾死生,专以求全责备。

suī yǒu cháng cái cóng hé zhǎn bù

虽有长材,从何展布。

chén yǔ dū chén yǒu jiǎo fǎ wú dǔ fǎ yǒu zhàn fǎ wú shǒu fǎ

臣与督臣,有剿法无堵法,有战法无守法。

yán jiē qiè zhòng jī yí

”言皆切中机宜。

yú shì yíng xiáng wéi lú zhōu bù kè fēn dào xiàn hán shān hé zhōu jìn wéi chú zhōu

于是迎祥围庐州,不克,分道陷含山、和州,进围滁州。

xiàng shēng lǜ zǒng bīng zǔ kuān yóu jī luō dài jiù chú zhōu dà zhàn chéng dōng wǔ lǐ qiáo zhǎn zéi shǒu yáo tiān dòng duó qí jùn mǎ

象升率总兵祖宽、游击罗岱救滁州,大战城东五里桥,斩贼首摇天动,夺其骏马。

zéi lián yíng jù kuì zhú běi wǔ shí lǐ zhū lóng qiáo zhì guān shān jī shī tián gōu wěi qiàn chú shuǐ wèi bù liú

贼连营俱溃,逐北五十里,朱龙桥至关山,积尸填沟委堑,滁水为不流。

zéi nǎi běi qū fèng yáng wéi shòu zhōu tū yǐng huò xiāo dàng líng bì hóng kuī cáo dān

贼乃北趋凤阳,围寿州,突颍、霍、萧、砀、灵璧、虹,窥曹、单。

zǒng bīng liú zé qīng jù hé nǎi lüě kǎo chéng yí fēng ér xi

总兵刘泽清拒河,乃掠考城、仪封而西。

qí fàn bó zhě zhé rù guī dé

其犯亳者,折入归德。

yǒng níng zǒng bīng guān zǔ dà lè yāo jī zhī zéi nǎi běi xiàng kāi fēng

永宁总兵官祖大乐邀击之,贼乃北向开封。

chén yǒng fú bài zhī zhū xiān zhèn zéi suì zǒu dēng fēng yǔ tā zéi hé fēn qū yù zhōu nán yáng

陈永福败之朱仙镇,贼遂走登封,与他贼合,分趋裕州、南阳。

xiàng shēng hé kuān dà lè dài bīng dà pò zhī qī dǐng shān jiān zì chéng jīng qí dài jìn

象升合宽、大乐、岱兵大破之七顶山,歼自成精骑殆尽。

yǐ cì nán yáng lìng dà lè bèi rǔ níng kuān bèi dèng zhōu ér gōng lǜ zhū jūn cù zéi

已,次南阳,令大乐备汝宁,宽备邓州,而躬率诸军蹙贼。

qiǎn shǐ gào hú guǎng xún fǔ wáng mèng yǐn yún yáng fǔ zhì sòng zǔ shùn yuē zéi pí yǐ dōng xī yāo jī qián zǔ hàn jiāng kě yī zhàn jiān yě

遣使告湖广巡抚王梦尹、郧阳抚治宋祖舜曰:“贼疲矣,东西邀击,前阻汉江,可一战歼也。

liǎng rén jìng bù néng yù zéi suì zì guāng huà qián dù hàn rù yún

”两人竟不能御,贼遂自光化潜渡汉入郧。

xiàng shēng qiǎn zǒng bīng qín yì míng fù jiāng léi shí shēng yóu nán zhāng gǔ chéng rù shān jī zéi

象升遣总兵秦翼明、副将雷时声由南漳、谷城入山击贼。

kuān děng qí jūn bù lì zǔ ài fù jiāng wáng jìn zhōng jūn huá luō dài liú zhào jī bīng duō táo zhuī zhī zé wān gōng nèi xiàng

宽等骑军,不利阻隘,副将王进忠军哗,罗岱、刘肇基兵多逃,追之则弯弓内向。

xiàng shēng nǎi diào sì chuān jí gān zi tǔ bīng sōu bǔ jūn zhōu zéi

象升乃调四川及筸子土兵,搜捕均州贼。

shì shí chu yù zéi jí yíng xiáng děng jù zài qín chu shǔ zhī jiāo wàn shān zhōng xiàng shēng zì nán yáng qū xiāng yáng jìn bīng

是时,楚、豫贼及迎祥等俱在秦、楚、蜀之交万山中,象升自南阳趋襄阳进兵。

zéi duō bīng shǎo ér hé nán dà jī xiǎng fá biān bīng yì xiōng xiōng

贼多兵少,而河南大饥,饷乏,边兵益汹汹。

chéng chóu xiàng shēng yì guān zhōng píng kuàng lì qí bīng yǐ kuān zhòng zhèn jūn rù shǎn ér xiāng yáng jūn yi gǔ shàng jīn nán zhāng huán shān jiē zéi

承畴、象升议,关中平旷,利骑兵,以宽、重镇军入陕,而襄阳、均、宜、谷、上津、南漳,环山皆贼。

qī yuè xiàng shēng dù xī hé ér nán

七月,象升渡淅河而南。

jiǔ yuè zhuī zéi zhì yún xī

九月,追贼至郧西。

jīng shī jiè yán yǒu zhào rù wèi zài cì shàng fāng jiàn

京师戒严,有诏入卫,再赐尚方剑。

jì xíng zéi suì dà chěng qīn xiāo hu bù kě fù zhì yǐ

既行,贼遂大逞,骎骁乎不可复制矣。

jì jiě yán zhào qiān bīng bù zuǒ shì láng zǒng dū xuān dà shān xī jūn wù

既解严,诏迁兵部左侍郎,总督宣、大、山西军务。

dà xīng tún zhèng gǔ shú mǔ yī zhōng jī sù èr shí yú wàn

大兴屯政,谷熟,亩一钟,积粟二十余万。

tiān zǐ yù jiǔ biān jiē shì xuān dà

天子谕九边皆式宣、大。

míng nián chūn wén xuān jǐng jí yè chí zhì tiān chéng

明年春,闻宣警,即夜驰至天城。

shǐ xí bàng wǔ yán èr bǎi lǐ wài qǐ tàn mǎ tí kuò tà sì shí lǐ

矢檄旁午,言二百里外乞炭马蹄阔踏四十里。

xiàng shēng yuē cǐ dà jǔ yě

象升曰:“此大举也。

wèn rù kǒu hu

”问:“入口乎?

yuē wèi

”曰:“未。

xiàng shēng yuē dài yù yòu kuī yún jìn lìng wǒ bīng jí xuān zé bǐ chéng xū rù ěr

”象升曰:“殆欲右窥云、晋,令我兵集宣,则彼乘虚入耳。

yīn xí yún jìn bīng wù dòng zì lǜ shī cì yòu wèi jiè biān lì wú qīng yán zhàn

”因檄云、晋兵勿动,自率师次右卫,戒边吏毋轻言战。

chí yī yuè xiàng shēng yuē xiè yǐ kě jī

持一月,象升曰:“懈矣,可击。

shào zhī sān shí liù yíng lí qiáng liù shí lǐ qián zhào yún shī xi lái xuān shī dōng lái zì dū bīng zhí zǐ wǔ chū yáng fáng bǎo jì rì áo zhàn

”哨知三十六营离墙六十里,潜召云师西来,宣师东来,自督兵直子午,出羊房堡,计日鏖战。

qǐ tàn wén zhī suì dùn

乞炭闻之遂遁。

xiàng shēng zài yáng hé qǐ tàn bù gǎn jìn biān

象升在阳和,乞炭不敢近边。

wǔ yuè dīng wài jiān shū shí shàng qǐ bēn sāng

五月,丁外艰,疏十上,乞奔丧。

shí yáng sì chāng duó qíng rèn zhōng shū yì qǐ chén xīn jiǎ zhì zhōng ér lìng xiàng shēng xí sàng hou dài

时杨嗣昌夺情任中枢,亦起陈新甲制中,而令象升席丧候代。

jìn bīng bù shàng shū

进兵部尚书。

xīn jiǎ zài yuǎn wèi jí zhì

新甲在远,未即至。

jiǔ yuè dà qīng bīng rù qiáng zi lǐng qīng kǒu shān shā zǒng dū wú ā héng huǐ zhèng guān zhì yíng chéng shí xiá zhù yú niú lán

九月,大清兵入墙子岭、青口山,杀总督吴阿衡,毁正关,至营城石匣,驻于牛兰。

zhào xuān dà shān xī sān zǒng bīng yáng guó zhù wáng pǔ hǔ dà wēi rù wèi sān cì xiàng shēng shàng fāng jiàn dū tiān xià yuán bīng

召宣、大、山西三总兵杨国柱、王朴、虎大威入卫,三赐象升尚方剑,督天下援兵。

xiàng shēng má yī cǎo lǚ shì shī jí jiāo chí shū bào yuē chén fēi jūn lǚ cái

象升麻衣草履,誓师及郊,驰疏报曰:“臣非军旅才。

yú xīn rèn shì yì bù bì nán

愚心任事,谊不避难。

dàn zì chén fù yǎn shì cháng tú cǎn shāng kuì luàn wǔ guān fēi fù xī shí

但自臣父奄逝,长途惨伤,溃乱五官,非复昔时;

jiān yǐ cǎo tǔ zhī shēn jù sān jūn shàng qǐ wéi guān zhān bù sǒng yóu yú jīn gǔ bù líng

兼以草土之身踞三军上,岂惟观瞻不耸,尤虞金鼓不灵。

yǐ wén zǒng jiān zhōng guān gāo qǐ qián yì cuī dié lín róng xiàng shēng wèi suǒ qīn yuē wú sān rén jiē bù xiáng zhī shēn yě

”已闻总监中官高起潜亦衰绖临戎,象升谓所亲曰:“吾三人皆不祥之身也。

rén chén wú qīn ān yǒu jūn

人臣无亲,安有君。

shū fǔ duó qíng yì yù yǔ biàn lǐ yǐ fēn qiān yé

枢辅夺情,亦欲予变礼以分愆耶?

chǔ xīn ruò cǐ ān kě yǔ shì jūn

处心若此,安可与事君。

tā rì bì miàn zé zhī

他日必面责之。

dàng shì shí sì chāng qǐ qián zhǔ hé yì

”当是时,嗣昌、起潜主和议。

xiàng shēng wén zhī dùn zú tàn yuē yǔ shòu guó ēn hèn bù dé sǐ suǒ yǒu rú wàn fēn yī bù xìng níng juān qū duàn dòu ěr

象升闻之,顿足叹曰:“予受国恩,恨不得死所,有如万分一不幸,宁捐躯断脰耳。

jí dōu dì zhào duì wèn fāng lüè

”及都,帝召对,问方略。

duì yuē chén zhǔ zhàn

对曰:“臣主战。

dì sè biàn liáng jiǔ yuē fǔ nǎi wài tíng yì ěr qí chū yǔ sì chāng qǐ qián yì

”帝色变,良久曰:“抚乃外廷议耳,其出与嗣昌、起潜议。

chū yǔ yì bù hé

”出与议,不合。

míng rì dì fā wàn jīn kào jūn sì chāng sòng zhī píng zuǒ yòu jiè wú làng zhàn suì bié qù

明日,帝发万金犒军,嗣昌送之,屏左右,戒毋浪战,遂别去。

shī cì chāng píng dì fù qiǎn zhōng guān jī tǎng jīn sān wàn kào jūn

师次昌平,帝复遣中官赍帑金三万犒军。

míng rì yòu cì yù mǎ bǎi tài pú mǎ qiān yín tiě biān wǔ bǎi

明日,又赐御马百,太仆马千,银铁鞭五百。

xiàng shēng yuē guǒ rán wài tíng yì yě dì yì ruì shén yǐ

象升曰:“果然外廷议也,帝意锐甚矣。

jué cè yì zhàn rán shì duō wèi sì chāng qǐ qián náo

”决策议战,然事多为嗣昌、起潜挠。

shū qǐng fēn bīng zé yì xuān dà shān xī sān shuài shǔ xiàng shēng guān níng zhū lù shǔ qǐ qián

疏请分兵,则议宣、大、山西三帅属象升,关、宁诸路属起潜。

xiàng shēng míng dū tiān xià bīng shí bù jí èr wàn

象升名督天下兵,实不及二万。

cì shùn yì

次顺义。

xiān shì yǒu gǔ ér mài bǔ zhě zhōu yuán zhōng shàn liáo rén shí qiǎn zhī wèi gòu

先是,有瞽而卖卜者周元忠,善辽人,时遣之为媾。

huì sì chāng zhì jūn xiàng shēng zé shù zhī yuē wén ruò zi bù wén chéng xià méng chūn qiū chǐ zhī ér rì wèi gòu

会嗣昌至军,象升责数之曰:“文弱,子不闻城下盟《春秋》耻之,而日为媾。

cháng ān kǒu shé rú fēng yuán chóng huàn zhī huò qí néng miǎn hu

长安口舌如锋,袁崇焕之祸其能免乎?

sì chāng jiá chì yuē gōng zhí yǐ shàng fāng jiàn jiā wǒ yǐ

”嗣昌颊赤,曰:“公直以尚方剑加我矣。

xiàng shēng yuē jì bù bēn sāng yòu bù néng zhàn chǐ jiàn zhě wǒ yě ān néng jiā rén

”象升曰:“既不奔丧,又不能战,齿剑者我也,安能加人?

sì chāng cí dùn

”嗣昌辞遁。

xiàng shēng jí yán yuán zhōng jiǎng kuǎn wǎng lái fēi yī rì shì shǐ yú jì mén dū jiān shòu chéng yú běn bīng tōng guó wén zhī shuí kě huì yě

象升即言:“元忠讲款,往来非一日,事始于蓟门督监,受成于本兵,通国闻之,谁可讳也?

sì chāng yǔ sè ér qù

”嗣昌语塞而去。

yòu shù rì huì qǐ qián ān dìng mén liǎng rén gè chí yī yì

又数日,会起潜安定门,两人各持一议。

xīn jiǎ yì zhì chāng píng xiàng shēng fēn bīng yǔ zhī

新甲亦至昌平,象升分兵与之。

dàng shì shí xiàng shēng zì jiāng mǎ bù jūn liè yíng dū chéng zhī wài chōng fēng xiàn zhèn jūn lǜ shén zhěng

当是时,象升自将马步军列营都城之外,冲锋陷阵,军律甚整。

dà qīng bīng nán xià sān lù chū shī yī yóu lái shuǐ gōng yì yī yóu xīn chéng gōng xióng yī yóu dìng xīng gōng ān sù

大清兵南下,三路出师:一由涞水攻易,一由新城攻雄,一由定兴攻安肃。

xiàng shēng suì yóu zhuō jìn jù bǎo dìng mìng zhū jiāng fēn dào chū jī dà zhàn yú qìng dōu

象升遂由涿进据保定,命诸将分道出击,大战于庆都。

biān xiū yáng tíng lín shàng shū yán nán zhòng zài nèi li gāng wú gōng

编修杨廷麟上疏言:“南仲在内,李纲无功;

qián shàn bǐng chéng zōng zé yǔn hèn

潜善秉成,宗泽殒恨。

guó yǒu ruò rén fēi fēng jiāng fú

国有若人,非封疆福。

sì chāng dà nù gǎi tíng lín bīng bù zhǔ shì zàn huà xíng yíng duó xiàng shēng shàng shū shì láng shì shì

”嗣昌大怒,改廷麟兵部主事,赞画行营,夺象升尚书,侍郎视事。

mìng dà xué shì liú yǔ liàng fǔ chén dū shī xún fǔ zhāng qí píng bì yīn jué xiǎng

命大学士刘宇亮辅臣督师,巡抚张其平闭𬮱绝饷。

é yòu yǐ yún jìn jǐng qù chū guān wáng pǔ jìng yǐn bīng qù

俄又以云、晋警,趣出关,王朴径引兵去。

xiàng shēng tí cán zú cì sù sān gōng yě wài

象升统领剩下的弱卒,驻扎在京师野外。

jī nán sān jùn fù lǎo wén zhī xián kòu jūn mén qǐng yuē tiān xià xiōng xiōng qiě shí nián míng gōng chū wàn sǐ bù gù yī shēng zhī jì wèi tiān xià xiān

畿南三郡父老闻之,咸叩军门请曰:“天下汹汹且十年,明公出万死不顾一生之计为天下先。

nǎi jiān chén zài nèi gū zhōng jiàn jí

乃奸臣在内,孤忠见嫉。

sān jūn pěng chū guān zhī xí jiàng shì huái xī guī zhī xīn qī chí jué yě yī bǎo wú shí

三军捧出关之檄,将士怀西归之心,栖迟绝野,一饱无时。

tuō jīn kuáng zào yún shuài qí jiàn gào yǐ

脱巾狂噪,云帅其见告矣。

míng gōng chéng cóng yú jì yí jūn guǎng shùn zhào jí yì shī

明公诚从愚计,移军广顺,召集义师。

sān jùn zǐ dì xǐ gōng zhī lái jiē yǐ xī fēi gōng sǐ zéi jīn fēi gōng sǐ bīng tóng xīn lù lì yī hū ér guǒ liáng cóng zhě kě shí wàn shú yǔ zhǐ bì wú yuán lì ér jiù sǐ zāi

三郡子弟喜公之来,皆以昔非公死贼,今非公死兵,同心戮力,一呼而裹粮从者可十万,孰与只臂无援,立而就死哉!

xiàng shēng xuàn rán liú tì ér wèi fù lǎo yuē gǎn fù lǎo yì

”象升泫然流涕而谓父老曰:“感父老义。

suī rán zì yǔ yǔ zéi jiǎo jīng shù shí bǎi zhàn wèi cháng nǜ

虽然,自予与贼角,经数十百战未尝衄。

jīn zhě fēn pí zú wǔ qiān dà dí xi chōng yuán shī dōng gé shì yóu zhōng zhì shí jìn lì qióng dàn xī sǐ yǐ wú tú lèi ěr fù lǎo wèi yě

今者,分疲卒五千,大敌西冲,援师东隔,事由中制,食尽力穷,旦夕死矣,无徒累尔父老为也。

zhòng hào qì léi dòng gè xié chuáng tóu dǒu sù xiǎng jūn huò yí zǎo yī shēng yuē gōng zhǔ wèi liáng

”众号泣雷动,各携床头斗粟饷军,或贻枣一升,曰:“公煮为粮。

shí èr yuè shí yī rì jìn shī zhì jù lù gǔ zhuāng

”十二月十一日,进师至钜鹿贾庄。

qǐ qián yōng guān níng bīng zài jī zé jù gǔ zhuāng wǔ shí lǐ ér jìn xiàng shēng qiǎn tíng lín wǎng qǐ yuán bù yīng

起潜拥关、宁兵在鸡泽,距贾庄五十里而近,象升遣廷麟往乞援,不应。

shī zhì hāo shuǐ qiáo yù dà qīng bīng

师至蒿水桥,遇大清兵。

xiàng shēng jiāng zhōng jūn dà wēi shuài zuǒ guó zhù shuài yòu suì zhàn

象升将中军,大威帅左,国柱帅右遂战。

yè bàn bì lì shēng sì qǐ

夜半,觱篥声四起。

dàn rì qí shù wàn huán zhī sān zā

旦日,骑数万环之三匝。

xiàng shēng huī bīng jí zhàn hū shēng dòng tiān zì chén qì wèi pào jǐn shǐ qióng

象升麾兵疾战,呼声动天,自辰迄未,炮尽矢穷。

fèn shēn dòu hòu qí jiē jìn shǒu jī shā shù shí rén shēn zhōng sì shǐ sān rèn suì pū

奋身斗,后骑皆进,手击杀数十人,身中四矢三刃,遂仆。

zhǎng mù yáng lù kǎi jù zhòng zhī cán qí shī ér fú qí shàng bēi fù èr shí sì shǐ yǐ sǐ

掌牧杨陆凯惧众之残其尸而伏其上,背负二十四矢以死。

pū gù xiǎn zhě xùn yī jūn jǐn fù

仆顾显者殉,一军尽覆。

dà wēi guó zhù kuì wéi nǎi de tuō

大威、国柱溃围乃得脱。

qǐ qián wén bài cāng huáng dùn bù yán xiàng shēng sǐ zhuàng

起潜闻败,仓皇遁,不言象升死状。

sì chāng yí zhī yǒu zhào yàn shì

嗣昌疑之,有诏验视。

tíng lín de qí shī zhàn chǎng má yī bái wǎng jīn

廷麟得其尸战场,麻衣白网巾。

yī zú yáo jiàn jí hào qì yuē cǐ wú lú gōng yě

一卒遥见,即号泣曰:“此吾卢公也。

sān jùn zhī mín wén zhī kū shī shēng

”三郡之民闻之,哭失声。

shùn dé zhī fǔ yú yǐng shàng zhuàng sì chāng gù jìn zhī bā shí rì ér hòu liàn

顺德知府于颍上状,嗣昌故靳之,八十日而后殓。

míng nián xiàng shēng qī wáng qǐng xù

明年,象升妻王请恤。

yòu míng nián qí dì xiàng jìn xiàng guān yòu qǐng bù xǔ

又明年,其弟象晋、象观又请,不许。

jiǔ zhī sì chāng bài tíng chén duō wéi yán zhě nǎi zèng tài zǐ shǎo shī bīng bù shàng shū cì jì zàng shì yīn jǐn yī qiān hù

久之,嗣昌败,廷臣多为言者,乃赠太子少师、兵部尚书,赐祭葬,世荫锦衣千户。

fú wáng shí zhuī shì zhōng liè jiàn cí fèng sì

福王时,追谥忠烈,建祠奉祀。

xiàng shēng shǎo yǒu dà zhì wéi xué bù shì zhāng jù

象升少有大志,为学不事章句。

jū guān qín láo bèi xià lì yè kè zhú jī míng guàn zhì dé yī jī yào pī yī qǐ lì xíng zhī

居官勤劳倍下吏,夜刻烛,鸡鸣盥栉,得一机要,披衣起,立行之。

xiá jí jiǎo shè jiàn xián huā wǔ shí bù wài fā bì zhōng

暇即角射,箭衔花,五十步外,发必中。

ài cái xī xià rú bù jí sān cì jiàn wèi cháng lù yī piān bì

爱才惜下如不及,三赐剑,未尝戮一偏裨。

gāo píng zhī xiàn hóu hóng wén zhě qí shì yě

高平知县侯弘文者,奇士也。

qiáo yù xiāng yáng sàn jiā cái mù diān jūn suí xiàng shēng tǎo zéi

侨寓襄阳,散家财,募滇军随象升讨贼。

xiàng shēng yí xuān dà hóng wén lǜ mù bīng zhì chu xún fǔ wáng mèng yǐn yǐ rǎo yì wén

象升移宣、大,弘文率募兵至楚,巡抚王梦尹以扰驿闻。

xiàng shēng shàng shū jiù bù dé hóng wén zú qiǎn shù

象升上疏救,不得,弘文卒遣戍。

tiān xià yóu shì xī hóng wén ér duō xiàng shēng

天下由是惜弘文而多象升。

xiàng shēng hǎo chù jùn mǎ jiē yǒu míng zì

象升好畜骏马,皆有名字。

cháng zhú zéi nán zhāng bài zhuī bīng zhì shā hé shuǐ kuò shù zhàng yī yuè ér guò jí suǒ hào wǔ míng jì yě

尝逐贼南漳,败,追兵至沙河,水阔数丈,一跃而过,即所号五明骥也。

fāng xiàng shēng zhī zhàn mò yě sì chāng qiǎn sān luó zú chá qí sǐ zhuàng

方象升之战殁也,嗣昌遣三逻卒察其死状。

qí yī rén shù zhèn lóng zhě guī yán xiàng shēng shí sǐ

其一人俞振龙者,归言象升实死。

sì chāng nù biān zhī sān rì yè qiě sǐ zhāng mù yuē tiān dào shén míng wú wang zhōng chén

嗣昌怒,鞭之三日夜,且死,张目曰:“天道神明,无枉忠臣。

yú shì tiān xià wén zhī mò bù xī xū yì huì sì chāng yǐ

”于是天下闻之,莫不欷歔,益恚嗣昌矣。

qí hòu nán dōu wáng xiàng guān fù shuǐ sǐ xiàng jìn wèi sēng yī mén xiān hòu fù nàn zhě bǎi yú rén

其后南都亡,象观赴水死,象晋为僧,一门先后赴难者百余人。

cóng dì xiàng tóng jí qí bù jiàng chén ān sǐ yóu liè

从弟象同及其部将陈安死尤烈。

xiàng guān chóng zhēn shí wǔ nián xiāng jiàn dì yī chéng jìn shì

象观,崇祯十五年,乡荐第一,成进士。

guān zhōng shū

官中书。

xiàng jìn xiàng tóng jiē zhū shēng

象晋、象同皆诸生。

xiàng shēng sǐ shí nián sān shí jiǔ

象升死时,年三十九。

liú zhī lún zì yuán chéng yí bīn rén

刘之纶,字元诚,宜宾人。

jiā shì wù nóng

家世务农。

zhī lún shǎo cóng fù xiōng lì tián jiān ài xīn qiáo mài zhī shì zhōng

之纶少从父兄力田,间艾薪樵,卖之市中。

guī ér xué shū míng qí zuò yuē bì wèi shèng rén lǐ zhōng yóu shì hào zhī lún liú shèng rén

归而学书,铭其座曰“必为圣人”,里中由是号之纶刘圣人。

tiān qǐ chū jǔ xiāng shì

天启初,举乡试。

shē chóng míng fǎn yǐ cè gàn jiān sī è zéi guī lù jiān sī bù néng yòng

奢崇明反,以策干监司扼贼归路,监司不能用。

chóng zhēn yuán nián dì jìn shì gǎi shù jí shì

崇祯元年第进士,改庶吉士。

yǔ tóng guǎn jīn shēng jí suǒ kè shēn fǔ sān rén zhě xiāng yǔ wèi you zào dān lún huǒ chē piān xiāng chē shòu chē kū mù wèi xī yáng dà xiǎo pào bù fèi sī nóng qián

与同馆金声及所客申甫三人者相与为友,造单轮火车、偏厢车、兽车,刳木为西洋大小炮,不费司农钱。

míng nián dōng jīng shī jiè yán

明年冬,京师戒严。

shēng shàng shū de zhào jiàn jiàn zhī lún jí fu

声上书得召见,荐之纶及甫。

dì lì zhào zhī lún fu

帝立召之纶、甫。

zhī lún yán bīng liǎo liǎo kǒu biàn

之纶言兵,了了口辨。

dì dà yuè shòu fu jīng yíng fù zǒng bīng zī zhī jīn shí qī wàn zhào mù

帝大悦,授甫京营副总兵,资之金十七万召募;

gǎi shēng yù shǐ jiān qí jūn

改声御史,监其军;

shòu zhī lún bīng bù yòu shì láng fù shàng shū mǐn mèng de xié lǐ jīng yíng róng zhèng

授之纶兵部右侍郎,副尚书闵梦得协理京营戎政。

yú shì zhī lún bīn bīn yǐ xīn jìn zhòu jī qīng èr yǐ

于是之纶宾宾以新进骤跻卿贰矣。

chū zhēng yuè yuán rì yǒu hēi qì qǐ dōng běi xuān xī fāng

初,正月元日有黑气起东北亘西方。

fu jiàn zhī dà jīng qū yǔ zhī lún shēng yuē tiān biàn rú cǐ rǔ zhī zhī hu

甫见之大惊,趋语之纶、声曰:“天变如此,汝知之乎?

jīn nián dāng dié xuè jīng chéng xià kě wèi yě

今年当喋血京城下,可畏也。

wén zhě jiē xiào

”闻者皆笑。

jí dōng shí yī yuè sān rì dà qīng bīng pò zūn huà shí wǔ rì zhì bà shàng èr shí rì bó dū chéng zì běi ér xi

及冬十一月三日,大清兵破遵化,十五日至坝上,二十日薄都城,自北而西。

dōu rén cóng chéng shàng wàng zhī rú yún wàn xǔ piàn chí fēng xū yú yǐ guò

都人从城上望之,如云万许片驰风,须臾已过。

suì kè liáng xiāng hái zhì lú gōu yè shā fǔ yī jūn qī qiān yú rén lí míng yǎn shā dà shuài mǎn guì sūn zǔ shòu shēng qín hēi yún lóng má dēng yún yǐ qù

遂克良乡,还至芦沟,夜杀甫一军七千余人,黎明掩杀大帅满桂、孙祖寿,生擒黑云龙、麻登云以去。

zhī lún yuē yuán rì zhī yán yàn yǐ

之纶曰:“元日之言验矣。

qǐng xíng wú bīng zé qǐng jīng yíng bīng bù xǔ

”请行,无兵,则请京营兵,不许;

zé qǐng guān wài chuān bīng bù xǔ

则请关外川兵,不许;

zé yì zhào mù zhào mù de wàn rén suì xíng

则议召募,召募得万人,遂行。

dǐ tōng zhōu shí yǒng píng yǐ xiàn tiān dà yǔ xuě

抵通州,时永平已陷,天大雨雪。

zhī lún zòu jūn jī qī shàng bù bào

之纶奏军机,七上,不报。

míng nián zhēng yuè shī cì jì

明年正月,师次蓟。

dàng shì shí dà qīng bīng měng gǔ zhū bù hào shí yú wàn zhù yǒng píng

当是时,大清兵蒙古诸部号十余万,驻永平;

zhū qín wáng jūn shù wàn zài jì

诸勤王军数万在蓟。

zhī lún nǎi yǔ zǒng bīng mǎ shì lóng wú zì miǎn yuē yóu jì qū yǒng píng qiān zhī wú dòng ér zì lǜ bīng bā lù jìn gōng zūn huà

之纶乃与总兵马世龙、吴自勉约,由蓟趋永平,牵之无动,而自率兵八路进攻遵化。

jì yóu shí mén zhì bái cǎo dǐng jù zūn huà bā lǐ niáng niáng shān ér yíng shì lóng zì miǎn bù fù yuē

既由石门至白草顶,距遵化八里娘娘山而营,世龙、自勉不赴约。

èr shí èr rì dà qīng bīng zì yǒng píng qū sān tún yíng xiāo qí sān wàn wàng jiàn shān shàng jūn zòng jī zhī

二十二日,大清兵自永平趋三屯营,骁骑三万,望见山上军,纵击之。

zhī lún fā pào pào zhà jūn yíng zì luàn

之纶发炮,炮炸,军营自乱。

zuǒ yòu qǐng jié zhèn xú tuì yǐ wéi hòu tú zhī lún huà yuē wú duō yán

左右请结阵徐退,以为后图,之纶叱曰:“毋多言!

wú shòu guó ēn wú sǐ ěr

吾受国恩,吾死耳!

yán gǔ zài zhàn liú shǐ sì jí

”严鼓再战,流矢四集。

zhī lún jiě suǒ pèi yìn fù jiā rén chí cǐ guī bào tiān zǐ suì sǐ

之纶解所佩印付家人,“持此归报天子”,遂死。

yī jūn jiē kū bá yíng yě zhàn jiē sǐ zhī

一军皆哭,拔营野战,皆死之。

shī hái shǐ yǐn yú lú bù kě bá shēng yǐ chǐ niè zhī chū yǐ shòu qí jiā rén

尸还,矢饮于颅,不可拔,声以齿啮之出,以授其家人。

chū jiǎng guān wén zhèn mèng rù dōu zhī lún shēng wǎng jiàn zhī zhèn mèng jiào yǐ chí zhòng

初,讲官文震孟入都,之纶、声往见之,震孟教以持重。

zhī lún jì shòu mìng shì shī zhòu guì tíng chén yì zhī

之纶既受命视师,骤贵,廷臣抑之。

zhèn mèng shǐ rén fěng zhī wèi yi cí shì láng ér yì kē xián yǐ xíng bù tīng

震孟使人讽之,谓宜辞侍郎而易科衔以行,不听。

jì xíng tōng zhōu shǒu zhě bù nà yǔ xuě sù gǔ miào zhōng yù shǐ dǒng yǔ chén hé qí xíng liú

既行,通州守者不纳,雨雪宿古庙中,御史董羽宸劾其行留。

zhī lún yuē xiǎo rén yì jì yǒu shì zé wěi xiè wú shì zé yì lùn zhǐ cóng yī shì láng qǐ jiàn ěr

之纶曰:“小人意忌,有事则委卸,无事则议论,止从一侍郎起见耳。

qǐ xuē chén jīn guān cì hái gǔ

乞削臣今官,赐骸骨。

bù xǔ

”没有答应。

jí zhàn sǐ tiān zǐ jiā qí zhōng cóng yōu xù zèng bīng bù shàng shū

及战死,天子嘉其忠,从优恤,赠兵部尚书。

zhèn mèng zhǐ zhī yuē sǐ suí fēn yě shì láng fēi bù zūn

震孟止之曰:“死绥,分也,侍郎非不尊。

suì bù yú zèng cì yī jì bàn zàng rèn yī zi

”遂不予赠,赐一祭半葬,任一子。

zhī lún mǔ lǎo èr zi yòu pín bù néng fǎn jiù qǐng yú cháo gěi yì hái

之纶母老,二子幼,贫不能返柩,请于朝,给驿还。

jiǔ zhī zèng shàng shū

久之,赠尚书。

hòu shí wǔ nián shēng sǐ nàn

后十五年,声死难。

qiū mín yǎng zì cháng bái wèi nán rén

邱民仰,字长白,渭南人。

wàn lì zhòng jǔ yú xiāng

万历中举于乡。

yǐ jiào yù qiān shùn tiān dōng ān zhī xiàn lí sù bì shí èr shì

以教谕迁顺天东安知县,厘宿弊十二事。

hé niè suì hàn huáng wéi wén jì dǎo

河啮,岁旱蝗,为文祭祷。

hé tā xǐ huáng yì jǐn

河他徙,蝗亦尽。

diào fán bǎo dìng zhī xīn chéng

调繁保定之新城。

chóng zhēn èr nián xiàn bèi bīng chén xī dēng pí shǒu

崇祯二年,县被兵,晨夕登陴守。

sì fāng qín wáng jūn bì chū qí de mín yǎng diào dù yǒu fāng mín bù zhī rǎo

四方勤王军毕出其地,民仰调度有方,民不知扰。

zhuó yù shǐ hào gǎn yán

擢御史,号敢言。

shí sì fāng duō dào zhèn fǔ lǜ qiè nuò bù gǎn zhàn niàng chéng dà luàn

时四方多盗,镇抚率怯懦不敢战,酿成大乱。

wú qiáo bīng biàn liè chéng duō xiàn xún fǔ yú dà chéng sūn yuán huà jiē zhǔ fǔ

吴桥兵变,列城多陷,巡抚余大成、孙元化皆主抚。

liú zéi rǎo shān xī xún fǔ sòng tǒng yīn xià lìng shā zéi zhě dǐ sǐ

流贼扰山西,巡抚宋统殷下令,杀贼者抵死。

mín yǎng xiān hòu shū lùn qí fēi hòu jiē rú mín yǎng yán

民仰先后疏论其非,后皆如民仰言。

zāo qī sàng gào guī

遭妻丧,告归。

chū wèi hé jiān zhī fǔ qiān tiān jīn fù shǐ diào dà tóng jiān jūn rǔ níng qiān yǒng píng yòu cān zhèng yí dū níng qián bīng bèi

出为河间知府,迁天津副使,调大同监军汝宁,迁永平右参政,移督宁前兵备。

mín yǎng shàn lǐ jù yǐ gù suǒ yí jiē yào dì

民仰善理剧,以故所移皆要地。

shí sān nián sān yuè zhuó yòu qiān dū yù shǐ dài fāng yī zǎo xún fǔ liáo dōng àn xíng guān wài bā chéng zhù níng yuǎn

十三年三月,擢右佥都御史,代方一藻巡抚辽东,按行关外八城,驻宁远。

shí sì nián chūn jǐn zhōu bèi wéi tián háo huǐ qiàn shēng yuán duàn jué

十四年春,锦州被围,填壕毁堑,声援断绝。

yǒu chuán qí shuài zǔ dà shòu yǔ zhě bī yǐ chē yíng wú qīng zhàn

有传其帅祖大寿语者:“逼以车营,毋轻战。

zǒng dū hóng chéng chóu jí bīng mín yǎng zhuǎn xiǎng wèi fā

”总督洪承畴集兵,民仰转饷,未发。

dì yōu zhī

帝忧之。

cháo yì liǎng duān

朝议两端。

mìng láng zhōng zhāng ruò qí jiù xíng yíng jì yì ruò qí zhì zé qù jìn shī

命郎中张若麒就行营计议,若麒至,则趣进师。

qī yuè shī cì rǔ fēng qù jǐn zhōu wǔ liù lǐ ér yíng dàn rì yáng guó zhù zhī jūn kuì

七月,师次乳峰,去锦州五六里而营,旦日,杨国柱之军溃。

yú yuè wáng pǔ jūn yì kuì

逾月,王朴军亦溃。

wèi jǐ mǎ kē děng wǔ jiāng jiē kuì

未几,马科等五将皆溃。

dà qīng bīng jué sōng shān duàn wǒ guī lù suì dà bài róu lìn shā ruò wú suàn tuì bǎo sōng shān

大清兵掘松山,断我归路,遂大败,蹂躏杀溺无算,退保松山。

wéi jí wài yuán bù zhì chú liáng jié

围急,外援不至,刍粮竭。

zhì míng nián èr yuè qiě bàn nián yǐ chéng pò chéng chóu jiàng mín yǎng sǐ ruò qí tiào cóng hǎi shàng dàng yú zhōu ér hái níng yuǎn guān mén jìng lǚ jǐn sàng

至明年二月,且半年矣,城破,承畴降,民仰死,若麒跳从海上荡渔舟而还,宁远、关门劲旅尽丧。

shì wén dì jīng dào shén shè tán dū chéng chéng chóu shí liù mín yǎng liù cì jì jìn āi

事闻,帝惊悼甚,设坛都城,承畴十六,民仰六,赐祭尽哀。

zèng mín yǎng yòu fù dōu yù shǐ guān wèi yíng zàng lù qí yī zi

赠民仰右副都御史,官为营葬,录其一子。

xún mìng jiàn cí dū chéng wài yǔ chéng chóu bìng liè dì jiāng qīn lín jì yān

寻命建祠都城外,与承畴并列,帝将亲临祭焉。

jiāng jì wén chéng chóu jiàng nǎi zhǐ

将祭,闻承畴降,乃止。

qiū hé jiā guì zhōu xīn tiān wèi rén

邱禾嘉,贵州新添卫人。

jǔ wàn lì sì shí yī nián xiāng shì hǎo tán bīng

举万历四十一年乡试,好谈兵。

tiān qǐ shí ān bāng yàn fǎn juān zī zhì qì xié qín qí dǎng hé zhōng wèi

天启时,安邦彦反,捐资制器,协擒其党何中蔚。

xuǎn qí mén jiào yù yǐ guì zhōu xún fǔ cài fù yī qǐng qiān hàn lín dài zhào cān fù yī jūn

选祁门教谕,以贵州巡抚蔡复一请,迁翰林待诏,参复一军。

chóng zhēn yuán nián yǒu jiàn qí zhī bīng zhě mìng tiáo shàng fāng lüè

崇祯元年,有荐其知兵者,命条上方略。

dì chēng shàn jí shòu bīng bù zhí fāng zhǔ shì

帝称善,即授兵部职方主事。

sān nián zhēng yuè jì liáo zǒng dū liáng tíng dòng rù zhǔ zhōng shū xián zǒng lǐ mǎ shì lóng wéi jié zhì mìng hé jiā jiān jì qí jūn

三年正月,蓟辽总督梁廷栋入主中枢,衔总理马世龙违节制,命禾嘉监纪其军。

shí yǒng píng sì chéng shī shǒu shū fǔ sūn chéng zōng zài guān mén shēng xī zǔ jué

时永平四城失守,枢辅孙承宗在关门,声息阻绝。

jì liáo zǒng dū zhāng fèng yì wèi zhì ér shùn tiān xún fǔ fāng dà rèn lǎo bìng bù néng jūn wéi hé jiā yì tōng guān mén shēng yuán shuài jūn rù kāi píng

蓟辽总督张凤翼未至,而顺天巡抚方大任老病不能军,惟禾嘉议通关门声援,率军入开平。

èr yuè dà qīng bīng lái gōng hé jiā lì jù shǒu nǎi yǐn qù

二月,大清兵来攻,禾嘉力拒守,乃引去。

yǐ fēn lüè gǔ zhì xiāng hé jiā lìng fù jiāng hé kě gāng zhāng hóng mó jīn guó qí liú guāng zuò děng yíng zhàn dǐ luán zhōu

已,分略古治乡,禾嘉令副将何可纲、张洪谟、金国奇、刘光祚等迎战,抵滦州。

fu hái ér dà qīng bīng fù gōng niú mén shuǐ mén yòu dū cān jiāng cáo wén zhào děng zhuǎn zhàn dǐ zūn huà ér fǎn

甫还,而大清兵复攻牛门、水门,又督参将曹文诏等转战,抵遵化而返。

wú hé sì chéng jiē fù

无何,四城皆复。

níng yuǎn zì bì zì sù yù hài suì fèi xún fǔ guān yǐ jīng lüè jiān zhī zhì shì yì fù shè

宁远自毕自肃遇害,遂废巡抚官,以经略兼之,至是议复设。

tíng dòng lì tuī hé jiā cái chāo bài yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ qí de jiān xiá shān hǎi guān zhū chǔ

廷栋力推禾嘉才,超拜右佥都御史,巡抚其地,兼辖山海关诸处。

hé jiā chū lì zhèn dà qīng bīng yǐ èr wàn qí wéi jǐn zhōu hé jiā dū zhū jiāng fù jiù chéng huò quán

禾嘉初莅镇,大清兵以二万骑围锦州,禾嘉督诸将赴救,城获全。

dēng lái xún fǔ sūn yuán huà yì chè dǎo shàng bīng yú guān wài guī fù guǎng níng jí jīn hǎi gài sān wèi hé jiā yì yòng dǎo bīng fù guǎng níng yì zhōu yòu zhūn

登莱巡抚孙元化议彻岛上兵于关外,规复广宁及金、海、盖三卫,禾嘉议用岛兵复广宁、义州、右屯。

tíng dòng lǜ qí nán yǐ zī chéng zōng

廷栋虑其难,以咨承宗。

chéng zōng shàng zòu yuē guǎng níng qù hǎi bǎi bā shí lǐ qù hé bǎi liù shí lǐ lù yùn nán

承宗上奏曰:“广宁去海百八十里,去河百六十里,陆运难。

yì zhōu de piān qù guǎng níng yuǎn bì xiān jù yòu zhūn jù bīng jī sù nǎi kě jiàn bī guǎng níng

义州地偏,去广宁远,必先据右屯,聚兵积粟,乃可渐逼广宁。

yòu yán yòu zhūn chéng yǐ huī xiū zhù ér hòu kě shǒu

”又言:“右屯城已隳,修筑而后可守。

zhù zhī dí bì zhì bì fù dà xiǎo líng hé yǐ jiē sōng xìng jǐn zhōu

筑之,敌必至,必复大、小凌河,以接松、杏、锦州。

jǐn zhōu rào hǎi ér jū dí nán lù yùn

锦州绕海而居敌,难陆运。

ér yòu zhūn zhī hòu jí hǎi jù cǐ zé liáng kě gěi bīng kě jù shǐ de wèi fā rèn de

而右屯之后即海,据此则粮可给,兵可聚,始得为发轫地。

zòu rù tíng dòng lì zhǔ zhī yú shì yǒu dà lìng zhù chéng zhī yì

”奏入,廷栋力主之,于是有大凌筑城之议。

huì hé jiā jié zǔ dà shòu dà shòu yì fā qí zāng sī

会禾嘉讦祖大寿,大寿亦发其赃私。

chéng zōng bù yù yǐ wǔ jiàng qù wén chén yì shǐ fú zòu mì wén yú cháo qǐng gǎi hé jiā tā zhí

承宗不欲以武将去文臣,抑使弗奏,密闻于朝,请改禾嘉他职。

sì nián wǔ yuè mìng diào nán jīng tài pú qīng yǐ sūn gǔ dài

四年五月,命调南京太仆卿,以孙谷代。

gǔ wèi zhì bù xí cù chéng shén jí

谷未至,部檄促城甚急。

dà shòu yǐ bīng sì qiān jù qí de fā bān jūn wàn sì qiān rén zhù zhī hù yǐ shí guī tǔ bīng wàn rén

大寿以兵四千据其地,发班军万四千人筑之,护以石硅土兵万人。

hé jiā wǎng shì zhī tiáo jiǔ yì yǐ shàng

禾嘉往视之,条九议以上。

gōng chuí chéng tíng dòng bà qù

工垂成,廷栋罢去。

tíng yì dà lìng huāng yuǎn bù dàng chéng chè bān jūn fù jì zé fǔ zhèn jiǎo jǔ lìng huí zòu

廷议大凌荒远不当城,撤班军赴蓟,责抚镇矫举,令回奏。

hé jiā jù jǐn chè fáng bīng liú bān jūn wàn rén shū liáng wàn dàn jì zhī

禾嘉惧,尽撤防兵,留班军万人,输粮万石济之。

bā yuè dà qīng bīng dǐ chéng xià jué háo zhù qiáng sì miàn hé wéi bié qiǎn yī jūn jié jǐn zhōu dà dào

八月,大清兵抵城下,掘濠筑墙,四面合围,别遣一军截锦州大道。

chéng wài hòu tái jiē xià chéng zhōng bīng chū xī bài hái

城外堠台皆下,城中兵出,悉败还。

hé jiā wén zhī chí rù jǐn zhōu yǔ zǒng bīng guān wú xiāng sòng wěi hé bīng fù jiù

禾嘉闻之,驰入锦州,与总兵官吴襄、宋伟合兵赴救。

lí sōng shān sān shí yú lǐ yǔ dà qīng bīng yù dà zhàn cháng shān xiǎo líng hé jiān hù yǒu shāng sǔn

离松山三十余里,与大清兵遇,大战长山、小凌河间,互有伤损。

jiǔ yuè wàng dà qīng bīng báo jǐn zhōu fēn wǔ duì zhí dǐ chéng xià

九月望,大清兵薄锦州,分五队直抵城下。

xiāng wěi chū zhàn bù shèng nǎi rù chéng

襄、伟出战不胜,乃入城。

èr shí sì rì jiān jūn zhāng chūn huì xiāng wěi bīng guò xiǎo líng hé dōng wǔ lǐ zhù lěi liè chē yíng wèi dà lìng shēng yuán

二十四日,监军张春会襄、伟兵,过小凌河东五里,筑垒列车营,为大凌声援。

dà qīng bīng è cháng shān bù dé jìn

大清兵扼长山,不得进。

hé jiā qiǎn fù jiāng zhāng hóng mó zǔ dà shòu jìn guó chén mèng dào děng chū zhàn wǔ lǐ zhuāng yì bù shèng

禾嘉遣副将张洪谟、祖大寿、靳国臣、孟道等出战五里庄,亦不胜。

yè qū xiǎo líng hé zhì cháng shān jiē zhàn dà bài

夜趋小凌河,至长山接战,大败。

chūn jí fù jiāng hóng mó yáng huá zhēng xuē dà hú děng sān shí sān rén jù bèi zhí fù jiāng zhāng jí fǔ mǎn kù wáng zhī jìng děng zhàn mò

春及副将洪谟、杨华征、薛大湖等三十三人俱被执,副将张吉甫、满库、王之敬等战殁。

dà shòu bù gǎn chū lìng chéng yuán zì cǐ jué

大寿不敢出,凌城援自此绝。

bài shū wén jǔ cháo zhèn hài

败书闻,举朝震骇。

sūn gǔ dài hé jiā wèi zhì ér ba gǎi mìng xiè liǎn

孙谷代禾嘉,未至而罢,改命谢琏。

liǎn wèi jù jiǔ bù zhì

琏畏惧,久不至。

hòu bīng shì jí zhào liǎn zhù guān wài hé jiā liú zhì zhōng

后兵事亟,召琏驻关外,禾嘉留治中。

jí shì wén bài yí zhù sōng shān tú zài jǔ yán guān yǐ tuī wěi dǐ zhī dì

及是闻败,移驻松山,图再举,言官以推委诋之帝。

dì yǐ hé jiā dú shǒu sōng shān fēi xiè zé jiè chì ér yǐ

帝以禾嘉独守松山,非卸责,戒饬而已。

dà lìng liáng jǐn shí rén mǎ

大凌粮尽食人马。

dà qīng lǚ yí shū zhāo zhī dà shòu xǔ nuò dú fù jiāng kě gāng bù cóng

大清屡移书招之,大寿许诺,独副将可纲不从。

shí yuè èr shí qī rì dà shòu shā kě gāng yǔ fù jiāng zhāng cún rén děng sān shí jiǔ rén tóu shì shū yuē jiàng

十月二十七日,大寿杀可纲,与副将张存仁等三十九人投誓书约降。

shì xī chū jiàn yǐ qī zǐ zài jǐn zhōu qǐng shè jì yòu xiáng jǐn zhōu shǒu jiāng ér liú zhū zǐ yú dà qīng

是夕出见,以妻子在锦州,请设计诱降锦州守将,而留诸子于大清。

hé jiā wén dà lìng chéng pào shēng wèi dà shòu de tuō yǔ xiāng jí zhōng guān li míng chén gāo qǐ qián fā bīng wǎng yíng

禾嘉闻大凌城炮声,谓大寿得脱,与襄及中官李明臣、高起潜发兵往迎。

shì dà shòu wěi táo hái suì jù rù jǐn zhōu

适大寿伪逃还,遂俱入锦州。

dà lìng chéng rén mín shāng lǚ sān wàn yǒu qí jǐn cún sān zhī yī xī wèi dà qīng suǒ yǒu chéng yì bèi huǐ

大凌城人民商旅三万有奇,仅存三之一,悉为大清所有,城亦被毁。

shí yī yuè liù rì dà qīng fù gōng xìng shān míng rì gōng zhōng zuǒ suǒ

十一月六日,大清复攻杏山,明日攻中左所。

chéng shàng yòng pào jī nǎi tuì

城上用炮击,乃退。

dà shòu rù jǐn zhōu wèi dé jiàn ér hé jiā zhī qí nà kuǎn zhuàng jù shū wén yú cháo

大寿入锦州,未得间,而禾嘉知其纳款状,具疏闻于朝。

yīn chū zòu dà shòu tū wéi chū qián hòu bù chóu yǐn zuì qǐng sǐ

因初奏大寿突围出,前后不雠,引罪请死。

yú shì yán guān jiāo hé yán zhǐ chì hé jiā

于是言官交劾,严旨饬禾嘉。

ér dì yú dà shòu yù jī mí zhī fú zuì yě

而帝于大寿欲羁縻之,弗罪也。

xīn fǔ liǎn yǐ zhì hé jiā yóu zài jǐn zhōu huì tíng yì shān hǎi bié shè xún fǔ

新抚琏已至,禾嘉犹在锦州,会廷议山海别设巡抚。

zhào ba liǎn lìng fāng yī zǎo fǔ níng yuǎn hé jiā réng yǐ qiān dū yù shǐ xún fǔ shān hǎi yǒng píng

诏罢琏,令方一藻抚宁远,禾嘉仍以佥都御史巡抚山海、永平。

xún lùn zhù chéng zhào xìn zuì biǎn èr zhì xún fǔ rú gù

寻论筑城召衅罪,贬二秩,巡抚如故。

hé jiā qǐng wèi jiān shì zhōng guān shè biāo bīng

禾嘉请为监视中官设标兵。

yù shǐ sòng xián dǐ qí chǎn fù zhōng rén dì nù biǎn xián sān zhì

御史宋贤诋其谄附中人,帝怒,贬贤三秩。

hé jiā chí lùn měi yǔ chéng zōng yì bù wéi suǒ xǐ shí yǒu dǐ qī

禾嘉持论每与承宗异,不为所喜,时有诋諆。

jì zāo sàng bài tíng lùn yì bù róng suì jiān yǐ jí qǐng

既遭丧败,廷论益不容,遂坚以疾请。

wǔ nián sì yuè zhào xǔ hái jīng yǐ yáng sì chāng dài

五年四月,诏许还京,以杨嗣昌代。

lìng qí qī dài chén bìng zhuàng

令其妻代陈病状。

nǎi mìng guī tián wèi chū dōu zú

乃命归田,未出都卒。

míng shì jǔ yú xiāng ér shì zhì xún fǔ zhě lóng qìng cháo zhǐ hǎi ruì wàn lì cháo zhāng shǒu zhōng ài mù

明世举于乡而仕至巡抚者,隆庆朝止海瑞,万历朝张守中、艾穆。

zhuāng liè dì pò gé qiú cái de shí rén qiū mín yǎng sòng yī hè hé téng jiāo zhāng liàng yǐ zhōng yì zhe liú kě xun yǐ wǔ gōng wén liú yīng yù sūn yuán huà xú qǐ yuán jiē yǐ qín láo zhì wèi ér chén xīn jiǎ guān zuì xiǎn

庄烈帝破格求才,得十人:邱民仰、宋一鹤、何腾蛟、张亮以忠义著,刘可训以武功闻,刘应遇、孙元化、徐起元皆以勤劳致位,而陈新甲官最显。

zàn yuē wēi luàn zhī shì wèi cháng fá cái gù wǎng wǎng bù jìn qí yòng

赞曰:危乱之世,未尝乏才,顾往往不尽其用。

yòng yǐ huò chè qí zhǒu ér qū zhī bì sǐ

用矣,或掣其肘而驱之必死。

ruò shì zhě rén shí wèi zhī yào zhī yì tiān yì yě

若是者,人实为之,要之亦天意也。

lú xiàng shēng zài zhuāng liè dì shí qǐ fēi bu shi zhī cái nǎi kùn yì zhī yǐ zhì sǐ hé yé

卢象升在庄烈帝时,岂非不世之才,乃困抑之以至死,何耶!

zhì zhōng yì jī fā wēi bù gù shēn ruò liú zhī lún qiū mín yǎng zhī tú yòu xiāng yǔ jù jǐn zé tiān yì kě zhī yǐ

至忠义激发,危不顾身,若刘之纶、邱民仰之徒,又相与俱尽,则天意可知矣。

✦ You read 列传·卷一百四十九

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.