shǐ kě fǎ rèn mín yù děng hé gāng děng gāo hóng tú jiāng yuē guǎng zhōu biāo léi yǎn zuò
史可法(任民育等何刚等) 高弘图姜曰广(周镳雷𬙂祚)
shǐ kě fǎ zì xiàn zhī dà xīng jí xiáng fú rén
史可法,字宪之,大兴籍,祥符人。
shì jǐn yī bǎi hù
世锦衣百户。
zǔ yīng yuán jǔ yú xiāng guān huáng píng zhī zhōu yǒu huì zhèng
祖应元举于乡,官黄平知州,有惠政。
yǔ qí zi cóng zhì yuē wǒ jiā bì chāng
语其子从质曰:“我家必昌。
cóng zhì qī yǐn shì yǒu shēn mèng wén tiān xiáng rù qí shě shēng kě fǎ
”从质妻尹氏有身,梦文天祥入其舍,生可法。
yǐ xiào wén
以孝闻。
jǔ chóng zhēn yuán nián jìn shì shòu xī ān fǔ tuī guān shāo qiān hù bù zhǔ shì lì yuán wài láng láng zhōng
举崇祯元年进士,授西安府推官,稍迁户部主事,历员外郎、郎中。
bā nián qiān yòu cān yì fēn shǒu chí zhōu tài píng
八年,迁右参议,分守池州、太平。
qí qiū zǒng lǐ shì láng lú xiàng shēng dà jǔ tǎo zéi
其秋,总理侍郎卢象升大举讨贼。
gǎi kě fǎ fù shǐ fēn xún ān qìng chí zhōu jiān jiāng běi zhū jūn
改可法副使,分巡安庆、池州,监江北诸军。
huáng méi zéi lüè sù sōng qián shān tài hú jiāng fàn ān qìng kě fǎ zhuī jī zhī qián shān tiān táng zhài
黄梅贼掠宿松、潜山、太湖,将犯安庆,可法追击之潜山天堂寨。
míng nián zǔ kuān pò zéi chú zhōu zéi zǒu hé nán
明年,祖宽破贼滁州,贼走河南。
shí èr yuè zéi mǎ shǒu yìng hé luō rǔ cái li wàn qìng zì yún yáng dōng xià
十二月,贼马守应合罗汝才、李万庆自郧阳东下。
kě fǎ chí zhù tài hú è qí chōng
可法驰驻太湖,扼其冲。
shí nián zhēng yuè zéi cóng jiàn dào tū ān qìng shí pái xún yí tóng chéng
十年正月,贼从间道突安庆石牌,寻移桐城。
cān jiāng pān kě dà jī zǒu zéi zéi fù wèi lú fēng jūn suǒ è huí tóng chéng lüè sì jìng
参将潘可大击走贼,贼复为庐、风军所扼,回桐城,掠四境。
zhī xiàn chén ěr míng yīng chéng shǒu kě fǎ yǔ kě dà jiǎo bǔ
知县陈尔铭婴城守,可法与可大剿捕。
zéi zǒu lú jiāng fàn qián shān kě fǎ yǔ zuǒ liáng yù bài zhī fēng xiāng yì zéi nǎi cuàn qián shān tài hú shān zhōng
贼走庐江,犯潜山,可法与左良玉败之枫香驿,贼乃窜潜山、太湖山中。
sān yuè kě dà jí fù jiāng chéng lóng bài mò yú sù sōng
三月,可大及副将程龙败殁于宿松。
zéi fēn qí dǎng yáo tiān dòng bié wèi yī yíng ér hé bā yíng èr shí yú wàn zhòng fēn tún tóng chéng zhī liàn tán shí jǐng táo chōng
贼分其党摇天动别为一营,而合八营二十余万众,分屯桐城之练潭、石井、陶冲。
zǒng bīng guān móu wén shòu liú liáng zuǒ jī bài zhī guà chē hé
总兵官牟文绶、刘良佐击败之挂车河。
dàng shì shí shǎn kòu jù zhāng níng fēn fàn mín táo qín chu yīng huàn qún dào biàn yě
当是时,陕寇聚漳、宁,分犯岷、洮、秦、楚、应、皖,群盗遍野。
zǒng lǐ lú xiàng shēng jì gǎi dū xuān dà dài yǐ wáng jiā zhēn zǔ kuān guān wài bīng yì běi guī
总理卢象升既改督宣、大,代以王家祯,祖宽关外兵亦北归。
wèi jǐ shàng fù yǐ xióng wén càn dài jiā zhēn zhuān fǔ zéi
未几,上复以熊文灿代家祯,专抚贼。
zéi yì kuáng chěng pán yá jiāng běi nán dōu zhèn jīng
贼益狂逞,盘牙江北,南都震惊。
qī yuè zhuó kě fǎ yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ ān qìng lú zhōu tài píng chí zhōu sì fǔ jí hé nán zhī guāng zhōu guāng shān gù shǐ luó tián hú guǎng zhī qí zhōu guǎng jì huáng méi jiāng xī zhī dé huà hú kǒu zhū xiàn tí dū jūn wù shè é bīng wàn rén
七月擢可法右佥都御史,巡抚安庆、庐州、太平、池州四府,及河南之光州、光山、固始、罗田,湖广之蕲州、广济、黄梅,江西之德化、湖口诸县,提督军务,设额兵万人。
zéi yǐ dōng xiàn hé zhōu hán shān dìng yuǎn liù hé fàn tiān cháng xū yí qū hé nán
贼已东陷和州、含山、定远、六合,犯天长、盱眙,趋河南。
kě fǎ zòu miǎn bèi zāi tián zū
可法奏免被灾田租。
dōng bù jiàng wāng yún fèng bài zéi qián shān jīng jūn fù lián pò lǎo huí huí shū chéng lú jiāng zéi dùn rù shān
冬,部将汪云凤败贼潜山,京军复连破老回回舒城、庐江,贼遁入山。
shí jiān jūn qiān shì tāng kāi yuǎn shàn jī zéi kě fǎ dōng xī chí yù zéi shāo shāo bì qí fēng
时监军佥事汤开远善击贼,可法东西驰御,贼稍稍避其锋。
shí yī nián xià yǐ píng zéi yú qī dài zuì lì gōng
十一年夏,以平贼逾期,戴罪立功。
kě fǎ duǎn xiǎo jīng hàn miàn hēi mù shuò shuò yǒu guāng
可法短小精悍,面黑,目烁烁有光。
lián xìn yǔ xià jūn láo kǔ
廉信,与下均劳苦。
jūn xíng shì bù bǎo bù xiān shí wèi shòu yī bù xiān yù yǐ gù de shì sǐ lì
军行,士不饱不先食,未授衣不先御,以故得士死力。
lián bài zéi yīng shān liù hé shùn tiān wáng qǐ xiáng
连败贼英山、六合,顺天王乞降。
shí èr nián xià dīng wài jiān qù
十二年夏,丁外艰去。
fú què qǐ hù bù yòu shì láng jiān yòu qiān dū yù shǐ
服阕,起户部右侍郎兼右佥都御史。
dài zhū dà diǎn zǒng dū cáo yùn xún fǔ fèng yáng huái ān yáng zhōu hé ba dū liáng dào sān rén zēng shè cáo chǔ dào yī rén dà jùn nán hé cáo zhèng dà lí
代朱大典总督漕运,巡抚凤阳、淮安、扬州,劾罢督粮道三人,增设漕储道一人,大浚南河,漕政大厘。
bài nán jīng bīng bù shàng shū cān zàn jī wù
拜南京兵部尚书,参赞机务。
yīn wǔ bèi jiǔ chí zòu xíng gēng xīn bā shì
因武备久弛,奏行更新八事。
shí qī nián sì yuè shuò wén zéi fàn quē shì shī qín wáng
十七年四月朔,闻贼犯阙,誓师勤王。
dù jiāng dǐ pǔ kǒu wén běi dōu jì xiàn gǎo yī fā sāng
渡江抵浦口,闻北都既陷,缟衣发丧。
huì nán dōu yì lì jūn zhāng shèn yán lǚ dà qì jiāng yuē guǎng děng yuē fú wáng yóu sōng shén zōng sūn yě lún xù dāng lì ér yǒu qī bù kě tān yín xù jiǔ bù xiào nüè xià bù dú shū gàn yù yǒu sī yě
会南都议立君,张慎言、吕大器、姜曰广等曰:“福王由崧,神宗孙也,伦序当立,而有七不可:贪、淫、酗酒、不孝、虐下、不读书、干预有司也。
lù wáng cháng yán fāng shén zōng zhí yě xián míng dāng lì
潞王常讠芳,神宗侄也,贤明当立。
yí dié kě fǎ kě fǎ yì yǐ wéi rán
”移牒可法,可法亦以为然。
fèng yáng zǒng dū mǎ shì yīng qián yǔ yuán dà chéng jì yì zhǔ lì fú wáng zī kě fǎ kě fǎ yǐ qī bù kě gào zhī
凤阳总督马士英潜与阮大铖计议,主立福王,咨可法,可法以七不可告之。
ér shì yīng yǐ yǔ huáng de gōng liú liáng zuǒ liú zé qīng gāo jié fā bīng sòng fú wáng zhì yí zhēn yú shì kě fǎ děng yíng wáng
而士英已与黄得功、刘良佐、刘泽清、高杰发兵送福王至仪真,于是可法等迎王。
wǔ yuè shuò wáng yè xiào líng fèng xiān diàn chū jū nèi shǒu bèi fǔ
五月朔,王谒孝陵、奉先殿,出居内守备府。
qún chén rù cháo wáng sè nǎn yù bì
群臣入朝,王色赧欲避。
kě fǎ yuē wáng wú bì yi zhèng shòu
可法曰:“王毋避,宜正受。
jì cháo yì zhàn shǒu
”既朝,议战守。
kě fǎ yuē wáng yi sù fú jiāo cì fā shī běi zhēng shì tiān xià yǐ bì bào chóu zhī yì
可法曰:“王宜素服郊次,发师北征,示天下以必报仇之义。
wáng wěi wěi
”王唯唯。
míng rì zài cháo chū yì jiān guó shì
明日再朝,出议监国事。
zhāng shèn yán yuē guó xū wú rén kě suì jí dà wèi
张慎言曰:“国虚无人,可遂即大位。
kě fǎ yuē tài zǐ cún wáng wèi bǔ tǎng nán lái ruò hé
”可法曰:“太子存亡未卜,倘南来若何?
chéng yì bó liú kǒng zhāo yuē jīn rì jì dìng shuí gǎn fù gèng
”诚意伯刘孔昭曰:“今日既定,谁敢复更?
kě fǎ yuē xú zhī
”可法曰:“徐之。
nǎi tuì
”乃退。
yòu míng rì wáng jiān guó tíng tuī gé chén zhòng jǔ kě fǎ gāo hóng tú jiāng yuē guǎng
又明日,王监国,廷推阁臣,众举可法、高弘图、姜曰广。
kǒng zhāo rǎng bì yù bìng liè zhòng yǐ běn cháo wú xūn chén rù gé lì è zhī
孔昭攘臂欲并列,众以本朝无勋臣入阁例,遏之。
kǒng zhāo bó rán yuē jí wǒ bù kě mǎ shì yīng hé bù kě
孔昭勃然曰:“即我不可,马士英何不可?
nǎi bìng tuī shì yīng
”乃并推士英。
yòu yì qǐ fèi tuī zhèng sān jùn liú zōng zhōu xú shí qí
又议起废,推郑三俊、刘宗周、徐石麒。
kǒng zhāo jǔ dà chéng kě fǎ yuē xiān dì qīn dìng nì àn wú fù yán
孔昭举大铖,可法曰:“先帝钦定逆案,毋复言。
yuè èr rì bài kě fǎ lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yǔ shì yīng hóng tú bìng mìng
”越二日,拜可法礼部尚书兼东阁大学士,与士英、弘图并命。
kě fǎ réng zhǎng bīng bù shì shì yīng réng dū shī fèng yáng
可法仍掌兵部事,士英仍督师凤阳。
nǎi dìng jīng yíng zhì rú běi dōu gù shì shì wèi jí jǐn yī wèi zhū jūn xī rù wǔ cāo liàn
乃定京营制,如北都故事,侍卫及锦衣卫诸军,悉入伍操练。
jǐn yī dōng xī liǎng sī fáng jí nán běi liǎng zhèn fǔ sī guān bù bèi shè yǐ dù gào mì ān rén xīn
锦衣东西两司房,及南北两镇抚司官,不备设,以杜告密,安人心。
dàng shì shí shì yīng dàn xī jì rù xiàng
当是时,士英旦夕冀入相。
jí mìng xià dà nù yǐ kě fǎ qī bù kě shū zòu zhī wáng
及命下,大怒,以可法七不可书奏之王。
ér yōng bīng rù jìn bài biǎo jí xíng
而拥兵入觐,拜表即行。
kě fǎ suì qǐng dū shī chū zhèn huái yáng
可法遂请督师,出镇淮、扬。
shí wǔ rì wáng jí wèi
十五日,王即位。
míng rì kě fǎ bì cí jiā tài zǐ tài bǎo gǎi bīng bù shàng shū wǔ yīng diàn dà xué shì
明日,可法陛辞,加太子太保,改兵部尚书、武英殿大学士。
shì yīng jí yǐ shì rì rù zhí yì fēn jiāng běi wèi sì zhèn
士英即以是日入直,议分江北为四镇。
dōng píng bó liú zé qīng xiá huái hǎi zhù huái běi jīng lǐ shān dōng yí lù
东平伯刘泽清辖淮、海,驻淮北,经理山东一路。
zǒng bīng guān gāo jié xiá xú sì zhù sì shuǐ jīng lǐ kāi guī yī lù
总兵官高杰辖徐、泗,驻泗水,经理开、归一路。
zǒng bīng guān liú liáng zuǒ xiá fèng shòu zhù lín huái jīng lǐ chén qǐ yí lù
总兵官刘良佐辖凤、寿,驻临淮,经理陈、杞一路。
jìng nán bó huáng de gōng xiá chú hé zhù lú zhōu jīng lǐ guāng gù yí lù
靖南伯黄得功辖滁、和,驻庐州,经理光、固一路。
kě fǎ qǐ xíng jí qiǎn shǐ fǎng dà xíng dì hòu zǐ gōng jí tài zǐ èr wáng suǒ zài fèng mìng jì gào fèng sì èr líng
可法启行,即遣使访大行帝后梓宫及太子二王所在,奉命祭告凤、泗二陵。
kě fǎ qù shì yīng kǒng zhāo bèi yì wú suǒ dàn
可法去,士英、孔昭辈益无所惮。
kǒng zhāo yǐ shèn yán jǔ wú shēn huā diàn shàng bá dāo zhú shèn yán
孔昭以慎言举吴甡,哗殿上,拔刀逐慎言。
kě fǎ chí shū jiě kǒng zhāo zú è shēn bù yòng
可法驰疏解,孔昭卒扼甡不用。
kě fǎ jì èr líng bì shàng shū yuē bì xià jiàn zuò chū zhī yè xiào líng kū qì jìn āi dào lù gǎn dòng
可法祭二陵毕,上疏曰:“陛下践阼初,祗谒孝陵,哭泣尽哀,道路感动。
ruò gōng yè èr líng qīn jiàn sì fèng hāo lái mǎn mù jī quǎn wú shēng dāng yì bēi fèn
若躬谒二陵,亲见泗、凤蒿莱满目,鸡犬无声,当益悲愤。
yuàn shèn zhōng rú shǐ chù shēn gōng guǎng shà zé sī dōng běi zhū líng hún pò zhī wèi ān
愿慎终如始,处深宫广厦,则思东北诸陵魂魄之未安;
xiǎng yù shí dà páo zé sī dōng běi zhū líng mài fàn zhī wú zhǎn
享玉食大庖,则思东北诸陵麦饭之无展;
yīng tú shòu lù zé niàn xiān dì zhī jí mù yù xiǔ hé yǐ hū gòu wēi wáng
膺图受箓,则念先帝之集木驭朽,何以忽遘危亡;
zǎo cháo yàn bà zé niàn xiān dì zhī kè jiǎn kè qín hé yǐ zú huī dà yè
早朝晏罢,则念先帝之克俭克勤,何以卒隳大业。
zhàn jīng tì lì wú shí dài huāng èr zǔ liè zōng jiāng mò yòu zhōng xīng
战兢惕厉,无时怠荒,二祖列宗将默佑中兴。
ruò yàn chǔ dōng nán bù sī yuǎn lüè xián jiān wú biàn wēi duàn bù líng lǎo chéng tóu zān háo jié guǒ zú zǔ zōng yuàn dòng tiān mìng qián yí dōng nán yī yú wèi kě bǎo yě
若晏处东南,不思远略,贤奸无辨,威断不灵,老成投簪,豪杰裹足,祖宗怨恫,天命潜移,东南一隅未可保也。
wáng jiā dá zhī
”王嘉答之。
de gōng zé qīng jié zhēng yù zhù yáng zhōu
得功、泽清、杰争欲驻扬州。
jié xiān zhì dà shā lüè shī héng yě
杰先至,大杀掠,尸横野。
chéng zhōng xiōng jù dēng pí shǒu jié gōng zhī jiā yuè
城中开始惧怕,登上女墙守备,高杰攻打了两个月。
zé qīng yì dà lüè huái shàng
泽清亦大掠淮上。
lín huái bù nà liáng zuǒ jūn yì bèi gōng
临淮不纳良佐军,亦被攻。
cháo mìng kě fǎ wǎng jiě de gōng liáng zuǒ zé qīng jiē tīng mìng
朝命可法往解,得功、良佐、泽清皆听命。
nǎi yì jié
乃诣杰。
jié sù dàn kě fǎ kě fǎ lái jié yè jué kǎn shí bǎi mái bào hái
杰素惮可法,可法来,杰夜掘坎十百,埋暴骸。
dàn rì cháo kě fǎ zhàng zhōng cí sè jù biàn hàn jiā bèi
旦日朝可法帐中,辞色俱变,汗浃背。
kě fǎ tǎn huái dài zhī jiē piān pí yǐ wēn yǔ jié dà xǐ guò wàng
可法坦怀待之,接偏裨以温语,杰大喜过望。
rán jié yì zì shì yì kě fǎ yòng jǐ jiá shì fáng wèi wén xí bì qǔ shì ér hòu xíng
然杰亦自是易可法,用己甲士防卫,文檄必取视而后行。
kě fǎ yí rán wèi jù shū zhūn qí zhòng yú guā zhōu jié yòu dà xǐ
可法夷然为具疏,屯其众于瓜洲,杰又大喜。
jié qù yáng zhōu yǐ ān kě fǎ nǎi kāi fǔ yáng zhōu
杰去,扬州以安,可法乃开府扬州。
liù yuè dà qīng bīng jī bài zéi lǐ zì chéng zì chéng qì jīng shī xi zǒu
六月,大清兵击败贼李自成,自成弃京师西走。
qīng zhōu zhū jùn xiàn zhēng shā wěi guān jù chéng zì bǎo
青州诸郡县争杀伪官,据城自保。
kě fǎ qǐng bān jiān guó dēng jí èr zhào wèi shān dōng hé běi jūn mín xīn
可法请颁监国、登极二诏,慰山东、河北军民心。
kāi lǐ xián guǎn zhāo sì fāng cái zhì yǐ jiān jì tuī guān yīng tíng jí lǐng qí shì
开礼贤馆,招四方才智,以监纪推官应廷吉领其事。
bā yuè chū xún huái ān yuè zé qīng shì mǎ
八月出巡淮安,阅泽清士马。
fǎn yáng zhōu qǐng xiǎng wèi jìn qǔ zī
返扬州,请饷为进取资。
shì yīng jìn bù fā kě fǎ shū qù zhī
士英靳不发,可法疏趣之。
yīn yán ěr zhě rén cái rì hào shì tú rì xiáo yóu míng xīn shèng ér shí yì bù xiū yì lùn duō ér chéng gōng shǎo
因言:“迩者人才日耗,仕途日淆,由名心胜而实意不修,议论多而成功少。
jīn shì shì gèng fēi xī bǐ bì zhuān zhǔ tǎo zéi fù chóu
今事势更非昔比,必专主讨贼复仇。
shě chóu bīng chóu xiǎng wú yì lùn shě zhì bīng zhì xiǎng wú rén cái
舍筹兵筹饷无议论,舍治兵治饷无人才。
yǒu zhí shi fú tán qiǎo yíng huá yào zhě fá wú shè
有摭拾浮谈、巧营华要者,罚无赦!
wáng yōu zhào dá zhī
”王优诏答之。
chū kě fǎ yú jié bá hù zhù de gōng yí zhēn fáng zhī
初,可法虞杰跋扈,驻得功仪真防之。
jiǔ yuè shuò de gōng jié gòu bīng qū zài jié
九月朔,得功、杰构兵,曲在杰。
lài kě fǎ tiáo jì shì de jiě
赖可法调剂,事得解。
běi dōu jiàng zéi zhū chén nán hái kě fǎ yán zhū chén yuán jí běi tǔ zhě yi lìng fù lì bīng èr bù lù yòng fǒu zé kǒng jué qí nán guī zhī xīn
北都降贼诸臣南还,可法言:“诸臣原籍北土者,宜令赴吏、兵二部录用,否则恐绝其南归之心。
yòu yán běi dōu zhī biàn fán shǔ chén zǐ jiē yǒu zuì
”又言:“北都之变,凡属臣子皆有罪。
zài běi zhě yìng cóng sǐ qǐ zài nán zhě fēi rén chén
在北者应从死,岂在南者非人臣?
jí chén kě fǎ miù diǎn nán shū chén shì yīng tāo rèn fèng dū wèi néng xī dōng nán jiǎ jí qū běi yuán zhèn chén zé qīng jié yǐ bīng lì bù zhī zhé ér nán zǒu
即臣可法谬典南枢,臣士英叨任凤督,未能悉东南甲疾趋北援,镇臣泽清、杰以兵力不支,折而南走。
shì shǒu yīng zhòng lùn zhě chén děng zuì yě
是首应重论者,臣等罪也。
nǎi yīn shèng míng jì tǒng jīn wèi yuè wèi jiā ēn róng dié bèi
乃因圣明继统,钅未钺未加,恩荣叠被。
ér dú yú zài běi zhū chén máo jǔ ér gài shéng zhī qǐ sàn zhì xián cáo zé fǎn zhòng yú nán shū fèng dū zāi
而独于在北诸臣毛举而概绳之,岂散秩闲曹,责反重于南枢、凤督哉。
yi zhāi zuì zhuàng xiǎn zhù zhě zhòng chéng shì jǐng
宜摘罪状显著者,重惩示儆。
ruò wěi mìng wèi wū shēn bèi xíng rǔ kě zhì wù wèn
若伪命未污,身被刑辱,可置勿问。
qí táo bì běi fāng pái huái ér hòu zhì zhě xǔ dài zuì tǎo zéi fù chén jūn qián zhuó yòng
其逃避北方、俳徊而后至者,许戴罪讨贼,赴臣军前酌用。
tíng yì bìng cóng zhī
”廷议并从之。
jié jū yáng zhōu jié ào shén
杰居扬州,桀骜甚。
kě fǎ kāi chéng bù gōng dǎo yǐ jūn chén dà yì
可法开诚布公,导以君臣大义。
jié dà gǎn wù fèng yuē shù
杰大感悟,奉约束。
shí yuè jié shuài shī běi zhēng
十月,杰帅师北征。
kě fǎ fù qīng jiāng pǔ qiǎn guān tún tián kāi fēng wèi jīng lüè zhōng yuán jì
可法赴清江浦,遣官屯田开封,为经略中原计。
zhū zhèn fēn xùn dì zì wáng jiā yíng ér běi zhì sù qiān zuì chōng yào kě fǎ zì rèn zhī zhù lěi yuán hé nán àn
诸镇分汛地,自王家营而北至宿迁,最冲要,可法自任之,筑垒缘河南岸。
shí yī yuè sì rì zhōu cì hè zhèn dié bào wǒ dà qīng bīng rù sù qiān
十一月四日,舟次鹤镇,谍报我大清兵入宿迁。
kě fǎ jìn zhì bái yáng hé lìng zǒng bīng guān liú zhào jī wǎng yuán
可法进至白洋河,令总兵官刘肇基往援。
dà qīng bīng hái gōng pī zhōu zhào jī fù yuán zhī xiāng chí bàn yuè ér jiě
大清兵还攻邳州,肇基复援之,相持半月而解。
shí zì chéng jì zǒu shǎn xī yóu wèi miè kě fǎ qǐng bān tǎo zéi zhào shū yán
时自成既走陕西,犹未灭,可法请颁讨贼诏书,言:
zì sān yuè yǐ lái dà chóu zài mù yī shǐ wèi jiā
自三月以来,大仇在目,一矢未加。
xī jìn zhī dōng yě qí jūn chén rì tú zhōng yuán ér jǐn bǎo jiāng zuǒ
昔晋之东也,其君臣日图中原,而仅保江左;
sòng zhī nán yě qí jūn chén jìn lì chu shǔ ér jǐn bǎo lín ān
宋之南也,其君臣尽力楚、蜀,而仅保临安。
gài piān ān zhě huī fù zhī tuì bù wèi yǒu zhì zài piān ān ér jù néng zì lì zhě yě
盖偏安者,恢复之退步,未有志在偏安,而遽能自立者也。
dà biàn zhī chū qián lí sǎ qì shēn shì bēi āi yóu yǒu cháo qì
大变之初,黔黎洒泣,绅士悲哀,犹有朝气。
jīn zé bīng jiāo xiǎng chù wén tián wǔ xī dùn chéng mù qì yǐ
今则兵骄饷绌,文恬武嬉,顿成暮气矣。
hé shàng zhī fáng bǎi wèi jīng lǐ rén xīn bù sù wēi lìng bù xíng
河上之防,百未经理,人心不肃,威令不行。
fù chóu zhī shī bù wén jí guān shǎn tǎo zéi zhī zhào bù wén dá yàn qí
复仇之师不闻及关、陕,讨贼之诏不闻达燕、齐。
jūn fù zhī chóu zhì zhū mó wài
君父之仇,置诸膜外。
fu wǒ jí bēi gōng fěi shí cháng dǎn wò xīn jù cái zhì jīng shén zhěn gē dài dàn hé fāng zhōu wù lì pò fǔ chén zhōu shàng yú wú jiù
夫我即卑宫菲食,尝胆卧薪,聚才智精神,枕戈待旦,合方州物力,破釜沉舟,尚虞无救。
yǐ chén guān miào táng móu huà bǎi zhí shì jīng yíng shū wèi jìn rán
以臣观庙堂谋画,百执事经营,殊未尽然。
fu jiāng suǒ yǐ néng kè dí zhě qì yě
夫将所以能克敌者,气也;
jūn suǒ yǐ néng yù jiāng zhě zhì yě
君所以能御将者,志也。
miào táng zhì bù fèn zé háng jiān qì bù gǔ
庙堂志不奋,则行间气不鼓。
xià shào kāng bù wàng chū dòu zhī rǔ hàn guāng wǔ bù wàng ruò xīn zhī shí
夏少康不忘出窦之辱,汉光武不忘𦶟薪之时。
chén yuàn bì xià wèi shào kāng guāng wǔ bù yuàn zuǒ yòu zài wèi jǐn yǐ jìn yuán sòng gāo zhī shuō jìn yě
臣愿陛下为少康、光武,不愿左右在位,仅以晋元、宋高之说进也。
xiān huáng dì sǐ yú zéi gōng huáng dì yì sǐ yú zéi cǐ qiān gǔ wèi yǒu zhī tòng yě
先皇帝死于贼,恭皇帝亦死于贼,此千古未有之痛也。
zài běi zhū chén sǐ jié zhě wú duō
在北诸臣,死节者无多;
zài nán zhū chén tǎo zéi zhě fù shǎo
在南诸臣,讨贼者复少。
cǐ qiān gǔ wèi yǒu zhī chǐ yě
此千古未有之耻也。
shù mín zhī jiā fù xiōng bèi shā shàng sī xué xiōng duàn yuè dòu de ér gān xīn kuàng zài cháo tíng gù kě mò zhì
庶民之家,父兄被杀,尚思穴胸断〈月豆〉,得而甘心,况在朝廷,顾可漠置。
chén yuàn bì xià sù fā tǎo zéi zhī zhào zé chén yǔ zhū zhèn xī jiǎn jīng ruì zhí zhǐ qín guān xuán shàng jué yǐ dài yǒu gōng jiǎ pián yí ér zé chéng xiào sī lún zhī bù tòng qiè lín lí zhù hǎi nèi zhōng chén yì shì wén ér gǎn fèn yě
臣愿陛下速发讨贼之诏,责臣与诸镇悉简精锐,直指秦关,悬上爵以待有功,假便宜而责成效,丝纶之布,痛切淋漓,庶海内忠臣义士,闻而感愤也。
guó jiā gòu cǐ dà biàn bì xià sì dēng dà bǎo yǔ xiān cháo bù tóng
国家遘此大变,陛下嗣登大宝,与先朝不同。
zhū chén dàn yǒu zuì zhī dāng zhū céng wú gōng zhī zú lù
诸臣但有罪之当诛,曾无功之足录。
jīn ēn wài jiā ēn wèi yǐ wǔ chén yāo yù míng qì làn shāng
今恩外加恩未已,武臣腰玉,名器滥觞。
zì hòu yi shèn zhòng wu yǐ jué lù dài yǒu gōng zhù měng jiàng wǔ fū yǒu suǒ jī lì
自后宜慎重,务以爵禄待有功,庶猛将武夫有所激厉。
bīng xíng zuì kǔ wú liáng sōu guā jì bù kě xíng quàn shū yì nán wéi jì
兵行最苦无粮,搜括既不可行,劝输亦难为继。
qǐng jiāng bù jí zhī gōng chéng kě yǐ zhī fán fèi zhāo xī zhī yàn kàn zuǒ yòu zhī jìn xiàn yī qiè bào bà
请将不急之工程,可已之繁费,朝夕之燕衎,左右之进献,一切报罢。
jí shì guān diǎn lǐ yì yi gài cóng jié shěng
即事关典礼,亦宜概从节省。
gài zéi yī rì wèi miè jí yǒu shēn gōng qǔ fáng jǐn yī yù shí qǐ néng ān xiǎng
盖贼一日未灭,即有深宫曲房,锦衣玉食,岂能安享!
bì kè kè zài fù chóu xuě chǐ zhèn jǔ cháo zhī jīng shén cuì wàn fāng zhī wù lì jǐn bìng yú sòng jiāng liàn bīng yī shì shù rén xīn kě gǔ tiān yì kě huí
必刻刻在复仇雪耻,振举朝之精神,萃万方之物力,尽并于送将练兵一事,庶人心可鼓,天意可回。
kě fǎ měi shàn shū xún huán fěng sòng shēng lèi jù xià wén zhě wú bù gǎn qì
可法每缮疏,循环讽诵,声泪俱下,闻者无不感泣。
bǐ dà qīng bīng yǐ xià pī sù kě fǎ fēi zhāng bào
比大清兵已下邳、宿,可法飞章报。
shì yīng wèi rén yuē qú yù xù fáng hé jiàng shì gōng ěr
士英谓人曰:“渠欲叙防河将士功耳。
màn fú shěng
”慢弗省。
ér zhū zhèn qūn xún wú jìn shī yì qiě shù xiāng gōng
而诸镇逡巡无进师意,且数相攻。
míng nián shì wèi dà qīng shùn zhì zhī èr nián zhēng yuè xiǎng quē zhū jūn jiē jī
明年,是为大清顺治之二年,正月,饷缺,诸军皆饥。
qǐng zhī hé shàng gào jǐng
顷之,河上告警。
zhào liáng zuǒ de gōng lǜ shī è yǐng shòu jié jìn bīng guī xú
诏良佐、得功率师扼颍、寿,杰进兵归、徐。
jié zhì huī zhōu wéi xǔ dìng guó suǒ shā
杰至睢州,为许定国所杀。
bù xià bīng dà luàn tú huī páng jìn èr bǎi lǐ dài jìn
部下兵大乱,屠睢旁近二百里殆尽。
biàn wén kě fǎ liú tì dùn zú tàn yuē zhōng yuán bù kě wèi yǐ
变闻,可法流涕顿足叹曰:“中原不可为矣。
suì rú xú zhōu yǐ zǒng bīng li běn shēn wèi tí dū tǒng jié bīng
”遂如徐州,以总兵李本身为提督,统杰兵。
běn shēn zhě jié shēng yě
本身者,杰甥也。
yǐ hú mào shùn wèi dū shī zhōng jūn li chéng dòng wèi xú zhōu zǒng bīng zhū jiāng gè fēn dì yòu lì jié zǐ yuán jué wèi shì zǐ qǐng xù yú cháo
以胡茂顺为督师中军,李成栋为徐州总兵,诸将各分地,又立杰子元爵为世子,请恤于朝。
jūn nǎi dìng
军乃定。
jié jūn jì hái yú shì dà liáng yǐ nán jiē bù shǒu
杰军既还,于是大梁以南皆不守。
tǔ yīng jì kě fǎ wēi míng jiā gù zhōng yǔn wèi yìn wén bīng bù yòu shì láng zǒng dū xīng píng jūn yǐ duó kě fǎ quán
土英忌可法威名,加故中允卫胤文兵部右侍郎,总督兴平军,以夺可法权。
yìn wén jié tóng xiāng yě xiàn zéi nán hái jié qǐng wèi jǐ jiān jūn
胤文,杰同乡也,陷贼南还,杰请为己监军。
jié sǐ yìn wén chéng shì yīng zhǐ shū qiào kě fǎ
杰死,胤文承士英旨,疏诮可法。
shì yīng xǐ gù yǒu shì mìng zhù yáng zhōu
士英喜,故有是命,驻扬州。
èr yuè kě fǎ hái yáng zhōu
二月,可法还扬州。
wèi zhì de gōng lái xí xīng píng jūn chéng zhōng dà jù
未至,得功来袭兴平军,城中大惧。
kě fǎ qiǎn guān jiǎng jiě
可法遣官讲解。
nǎi yǐn qù
乃引去。
shí dà bīng yǐ qǔ shān dōng hé nán běi bī huái nán
时大兵已取山东、河南北,逼淮南。
sì yuè shuò kě fǎ yí jūn zhù sì zhōu hù zǔ líng
四月朔,可法移军驻泗州,护祖陵。
jiāng xíng zuǒ liáng yù chēng bīng fàn quē zhào kě fǎ rù yuán
将行,左良玉称兵犯阙,召可法入援。
dù jiāng dǐ yàn zi jī de gōng yǐ bài liáng yù jūn
渡江抵燕子矶,得功已败良玉军。
kě fǎ nǎi qū tiān cháng xí zhū jiāng jiù xū yí
可法乃趋天长,檄诸将救盱眙。
é bào xū yí yǐ xiáng dà qīng sì zhōu yuán jiāng hóu fāng yán quán jūn méi
俄报盱眙已降大清,泗州援将侯方岩全军没。
kě fǎ yī rì yè bēn hái yáng zhōu
可法一日夜奔还扬州。
é chuán dìng guó bīng jiāng zhì jiān gāo shì bù qǔ
讹传定国兵将至,歼高氏部曲。
chéng zhōng rén xī zhǎn guān chū zhōu jí yī kōng
城中人悉斩关出,舟楫一空。
kě fǎ xí gè zhèn bīng wú yī zhì zhě
可法檄各镇兵,无一至者。
èr shí rì dà qīng bīng dà zhì zhūn bān zhú yuán
二十日,大清兵大至,屯班竹园。
míng rì zǒng bīng li qī fèng jiān jūn fù shǐ gāo qí fèng bá yíng chū jiàng chéng zhōng shì yì dān
明日,总兵李栖凤、监军副使高岐凤拔营出降,城中势益单。
zhū wén wǔ fēn pí jù shǒu
诸文武分陴拒守。
jiù chéng xī mén xiǎn yào kě fǎ zì shǒu zhī
旧城西门险要,可法自守之。
zuò shū jì mǔ qī qiě yuē sǐ zàng wǒ gāo huáng dì líng cè
作书寄母妻,且曰:“死葬我高皇帝陵侧。
yuè èr rì dà qīng bīng báo chéng xià pào jī chéng xī běi yú chéng suì pò
”越二日,大清兵薄城下,炮击城西北隅,城遂破。
kě fǎ zì wěn bù shū yī cān jiāng yōng kě fǎ chū xiǎo dōng mén suì bèi zhí
可法自刎不殊,一参将拥可法出小东门,遂被执。
kě fǎ dà hū yuē wǒ shǐ dū shī yě
可法大呼曰:“我史督师也。
suì shā zhī
”遂杀之。
yáng zhōu zhī fǔ rèn mín yù tóng zhī qǔ cóng zhí wáng zuǎn jué jiāng dū zhī xiàn zhōu zhì wèi luō fú lóng liǎng huái yán yùn shǐ yáng zhèn xī jiān xiǎng zhī xiàn wú dào zhèng jiāng dū xiàn chéng wáng zhì duān shǎng gōng fù jiāng wāng sī chéng mù kè lú wèi děng jiē sǐ
扬州知府任民育,同知曲从直、王缵爵,江都知县周志畏、罗伏龙,两淮盐运使杨振熙,监饷知县吴道正,江都县丞王志端,赏功副将汪思诚,幕客卢渭等皆死。
kě fǎ chū yǐ dìng cè gōng jiā shǎo bǎo jiān tài zǐ tài bǎo yǐ tài hòu zhì jiā shǎo fù jiān tài zǐ tài fù xù jiāng běi zhàn gōng jiā shǎo shī jiān tài zǐ tài shī qín jù dào chéng jì kǒng gōng jiā tài fù jiē lì cí bù yǔn
可法初以定策功加少保兼太子太保,以太后至加少傅兼太子太傅,叙江北战功加少师兼太子太师,擒剧盗程继孔功加太傅,皆力辞,不允。
hòu yǐ gōng diàn chéng jiā tài shī lì cí nǎi yǔn
后以宫殿成,加太师,力辞,乃允。
kě fǎ wèi dū shī xíng bù zhāng gài shí bù chóng wèi xià bù shà dōng bù qiú qǐn bù jiě yī
可法为督师,行不张盖,食不重味,夏不箑,冬不裘,寝不解衣。
nián sì shí yú wú zi qí qī yù zhì qiè
年四十余,无子,其妻欲置妾。
tài xī yuē wáng shì fāng yīn gǎn wéi ér nǚ jì hu
太息曰:“王事方殷,敢为儿女计乎!
suì chú qiǎn wén dié zhì yè bàn juàn suǒ jiǔ
”岁除遣文牒,至夜半,倦索酒。
páo rén bào xiáo ròu yǐ fēn gěi jiàng shì wú kě zuǒ zhě nǎi qǔ yán gǔ xià zhī
庖人报殽肉已分给将士,无可佐者,乃取盐鼓下之。
kě fǎ sù shàn yǐn shù dòu bù luàn zài jūn zhōng jué yǐn
可法素善饮,数斗不乱,在军中绝饮。
shì xī jìn shù shí gōng sī xiān dì xuàn rán lèi xià píng jī wò
是夕,进数十觥,思先帝,泫然泪下,凭几卧。
bǐ míng jiàng shì jí yuán mén wài mén bù qǐ zuǒ yòu yáo yǔ qí gù
比明,将士集辕门外,门不启,左右遥语其故。
zhī fǔ mín yù yuē xiàng gōng cǐ xī wò bù yì de yě
知府民育曰:“相公此夕卧,不易得也。
mìng gǔ rén réng jī sì gǔ jiè zuǒ yòu wú jīng xiàng gōng
”命鼓人仍击四鼓,戒左右毋惊相公。
xū yú kě fǎ wù wén gǔ shēng dà nù yuē shuí fàn wú lìng
须臾,可法寤,闻鼓声,大怒曰:“谁犯吾令!
jiàng shì shù mín yù yì nǎi huò miǎn
”将士述民育意,乃获免。
cháng jié chù líng gé huò zhōu zhōng yǒu yán yi jǐng bèi zhě yuē mìng zài tiān
尝孑处铃阁或舟中,有言宜警备者,曰:“命在天。
kě fǎ sǐ mì qí yí hái
”可法死,觅其遗骸。
tiān shǔ zhòng shī zhēng biàn bù kě biàn shí
天暑,众尸蒸变,不可辩识。
yú nián jiā rén jǔ páo hù zhāo hún zàng yú yáng zhōu guō wài zhī méi huā lǐng
逾年,家人举袍笏招魂,葬于扬州郭外之梅花领。
qí hòu sì fāng nòng bīng zhě duō jiǎ qí míng hào yǐ xíng gù shí wèi kě fǎ bù sǐ yún
其后四方弄兵者,多假其名号以行,故时谓可法不死云。
kě fǎ wú zi yí mìng yǐ fù jiāng shǐ dé wēi wèi zhī hòu
可法无子,遗命以副将史德威为之后。
yǒu dì kě chéng chóng zhēn shí liù nián jìn shì
有弟可程,崇祯十六年进士。
zhuó shù jí shì
擢庶吉士。
jīng shī xiàn jiàng zéi
京师陷,降贼。
zéi bài nán guī kě fǎ qǐng zhì zhī lǐ
贼败,南归,可法请置之理。
wáng yǐ kě fǎ gù lìng yǎng mǔ
王以可法故,令养母。
kě chéng suì jū nán jīng hòu liú yù yí xīng yuè sì shí nián ér zú
可程遂居南京,后流寓宜兴,阅四十年而卒。
rèn mín yù zì shí zé jǐ níng rén
任民育,字时泽,济宁人。
tiān qǐ zhōng xiāng jǔ shàn qí shè
天启中乡举,善骑射。
zhēn dìng xún fǔ xú biāo qǐng yú cháo yòng wèi zàn huà lǐ zhūn shì
真定巡抚徐标请于朝,用为赞画,理屯事。
zhēn dìng shī nán hái
真定失,南还。
fú wáng shí shòu bó zhōu zhī zhōu
福王时,授亳州知州。
yǐ cái zhuó yáng zhōu zhī fǔ kě fǎ yǐ zhī
以才擢扬州知府,可法倚之。
chéng pò fēi yī duān zuò táng shàng suì jiàn shā hé jiā nán fù jǐn fù jǐng sǐ
城破,绯衣端坐堂上,遂见杀,阖家男妇尽赴井死。
cóng zhí liáo dōng rén yǔ qí zi sǐ dōng mén
从直,辽东人,与其子死东门。
zuǎn jué yín rén gōng bù shàng shū zuǒ sūn
缵爵,鄞人,工部尚书佐孙。
zhì wèi yì yín rén jìn shì nián shào hǎo qì shù zāo jié jiàng shì jiǒng rǔ qiú jiě zhí
志畏,亦鄞人,进士,年少好气,数遭杰将士窘辱,求解职。
huì fú lóng zhì kě fǎ mìng dài zhī
会伏龙至,可法命代之。
fú lóng xīn yù rén
伏龙,新喻人。
gù zǐ tóng zhī xiàn shòu dài fu sān rì
故梓潼知县,受代甫三日。
zhèn xī lín hǎi rén
振熙,临海人。
dào zhèng yú yáo rén
道正,余姚人。
zhì duān xiào fēng rén
志端,孝丰人。
sī chéng zì chún yī guì chí rén
思诚,字纯一,贵池人。
wèi zì wèi shēng cháng zhōu zhū shēng kě fǎ chū zhèn huái yáng wèi děng fú què shàng shū yán qín guì zài nèi li gāng jū wài sòng zhōng běi yuán
渭,字渭生,长洲诸生,可法出镇淮、扬,谓等伏阙上书,言:“秦桧在内,李纲居外,宋终北辕。
bù nà
”不纳。
jū lǐ xián guǎn jiǔ kě fǎ cái wèi
居礼贤馆久,可法才渭。
wèi fāng suì gòng dāng de guān bù shòu zhí ér nǐ shòu kūn shān guī zhāo děng èr shí yú rén wèi tōng pàn tuī guān zhī xiàn
渭方岁贡,当得官,不受职,而拟授昆山归昭等二十余人为通判、推官、知县。
fu èr xún chéng xiàn wèi jiān shǒu chāo guān tóu yú hé
甫二旬,城陷,渭监守钞关,投于河。
zhāo sǐ xī mén cóng sǐ zhě shí qī rén
昭死西门,从死者十七人。
shí tóng shǒu chéng sǐ zhě yòu yǒu zūn yì zhī fǔ hé gāng shù jí shì wú ěr xūn
时同守城死者,又有遵义知府何刚、庶吉士吴尔埙。
ér yáng zhōu zhū shēng xùn yǎng zhě yǒu gāo xiào zuǎn wáng shì xiù wáng zuǎn wáng jī wáng xù děng
而扬州诸生殉养者,有高孝缵、王士琇、王缵、王绩、王续等。
yòu yǒu wǔ shēng dài zhī fān yī zhě chén tiān bá huà shì lù yú yì bīng zhāng yǒu dé shì mín féng yìng chāng zhōu zǐ xú mǒu bìng zì jìn
又有武生戴之藩、医者陈天拔、画士陆愉、义兵张有德、市民冯应昌、舟子徐某,并自尽。
tā fù nǚ sǐ jié zhě bù kě shèng jì
他妇女死节者,不可胜纪。
hé gāng zì què rén shàng hǎi rén
何刚,字悫人,上海人。
chóng zhēn sān nián jǔ yú xiāng
崇祯三年举于乡。
jiàn hǎi nèi dà luàn kǎi rán yǒu jì shì zhī zhì
见海内大乱,慨然有济世之志。
jiāo tiān xià háo jùn yǔ dōng yáng xǔ dōu shàn yǔ zhī yuē zi suǒ jū tiān xià jīng bīng chù hé liàn yī lǚ yǐ dài yòng
交天下豪俊,与东阳许都善,语之曰:“子所居天下精兵处,盍练一旅以待用。
dōu nuò ér qù
”都诺而去。
shí qī nián zhēng yuè rù dōu shàng shū yán guó jiā shè zhì kē lì zī gé yǐ yuē shù tiān xià háo jié
十七年正月,入都上书,言:“国家设制科,立资格,以约束天下豪杰。
cǐ suǒ yǐ mǐ luàn fēi suǒ yǐ kān luàn yě
此所以弭乱,非所以戡乱也。
jīn rì jiù shēng mín kuāng jūn guó mò jí yú zhì bīng
今日救生民,匡君国,莫急于治兵。
bì xià chéng jiǎn qiáng zhuàng yīng mǐn zhī shì mìng zhī bīng dà chén jiào xí zhī jiǎng tāo qián liàn jīn gǔ zhí dǎn zhì shí zhào ér shì zhī
陛下诚简强壮英敏之士,命知兵大臣教习之,讲韬钤,练筋骨,拓胆智,时召而试之。
xué chéng yōu qí zhì jì yǐ bīng bǐng bì néng jiàn qí gōng
学成优其秩,寄以兵柄,必能建奇功。
chén dú qī jì guāng shū jì guāng shù yán yì wū dōng yáng bīng kě yòng
臣读戚继光书,继光数言义乌、东阳兵可用。
chéng de zhào mù shù qiān jiā zhī xùn liàn zhǔn jì guāng yí fǎ fēn bù hé nán jùn xiàn dà kòu kě píng
诚得召募数千,加之训练,准继光遗法,分布河南郡县,大寇可平。
yīn jiàn dōu jí qián táng jìn shì yáo qí yìn tóng chéng zhū shēng zhōu qí shǎn xī zhū shēng liú xiāng kè jiàng zhōu jǔ rén hán lín
”因荐都及钱塘进士姚奇胤、桐城诸生周岐、陕西诸生刘湘客、绛州举人韩霖。
dì zhuàng qí yán jí zhuó gāng zhí fāng zhǔ shì mù bīng jīn huá
帝壮其言,即擢刚职方主事,募兵金华。
ér dōu zuò luàn yǐ qián sǐ lín yì wèi zéi yòng gāng bù zhī gù bìng jiàn zhī
而都作乱已前死,霖亦为贼用,刚不知,故并荐之。
gāng chū dōu dū chéng xiàn chí hái nán jīng
刚出都,都城陷,驰还南京。
xiān shì zéi bī jīng shī gāng you chén zi lóng xià yǔn yí jiāng lián hǎi zhōu dá tiān jīn bèi huǎn jí mù zú èr qiān rén zhì shì lìng gāng tǒng zhī
先是,贼逼京师,刚友陈子龙、夏允彝将联海舟达天津,备缓急,募卒二千人,至是令刚统之。
zi lóng rù wèi bīng kē yán fáng jiāng mò rú shuǐ shī gèng qǐ guǎng xíng zhào mù wěi gāng xùn liàn cóng zhī
子龙入为兵科,言防江莫如水师,更乞广行召募,委刚训练,从之。
gāng nǎi shàng shū yán chén qǐng bì xià sān nián zhī nèi gōng shì bù bì xiū bǎi guān lǐ yuè bù bì bèi
刚乃上疏言:“臣请陛下三年之内,宫室不必修,百官礼乐不必备。
wéi rì jiù tiān xià cái zhì zhě jué cè lián zhě lǐ cái yǒng zhě yù dí
惟日救天下才,智者决策,廉者理财,勇者御敌。
jué shǎng wú chū cǐ sān zhě zé guó fù bīng qiáng dà dí kě fú
爵赏无出此三者,则国富兵强,大敌可服。
ruò yǐ jiāo hàn zhī jiāng yù wú zhì zhī bīng kōng yán huī fù shì què xíng ér qiú qián yě
若以骄悍之将驭无制之兵,空言恢复,是却行而求前也。
yōu yóu suì yuè rùn sè piān ān gù háo jié yú cǎo jiān pò xiāo xióng wèi dào zéi shì zhū shǒu yǐ dài jìn yě
优游岁月,润色偏安,锢豪杰于草间,迫枭雄为盗贼,是株守以待尽也。
wéi miào táng bù yǐ fú wén qǔ shì ér yǐ shí jì kè rén zé zhēn cái jiē wèi guó yòng ér yì lùn yì shěng yǐ
惟庙堂不以浮文取士,而以实绩课人,则真才皆为国用,而议论亦省矣。
fēn qiǎn shǐ zhě luō cǎo zé yīng háo de cái duō zhě shòu shàng shǎng zé xiāo jié jiē bì mìng fēng jiāng ér dào kuí yì shǎo yǐ
分遣使者罗草泽英豪,得才多者受上赏,则枭杰皆毕命封疆,而盗魁亦少矣。
dōng nán rén mǎn xǐ zhī jiāng běi huò cì jué huò shú zuì zé háo yòu jiē jìn lì nán mǔ ér jūn xiǎng yì chōng yǐ
东南人满,徙之江北,或赐爵,或赎罪,则豪右皆尽力南亩,而军饷亦充矣。
shí bù néng yòng
”时不能用。
xún jìn běn sī yuán wài láng yǐ qí bīng lì shǐ kě fǎ
寻进本司员外郎,以其兵隶史可法。
kě fǎ dà xǐ de gāng gāng yì zì xǐ yù kě fǎ zhī yǐ
可法大喜得刚,刚亦自喜遇可法知已。
shì yīng è zhī chū gāng zūn yì zhī fǔ
士英恶之,出刚遵义知府。
kě fǎ chuí tì yuē zi qù wú shuí zhàng
可法垂涕曰:“子去,吾谁仗?
gāng yì qì yuàn sǐ shēng wú xiāng bèi
”刚亦泣,愿死生无相背。
yú yuè yáng zhōu bèi wéi zuǒ kě fǎ jù shǒu
逾月,扬州被围,佐可法拒守。
chéng pò tóu jǐng sǐ
城破,投井死。
wú ěr xūn chóng dé rén
吴尔埙,崇德人。
chóng zhēn shí liù nián jìn shì shòu shù jí shì
崇祯十六年进士,授庶吉士。
zéi bài nán hái yè kě fǎ qǐng cóng jūn shú zuì kě fǎ suì liú cān jūn shì
贼败南还,谒可法,请从军赎罪,可法遂留参军事。
qí fù zǐ píng fāng dū xué fú jiàn ěr xūn duàn yī zhǐ bì gù rén zhù yuān yuē jūn guī yǔ wǒ fù mǔ xī chū sī cái bì wǒ xiǎng jūn
其父子屏方督学福建,尔埙断一指畀故人祝渊曰:“君归语我父母,悉出私财畀我饷军。
wǒ tā rì bù guī yǐ zhǐ zàng kě yě
我他日不归,以指葬可也。
cóng gāo jié běi zhēng zhì huī zhōu jié bèi nàn ěr xūn liú yù xiáng fú
”从高杰北征至睢州,杰被难,尔埙流寓祥符。
yù yī fù rén zì yán fú wáng fēi
遇一妇人,自言福王妃。
ěr xūn yīn shǒu chén fù shū yǐ jìn zhào chì qí wàng yán dǎi zhī kě fǎ wèi jiù miǎn
尔埙因守臣附疏以进,诏斥其妄言,逮之,可法为救免。
hòu shǒu yáng zhōu xīn chéng tóu jǐng sǐ
后守扬州新城,投井死。
gāo hóng tú zì yán wén jiāo zhōu rén
高弘图,字研文,胶州人。
wàn lì sān shí bā nián jìn shì
万历三十八年进士。
shòu zhōng shū shè rén zhuó yù shǐ
授中书舍人,擢御史。
gū léng zì chí bù yī lì rén
柧棱自持,不依丽人。
tiān qǐ chū chén shí zhèng bā huàn qǐng yòng zōu yuán biāo zhào nán xīng
天启初,陈时政八患,请用邹元标、赵南星。
xún àn shǎn xī tí jiàn shǔ lì zhào nán xīng jiū zhī hóng tú bù néng wú wàng dài hái yí jí qù
巡按陕西,题荐属吏,赵南星纠之,弘图不能无望,代还,移疾去。
wèi zhōng xián jí gōng dōng lín qí dǎng yǐ hóng tú cháng yǔ nán xīng yǒu xì zhào qǐ hóng tú gù guān
魏忠贤亟攻东林,其党以弘图尝与南星有隙,召起弘图故官。
rù dōu zé yáng lián zuǒ guāng dòu wèi dà zhōng děng yǐ xià zhào yù duàn liàn yán kù
入都,则杨涟、左光斗、魏大中等已下诏狱,锻炼严酷。
hóng tú guǒ shū lùn nán xīng rán yán guó shì yǐ míng léi tíng bù yí pín jī zhào yù zhū chén shēng shā yi tīng sī bài fǎ zé pō wèi zhōng xián guò dāng zhě
弘图果疏论南星,然言“国是已明,雷霆不宜频击”,“诏狱诸臣,生杀宜听司败法”,则颇谓忠贤过当者。
shū zhōng yòu yǐn hàn yuán dì chéng chuán shì zhōng xián fāng dǎo dì yóu xìng bú yuè jiǎo zhǐ qiè zé zhī
疏中又引汉元帝乘船事,忠贤方导帝游幸,不悦,矫旨切责之。
hòu jiàn dì wú chū bì dōng jiāo yòu jí lùn qián shǎn xī xún fǔ qiáo yīng jiǎ zuì yòu cháng yǔ cì cuī chéng xiù
后谏帝毋出跸东郊,又极论前陕西巡抚乔应甲罪,又尝语刺崔呈秀。
chéng xiù yīng jiǎ jiē zhōng xián dǎng yóu shì zhōng xián dà nù nǐ shùn tiān xún àn bù yòng
呈秀、应甲皆忠贤党,由是忠贤大怒,拟顺天巡按不用。
hóng tú qǐ guī suì lìng xián zhù
弘图乞归,遂令闲住。
zhuāng liè dì jí wèi qǐ gù guān
庄烈帝即位,起故官。
hé zuì tián zhào liú zhì xuǎn liáng mèng huán
劾罪田诏、刘志选、梁梦环。
zhuó tài pú shǎo qīng fù yí jí qù
擢太仆少卿,复移疾去。
sān nián chūn zhào bài zuǒ qiān dū yù shǐ jìn zuǒ fù dōu yù shǐ
三年春,召拜左佥都御史,进左副都御史。
wǔ nián qiān gōng bù yòu shì láng
五年迁工部右侍郎。
fāng rù shǔ zǒng lǐ hù gōng èr bù zhōng guān zhāng yí xiàn lái huì hóng tú chǐ zhī bù yǔ gòng zuò qī shū qǐ xiū
方入署,总理户、工二部中官张彝宪来会,弘图耻之,不与共坐,七疏乞休。
dì nù suì xuē jí guī jiā jū shí nián bù qǐ
帝怒,遂削籍归,家居十年不起。
shí liù nián zhào bài nán jīng bīng bù yòu shì láng jiù qiān hù bù shàng shū
十六年,召拜南京兵部右侍郎,就迁户部尚书。
míng nián sān yuè jīng shī xiàn fú wáng lì gǎi hóng tú lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì
明年三月,京师陷,福王立,改弘图礼部尚书兼东阁大学士。
shū chén xīn zhèng bā shì
疏陈新政八事。
yī xuān yì wèn
一,宣义问。
qǐng shēng nì zéi zhī zuì gǔ fā zhōng yì
请声逆贼之罪,鼓发忠义。
yī qín shèng xué
一,勤圣学。
qǐng bù sì shì fú rì yù jiǎng yán
请不俟释服,日御讲筵。
yī shè jì zhù
一,设记注。
qǐng zhào cí chén rù shì rì jì yán dòng
请召词臣入侍,日记言动。
yī mù qīn fān
一,睦亲藩。
qǐng rú xiān cháo jiàn jí gù shì qiǎn guān jī xǐ shū wèi wèn
请如先朝践极故事,遣官赍玺书慰问。
yī yì miào sì
一,议庙祀。
qǐng quán fù liè shèng shén zhǔ yú fèng xiān diàn réng yú xiào líng cè wàng sì liè shèng shān líng
请权附列圣神主于奉先殿,仍于孝陵侧望祀列圣山陵。
yī yán zhāng zòu
一,严章奏。
qǐng jìn jiān guǐ xiǎo rén jiè duān wàng yán tuō zuì jiǎo xìng
请禁奸宄小人借端妄言,脱罪侥幸。
yī shōu rén xīn
一,收人心。
qǐng juān jiāng běi hé nán shān dōng tián zū wú shǐ zéi tú jiè kǒu
请蠲江北、河南、山东田租,毋使贼徒借口。
yī zé zhào shǐ
一,择诏使。
qǐng qiǎn guān zhāo yù cháo xiǎn shì qiān zhì zhī shì
请遣官招谕朝鲜,示牵制之势。
bìng bāo nà yān
并褒纳焉。
dàng shì shí cháo tíng dà yì duō chū hóng tú shǒu
当是时,朝廷大议多出弘图手。
mǎ shì yīng shū jiàn yuán dà chéng hóng tú bù kě
马士英疏荐阮大铖,弘图不可。
shì yīng yuē wǒ zì rèn zhī
士英曰:“我自任之。
nǎi mìng dà chéng jiǎ guàn dài bì jiàn
”乃命大铖假冠带陛见。
dà chéng rù jiàn lì chén yuān zhuàng yǐ hóng tú bù fù dōng lín yǐn wèi zhèng
大铖入见,历陈冤状,以弘图不附东林引为证。
hóng tú zé lì yán nì àn bù kě fān dà chéng shì yīng bìng nù
弘图则力言逆案不可翻,大铖、士英并怒。
yī rì gé zhōng yǔ jí gù shù jí shì zhāng pǔ shì yīng yuē wǒ gù rén yě sǐ lèi ér kū zhī
一日,阁中语及故庶吉士张溥,士英曰:“我故人也,死,酹而哭之。
jiāng yuē guǎng xiào yuē gōng kū dōng lín zhě yì dōng lín yé
”姜曰广笑曰:“公哭东林者,亦东林耶?
shì yīng yuē wǒ fēi pàn dōng lín zhě dōng lín jù wǒ ěr
”士英曰:“我非畔东林者,东林拒我耳。
hóng tú yīn zòng yú zhī shì yīng yì jiě
”弘图因纵臾之,士英意解。
ér liú zōng zhōu hé shū zì wài zhì dà chéng xuān yán yuē guǎng shí shǐ zhī yú shì shì yīng nù bù kě zhǐ
而刘宗周劾疏自外至,大铖宣言曰广实使之,于是士英怒不可止。
ér jiàn zhāng jié xiè shēng zhī shū chū cháo duān yì shuǐ huǒ yǐ
而荐张捷、谢升之疏出,朝端益水火矣。
nèi zhá yòng hù bù shì láng zhāng yǒu yù wéi shàng shū hóng tú fēng hái jù zòu lì jiàn zú yǐ tíng tuī jiǎn yòng
内札用户部侍郎张有誉为尚书,弘图封还,具奏力谏,卒以廷推简用。
zhōng guān yì shè dōng chǎng hóng tú zhēng bù de
中官议设东厂,弘图争不得。
suì qǐ xiū bù xǔ jiā tài zǐ shǎo shī gǎi hù bù shàng shū wén yuān gé
遂乞休,不许,加太子少师,改户部尚书,文渊阁。
xún yǐ tài hòu zhì jìn tài zǐ tài bǎo
寻以太后至,进太子太保。
qí nián shí yuè hóng tú sì shū qǐ xiū nǎi xǔ zhī
其年十月,弘图四疏乞休,乃许之。
hóng tú jì xiè zhèng wú jiā kě guī liú yù kuài jī
弘图既谢政,无家可归,流寓会稽。
guó pò táo yě sì zhōng jué lì ér zú
国破,逃野寺中,绝粒而卒。
jiāng yuē guǎng zì jū zhī xīn jiàn rén
姜曰广,字居之,新建人。
wàn lì mò jǔ jìn shì shòu shù jí shì jìn biān xiū
万历末,举进士,授庶吉士,进编修。
tiān qǐ liù nián fèng shǐ cháo xiǎn bù xié zhōng guó yī wù wǎng bù qǔ cháo xiǎn yī qián guī cháo xiǎn rén wèi lì huái jié zhī bēi
天启六年奉使朝鲜,不携中国一物往,不取朝鲜一钱归,朝鲜人为立怀洁之碑。
míng nián xià wèi zhōng xián dǎng yǐ yuē guǎng dōng lín xuē qí jiè
明年夏,魏忠贤党以曰广东林,削其藉。
chóng zhēn chū qǐ yòu zhōng chōng
崇祯初,起右中充。
jiǔ nián jī guān zhì lì bù yòu shì láng
九年,积官至吏部右侍郎。
zuò shì zuǒ qiān nán jīng tài cháng qīng suì yǐn jí qù
坐事左迁南京太常卿,遂引疾去。
shí wǔ nián qǐ zhān shì zhǎng nán jīng hàn lín yuàn
十五年,起詹事,掌南京翰林院。
zhuāng liè dì cháng yán yuē guǎng zài jiǎng yán yán cí jī qiè zhèn zhī qí rén
庄烈帝尝言:“曰广在讲筵,言词激切,朕知其人。
měi yōu róng zhī
”每优容之。
běi dōu biàn wén zhū dà chén yì suǒ lì
北都变闻,诸大臣议所立。
yuē guǎng lǚ dà qì yòng zhōu biāo léi yǎn zuò yán zhǔ lì lù wáng ér zhū shuài fèng fú fān zhì jiāng shàng
曰广、吕大器用周镳、雷𬙂祚言,主立潞王,而诸帅奉福藩至江上。
yú shì wén wǔ guān bìng jí nèi guān zhái hán zàn zhōu lìng gè shǔ míng jí
于是文武官并集内官宅,韩赞周令各署名籍。
yuē guǎng yuē wú jù qǐng jì gào fèng xiān diàn ér hòu xíng
曰广曰:“无遽,请祭告奉先殿而后行。
míng rì zhì fèng xiān diàn zhū xūn chén yǔ qīn shǐ kě fǎ yuē guǎng ā zhī yú shì qún xiǎo xián mù shè yuē guǎng
”明日至奉先殿,诸勋臣语侵史可法,曰广呵之,于是群小咸目摄曰广。
tíng tuī gé chén yǐ yuē guǎng yì yì bù yòng yòng shǐ kě fǎ gāo hóng tú mǎ shì yīng
廷推阁臣,以曰广异议不用,用史可法、高弘图、马士英。
jí zài tuī cí chén yǐ wáng duó chén zi zhuàng huáng dào zhōu míng shàng ér shǒu yuē guǎng
及再推词臣,以王铎、陈子壮、黄道周名上,而首曰广。
nǎi gǎi yuē guǎng lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì yǔ duó bìng mìng
乃改曰广礼部尚书兼东阁大学士,与铎并命。
duó wèi zhì kě fǎ dū shī yáng zhōu yuē guǎng yǔ hóng tú xié xīn fǔ zhèng
铎未至,可法督师扬州,曰广与弘图协心辅政。
ér shì yīng xié yōng dài gōng nèi jié xūn chén zhū guó bì liú kǒng zhāo zhào zhī lóng wài lián zhū zhèn liú zé qīng liú liáng zuǒ děng móu shàn cháo quán shēn jì yuē guǎng
而士英挟拥戴功,内结勋臣朱国弼、刘孔昭、赵之龙,外连诸镇刘泽清、刘良佐等,谋擅朝权,深忌曰广。
wèi jǐ shì yīng tè jiàn qǐ yuán dà chéng
未几,士英特荐起阮大铖。
yuē guǎng lì zhēng bù dé suì qǐ xiū yán
曰广力争不得,遂乞休,言:
qián jiàn wén wǔ jiāo jìng jì cán wú shù tiáo hé
前见文武交竞,既惭无术调和;
jìn dǔ nì àn hū fān yòu kuì bù néng qǐn mǐ
近睹逆案忽翻,又愧不能寝弭。
suì qì xiān dì shí qī nián zhī dìng lì fǎn bì xià shù rì qián zhī míng zhào
遂弃先帝十七年之定力,反陛下数日前之明诏。
chén qǐng yǐ qián shì yán zhī
臣请以前事言之。
chén guān xiān dì zhī shàn zhèng suī duō ér yǐ jiān chí nì àn wèi yóu měi
臣观先帝之善政虽多,而以坚持逆案为尤美;
xiān dì zhī hài zhèng jiān yǒu ér yǐ pín chū kǒu xuān wéi luàn jiē
先帝之害政间有,而以频出口宣为乱阶。
yòng gé chén nèi zhuàn yǐ yòng bù chén xūn chén nèi zhuàn yǐ yòng dà jiàng yòng yán guān nèi zhuàn yǐ
用阁臣内传矣,用部臣勋臣内传矣,用大将用言官内传矣。
ér suǒ de gé chén zé yín tān qiǎo huá zhī zhōu yán rú yě féng jūn zuī mín jiān xiǎn kè dú zhī wēn tǐ rén yáng sì chāng yě tōu shēng cóng zéi zhī wèi zǎo dé yě
而所得阁臣,则淫贪巧猾之周延儒也,逢君朘民奸险刻毒之温体仁、杨嗣昌也,偷生从贼之魏藻德也;
suǒ de bù chén zé yīn xié tān jiǎo zhī wáng yǒng guāng chén xīn jiǎ
所得部臣,则阴邪贪狡之王永光、陈新甲;
suǒ de xūn chén zé lì zǔ nán qiān jǐn chè shǒu yù kuáng zhì zhī li guó zhēn
所得勋臣,则力阻南迁尽撤守御狂稚之李国祯;
suǒ de dà jiàng zé wán kù zhī lí zhī wáng pǔ
所得大将,则纨绔支离之王朴、。
ní chǒng
倪宠;
suǒ de yán guān zé tān héng wú lài zhī shǐ shī chén qǐ xīn yě
所得言官,则贪横无赖之史褷、陈启新也。
fán cǐ jiē lì pái zhòng yì jiǎn mù zhōng zhǐ hòu xiào kě dǔ
凡此皆力排众议,简目中旨,后效可睹。
jīn yòu bù rán
今又不然。
bù bì qiān tóng dàn qiú miàn duì lì tán qǔ guān
不必佥同,但求面对,立谈取官。
yīn duó huì tuī zhī bǐng yáng bì zhōng zhǐ zhī míng jué lián chǐ zhī dà fáng cháng biàn nìng zhī è xí
阴夺会推之柄,阳避中旨之名,决廉耻之大防,长便佞之恶习。
cǐ qǐ kě xun zāi
此岂可训哉!
chén dài zuì lún fēi gǒu hǎo jìn yán zhōng dǎo bù cè zhī huò
臣待罪纶扉,苟好尽言,终蹈不测之祸。
liáo qǔ chōng wèi yòu lái xiān chǐ zhī jī
聊取充位,又来鲜耻之讥。
yuàn qǐ hái gǔ huán xiāng lǐ
愿乞骸骨还乡里。
de zhǐ wèi liú shì yīng dà chéng děng zī bú yuè
得旨慰留,士英、大铖等滋不悦。
guó bì kǒng zhāo suì yǐ fěi bàng xiān dì wū miè zhōng chén li guó zhēn wéi yán jiāo zhāng gōng zhī
国弼、孔昭遂以诽谤先帝,诬蔑忠臣李国祯为言,交章攻之。
liú zé qīng gù fù dōng lín yōng lì yì qǐ yì zhǔ lù wáng
刘泽清故附东林,拥立议起,亦主潞王。
zhì shì rù cháo zé lì dǐ dōng lín yǐ zì jiě miǎn
至是入朝,则力诋东林以自解免。
qiě yuē zhōng xīng suǒ shì zài zhèng fǔ
且曰:“中兴所恃在政府。
jīn yòng fǔ chén yi lìng dà shuài qiān yì
今用辅臣,宜令大帅佥议。
yuē guǎng è rán
”曰广愕然。
yuè shù rì zé qīng shū hé lǚ dà qì léi yǎn zuò ér jiàn zhāng jié zōu zhī lín zhāng sūn zhèn liú guāng dòu děng
越数日,泽清疏劾吕大器、雷𬙂祚,而荐张捷、邹之麟、张孙振、刘光斗等。
yǐ yòu qǐng miǎn gù fǔ zhōu yán rú zàng
已,又请免故辅周延儒脏。
yuē guǎng yuē shì yù jiàn gàn cháo zhèng yě
曰广曰:“是欲渐干朝政也。
nǎi xià bù yì jìng bù xǔ
”乃下部议,竟不许。
yuē guǎng cháng yǔ shì yīng jiāo dǐ wáng qián
曰广尝与士英交诋王前。
zōng shì zhū tǒng jīn lèi zhě sù wú xíng shì yīng dàn yǐ guān shǐ jī yuē guǎng
宗室朱统钅类者,素无行,士英啖以官,使击曰广。
zé qīng yòu jiǎ zhū zhèn shū gōng liú zōng zhōu jí yuē guǎng yǐ sān àn jiù shì jí yíng lì yì yì wéi yán qǐng zhí xià fǎ sī zhèng móu wēi jūn fù zhī zuì
泽清又假诸镇疏攻刘宗周及曰广,以三案旧事及迎立异议为言,请执下法司,正谋危君父之罪。
qǐng zhī tǒng jīn lèi fù hé yuē guǎng wǔ dà zuì qǐng bìng liú shì zhēn wáng zhòng yáng tíng lín liú zōng zhōu chén bì qiān zhōu biāo léi yǎn zuò zhì zhī lǐ bì qiān biāo yǐ shì dǎi
顷之,统钅类复劾曰广五大罪,请并刘士桢、王重、杨廷麟、刘宗周、陈必谦、周镳、雷𬙂祚置之理,必谦、镳以是逮。
yuē guǎng jì lián zāo wū miè lǚ shū qǐ xiū qí nián jiǔ yuè shǐ de qǐng
曰广既连遭诬蔑,屡疏乞休,其年九月始得请。
rù cí zhū dà chén zài liè
入辞,诸大臣在列。
yuē guǎng yuē wēi chén chù wǔ quán jiān zì fēn wàn sǐ shàng ēn kuān dà yóu xǔ guī tián
曰广曰:“微臣触忤权奸,自分万死,上恩宽大,犹许归田。
chén guī hòu yuàn bì xià yǐ guó shì wéi zhòng
臣归后,愿陛下以国事为重。
shì yīng shú shì yuē guǎng lì yuē wǒ quán jiān rǔ qiě lǎo ér zéi yě
”士英熟视曰广,詈曰:“我权奸,汝且老而贼也。
jì chū fù yú cháo táng xiāng gòu lì ér ba
”既出,复于朝堂相诟詈而罢。
yuē guǎng gǔ gěng è yú xiān xié bù jìng qí yòng suì guī
曰广骨鲠,扼于𪫺邪,不竟其用,遂归。
qí hòu zuǒ liáng yù bù jiàng jīn shēng huán zhě yǐ xiáng yú wǒ dà qīng jì ér fǎn jiāng xī yíng yuē guǎng yǐ zī hào zhào
其后左良玉部将金声桓者,已降于我大清,既而反江西,迎曰广以资号召。
shēng huán bài yuē guǎng tóu xiè jiā chí sǐ
声桓败,曰广投偰家池死。
zhōu biāo zì zhòng yù jīn tán rén
周镳,字仲驭,金坛人。
fù qín zhì yún nán bù zhèng shǐ
父秦峙,云南布政使。
biāo jǔ xiāng shì dì yī chóng zhēn yuán nián chéng jìn shì shòu nán jīng hù bù zhǔ shì què shuì wú hú
镳举乡试第一,崇祯元年成进士,授南京户部主事,榷税芜湖。
yōu guī fú què shòu nán jīng lǐ bù zhǔ shì
忧归,服阕,授南京礼部主事。
jí lùn nèi chén yán guān èr shì yán zhāng yí xiàn yòng ér gāo hóng tú jīn xuàn ba wáng kūn yòng ér wèi chéng rùn zhào dōng xī chì shān xī zhào yòng ér cáo wén héng bà xián wáng hóng zǔ li yuē fǔ xióng kāi yuán lí zuì
极论内臣言官二事,言:“张彝宪用而高弘图、金铉罢,王坤用而魏呈润、赵东曦斥,邓希诏用而曹文衡罢闲,王弘祖、李曰辅、熊开元罹罪。
měi dú dǐ bào bàn shǔ nèi shì wēn lún
每读邸报,半属内侍温纶。
zì jīn duàn liàn chén zǐ wěi xiè tiān yán zhī xùn zhōng guì zhī xīn chén bù zhī hé suǒ jí yě
自今锻炼臣子,委亵天言,祗徇中贵之心,臣不知何所极也。
yán guān yán chū huò suí huáng dào zhōu zhū chén jiàn xián bù xiào ér huì shì yáng liú zōng zhōu wù huò jìn
言官言出祸随,黄道周诸臣荐贤不效,而惠世扬、刘宗周勿获进;
huá yǔn chéng zhū chén qū jiān wú jì ér chén yú tíng yáo xī mèng zhèng sān jùn jiē méng qiǎn
华允诚诸臣驱奸无济,而陈于廷、姚希孟、郑三俊皆蒙谴。
měi fèng yán yù lǜ jiē zhí chén fēng zhāng
每奉严谕,率皆直臣封章。
zì jīn bō qì zhōng liáng jiǎng chéng xiāo xiǎo zhī kuài jiān rén zhī jì chén yì bù zhī hé suǒ jí yǐ
自今播弃忠良,奖成宵小,祗快奸人之计,臣益不知何所极矣。
dì nù chì wèi mín biāo yóu shì míng wén tiān xià
”帝怒斥为民,镳由是名闻天下。
chū biāo shì fù shàng shū yīng qiū shū fù yù shǐ wéi chí yǐ fù wèi zhōng xián bìng lì nì àn biāo chǐ zhī
初,镳世父尚书应秋、叔父御史维持,以附魏忠贤并丽逆案,镳耻之。
tōng jí hòu jí jiāo dōng lín jiǎo jiǎo shù míng jié
通籍后,即交东林,矫矫树名节。
jí bèi fàng yǔ xuān chéng chén shòu mín dú shū máo shān tíng chén duō lùn jiàn zhī
及被放,与宣城沈寿民读书茅山,廷臣多论荐之。
shí wǔ nián qǐ lǐ bù zhǔ shì jìn láng zhōng wèi lì bù shàng shū zhèng sān jùn suǒ yǐ
十五年起礼部主事,进郎中,为吏部尚书郑三俊所倚。
rán wéi rén hǎo míng pō shì wěi jǐ shì zhōng hán rú yù shū lùn zhī bà guī
然为人好名,颇饰伪,给事中韩如愈疏论之,罢归。
fú wáng lì yú nán jīng
福王立于南京。
mǎ shì yīng jì zhú lǚ dà qì yǐ biāo jí léi yǎn zuò céng lì lù wáng yì lìng zhū tǒng jīn lèi hé yuē guǎng yīn yán biāo yǎn zuò děng jiē yuē guǎng sī dǎng qǐng xī zhì yú lǐ suì lìng dǎi zhì
马士英既逐吕大器,以镳及雷𬙂祚曾立潞王议,令朱统钅类劾曰广,因言镳、𬙂祚等皆曰广私党,请悉置于理,遂令逮治。
ér shì yīng hé biāo cóng dì zhōng cóng nì bìng jí biāo
而士英劾镳从弟钟从逆,并及镳。
zhōng yì dǎi zhì
钟亦逮治。
yuán dà chéng jū jīn líng shí zhū shēng gù gǎo děng chū liú dū fáng luàn gōng jiē tǎo zhī zhǔ zhī zhě biāo yě dà chéng yǐ gù hèn biāo
阮大铖居金陵时,诸生顾杲等出《留都防乱公揭》讨之,主之者镳也,大铖以故恨镳。
biāo yù jí shǔ yù shǐ chén dān zhōng qiú jiě yú shì yīng wèi jī shì zhě suǒ huò dān zhōng chū wèi cháng shā zhī zhōu
镳狱急,属御史陈丹衷求解于士英,为缉事者所获,丹衷出为长沙知州。
yú shì chá chù yù shǐ luō wàn jué xī dà chéng zhǐ shàng shū tòng dǐ biāo
于是察处御史罗万爵希大铖指,上疏痛诋镳。
ér guāng lù qīng qí féng jí biāo tóng yì rén jiàn rén zhé lì biāo suì de wèi hù bù shì láng
而光禄卿祁逢吉,镳同邑人,见人辄詈镳,遂得为户部侍郎。
wáng hé zuǒ liáng yù chēng bīng xí tǎo shì yīng zuì yán yǐn yòng dà chéng gòu xiàn biāo yǎn zuò duàn liàn zhōu nà
亡何,左良玉称兵檄讨士英罪,言引用大铖,构陷镳、𬙂祚,锻炼周内。
shì yīng dà chéng yì nù
士英、大铖益怒。
dà chéng wèi biāo shí zhào liáng yù bīng wáng nǎi cì biāo yǎn zuò zì jìn zhōng qì shì
大铖谓镳实召良玉兵,王乃赐镳、𬙂祚自尽,钟弃市。
léi yǎn zuò tài hú rén
雷𬙂祚,太湖人。
chóng zhēn sān nián jǔ yú xiāng
崇祯三年举于乡。
shí sān nián xià dì sī pò gé yòng rén ér kǎo xuǎn zhǐ jí jìn shì tè mìng jǔ rén gòng shēng jiù shì jiào zhí zhě xī yòng wèi bù sì sī shǔ tuī guān zhī xiàn fán èr bǎi liù shí sān rén hào wèi gēng chén tè yòng
十三年夏,帝思破格用人,而考选止及进士,特命举人贡生就试教职者,悉用为部寺司属推官知县,凡二百六十三人,号为庚辰特用。
ér yǎn zuò de xíng bù zhǔ shì
而𬙂祚得刑部主事。
míng nián sān yuè hé yáng sì chāng liù dà zuì kě zhǎn fèng yáng zǒng dū zhū dà diǎn ān qìng xún fǔ zhèng èr yáng hé nán xún fǔ gāo míng héng shān dōng xún fǔ wáng gōng bì yi jí yì dì bú yuè
明年三月劾杨嗣昌六大罪可斩,凤阳总督朱大典、安庆巡抚郑二阳、河南巡抚高名衡、山东巡抚王公弼宜急易,帝不悦。
shí wǔ nián zhuó wǔ dé dào bīng bèi qiān shì
十五年擢武德道兵备佥事。
shān dōng bèi bīng yǎn zuò shǒu dé zhōu yǒu zhào jiǎng lì
山东被兵,𬙂祚守德州,有诏奖励。
nǎi shū hé dū shī fàn zhì wán zòng bīng yín lüě shé chú jūn xiǎng gòu jié dà dǎng
乃疏劾督师范志完纵兵淫掠,折除军饷,构结大党。
dì xīn shàn qí yán yǐ yín lüě shì zé bīng bù ér lìng yǎn zuò zài chén
帝心善其言,以淫掠事责兵部,而令𬙂祚再陈。
zhì wán zhě shǒu fǔ zhōu yán rú mén shēng yě yǎn zuò yì yǒu suǒ jì jiǔ bù zòu
志完者,首辅周延儒门生也,𬙂祚意有所忌,久不奏。
míng nián wǔ yuè yán rú xià tíng yì yín zuò nǎi zòu yán zhì wán liǎng zài qiān shì zhòu zhì dū shī fēi yǒu dà dǎng hé yǐ zhì shì
明年五月,延儒下廷议,寅祚乃奏言:“志完两载佥事,骤陟督师,非有大党,何以至是。
dà liáo zé shàng shū fàn jǐng wén děng cí lín zé yù dé fāng gǒng qián děng yán lù zé jǐ shì zhōng zhū huī chén yìn péi yuán péng nián děng jiē qí dǎng yě
大僚则尚书范景文等,词林则谕德方拱干等,言路则给事中朱徽、沈胤培、袁彭年等,皆其党也。
fāng dé zhōu bèi gōng bù kè qù lüè lín qīng yòu wǔ rì zhì wán shǐ zhì
方德州被攻,不克去,掠临清,又五日,志完始至。
wén hòu bù pò jǐng zhōu zé dà jù yù bì rù dé zhōu chéng
闻后部破景州,则大惧,欲避入德州城。
lòu sān xià yāo chén yì
漏三下,邀臣议。
chén bù tīng zhì wán nǎi xié liú yù cí chén gǒng qián jiàn chén nán chéng gǔ miào
臣不听,志完乃偕流寓词臣拱干见臣南城古庙。
chén gào yǐ dū shī fēi rù chéng guān jì zhōu shī shì yóu jiàng dīng nèi kuì zhì wán bù yì ér qù
臣告以督师非入城官,蓟州失事,由降丁内溃,志完不怿而去。
ruò fú zuò zhǔ dāng cháo wǎng lì qǔ bì zhī shǒu yǒu liáo yuán zhī shì piàn yǔ cāo shēng sǐ zhī quán chēng gōng sòng dé biàn yú bān lián
若夫座主当朝,罔利曲庇,只手有燎原之势,片语操生死之权,称功颂德,遍于班联。
chén bù rěn jiàn bì xià yǐ zhōu zhào dài dà chén ér dà chén yǐ yán sōng fu guó guān zì dài yě
臣不忍见陛下以周、召待大臣,而大臣以严嵩、傅国观自待也。
chén wài fān xiǎo lì yǐ bǎng gū zōng bù yán bù gǎn jìn yán bù gǎn gǎn bì xià xū huái fǔ nà gù bù bì shǒu fǔ yán rú yǔ jǔ guó mèi fù shí jú lüè jìn yī yán
臣外藩小吏,乙榜孤踪,不言不敢,尽言不敢,感陛下虚怀俯纳,故不避首辅延儒与举国媚附时局,略进一言。
zhì zhōng shū zhǔ jì qǐng xiǎng bì kuì cháng lì tiān xià gòng zhī tā gān mò gèng wú suàn
至中枢主计请饷必馈常例,天下共知,他干没更无算。
shū rù dì yì xīn dòng
疏入,帝益心动。
mìng yì jiù jì chén li dài wèn fu shū xùn shū chén zhāng guó wéi jí hù kē jīng yǒng zuò bīng kē chén xùn zhāng jiā yán zuì ér zhào yǎn zuò bì jiàn
命议旧计臣李待问、傅淑训,枢臣张国维及户科荆永祚,兵科沈迅、张嘉言罪,而召𬙂祚陛见。
yuè shù rì dǐ jīng
越数日,抵京。
yòu shù rì rù fēng zhào zhì wán gǒng qián zhì qián shū zhōng yǔ gǒng qián wèi zhì wán biàn dì hàn zhī
又数日入封,召志完、拱干质前疏中语,拱干为志完辨,帝颔之。
wèn yǎn zuò chēng gōng sòng dé zhě shuí duì yuē yán rú zhāo quán nà huì rú qǐ fèi qīng yù juān zū jiē zì jū wèi gōng
问𬙂祚称功颂德者谁,对曰:“延儒招权纳贿,如起废、清狱、蠲租,皆自居为功。
kǎo xuǎn tái jiàn jǐn shōu mén xià
考选台谏,尽收门下。
fán qiú zǒng bīng xún fǔ zhě bì xiān huì mù kè dǒng tíng xiàn
凡求总兵巡抚者,必先贿幕客董廷献。
dì nù dǎi tíng xiàn zhū zhì wán ér lìng yǎn zuò hái rèn
”帝怒,逮廷献,诛志完,而令𬙂祚还任。
yǎn zuò xún yǐ yōu qù
𬙂祚寻以忧去。
fú wáng shí tǒng jīn lèi hé yuē guǎng yīn jí zhī suì dǎi zhì
福王时,统钅类劾曰广,因及之,遂逮治。
míng nián sì yuè yǔ biāo tóng cì zì jìn
明年四月与镳同赐自尽。
gù shì xiǎo chén wú cì zì jìn zhě
故事,小臣无赐自尽者。
yīn liáng yù bīng dōng xià gù dà chéng bèi jí shā zhī
因良玉兵东下,故大铖辈急杀之。
zàn yuē shǐ kě fǎ mǐn guó bù duō jiān zhōng yì fèn fā tí bīng jiāng hǔ yǐ dāng nán běi zhī chōng sì zhèn qí bù lián luò shēng yuán lì tú xīng fù
赞曰:史可法悯国步多艰,忠义奋发,提兵江浒,以当南北之冲,四镇棋布,联络声援,力图兴复。
rán ér tiān fāng jiàng gē quán chén chè zhǒu yú nèi hàn jiàng bá hù yú wài suì zhì bīng dùn xiǎng jié jiāng yǔ yuē cù gū chéng bù bǎo zhì jué shēn jiān yì kě bēi yǐ
然而天方降割,权臣掣肘于内,悍将跋扈于外,遂致兵顿饷竭,疆圉曰蹙,孤城不保,志决身歼,亦可悲矣!
gāo hóng tú jiāng yuē guǎng jiē yùn zhōng móu xié xīn lù lì ér è yú quán jiān bù ān qí wèi
高弘图、姜曰广皆蕴忠谋,协心戮力,而扼于权奸,不安其位。
gài míng zuò qīng yí gù fēi qū qū yī èr rén zhī suǒ néng wǎn yě
盖明祚倾移,固非区区一二人之所能挽也。