wài guó liù
◎外国六
bó ní mǎn là jiā sū mén dá là xū wén dá nà sū lù xī yáng suǒ lǐ suǒ lǐ lǎn bāng dàn ba bǎi huā péng hēng nà gū ér lí fá nán bó lì ā lǔ róu fó dīng jī yí ba lǎ xi fó láng jī hé lán
○浡泥满剌加苏门答剌须文达那苏禄西洋琐里琐里览邦淡巴百花彭亨那孤儿黎伐南渤利阿鲁柔佛丁机宜巴喇西佛郎机和兰
bó ní sòng tài zōng shí shǐ tōng zhōng guó
浡泥,宋太宗时始通中国。
hóng wǔ sān nián bā yuè mìng yù shǐ zhāng jìng zhī fú jiàn xíng shěng dōu shì chén zhì wǎng shǐ
洪武三年八月命御史张敬之、福建行省都事沈秩往使。
zì quán zhōu háng hǎi yuè bàn nián dǐ dū pó yòu yú yuè zhì qí guó
自泉州航海,阅半年抵阇婆,又逾月至其国。
wáng mǎ hé mó shā ào màn bù wéi lǐ zhì zé zhī shǐ xià zuò bài shòu zhào
王马合谟沙傲慢不为礼,秩责之,始下座拜受诏。
shí qí guó wèi sū lù suǒ qīn pō shuāi hào wáng cí yǐ pín qǐng sān nián hòu rù gòng
时其国为苏禄所侵,颇衰耗,王辞以贫,请三年后入贡。
zhì xiǎo yǐ dà yì wáng jì xǔ nuò qí guó sù shǔ dū pó dū pó rén jiān zhī wáng yì zhōng jū
秩晓以大义,王既许诺,其国素属阇婆,阇婆人间之,王意中沮。
zhì zhé zhī yuē dū pó jiǔ chēng chén fèng gòng ěr wèi dū pó fǎn bù wèi tiān cháo yá
秩折之曰:“阇婆久称臣奉贡,尔畏阇婆,反不畏天朝邪?
nǎi qiǎn shǐ fèng biǎo jiān gòng hè dǐng shēng dài mào kǒng què méi huā dà piàn lóng nǎo mǐ lóng nǎo xī yáng bù jiàng zhēn zhū xiāng
”乃遣使奉表笺,贡鹤顶、生玳瑁、孔雀、梅花大片龙脑、米龙脑、西洋布、降真诸香。
bā yuè cóng jìng zhī děng rù cháo
八月从敬之等入朝。
biǎo yòng jīn jiān yòng yín zì jìn huí hú jiē lòu zhī yǐ jìn
表用金,笺用银,字近回鹘,皆镂之以进。
dì xǐ yàn lài shén hòu
帝喜,宴赉甚厚。
bā nián mìng qí guó shān chuān fù sì fú jiàn shān chuān zhī cì
八年命其国山川附祀福建山川之次。
yǒng lè sān nián dōng qí wáng má nà rě jiā nà qiǎn shǐ rù gòng nǎi qiǎn guān fēng wèi guó wáng cì yìn gào chì fú kān hé jǐn qǐ cǎi bì
永乐三年冬,其王麻那惹加那遣使入贡,乃遣官封为国王,赐印诰、敕符、勘合、锦绮、彩币。
wáng dà yuè lǜ fēi jí dì mèi zǐ nǚ péi chén fàn hǎi lái cháo
王大悦,率妃及弟妹子女陪臣泛海来朝。
cì fú jiàn shǒu chén yǐ wén
次福建,守臣以闻。
qiǎn zhōng guān wǎng yàn lài suǒ guò zhōu xiàn jiē yàn
遣中官往宴赉,所过州县皆宴。
liù nián bā yuè rù dōu cháo jiàn dì jiǎng láo zhī
六年八月入都朝见,帝奖劳之。
wáng guì zhì cí yuē bì xià yīng tiān bǎo mìng tǒng yī wàn fāng
王跪致词曰:“陛下膺天宝命,统一万方。
chén yuǎn zài hǎi dǎo hé méng tiān ēn cì yǐ fēng jué
臣远在海岛,荷蒙天恩,赐以封爵。
zì shì guó zhōng yǔ yáng shí shùn suì lǚ fēng dēng mín wú zāi lì shān chuān zhī jiān zhēn qí bì lù cǎo mù niǎo shòu yì xī fán yù
自是国中雨旸时顺,岁屡丰登,民无灾厉,山川之间,珍奇毕露,草木鸟兽,亦悉蕃育。
guó zhōng qí lǎo xián wèi cǐ shèng tiān zǐ fù mào suǒ zhì
国中耆老咸谓此圣天子复冒所致。
chén yuàn dǔ tiān rì zhī biǎo shǎo shū kǔn chéng bù dàn xiǎn yuǎn gōng lǜ jiā shǔ péi chén yì què xiàn xiè
臣愿睹天日之表,少输悃诚,不惮险远,躬率家属陪臣,诣阙献谢。
dì wèi láo zài sān mìng wáng fēi suǒ jìn zhōng gōng jiān jí fāng wù chén zhī wén huá diàn
”帝慰劳再三,命王妃所进中宫笺及方物,陈之文华殿。
wáng yì diàn jìn xiàn bì zì wáng jí fēi yǐ xià xī cì guàn dài xí yī
王诣殿进献毕,自王及妃以下悉赐冠带、袭衣。
dì nǎi xiǎng wáng yú fèng tiān mén fēi yǐ xià xiǎng yú tā suǒ lǐ qì sòng guī huì tóng guǎn
帝乃飨王于奉天门,妃以下飨于他所,礼讫送归会同馆。
lǐ guān qǐng wáng jiàn qīn wáng yí dì lìng zhǔn gōng hóu lǐ
礼官请王见亲王仪,帝令准公侯礼。
xún cì wáng yí zhàng jiāo yǐ yín qì sǎn shàn xiāo jīn ān mǎ jīn zhī wén qǐ shā luó líng juàn yī shí xí yú cì lài yǒu chà
寻赐王仪仗、交倚、银器、伞扇、销金鞍马、金织文绮、纱罗、绫绢衣十袭,余赐赉有差。
shí yuè wáng zú yú guǎn
十月,王卒于馆。
dì āi dào chuò cháo sān rì qiǎn guān zhì jì fù yǐ zēng bó
帝哀悼,辍朝三日,遣官致祭,赙以缯帛。
dōng gōng qīn wáng jiē qiǎn jì yǒu sī jù guān guǒ míng qì zàng zhī ān dé mén wài shí zǐ gāng shù bēi shén dào
东宫亲王皆遣祭,有司具棺椁、明器,葬之安德门外石子冈,树碑神道。
yòu jiàn cí mù cè yǒu sī chūn qiū sì yǐ shào láo shì yuē gōng shùn
又建祠墓侧,有司春秋祀以少牢,谥曰恭顺。
cì chì wèi qí zi xiá wàng mìng xí fēng guó wáng
赐敕慰其子遐旺,命袭封国王。
xiá wàng yǔ qí shū fù shàng yán chén suì gōng zhǎo wā piàn nǎo sì shí jīn qǐ chì zhǎo wā ba suì gōng suì jìn tiān cháo
遐旺与其叔父上言:“臣岁供爪哇片脑四十斤,乞敕爪哇罢岁供,岁进天朝。
chén jīn guī guó qǐ mìng hù sòng jiù liú zhèn yī nián wèi guó rén zhī wàng
臣今归国,乞命护送,就留镇一年,慰国人之望。
bìng qǐ dìng cháo gòng qī jí qiàn cóng rén shù
并乞定朝贡期及傔从人数。
dì xī cóng zhī mìng sān nián yī gòng qiàn cóng wéi wáng suǒ qiǎn suì chì zhǎo wā guó miǎn qí suì gōng
”帝悉从之,命三年一贡,傔从惟王所遣,遂敕爪哇国免其岁供。
wáng cí guī cì yù dài yī jīn bǎi liǎng yín sān qiān liǎng jí qián chāo jǐn qǐ shā luó qīn rù zhàng màn qì wù yú jiē yǒu cì
王辞归,赐玉带一、金百两、银三千两及钱钞、锦绮、纱罗、衾褥、帐幔、器物,余皆有赐。
yǐ zhōng guān zhāng qiān xíng rén zhōu háng hù xíng
以中官张谦、行人周航护行。
chū gù wáng yán chén méng ēn cì jué chén jìng tǔ xī shǔ zhí fāng qǐ fēng guó zhī hòu shān wèi yī fāng zhèn
初,故王言:“臣蒙恩赐爵,臣境土悉属职方,乞封国之后山为一方镇。
xīn wáng fù yǐ wéi yán nǎi fēng wèi cháng níng zhèn guó zhī shān
”新王复以为言,乃封为长宁镇国之山。
yù zhì bēi wén lìng qiān děng lēi bēi qí shàng
御制碑文,令谦等勒碑其上。
qí wén yuē
碑文写道:
shàng tiān yòu qǐ wǒ guó jiā wàn shì wú jiāng zhī jī dàn mìng wǒ tài zǔ gāo huáng dì quán fǔ tiān xià xiū yǎng shēng xī yǐ zhì yǐ jiào rén shēng yì wèn báo jí zhào lín sì fāng wàn guó bēn zǒu chén fú chōng còu yú tíng
上天佑启我国家万世无疆之基,诞命我太祖高皇帝全抚天下,休养生息,以治以教,仁声义问,薄极照临,四方万国,奔走臣服,充凑于廷。
shén huà gǎn dòng zhī jī qí miào rú cǐ
神化感动之机,其妙如此。
zhèn sì shǒu hóng tú lǜ yóu diǎn shì
朕嗣守鸿图,率由典式。
yán gōng zhī wèi xié hé suǒ tǒng
严恭祗畏,协和所统。
wú jiàn nèi wài jūn shì yī tǐ
无间内外,均视一体。
xiá ěr suí níng yì kè chéng yǔ yì
遐迩绥宁,亦克承予意。
nǎi zhě bó ní guó wáng
乃者浡泥国王,
chéng jìng zhī zhì
诚敬之至,
zhī suǒ zūn chóng
知所尊崇,
mù shàng shēng jiào
慕尚声教,
yì jǐn yì qián
益谨益虔,
lǜ qí juàn shǔ péi chén
率其眷属、陪臣,
bù yuǎn shù wàn lǐ
不远数万里,
fú hǎi lái cháo
浮海来朝,
dá qí zhì
达其志,
tōng qí yù
通其欲,
qǐ sǎng chén cí yuē yuǎn fāng chén qiè
稽颡陈辞曰:“远方臣妾,
pī mào tiān zǐ zhī ēn
丕冒天子之恩,
yǐ yǎng yǐ xi
以养以息,
jì zhù qiě ān
既庶且安。
sī jiàn rì yuè zhī guāng gù bù dàn xiǎn yuǎn zhé gǎn zào tíng
思见日月之光,故不惮险远,辄敢造廷。
yòu yuē fù wǒ zhě tiān zài wǒ zhě de
”又曰:“覆我者天,载我者地。
shǐ wǒ yǒu tǔ de rén mín zhī fèng tián chóu yì jǐng zhī jù gōng shì zhī jū qī qiè zhī lè hé wèi yi fú lì yòng bèi qì yǐ zī qí shēng qiáng wǎng gǎn qīn zhòng wǎng gǎn bào shí wéi tiān zǐ zhī cì
使我有土地人民之奉,田畴邑井之聚,宫室之居,妻妾之乐,和味宜服,利用备器,以资其生,强罔敢侵,众罔敢暴,实惟天子之赐。
shì tiān zǐ gōng dé suǒ jiā yǔ tiān de bìng
是天子功德所加,与天地并。
rán tiān yǎng gāng jiàn de jí zé lǚ wéi tiān zǐ yuǎn ér nán jiàn chéng yǒu suǒ bù tōng
然天仰刚见,地蹐则履,惟天子远而难见,诚有所不通。
shì yǐ yuǎn fāng chén qiè bù gǎn zì wài yú lì shān hǎi gōng yì quē yán yǐ shēn qí kǔn
是以远方臣妾,不敢自外,逾历山海,躬诣阙延,以伸其悃。
zhèn yuē wéi tiān wéi huáng kǎo fù yǔ yǐ tiān xià zǐ yǎng shù mín
”朕曰:“惟天,惟皇考,付予以天下,子养庶民。
tiān yǔ huáng kǎo shì mín tóng rén yǔ qí chéng tiān yǔ huáng kǎo zhī dé wéi kǒng fú kān fú ruò rǔ yán
天与皇考,视民同仁,予其承天与皇考之德,惟恐弗堪,弗若汝言。
nǎi yòu bài shǒu qǐ shǒu yuē zì tiān zǐ jiàn yuán zhī zài chén guó shí hé suì fēng shān chuān zhī cáng zhēn bǎo liú yì cǎo mù zhī wú pā zhě jiē huá ér shí yì qín hé míng zǒu shòu qiāng wǔ
”乃又拜手稽首曰:“自天子建元之载,臣国时和岁丰,山川之藏,珍宝流溢,草木之无葩者皆华而实,异禽和鸣,走兽跄舞。
guó zhī huáng sōu xián yuē zhōng guó shèng rén dé huà jiàn jì sī duō jiā yìng
国之黄叟咸曰,中国圣人德化渐暨,斯多嘉应。
chén tǔ suī yuǎn shí tiān zǐ zhī máng gù fèn rán ér lái jìn yě
臣土虽远,实天子之氓,故奋然而来觐也。
zhèn guān qí yán wén mào gōng dòng bù yú zé yuè xǐ lǐ jiào tuō lüè yí xí fēi chāo rán zhuó yì zhě bù néng
”朕观其言文貌恭,动不逾则,悦喜礼教,脱略夷习,非超然卓异者不能。
jī zhī zǎi jí zì gǔ tì yuǎn zhī guó fèng ruò tiān dào yǎng fú shēng jiào shēn zhì dì tíng zhě yǒu zhī
稽之载籍,自古逷远之国,奉若天道,仰服声教,身致帝廷者有之。
zhì yú jǔ qī zǐ xiōng dì qīn qī péi chén dùn shǒu chēng chén qiè yú jiē bì zhī xià zhě wéi bó ní guó wáng yī rén
至于举妻子、兄弟、亲戚、陪臣顿首称臣妾于阶陛之下者,惟浡泥国王一人;
xī nán zhū fān guó zhǎng wèi yǒu rú wáng xián zhě
西南诸蕃国长,未有如王贤者。
wáng zhī zhì chéng guàn yú jīn shí dá yú shén míng ér lìng míng chuán yú yōu jiǔ kě wèi yǒu guāng xiǎn yǐ
王之至诚贯于金石,达于神明,而令名传于悠久,可谓有光显矣。
cí tè xī fēng wáng guó zhōng zhī shān wèi zhāng níng zhèn guó zhī shān cì wén kè shí yǐ zhe wáng xiū yú zhāo wàn nián qí yǒng wú yì
兹特锡封王国中之山为张宁镇国之山,赐文刻石,以著王休,于昭万年,其永无斁。
xì zhī shī yuē yán hǎi zhī xū bó ní suǒ chǔ
系之诗曰:“炎海之墟,浡泥所处。
xù rén jiàn yì yǒu shùn wú wǔ
煦仁渐义,有顺无迕。
chě chě xián wáng wéi huà zhī mù
撦撦贤王,惟化之慕。
dǎo yǐ xiàng xū yù lái bēn fù
导以象胥,遹来奔赴。
tóng qí fù zǐ xiōng dì péi chén qǐ sǎng què xià yǒu yán yǐ chén
同其妇子、兄弟、陪臣,稽颡阙下,有言以陈。
wèi jūn yóu tiān yí yǐ xiū lè yī shì tóng rén fěi piān hòu bó
谓君犹天,遗以休乐,一视同仁,匪偏厚薄。
gù cí xiān dé fú chēng suǒ yún
顾兹鲜德,弗称所云。
làng bó fēng qiáng shí láo kěn qín
浪舶风樯,实劳恳勤。
jī gǔ yuǎn chén shùn lái nù jí
稽古远臣,顺来怒趌。
yǐ gōng huò nán shěn yuē jiā shì
以躬或难,矧曰家室。
wáng xīn dǎn chéng jīn shí qí jiān
王心亶诚,金石其坚。
xī nán fán zhǎng chóu yǔ wáng xián
西南蕃长,畴与王贤。
chù chù gāo shān yǐ zhèn wáng guó
矗矗高山,以镇王国。
chán wén yú shí mào zhāo wáng dé
镵文于石,懋昭王德。
wáng dé kè zhāo wáng guó yōu níng
王德克昭,王国攸宁。
yú wàn sī nián yǎng wǒ dà míng
于万斯年,仰我大明。
bā nián jiǔ yuè qiǎn shǐ cóng qiān děng rù gòng xiè ēn
八年九月遣使从谦等入贡谢恩。
míng nián fù mìng qiān cì qí wáng jǐn qǐ shā luó cǎi juàn fán bǎi èr shí pǐ qí xià jiē yǒu cì
明年复命谦赐其王锦绮、纱罗、彩绢凡百二十匹,其下皆有赐。
shí nián jiǔ yuè xiá wàng xié qí mǔ lái cháo
十年九月,遐旺偕其母来朝。
mìng lǐ guān yàn zhī huì tóng guǎn guāng lù sì dàn mù gěi jiǔ zhuàn
命礼官宴之会同馆,光禄寺旦暮给酒馔。
míng rì dì xiǎng zhī fèng tiān mén wáng mǔ yì yǒu yàn
明日,帝飨之奉天门,王母亦有宴。
yuè èr rì zài yàn cì wáng guān dài xí yī wáng mǔ wáng shū fù yǐ xià fēn cì yǒu chà
越二日,再宴,赐王冠带、袭衣,王母、王叔父以下,分赐有差。
míng nián èr yuè cí guī
明年二月辞归。
cì jīn bǎi yín wǔ bǎi chāo sān qiān dìng qián qiān wǔ bǎi mín jǐn sì qǐ bó shā luó bā shí jīn zhī wén xiù wén qǐ yī gè yī qīn rù wéi màn qì wù xián jù
赐金百,银五百,钞三千锭,钱千五百缗,锦四,绮帛纱罗八十,金织文绣、文绮衣各一,衾褥、帏幔、器物咸具。
zì shí sān nián zhì hóng xī yuán nián sì rù gòng hòu gòng shǐ jiàn xī
自十三年至洪熙元年四入贡,后贡使渐稀。
jiā jìng jiǔ nián jǐ shì zhōng wáng xī wén yán xiān luó zhàn chéng liú qiú zhǎo wā bó ní wǔ guó lái gòng bìng dào dōng guǎn
嘉靖九年,给事中王希文言:“暹罗、占城、琉球、爪哇、浡泥五国来贡,并道东莞。
hòu yīn sī xié jiǎ kè duō jué qí gòng
后因私携贾客,多绝其贡。
zhèng dé jiān fó láng jī lán rù liú dú gài xíng bǐng jué
正德间,佛郎机阑入流毒,概行屏绝。
céng wèi jǐ nián jù ěr yì fù sǔn wēi yǐ shèn
曾未几年,遽尔议复,损威已甚。
zhāng xià dū chá yuàn qǐng xī zūn jiù zhì wú xǔ hùn mào
”章下都察院,请悉遵旧制,毋许混冒。
wàn lì zhōng qí wáng zú wú sì zú rén zhēng lì
万历中,其王卒,无嗣,族人争立。
guó zhōng shā lù jǐ jǐn nǎi lì qí nǚ wèi wáng
国中杀戮几尽,乃立其女为王。
zhāng zhōu rén zhāng xìng zhě chū wèi qí guó nà dū huá yán zūn guān yě yīn luàn chū bēn
漳州人张姓者,初为其国那督,华言尊官也,因乱出奔。
nǚ zhǔ lì yíng hái zhī
女主立,迎还之。
qí nǚ chū rù wáng gōng dé xīn jí wàng yán fù yǒu fǎn móu
其女出入王宫,得心疾,妄言父有反谋。
nǚ zhǔ jù qiǎn rén àn wèn qí jiā nà dū zì shā
女主惧,遣人按问其家,那督自杀。
guó rén wèi sòng yuān nǚ zhǔ huǐ jiǎo shā qí nǚ shòu qí zi guān
国人为讼冤,女主悔,绞杀其女,授其子官。
hòu suī bù fù cháo gòng ér shāng rén wǎng lái bù jué
后虽不复朝贡,而商人往来不绝。
guó tǒng shí sì zhōu zài jiù gǎng zhī xi zì zhàn chéng sì shí rì kě zhì
国统十四洲,在旧港之西,自占城四十日可至。
chū shǔ zhǎo wā hòu shǔ xiān luó gǎi míng dà ní
初属爪哇,后属暹罗,改名大泥。
huá rén duō liú yù qí de
华人多流寓其地。
jiā jìng mò mǐn yuè hǎi kòu yí niè bū táo zhì cǐ jī èr qiān yú rén
嘉靖末,闽、粤海寇遗孽逋逃至此,积二千余人。
wàn lì shí hóng máo fān qiáng shāng qí jìng zhù tǔ kù yǐ jū
万历时,红毛番强商其境,筑土库以居。
qí rù péng hú hù shì zhě suǒ xié nǎi dà ní guó wén yě
其入彭湖互市者,所携乃大泥国文也。
zhū fēng sú wù chǎn jù xiáng sòng shǐ
诸风俗、物产,具详《宋史》。
mǎn là jiā zài zhàn chéng nán
满剌加,在占城南。
shùn fēng bā rì zhì lóng yá mén yòu xi xíng èr rì jí zhì
顺风八日至龙牙门,又西行二日即至。
huò yún jí gǔ dùn xùn táng gē luō fù shā
或云即古顿逊,唐哥罗富沙。
yǒng lè yuán nián shí yuè qiǎn zhōng guān yǐn qìng shǐ qí de cì yǐ zhī jīn wén qǐ xiāo jīn zhàng màn zhū wù
永乐元年十月遣中官尹庆使其地,赐以织金文绮、销金帐幔诸物。
qí de wú wáng yì bù chēng guó fú shǔ xiān luó suì shū jīn sì shí liǎng wèi fù
其地无王,亦不称国,服属暹罗,岁输金四十两为赋。
qìng zhì xuān shì wēi dé jí zhāo lái zhī yì
庆至,宣示威德及招徕之意。
qí qiú bài lǐ mí sū là dà xǐ qiǎn shǐ suí qìng rù cháo gòng fāng wù sān nián jiǔ yuè zhì jīng shī
其酋拜里迷苏剌大喜,遣使随庆入朝贡方物,三年九月至京师。
dì jiā zhī fēng wèi mǎn là jiā guó wáng cì gào yìn cǎi bì xí yī huáng gài fù mìng qìng wǎng
帝嘉之,封为满剌加国王,赐诰印、彩币、袭衣、黄盖,复命庆往。
qí shǐ zhě yán wáng mù yì yuàn tóng zhōng guó liè jùn suì xiào zhí gòng qǐng fēng qí shān wèi yī guó zhī zhèn
其使者言:“王慕义,愿同中国列郡,岁效职贡,请封其山为一国之镇。
dì cóng zhī
”帝从之。
zhì bēi wén lēi shān shàng mò zhuì yǐ shī yuē xī nán jù hǎi zhōng guó tōng shū tiān guàn de yì zǎi tóng
制碑文,勒山上,末缀以诗曰:“西南巨海中国通,输天灌地亿载同。
xǐ rì yù yuè guāng jǐng róng yǔ yá lù shí cǎo mù nóng
洗日浴月光景融,雨崖露石草木浓。
jīn huā bǎo diàn shēng qīng hóng yǒu guó yú cǐ mín sú yōng
金花宝钿生青红,有国于此民俗雍。
wáng hào shàn yì sī cháo zōng yuàn bǐ nèi jùn yī huá fēng
王好善义思朝宗,愿比内郡依华风。
chū rù dǎo cóng zhāng gài zhòng yí wén xī xí lǐ qián gōng
出入导从张盖重,仪文裼袭礼虔恭。
dà shū zhēn shí biǎo ěr zhōng ěr guó xī shān yǒng zhèn fēng
大书贞石表尔忠,尔国西山永镇封。
shān jūn hǎi bó xī hù cóng huáng kǎo zhì jiàng zài bǐ qióng
山君海伯翕扈从,皇考陟降在彼穹。
hòu tiān jiān shì jiǔ mí lóng ěr zhòng zǐ sūn wàn fú chóng
后天监视久弥隆,尔众子孙万福崇。
qìng děng zài zhì qí wáng yì xǐ lǐ dài yǒu jiā
”庆等再至,其王益喜,礼待有加。
wǔ nián jiǔ yuè qiǎn shǐ rù gòng
五年九月遣使入贡。
míng nián zhèng hé shǐ qí guó xuán rù gòng
明年,郑和使其国,旋入贡。
jiǔ nián qí wáng lǜ qī zǐ péi chén wǔ bǎi sì shí yú rén lái cháo
九年,其王率妻子陪臣五百四十余人来朝。
dǐ jìn jiāo mìng zhòng guān hǎi shòu lǐ bù láng zhōng huáng cháng děng yàn láo yǒu sī gòng zhāng huì tóng guǎn
抵近郊,命中官海寿、礼部郎中黄裳等宴劳,有司供张会同馆。
rù cháo fèng tiān diàn dì qīn yàn zhī fēi yǐ xià yàn tā suǒ
入朝奉天殿,帝亲宴之,妃以下宴他所。
guāng lù rì zhì shēng láo shàng zūn cì wáng jīn xiù lóng yī èr xí qí lín yī yī xí jīn yín qì wéi màn qīn yī zhōu xī jù fēi yǐ xià jiē yǒu cì
光禄日致牲牢上尊,赐王金绣龙衣二袭、麒麟衣一袭,金银器、帷幔衾衤周悉具,妃以下皆有赐。
jiāng guī cì wáng yù dài yí zhàng ān mǎ cì fēi guān fú
将归,赐王玉带、仪仗、鞍马,赐妃冠服。
bīn xíng cì yàn fèng tiān mén zài cì yù dài yí zhàng ān mǎ huáng jīn bǎi bái jīn wǔ bǎi chāo sì shí wàn guàn qián èr qiān liù bǎi guàn jǐn qǐ shā luó sān bǎi pǐ bó qiān pǐ hún jīn wén qǐ èr jīn zhī tōng xiù xī lán èr
濒行,赐宴奉天门,再赐玉带、仪仗、鞍马、黄金百、白金五百、钞四十万贯、钱二千六百贯、锦绮纱罗三百匹、帛千匹、浑金文绮二、金织通袖膝襕二;
fēi jí zǐ zhí péi chén yǐ xià yàn cì yǒu chà
妃及子侄陪臣以下,宴赐有差。
lǐ guān jiàn yú lóng jiāng yì fù cì yàn lóng tán yì
礼官饯于龙江驿,复赐宴龙潭驿。
shí nián xià qí zhí rù xiè
十年夏,其侄入谢。
jí cí guī mìng zhòng guān gān quán xié wǎng xuán yòu rù gòng
及辞归,命中官甘泉偕往,旋又入贡。
shí èr nián wáng zǐ mǔ gàn sā yú de r shā lái cháo gào qí fù fù
十二年,王子母干撒于的儿沙来朝,告其父讣。
jí mìng xí fēng cì jīn bì
即命袭封,赐金币。
sì hòu huò lián suì huò jiān suì rù gòng yǐ wéi cháng
嗣后,或连岁,或间岁入贡以为常。
shí qī nián wáng lǜ qī zǐ péi chén lái cháo xiè ēn
十七年,王率妻子陪臣来朝谢恩。
jí cí guī su xiān luó jiàn qīn zhuàng
及辞归,诉暹罗见侵状。
dì wèi cì chì yù xiān luó xiān luó nǎi fèng zhào
帝为赐敕谕暹罗,暹罗乃奉诏。
èr shí èr nián xi lǐ má hā là yǐ fù méi sì wèi lǜ qī zǐ péi chén lái cháo
二十二年,西里麻哈剌以父没嗣位,率妻子陪臣来朝。
xuān dé liù nián qiǎn shǐ zhě lái yán xiān luó móu qīn běn guó wáng yù rù cháo jù wèi suǒ zǔ yù zòu wén wú néng shū zhě lìng chén sān rén fù sū mén dá là gòng zhōu rù su
宣德六年遣使者来言:“暹罗谋侵本国,王欲入朝,惧为所阻,欲奏闻,无能书者,令臣三人附苏门答剌贡舟入诉。
dì mìng fù zhèng hé zhōu guī guó yīn lìng hé jī chì yù xiān luó zé yǐ jí mù lín fēng wú wéi cháo mìng
”帝命附郑和舟归国,因令和赍敕谕暹罗,责以辑睦邻封,毋违朝命。
chū sān rén zhì wú gòng wù lǐ guān yán lì bù dàng shǎng
初,三人至,无贡物,礼官言例不当赏。
dì yuē yuǎn rén yuè shù wàn lǐ lái yùn bù píng qǐ kě wú cì
帝曰:“远人越数万里来酝不平,岂可无赐。
suì cì xí yī cǎi bì rú gòng shǐ lì
”遂赐袭衣、彩币,如贡使例。
bā nián wáng lǜ qī zǐ péi chén lái cháo
八年,王率妻子陪臣来朝。
dǐ nán jīng tiān yǐ hán mìng sì chūn hé běi shàng bié qiǎn rén jī chì láo cì wáng jí fēi
抵南京,天已寒,命俟春和北上,别遣人赍敕劳赐王及妃。
jì rù cháo yàn lài rú lǐ
洎入朝,宴赉如礼。
jí hái yǒu sī wèi zhì zhōu
及还,有司为治舟。
wáng fù qiǎn qí dì gòng tuó mǎ fāng wù
王复遣其弟贡驼马方物。
shí yīng zōng yǐ sì wèi ér wáng yóu zài guǎng dōng
时英宗已嗣位,而王犹在广东。
cì chì jiǎng wáng mìng shǒu chén sòng hái guó
赐敕奖王,命守臣送还国。
yīn qiǎn gǔ lǐ zhēn là děng shí yī guó shǐ chén fù zǎi xié hái
因遣古里、真腊等十一国使臣,附载偕还。
zhèng tǒng shí nián qí shǐ zhě qǐng cì wáng xī lì bā mì xi wǎ r diū bā shā hù guó chì shū jí mǎng fú sǎn gài yǐ zhèn fú guó rén
正统十年,其使者请赐王息力八密息瓦儿丢八沙护国敕书及蟒服、伞盖,以镇服国人。
yòu yán wáng yù qīn yì què xià cóng rén duō qǐ cì yī jù zhōu yǐ biàn yuǎn shè
又言:“王欲亲诣阙下,从人多,乞赐一巨舟,以便远涉。
dì xī cóng zhī
”帝悉从之。
jǐng tài liù nián sù lǔ tán wú dá fú nǎ shā gòng mǎ jí fāng wù qǐng fēng wèi wáng
景泰六年,速鲁檀无答佛哪沙贡马及方物,请封为王。
zhào jǐ shì zhōng wáng huī wǎng
诏给事中王晖往。
yǐ fù rù gòng yán suǒ cì guàn dài huǐ yú huǒ
已,复入贡,言所赐冠带毁于火。
mìng zhì pí biàn fú hóng luó cháng fú jí xī dài shā mào yǔ zhī
命制皮弁服、红罗常服及犀带纱帽予之。
tiān shùn sān nián wáng zǐ sū dān máng sù shā qiǎn shǐ rù gòng mìng jǐ shì zhōng chén jiā yóu děng wǎng fēng zhī
天顺三年,王子苏丹芒速沙遣使入贡,命给事中陈嘉猷等往封之。
yuè èr nián lǐ guān yán jiā yóu děng fú hǎi èr rì zhì wū zhū yáng yù jù fēng zhōu huài piāo liù rì zhì qīng lán shǒu yù suǒ huò jiù
越二年,礼官言:“嘉猷等浮海二日,至乌猪洋,遇飓风,舟坏,飘六日至清澜守御所获救。
chì shū wú shī zhū cì wù xī zhān shuǐ
敕书无失,诸赐物悉沾水。
qǐ zhòng gěi lìng shǐ chén fù wǎng
乞重给,令使臣复往。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
chéng huà shí nián jǐ shì zhōng chén jùn cè fēng zhàn chéng wáng yù ān nán bīng jù zhàn chéng bù dé rù yǐ suǒ jī wù zhì mǎn là jiā yù qí wáng rù gòng
成化十年,给事中陈峻册封占城王,遇安南兵据占城不得入,以所赍物至满剌加,谕其王入贡。
qí shǐ zhě zhì dì xǐ cì chì jiā jiǎng
其使者至,帝喜,赐敕嘉奖。
shí qī nián jiǔ yuè gòng shǐ yán chéng huà wǔ nián gòng shǐ hái piāo dǐ ān nán jìng duō bèi shā yú qíng wèi nú yòu zhě jiā gōng xíng
十七年九月,贡使言:“成化五年,贡使还,飘抵安南境,多被杀,余黥为奴,幼者加宫刑。
jīn yǐ jù zhàn chéng de yòu yù tūn běn guó
今已据占城地,又欲吞本国。
běn guó yǐ jiē wèi wáng chén wèi gǎn yǔ zhàn
本国以皆为王臣,未敢与战。
shì ān nán gòng shǐ yì zhì mǎn là jiā shǐ chén qǐng yǔ tíng biàn
”适安南贡使亦至,满剌加使臣请与廷辨。
bīng bù yán shì shǔ jì wǎng bù zú shēn jiào
兵部言事属既往,不足深较。
dì nǎi yīn ān nán shǐ hái chì zé qí wáng bìng yù mǎn là jiā ān nán fù qīn líng jí zhěng bīng dài zhàn
帝乃因安南使还,敕责其王,并谕满剌加,安南复侵陵,即整兵待战。
xún qiǎn jǐ shì zhōng lín róng xíng rén huáng qián hēng cè fēng wáng zǐ mǎ hā mù shā wèi wáng
寻遣给事中林荣、行人黄干亨册封王子马哈木沙为王。
èr rén nì sǐ zèng guān cì jì yǔ yīn xù qí jiā yú chì yǒu sī hǎi bīn zhāo hún jì yì xù qí jiā
二人溺死,赠官赐祭,予荫,恤其家,余敕有司海滨招魂祭,亦恤其家。
fù qiǎn jǐ shì zhōng zhāng shèng xíng rén zuǒ fǔ wǎng
复遣给事中张晟、行人左辅往。
shèng zú yú guǎng dōng mìng shǒu chén zé yī guān wèi fǔ fù yǐ zhōng fēng shì
晟卒于广东,命守臣择一官为辅副,以终封事。
zhèng dé sān nián shǐ chén duān yà zhì děng rù gòng
正德三年,使臣端亚智等入贡。
qí tōng shì yà liú běn jiāng xī wàn ān rén xiāo míng jǔ fù zuì táo rù qí guó lù dà tōng shì wáng yǒng xù bān zhāng zì móu wǎng bó ní suǒ bǎo
其通事亚刘,本江西万安人萧明举,负罪逃入其国,赂大通事王永、序班张字,谋往浡泥索宝。
ér lǐ bù lì hóu yǒng děng yì shòu lù wěi wèi fú yìn rǎo yóu chuán
而礼部吏侯永等亦受赂,伪为符印,扰邮传。
hái zhì guǎng dōng míng jǔ yǔ duān yà zhì bèi zhēng yán suì yǔ tóng shì péng wàn chūn děng jié shā zhī jǐn qǔ qí cái wù
还至广东,明举与端亚智辈争言,遂与同事彭万春等劫杀之,尽取其财物。
shì jué dǎi rù jīng
事觉,逮入京。
míng jǔ líng chí wàn chūn děng zhǎn wáng yǒng jiǎn sǐ fá mǐ sān bǎi shí yǔ zhāng zì hóu yǒng bìng shù biān shàng shū bái yuè yǐ xià jiē yì fá
明举凌迟,万春等斩,王永减死罚米三百石,与张字、侯永并戍边,尚书白钺以下皆议罚。
liú jǐn yīn cǐ zuì jiāng xī rén jiǎn qí jiě é wǔ shí míng shì zhě bù dé rèn jīng zhí
刘瑾因此罪江西人,减其解额五十名,仕者不得任京职。
hòu fó láng jī qiáng jǔ bīng qīn duó qí de wáng sū duān mā mò chū bēn qiǎn shǐ gào nán
后佛郎机强,举兵侵夺其地,王苏端妈末出奔,遣使告难。
shí shì zōng sì wèi chì zé fó láng jī lìng hái qí gù tǔ
时世宗嗣位,敕责佛郎机,令还其故土。
yù xiān luó zhū guó wáng yǐ jiù zāi xù lín zhī yì qì wú yīng zhě mǎn là jiā jìng wèi suǒ miè
谕暹罗诸国王以救灾恤邻之义,迄无应者,满剌加竟为所灭。
shí fó láng jī yì qiǎn shǐ cháo gòng qǐng fēng dǐ guǎng dōng shǒu chén yǐ qí guó sù bù liè wáng huì jī qí shǐ yǐ wén
时佛郎机亦遣使朝贡请封,抵广东,守臣以其国素不列《王会》,羁其使以闻。
zhào yǔ fāng wù zhī zhí qiǎn guī hòu gǎi míng má liù jiǎ yún
诏予方物之直遣归,后改名麻六甲云。
mǎn là jiā suǒ gòng wù yǒu mǎ nǎo zhēn zhū dài mào shān hú shù hè dǐng jīn mǔ hè dǐng suǒ fú bái bì bù xī yáng bù sā hā là xī jiǎo xiàng yá hēi xióng hēi yuán bái jǐ huǒ jī yīng wǔ piàn nǎo qiáng wēi lù sū hé yóu zhī zi huā wū diē ní chén xiāng sù xiāng jīn yín xiāng ā wèi zhī shǔ
满剌加所贡物有玛瑙、珍珠、玳瑁、珊瑚树、鹤顶、金母鹤顶、琐服、白苾布、西洋布、撒哈剌、犀角、象牙、黑熊、黑猿、白麂、火鸡、鹦鹉、片脑、蔷薇露、苏合油、栀子花、乌爹泥、沉香、速香、金银香、阿魏之属。
yǒu shān chū quán liú wèi xī tǔ rén táo shā qǔ xī jiān chéng kuài yuē dòu xī
有山出泉流为溪,土人淘沙取锡煎成块曰斗锡。
tián jí shǎo shōu mín jiē táo shā bǔ yú wèi yè
田瘠少收,民皆淘沙捕鱼为业。
qì hòu cháo rè mù hán
气候朝热暮寒。
nán nǚ chuí jì shēn tǐ yǒu hēi jiān yǒu bái zhě táng rén zhǒng yě
男女椎髻,身体黝黑,间有白者,唐人种也。
sú chún hòu shì dào pō píng
俗淳厚,市道颇平。
zì wèi fó láng jī suǒ pò qí fēng dùn shū
自为佛郎机所破,其风顿殊。
shāng bó xī zhì duō zhí yì sū mén dá là
商舶稀至,多直诣苏门答剌。
rán bì qǔ dào qí guó lǜ bèi yāo jié hǎi lù jǐ duàn
然必取道其国,率被邀劫,海路几断。
qí zì fàn yú zhōng guó zhě zé zhí dá guǎng dōng xiāng shān yù jiē jì bù jué yún
其自贩于中国者,则直达广东香山澳,接迹不绝云。
sū mén dá là zài mǎn là jiā zhī xi
苏门答剌,在满剌加之西。
shùn fēng jiǔ zhòu yè kě zhì
顺风九昼夜可至。
huò yán jí hàn tiáo zhī táng bō sī dà shí èr guó de xī yáng yào huì yě
或言即汉条枝,唐波斯、大食二国地,西洋要会也。
chéng zǔ chū qiǎn shǐ yǐ jí wèi zhào yù qí guó
成祖初,遣使以即位诏谕其国。
yǒng lè èr nián qiǎn fù shǐ wén liáng fǔ xíng rén nìng shàn cì qí qiú zhī jīn wén qǐ róng jǐn shā luó zhāo lái zhī
永乐二年遣副使闻良辅、行人宁善赐其酋织金文绮、绒锦、纱罗招徕之。
zhōng guān yǐn qìng shǐ zhǎo wā biàn dào fù shǐ qí guó
中官尹庆使爪哇,便道复使其国。
sān nián zhèng hé xià xī yáng fù yǒu cì
三年,郑和下西洋,复有赐。
hé wèi zhì qí qiú zǎi nú lǐ ā bì dīng yǐ qiǎn shǐ suí qìng rù cháo gòng fāng wù
和未至,其酋宰奴里阿必丁已遣使随庆入朝,贡方物。
zhào fēng wèi sū mén dá là guó wáng cì yìn gào cǎi bì xí yī
诏封为苏门答剌国王,赐印诰、彩币、袭衣。
suì bǐ nián rù gòng zhōng chéng zǔ shì bù jué
遂比年入贡,终成祖世不绝。
zhèng hé fán sān shǐ qí guó
郑和凡三使其国。
xiān shì qí wáng zhī fù yǔ lín guó huā miàn wáng zhàn zhōng shǐ sǐ
先是,其王之父与邻国花面王战,中矢死。
wáng zǐ nián yòu wáng qī hào yú zhòng yuē shú néng wéi wǒ bào chóu zhě wǒ yǐ wéi fu yǔ gòng guó shì
王子年幼,王妻号于众曰:“孰能为我报仇者,我以为夫,与共国事。
yǒu yú wēng wén zhī lǜ guó rén wǎng jī guó qí wáng ér hái
”有渔翁闻之,率国人往击,馘其王而还。
wáng qī suì yǔ zhī hé chēng wéi lǎo wáng
王妻遂与之合,称为老王。
jì ér wáng zǐ nián zhǎng qián yǔ bù lǐng móu shā lǎo wáng ér xí qí wèi
既而王子年长,潜与部领谋,杀老王而袭其位。
lǎo wáng dì sū gàn là táo shān zhōng lián nián lǜ zhòng qīn rǎo
老王弟苏干剌逃山中,连年率众侵扰。
shí sān nián hé fù zhì qí guó sū gàn là yǐ bān cì bù jí jǐ nù tǒng shù wàn rén yāo jī
十三年,和复至其国,苏干剌以颁赐不及己,怒,统数万人邀击。
hé lēi bù zú jí guó rén yù zhī dà pò zéi zhòng zhuī zhì nán bó lì guó fú yǐ guī
和勒部卒及国人御之,大破贼众,追至南渤利国,俘以归。
qí wáng qiǎn shǐ rù xiè
其王遣使入谢。
xuān dé yuán nián qiǎn shǐ rù hè
宣德元年遣使入贺。
wǔ nián dì yǐ wài fán gòng shǐ duō bù zhì qiǎn hé jí wáng jǐng hóng biàn lì zhū guó bān zhào yuē zhèn gōng yīng tiān mìng zhī chéng tài zǔ gāo huáng dì tài zōng wén huáng dì rén zōng zhāo huáng dì dà tǒng jūn lín wàn bāng tǐ zǔ zōng zhī zhì rén pǔ jí níng yú shù lèi
五年,帝以外蕃贡使多不至,遣和及王景弘遍历诸国,颁诏曰:“朕恭膺天命,祗承太祖高皇帝、太宗文皇帝、仁宗昭皇帝大统,君临万邦,体祖宗之至仁,普辑宁于庶类。
yǐ dà shè tiān xià jì yuán xuān dé
已大赦天下,纪元宣德。
ěr zhū fān guó yuǎn zài hǎi wài wèi yǒu wén zhī
尔诸蕃国,远在海外,未有闻知。
cí qiǎn tài jiàn zhèng hé wáng jǐng hóng děng jī zhào wǎng yù qí gè jìng tiān dào fǔ rén mín gòng xiǎng tài píng zhī fú
兹遣太监郑和、王景弘等赍诏往谕,其各敬天道,抚人民,共享太平之福。
fán lì èr shí yú guó sū mén dá là yǔ yān
”凡历二十余国,苏门答剌与焉。
míng nián qiǎn shǐ rù gòng zhě zài
明年遣使入贡者再。
bā nián gòng qí lín
八年贡麒麟。
jiǔ nián wáng dì hā lì zhī hàn lái cháo zú yú jīng
九年,王弟哈利之汉来朝,卒于京。
dì mǐn zhī zèng hóng lú shǎo qīng cì gào yǒu sī zhì sāng zàng zhì shǒu zhǒng hù
帝悯之,赠鸿胪少卿,赐诰,有司治丧葬,置守冢户。
shí jǐng hóng zài shǐ qí guó wáng qiǎn dì hā ní zhě hǎn suí rù cháo
时景弘再使其国,王遣弟哈尼者罕随入朝。
míng nián zhì yán wáng lǎo bù néng zhì shì qǐng chuán wèi yú zi
明年至,言王老不能治事,请传位于子。
nǎi fēng qí zi ā bo sài yì de wèi guó wáng zì shì gòng shǐ jiàn xī
乃封其子阿卜赛亦的为国王,自是贡使渐稀。
chéng huà èr shí èr nián qí shǐ zhě zhì guǎng dōng yǒu sī yàn wú yìn xìn kān hé nǎi cáng qí biǎo yú kù què hái qí shǐ
成化二十二年,其使者至广东,有司验无印信勘合,乃藏其表于库,却还其使。
bié qiǎn fān rén shū gòng wù jīng shī shāo yǒu gěi cì
别遣番人输贡物京师,稍有给赐。
zì hòu gòng shǐ bù zhì
自后贡使不至。
dài wàn lì jiān guó liǎng yì xìng
迨万历间,国两易姓。
qí shí wèi wáng zhě rén nú yě
其时为王者,人奴也。
nú zhī zhǔ wèi guó dà chén wò bīng bǐng
奴之主为国大臣,握兵柄。
nú jié xiá zhǔ shǐ mù xiàng xiàng féi
奴桀黠,主使牧象,象肥。
bǐ jiān yú shuì rì yǐ dà yú fèng qí zhǔ
俾监鱼税,日以大鱼奉其主。
zhǔ dà xǐ bǐ jǐ shì zuǒ yòu
主大喜,俾给事左右。
yī rì suí zhǔ rù cháo jiàn wáng zūn yán ruò shén zhǔ jū gōng wéi jǐn chū wèi zhǔ yuē zhǔ hé gōng zhī shén
一日随主入朝,见王尊严若神,主鞠躬惟谨,出谓主曰:“主何恭之甚?
zhǔ yuē bǐ wáng yě yān gǎn kàng
”主曰:“彼王也,焉敢抗。
yuē zhǔ dì bù yù wáng ěr yù zhī zhǔ jí wáng yǐ
”曰:“主第不欲王尔,欲之,主即王矣。
zhǔ chà huà tuì zhī
”主诧,叱退之。
tā rì yòu jìn yuē wáng zuǒ yòu shì wèi shǎo zhǔ yōng zhòng bīng chū zhèn bì rù cí qǐng yǐ nú cóng
他日又进曰:“王左右侍卫少,主拥重兵出镇,必入辞,请以奴从。
zhǔ yán yǒu jī shì qǐ píng zuǒ yòu wáng bì bù yí
主言有机事,乞屏左右,王必不疑。
nú chéng jiàn là shā zhī fèng zhǔ wèi wáng yóu fǎn zhǎng ěr
奴乘间剌杀之,奉主为王,犹反掌耳。
zhǔ cóng zhī nú guǒ shā wáng dà hū yuē wáng bù dào wú shā zhī
”主从之,奴果杀王,大呼曰:“王不道,吾杀之。
wú zhǔ jí wáng yǐ
吾主即王矣。
gǎn yì yì zhě chǐ cǐ rèn
敢异议者,齿此刃!
zhòng shè fú bù gǎn dòng qí zhǔ suì cuàn wèi rèn nú wèi xīn fù wěi yǐ bīng bǐng
”众慑服不敢动,其主遂篡位,任奴为心腹,委以兵柄。
wèi jǐ nú fù shā zhǔ ér dài zhī
未几,奴复杀主而代之。
nǎi dà wéi fáng wèi zhí qí gōng jiàn liù mén bù dé lán rù suī xūn guì bù dé dài dāo shàng diàn
乃大为防卫,拓其宫,建六门,不得阑入,虽勋贵不得带刀上殿。
chū chéng xiàng xiàng jià tíng ér wéi qí wài rú shì zhě bǎi yú bǐ rén mò cè wáng suǒ zài
出乘象,象驾亭而帷其外,如是者百余,俾人莫测王所在。
qí guó sú pō chún chū yán róu mèi wéi wáng hǎo shā
其国俗颇淳,出言柔媚,惟王好杀。
suì shā shí yú rén qǔ qí xuè yù shēn wèi kě chú jí
岁杀十余人,取其血浴身,谓可除疾。
gòng wù yǒu bǎo shí mǎ jié shuǐ jīng shí qīng huí huí qīng shàn mǎ xī niú lóng xián xiāng chén xiāng sù xiāng mù xiāng dīng xiāng jiàng zhēn xiāng dāo gōng xī suǒ fú hú jiāo sū mù liú huáng zhī shǔ
贡物有宝石、玛絜、水晶、石青、回回青、善马、犀牛、龙涎香、沉香、速香、木香、丁香、降真香、刀、弓、锡、锁服、胡椒、苏木、硫黄之属。
huò bó zhì mào yì chēng píng
货舶至,贸易称平。
de běn jí wú mài yǒu hé hé yī suì èr rěn
地本瘠,无麦有禾,禾一岁二稔。
sì fāng shāng gǔ fú còu
四方商贾辐辏。
huá rén wǎng zhě yǐ de yuǎn jià gāo huò lì bèi tā guó
华人往者,以地远价高,获利倍他国。
qí qì hòu cháo rú xià mù gè qiū xià yǒu zhàng qì
其气候朝如夏,墓各秋,夏有瘴气。
fù rén luǒ tǐ wéi yāo wéi yī bù
妇人裸体,惟腰围一布。
qí tā fēng sú lèi mǎn là jiā
其他风俗类满剌加。
cuàn shì hòu yì guó míng yuē yǎ qí
篡弑后,易国名曰哑齐。
xū wén dá nà
须文达那,
hóng wǔ shí liù nián
洪武十六年,
guó wáng shū dàn má lēi wù dá fén qiǎn shǐ ǎn bā r lái cháo
国王殊旦麻勒兀达朌遣使俺八儿来朝,
gòng mǎ èr pǐ
贡马二匹,
yòu bì bù shí wǔ pǐ
幼苾布十五匹,
gé zhe bù rù de lì bù gè èr pǐ
隔著布、入的力布各二匹,
huā mǎn zhí de èr
花满直地二,
fān mián zhí de èr
番绵直地二,
dōu luó mián èr jīn
兜罗绵二斤,
sā là bā èr gè
撒剌八二个,
yòu lài gé zhe yí gè
幼赖革著一个,
sā hā là yí gè
撒哈剌一个,
jí qiáng wēi shuǐ chén xiāng jiàng xiāng sù xiāng zhū wù
及蔷薇水、沉香、降香、速香诸物。
mìng cì wáng dà tǒng lì qǐ luó bǎo chāo shǐ chén xí yī
命赐王《大统历》、绮罗、宝钞,使臣袭衣。
huò yán xū wén dá nà jí sū mén dá là hóng wǔ shí suǒ gèng rán qí gòng wù yǔ wáng zhī míng jiē bù tóng wú kě kǎo
或言须文达那即苏门答剌,洪武时所更,然其贡物与王之名皆不同,无可考。
sū lù de jìn bó ní dū pó
苏禄,地近浡泥、阇婆。
hóng wǔ chū fā bīng qīn bó ní dà huò yǐ dū pó yuán bīng zhì nǎi hái
洪武初,发兵侵浡泥,大获,以阇婆援兵至,乃还。
yǒng lè shí wǔ nián qí guó dōng wáng ba dōu gé ba hā là xī wáng má hā là huà gé là má dīng tóng wáng qī ba dōu gé ba là bo bìng lǜ qí jiā shǔ tóu mù fán sān bǎi sì shí yú rén fú hǎi cháo gòng jìn jīn lòu biǎo wén xiàn zhēn zhū bǎo shí dài mào zhū wù
永乐十五年,其国东王巴都葛叭哈剌、西王麻哈剌叱葛剌麻丁、峒王妻叭都葛巴剌卜并率其家属头目凡三百四十余人,浮海朝贡,进金镂表文,献珍珠、宝石、玳瑁诸物。
lǐ zhī ruò mǎn là jiā xún bìng fēng wèi guó wáng
礼之若满剌加,寻并封为国王。
cì yìn gào xí yī guàn dài jí ān mǎ yí zhàng qì wù qí cóng zhě yì cì guàn dài yǒu chà
赐印诰、袭衣、冠带及鞍马、仪仗器物,其从者亦赐冠带有差。
jū èr shí qī rì sān wáng cí guī
居二十七日,三王辞归。
gè cì yù dài yī huáng jīn bǎi bái jīn èr qiān luó jǐn wén qǐ èr bǎi bó sān bǎi chāo wàn dìng qián èr qiān mín jīn xiù mǎng lóng qí lín yī gè yī
各赐玉带一,黄金百,白金二千,罗锦文绮二百,帛三百,钞万锭,钱二千缗,金绣蟒龙、麒麟衣各一。
dōng wáng cì dé zhōu zú yú guǎn
东王次德州,卒于馆。
dì qiǎn guān cì jì mìng yǒu sī yíng zàng lēi bēi mù dào shì yuē gōng dìng liú qī qiè qiàn cóng shí rén shǒu mù sì bì sān nián sàng qiǎn guī
帝遣官赐祭,命有司营葬,勒碑墓道,谥曰恭定,留妻妾傔从十人守墓,俟毕三年丧遣归。
nǎi qiǎn shǐ jī chì yù qí zhǎng zǐ dōu mǎ hán yuē ěr fù zhī zūn zhōng guó gōng lǜ jiā shǔ péi chén yuǎn shè hǎi dào wàn lǐ lái cháo
乃遣使赍敕谕其长子都马含曰:“尔父知尊中国,躬率家属陪臣,远涉海道,万里来朝。
zhèn juàn qí chéng kǔn yǐ xī wáng fēng yōu jiā cì lài qiǎn guān hù guī
朕眷其诚悃,已锡王封,优加赐赉,遣官护归。
zhōu cì dé zhōu zāo jí yǔn mò
舟次德州,遭疾殒殁。
zhèn wén zhī shēn wéi āi dào yǐ zàng jì rú lǐ
朕闻之,深为哀悼,已葬祭如礼。
ěr yǐ dí cháng wèi guó rén suǒ shǔ yi jí jì chéng yòng suí fān fú
尔以嫡长,为国人所属,宜即继承,用绥藩服。
jīn tè fēng ěr wèi sū lù guó dōng wáng
今特封尔为苏禄国东王。
ěr shàng yì dǔ zhōng zhēn jìng chéng tiān dào yǐ fù juàn huái yǐ jì ěr fù zhī zhì
尔尚益笃忠贞,敬承天道,以副眷怀,以继尔父之志。
qīn zāi
钦哉。
shí bā nián xī wáng qiǎn shǐ rù gòng
十八年,西王遣使入贡。
shí jiǔ nián dōng wáng mǔ qiǎn wáng shū ba dōu jiā sū lǐ lái cháo gòng dà zhū yī qí zhòng qī liǎng yǒu jī
十九年,东王母遣王叔叭都加苏里来朝,贡大珠一,其重七两有奇。
èr shí yī nián dōng wáng fēi hái guó hòu cì qiǎn zhī
二十一年,东王妃还国,厚赐遣之。
míng nián rù gòng zì hòu bù fù zhì
明年入贡,自后不复至。
wàn lì shí fó láng jī lǚ gōng zhī chéng jù shān xiǎn qì bù néng xià
万历时,佛郎机屡攻之,城据山险,迄不能下。
qí guó yú gǔ wú suǒ kǎo
其国,于古无所考。
de jí guǎ sù mài mín lǜ shí yú xiā zhǔ hǎi wèi yán niàng zhe wèi jiǔ zhī zhú wèi bù
地瘠寡粟麦,民率食鱼虾,煮海为盐,酿蔗为酒,织竹为布。
qì hòu cháng rè
气候常热。
yǒu zhū chí yè wàng zhī guāng fú shuǐ miàn
有珠池,夜望之,光浮水面。
tǔ rén yǐ zhū yǔ huá rén shì yì dà zhě lì shù shí bèi
土人以珠与华人市易,大者利数十倍。
shāng bó jiāng fǎn zhé liú shù rén wéi zhì jì qí zài lái
商舶将返,辄留数人为质,冀其再来。
qí páng jìn guó míng gāo yào chū dài mào
其旁近国名高药,出玳瑁。
xī yáng suǒ lǐ hóng wǔ èr nián mìng shǐ chén liú shū miǎn yǐ jí wèi zhào yù qí guó
西洋琐里,洪武二年命使臣刘叔勉以即位诏谕其国。
sān nián píng dìng shā mò fù qiǎn shǐ chén bān zhào
三年平定沙漠,复遣使臣颁诏。
qí wáng bié lǐ tí qiǎn shǐ fèng jīn yè biǎo cóng shū miǎn xiàn fāng wù
其王别里提遣使奉金叶表,从叔勉献方物。
cì wén qǐ shā luó zhū wù shén hòu bìng cì dà tǒng lì
赐文绮、纱罗诸物甚厚,并赐《大统历》。
chéng zǔ bān jí wèi zhào yú hǎi wài zhū guó xī yáng yì yǔ yān
成祖颁即位诏于海外诸国,西洋亦与焉。
yǒng lè yuán nián mìng fù shǐ wén liáng fǔ xíng rén nìng shàn shǐ qí guó cì róng jǐn wén qǐ shā luó
永乐元年命副使闻良辅、行人宁善使其国,赐绒锦、文绮、纱罗。
yǐ fù mìng zhōng guān mǎ bīn wǎng shǐ cì rú qián
已,复命中官马彬往使,赐如前。
qí wáng jí qiǎn shǐ lái gòng fù zǎi hú jiāo yǔ mín shì
其王即遣使来贡,附载胡椒与民市。
yǒu sī qǐng zhēng shuì mìng wù zhēng
有司请征税,命勿征。
èr shí yī nián xié gǔ lǐ ā dān děng shí wǔ guó lái gòng
二十一年偕古里、阿丹等十五国来贡。
suǒ lǐ jìn xī yáng suǒ lǐ ér chà xiǎo
琐里,近西洋琐里而差小。
hóng wǔ sān nián mìng shǐ chén tǎ hǎi tiē mù ér jī zhào fǔ yù qí guó
洪武三年,命使臣塔海帖木儿赍诏抚谕其国。
wǔ nián wáng bo nà de qiǎn shǐ fèng biǎo cháo gòng bìng xiàn qí guó tǔ de shān chuān tú
五年,王卜纳的遣使奉表朝贡,并献其国土地山川图。
dì gù zhōng shū shěng chén yuē xī yáng zhū guó sù chēng yuǎn fān shè hǎi ér lái nán jì suì yuè
帝顾中书省臣曰:“西洋诸国素称远蕃,涉海而来,难计岁月。
qí cháo gòng wú lùn shū cù hòu wǎng báo lái kě yě
其朝贡无论疏数,厚往薄来可也。
nǎi cì dà tǒng lì jí jīn zhī wén qǐ shā luó gè sì pǐ shǐ zhě yì cì bì bó yǒu chà
”乃赐《大统历》及金织文绮、纱罗各四匹,使者亦赐币帛有差。
lǎn bāng zài xī nán hǎi zhōng
览邦,在西南海中。
hóng wǔ jiǔ nián wáng xī lǐ mǎ hā là zhá de là zhá qiǎn shǐ fèng biǎo lái gòng
洪武九年,王昔里马哈剌札的剌札遣使奉表来贡。
zhào cì qí wáng zhī jīn wén qǐ shā luó shǐ zhě yàn cì rú zhì
诏赐其王织金文绮、纱罗,使者宴赐如制。
yǒng lè xuān dé zhōng cháng fù lín guó cháo gòng
永乐、宣德中,尝附邻国朝贡。
qí de duō shā lì má mài zhī wài wú tā zhǒng
其地多沙砾,麻麦之外无他种。
shāng gǔ xiān zhì
商贾鲜至。
shān tǎn yǐ wú fēng luán shuǐ yì qiǎn zhuó
山坦迤无峰峦,水亦浅浊。
sú hǎo fú qín sài sì
俗好佛,勤赛祀。
jué gòng kǒng què mǎ tán xiāng jiàng xiāng hú jiāo sū mù
厥贡,孔雀、马、檀香、降香、胡椒、苏木。
jiāo yì yòng qián
交易用钱。
dàn ba yì xī nán hǎi zhōng guó
淡巴,亦西南海中国。
hóng wǔ shí nián qí wáng fú hē sī luō qiǎn shǐ shàng biǎo gòng fāng wù cì lài yǒu chà
洪武十年,其王佛喝思罗遣使上表,贡方物,赐赉有差。
qí guó shí chéng wǎ wū
其国,石城瓦屋。
wáng shèng yú guān kuà mǎ yǒu zhōng guó wēi yí
王乘舆,官跨马,有中国威仪。
tǔ yǎn shuǐ qīng cǎo mù chàng mào xù chǎn shén huǒ
土衍水清,草木畅茂,畜产甚伙。
nán nǚ qín yú gēng zhī shì yǒu mào yì yě wú kòu dào chēng lè tǔ yān
男女勤于耕织,市有贸易,野无寇盗,称乐土焉。
jué gòng bì bù dōu luó mián bèi chén xiāng sù xiāng tán xiāng hú jiāo
厥贡,苾布、兜罗绵被、沉香、速香、檀香、胡椒。
bǎi huā jū xī nán hǎi zhōng
百花,居西南海中。
hóng wǔ shí yī nián qí wáng là dīng là zhě wàng shā qiǎn shǐ fèng jīn yè biǎo gòng bái lù hóng hóu guī tǒng dài mào kǒng què yīng wǔ wā wā dào guà niǎo jí hú jiāo xiāng là zhū wù
洪武十一年,其王剌丁剌者望沙遣使奉金叶表,贡白鹿、红猴、龟筒、玳瑁、孔雀、鹦鹉、哇哇倒挂鸟及胡椒、香、蜡诸物。
zhào cì wáng jí shǐ zhě qǐ bì xí yī yǒu chà
诏赐王及使者绮、币、袭衣有差。
guó zhōng qì hòu héng yù wú shuāng xuě duō qí huā yì huì gù míng bǎi huā
国中气候恒燠,无霜雪,多奇花异卉,故名百花。
mín fù ráo shàng shì jiào
民富饶,尚释教。
péng hēng zài xiān luó zhī xi
彭亨,在暹罗之西。
hóng wǔ shí yī nián qí wáng má hā là rě dá ráo qiǎn shǐ jī jīn yè biǎo gòng fān nú liù rén jí fāng wù yàn lài rú lǐ
洪武十一年,其王麻哈剌惹答饶遣使赍金叶表,贡番奴六人及方物,宴赉如礼。
yǒng lè jiǔ nián wáng ba là mì suǒ là dá luō xi ní qiǎn shǐ rù gòng
永乐九年,王巴剌密琐剌达罗息泥遣使入贡。
shí nián zhèng hé shǐ qí guó
十年,郑和使其国。
shí èr nián fù rù gòng
十二年,复入贡。
shí sì nián yǔ gǔ lǐ zhǎo wā zhū guó xié gòng fù lìng zhèng hé bào zhī
十四年,与古里、爪哇诸国偕贡,复令郑和报之。
qí guó tǔ tián wò qì hòu cháng wēn mǐ sù ráo zú zhǔ hǎi wèi yán niàng yē jiāng wèi jiǔ
其国,土田沃,气候常温,米粟饶足,煮海为盐,酿椰浆为酒。
shàng xià qīn xiá wú kòu zéi
上下亲狎,无寇贼。
rán huò yú guǐ shén kè xiāng mù wèi xiàng shā rén jì sài yǐ ráng zāi qí fú
然惑于鬼神,刻香木为像,杀人祭赛,以禳灾祈福。
suǒ gòng yǒu xiàng yá piàn nǎo rǔ xiāng sù xiāng tán xiāng hú jiāo sū mù zhī shǔ
所贡有象牙、片脑、乳香、速香、檀香、胡椒、苏木之属。
zhì wàn lì shí yǒu róu fó guó fù wáng zǐ qǔ péng hēng wáng nǚ jiāng hūn fù wáng sòng zi zhì péng hēng péng hēng wáng zhì jiǔ qīn qī bì huì
至万历时,有柔佛国副王子娶彭亨王女,将婚,副王送子至彭亨,彭亨王置酒,亲戚毕会。
pó luō guó wáng zi wèi péng hēng wáng mèi xù jǔ shāng xiàn fù wáng ér shǒu zhǐ yǒu jù zhū shén měi fù wáng yù zhī xǔ yǐ zhòng huì
婆罗国王子为彭亨王妹婿,举觞献副王,而手指有巨珠甚美,副王欲之,许以重贿。
wáng zǐ jìn bù yú fù wáng nù jí guī guó fā bīng lái gōng
王子靳不予,副王怒,即归国发兵来攻。
péng hēng rén chū bù yì bù zhàn zì kuì
彭亨人出不意,不战自溃。
wáng yǔ pó luō wáng zǐ bēn jīn shān
王与婆罗王子奔金山。
bó ní guó wáng wáng fēi xiōng yě wén zhī lǜ zhòng lái yuán
浡泥国王,王妃兄也,闻之,率众来援。
fù wáng nǎi dà sì fén lüě ér qù
副王乃大肆焚掠而去。
dàng shì shí guó zhōng guǐ kū sān rì rén mín bàn sǐ
当是时,国中鬼哭三日,人民半死。
bó ní wáng yíng qí mèi guī péng hēng wáng suí zhī ér mìng qí zhǎng zǐ shè guó
浡泥王迎其妹归,彭亨王随之,而命其长子摄国。
yǐ wáng fù wèi cì zǐ sù xiōng hàn suì dú shā qí fù shì qí xiōng zì lì
已,王复位,次子素凶悍,遂毒杀其父,弑其兄自立。
nà gū ér yǐ sū mén dá là zhī xi rǎng xiāng jiē
那孤儿,以苏门答剌之西,壤相接。
de xiá zhǐ qiān yú jiā
地狭,止千余家。
nán zǐ jiē yǐ mò là miàn wèi huā shòu zhī zhuàng gù yòu míng huā miàn guó
男子皆以墨剌面为花兽之状,故又名花面国。
náo tóu luǒ tǐ nán nǚ zhǐ dān bù wéi yāo
猱头裸体,男女止单布围腰。
rán sú chún tián zú dào hé qiáng bù qīn ruò fù bù jiāo pín xī zì gēng ér shí wú kòu dào
然俗淳,田足稻禾,强不侵弱,富不骄贫,悉自耕而食,无寇盗。
yǒng lè zhōng zhèng hé shǐ qí guó
永乐中,郑和使其国。
qí qiú zhǎng cháng rù gòng fāng wù
其酋长常入贡方物。
lí fá zài nà gū ér zhī xi
黎伐,在那孤儿之西。
nán dà shān běi dà hǎi xi jiē nán bó lì
南大山,北大海,西接南渤利。
jū mín sān qiān jiā tuī yī rén wéi zhǔ
居民三千家,推一人为主。
lì sū mén dá là shēng yīn fēng sú duō yǔ zhī tóng
隶苏门答剌,声音风俗多与之同。
yǒng lè zhōng cháng suí qí shǐ chén rù gòng
永乐中,尝随其使臣入贡。
nán bó lì zài sū mén dá là zhī xi
南渤利,在苏门答剌之西。
shùn fēng sān rì yè kě zhì
顺风三日夜可至。
wáng jí jū mín jiē huí huí rén jǐn qiān yú jiā
王及居民皆回回人,仅千余家。
sú pǔ shí de shǎo gǔ rén duō shí yú xiā
俗朴实,地少谷,人多食鱼虾。
xī běi hǎi zhōng yǒu shān shén gāo dà yuē mào shān qí xi fù dà hǎi míng nà méi lí yáng xi lái yáng chuán jù wàng cǐ shān wéi zhǔn
西北海中有山甚高大,曰帽山,其西复大海,名那没黎洋,西来洋船俱望此山为准。
jìn shān qiǎn shuǐ nèi shēng shān hú shù gāo zhě sān chǐ xǔ
近山浅水内,生珊瑚树,高者三尺许。
yǒng lè shí nián qí wáng mǎ hā má shā qiǎn shǐ fù sū mén dá là shǐ rù gòng
永乐十年,其王马哈麻沙遣使附苏门答剌使入贡。
cì qí shǐ xí yī cì wáng yìn gào jǐn qǐ luō shā cǎi bì
赐其使袭衣,赐王印诰、锦绮、罗纱、彩币。
qiǎn zhèng hé fǔ yù qí guó
遣郑和抚谕其国。
zhōng chéng zǔ shí bǐ nián rù gòng qí wáng zǐ shā zhě hǎn yì qiǎn shǐ rù gòng
终成祖时,比年入贡,其王子沙者罕亦遣使入贡。
xuān dé wǔ nián zhèng hé biàn cì zhū guó nán bó lì yì yǔ yān
宣德五年,郑和遍赐诸国,南渤利亦与焉。
ā lǔ yī míng yǎ lǔ jìn mǎn là jiā
阿鲁,一名哑鲁,近满剌加。
shùn fēng sān rì yè kě dá
顺风三日夜可达。
fēng sú qì hòu dà lèi sū mén dá là
风俗、气候大类苏门答剌。
tián jí shǎo shōu shèng yì bā jiāo yē zi wèi shí
田瘠少收,盛艺芭蕉、椰子为食。
nán nǚ jiē luǒ tǐ yǐ bù wéi yāo
男女皆裸体,以布围腰。
yǒng lè jiǔ nián wáng sù lǔ táng hū xiān qiǎn shǐ fù gǔ lǐ zhū guó rù gòng
永乐九年,王速鲁唐忽先遣使附古里诸国入贡。
cì qí shǐ guàn dài cǎi bì bǎo chāo qí wáng yì yǒu cì
赐其使冠带、彩币、宝钞,其王亦有赐。
shí nián zhèng hé shǐ qí guó
十年,郑和使其国。
shí qī nián wáng zǐ duàn ā là shā qiǎn shǐ rù gòng
十七年,王子段阿剌沙遣使入贡。
shí jiǔ nián èr shí yī nián zài rù gòng
十九年、二十一年,再入贡。
xuān dé wǔ nián zhèng hé shǐ zhū fān yì yǒu cì
宣德五年,郑和使诸蕃,亦有赐。
qí hòu gòng shǐ bù zhì
其后贡使不至。
róu fó jìn péng hēng yī míng wū dīng jiāo lín
柔佛,近彭亨,一名乌丁礁林。
yǒng lè zhōng zhèng hé biàn lì xī yáng wú róu fó míng
永乐中,郑和遍历西洋,无柔佛名。
huò yán hé céng jīng dōng xī dǔ shān jīn cǐ shān zhèng zài qí de yí jí dōng xī dǔ
或言和曾经东西竺山,今此山正在其地,疑即东西竺。
wàn lì jiān qí qiú hǎo gòu bīng lín guó dīng jī yí péng hēng lǚ bèi qí huàn
万历间,其酋好构兵,邻国丁机宜、彭亨屡被其患。
huá rén fàn tā guó zhě duō jiù zhī mào yì shí huò yāo zhì qí guó
华人贩他国者多就之贸易,时或邀至其国。
guó zhōng fù máo wèi wū liè mù wèi chéng huán yǐ chí
国中覆茅为屋,列木为城,环以池。
wú shì tōng shāng yú wài yǒu shì zé zhào mù wèi bīng chēng qiáng guó yān
无事通商于外,有事则召募为兵,称强国焉。
de bù chǎn gǔ cháng yì mǐ yú lín rǎng
地不产谷,常易米于邻壤。
nán zǐ tì fā tú xiǎn pèi dāo nǚ zǐ xù fā zhuī jié qí qiú zé pèi shuāng dāo
男子薙发徒跣佩刀,女子蓄发椎结,其酋则佩双刀。
zì yòng jiāo zhào yè yǐ dāo cì zhī
字用茭曌叶,以刀刺之。
hūn yīn yì lùn mén fá
婚姻亦论门阀。
wáng yòng jīn yín wèi shí qì qún xià zé yòng cí
王用金银为食器,群下则用磁。
wú bǐ zhù
无匕箸。
sú hǎo chí zhāi jiàn xīng fāng shí
俗好持斋,见星方食。
jié xù yǐ sì yuè wèi suì shǒu
节序以四月为岁首。
jū sāng fù rén tì fā nán zǐ zé zhòng tì sǐ zhě jiē huǒ zàng
居丧,妇人薙发,男子则重薙,死者皆火葬。
suǒ chǎn yǒu xī xiàng dài mào piàn nǎo mò yào xuè jié xī là jiā wén diàn mù mián huā bīng láng hǎi cài wō yàn xī guó mǐ qí jí shì zhī shǔ
所产有犀、象、玳瑁、片脑、没药、血竭、锡、蜡、嘉文簟、木棉花、槟榔、海菜、窝燕、西国米、跂吉柿之属。
shǐ qí guó jí níng rén wèi dà kù zhōng yú wáng wèi wáng suǒ yǐ xìn
始其国吉宁仁为大库,忠于王,为王所倚信。
wáng dì yǐ xiōng shū jǐ qián shā zhī
王弟以兄疏己,潜杀之。
hòu chū xíng duò mǎ sǐ zuǒ yòu xián jiàn jí níng rén wèi suì zì shì jiā jiā sì zhī
后出行堕马死,左右咸见吉宁仁为祟,自是家家祀之。
dīng jī yí zhǎo wā shǔ guó yě fú yuán shén xiá jǐn qiān yú jiā
丁机宜,爪哇属国也,幅员甚狭,仅千余家。
róu fó xiá ér xióng dīng jī yí yǔ jiē rǎng shí bèi qí huàn
柔佛黠而雄,丁机宜与接壤,时被其患。
hòu yǐ hòu bì qiú hūn shāo huò níng chǔ
后以厚币求婚,稍获宁处。
qí guó yǐ mù wèi chéng
其国以木为城。
qiú suǒ jū páng liè zhōng gǔ lóu chū rù chéng xiàng
酋所居,旁列钟鼓楼,出入乘象。
yǐ shí yuè wèi suì shǒu
以十月为岁首。
xìng hǎo jié qiú suǒ shí dàn jiē gōng zì gē pēng
性好洁,酋所食啖,皆躬自割烹。
mín sú lèi zhǎo wā wù chǎn xī rú róu fó
民俗类爪哇,物产悉如柔佛。
jiǔ jìn shén yán yǒu cháng shuì
酒禁甚严,有常税。
rán dà jiā jiē bù yǐn wéi xì mín wú jí zhě yǐn zhī qí cáo ǒu xián fēi xiào
然大家皆不饮,维细民无籍者饮之,其曹偶咸非笑。
hūn zhě nán wǎng nǚ jiā chí qí mén hù gù shēng nǚ shèng nán
婚者,男往女家持其门户,故生女胜男。
sàng yòng huǒ zàng
丧用火葬。
huá rén wǎng shāng jiāo yì shèn píng
华人往商,交易甚平。
zì wèi róu fó suǒ pò wǎng zhě yì xiān
自为柔佛所破,往者亦鲜。
ba là xi qù zhōng guó jué yuǎn
巴剌西,去中国绝远。
zhèng dé liù nián qiǎn shǐ chén shā dì bái rù gòng yán qí guó zài nán hǎi shǐ fèng wáng mìng lái cháo zhōu xíng sì nián bàn zāo fēng piāo zhì xi lán hǎi zhōu huài zhǐ cún yī xiǎo tǐng yòu piāo liú bā rì zhì de jí líng guó jū yī nián
正德六年遣使臣沙地白入贡,言其国在南海,始奉王命来朝,舟行四年半,遭风飘至西澜海,舟坏,止存一小艇,又飘流八日,至得吉零国,居一年。
zhì mì de jū bā yuè
至秘得,居八月。
nǎi zūn lù xíng yuè èr shí liù rì dǐ xiān luó yǐ qíng gào wáng huò cì rì gěi qiě cì fù nǚ sì rén jū sì nián
乃遵陆行,阅二十六日抵暹罗,以情告王,获赐日给,且赐妇女四人,居四年。
qì jīn nián wǔ yuè shǐ fù fān bó rù guǎng dōng de dá què xià
迄今年五月始附番舶入广东,得达阙下。
jìn jīn yè biǎo gòng zǔ mǔ lǜ yī shān hú shù liú lí píng bō li zhǎn gè sì jí mǎ nǎo zhū hú hēi dān zhū wù
进金叶表,贡祖母绿一,珊瑚树、琉璃瓶、玻璃盏各四,及玛瑙珠、胡黑丹诸物。
dì jiā qí yuǎn lái cì lài yǒu jiā
帝嘉其远来,赐赉有加。
fó láng jī jìn mǎn là jiā
佛郎机,近满剌加。
zhèng dé zhōng jù mǎn là jiā de zhú qí wáng
正德中,据满剌加地,逐其王。
shí sān nián qiǎn shǐ chén jiā bì dān mò děng gòng fāng wù qǐng fēng shǐ zhī qí míng
十三年遣使臣加必丹末等贡方物,请封,始知其名。
zhào gěi fāng wù zhī zhí qiǎn hái
诏给方物之直,遣还。
qí rén jiǔ liú bù qù piāo jié xíng lǚ zhì lüè xiǎo ér wèi shí
其人久留不去,剽劫行旅,至掠小儿为食。
yǐ ér yín yuán zhèn shǒu zhōng guì xǔ rù jīng
已而夤缘镇守中贵,许入京。
wǔ zōng nán xún qí shǐ huǒ zhě yà sān yīn jiāng bīn shì dì zuǒ yòu
武宗南巡,其使火者亚三因江彬侍帝左右。
dì shí xué qí yǔ yǐ wéi xì
帝时学其语以为戏。
qí liú huái yuǎn yì zhě yì lüè mǎi liáng mín zhù shì lì zhài wéi jiǔ jū jì
其留怀远驿者,益掠买良民,筑室立寨,为久居计。
shí wǔ nián yù shǐ qiū dào lóng yán mǎn là jiā nǎi chì fēng zhī guó ér fó láng jī gǎn bìng zhī qiě dàn wǒ yǐ lì yāo qiú fēng gòng jué bù kě xǔ
十五年,御史丘道隆言:“满剌加乃敕封之国,而佛郎机敢并之,且啖我以利,邀求封贡,决不可许。
yi què qí shǐ chén míng shì shùn nì lìng hái mǎn là jiā jiāng tǔ fāng xǔ cháo gòng
宜却其使臣,明示顺逆,令还满剌加疆土,方许朝贡。
tǎng zhí mí bù quān bì xí gào zhū fān shēng zuì zhì tǎo
倘执迷不悛,必檄告诸蕃,声罪致讨。
yù shǐ hé áo yán fó láng jī zuì xiōng jiǎo bīng xiè jiào zhū fān dú jīng
”御史何鳌言:“佛郎机最凶狡,兵械较诸蕃独精。
qián suì jià dà bó tū rù guǎng dōng huì chéng pào shēng yīn de
前岁驾大舶突入广东会城,𪿫声殷地。
liú yì zhě wéi zhì jiāo tōng rù dōu zhě jié ào zhēng zhǎng
留驿者违制交通,入都者桀骜争长。
jīn tīng qí wǎng lái mào yì shì bì zhēng dòu shā shāng nán fāng zhī huò dài wú jì jí
今听其往来贸易,势必争斗杀伤,南方之祸殆无纪极。
zǔ zōng cháo gòng yǒu dìng qī fáng yǒu cháng zhì gù lái zhě bù duō
祖宗朝贡有定期,防有常制,故来者不多。
jìn yīn bù zhèng wú tíng jǔ wèi quē shàng gòng xiāng wù bù wèn hé nián lái jí qǔ huò
近因布政吴廷举谓缺上供香物,不问何年,来即取货。
zhì fān bó bù jué yú hǎi shì mán rén zá tà yú zhōu chéng
致番舶不绝于海澨,蛮人杂遝于州城。
jìn fáng jì shū shuǐ dào yì shú
禁防既疏,水道益熟。
cǐ fó láng jī suǒ yǐ chéng jī tū zhì yě
此佛郎机所以乘机突至也。
qǐ xī qū zài yù fān bó jí fān rén qián jū zhě jìn sī tōng yán shǒu bèi zhù yī fāng huò ān
乞悉驱在澳番舶及番人潜居者,禁私通,严守备,庶一方获安。
shū xià lǐ bù yán dào lóng xiān zǎi shùn dé áo jí shùn dé rén gù shēn xī lì hài
”疏下礼部,言:“道隆先宰顺德,鳌即顺德人,故深晰利害。
yi sì mǎn là jiā shǐ chén zhì tíng jié fó láng jī qīn duó lín bāng rǎo luàn nèi dì zhī zuì zòu qǐng chǔ zhì
宜俟满剌加使臣至,廷诘佛郎机侵夺邻邦、扰乱内地之罪,奏请处置。
qí tā xī rú yù shǐ yán
其他悉如御史言。
bào kě
”报可。
yà sān shì dì jiāo shén
亚三侍帝骄甚。
cóng jià rù dōu jū huì tóng guǎn
从驾入都,居会同馆。
jiàn tí dū zhǔ shì liáng zhuō bù qū xī
见提督主事梁焯,不屈膝。
zhuō nù tà zhī
焯怒,挞之。
bīn dà gòu yuē bǐ cháng yǔ tiān zi xī xì kěn guì rǔ xiǎo guān yá
彬大诟曰:“彼尝与天子嬉戏,肯跪汝小官邪?
míng nián wǔ zōng bēng yà sān xià lì
”明年,武宗崩,亚三下吏。
zì yán běn huá rén wèi fān rén suǒ shǐ nǎi fú fǎ jué qí cháo gòng
自言本华人,为番人所使,乃伏法,绝其朝贡。
qí nián qī yuè yòu yǐ jiē jì cháo shǐ wèi cí xié tǔ wù qiú shì
其年七月,又以接济朝使为词,携土物求市。
shǒu chén qǐng chōu fēn rú gù shì zhào fù jù zhī
守臣请抽分如故事,诏复拒之。
qí jiāng bié dōu lú jì yǐ jù pào lì bīng sì lüě mǎn là jiā zhū guó héng xíng hǎi shàng fù lǜ qí shǔ shū shì lì děng jià wǔ zhōu jī pò bā xī guó
其将别都卢既以巨𪿫利兵肆掠满剌加诸国,横行海上,复率其属疏世利等驾五舟,击破巴西国。
jiā jìng èr nián suì kòu xīn huì zhī xi cǎo wān zhǐ huī kē róng bǎi hù wáng yīng ēn yù zhī
嘉靖二年遂寇新会之西草湾,指挥柯荣、百户王应恩御之。
zhuǎn zhàn zhì shāo zhōu xiàng huà rén pān dīng gǒu xiān dēng zhòng qí jìn shēng qín bié dōu lú shū shì lì děng sì shí èr rén zhǎn shǒu sān shí wǔ jí huò qí èr zhōu
转战至稍州,向化人潘丁苟先登,众齐进,生擒别都卢、疏世利等四十二人,斩首三十五级,获其二舟。
yú zéi fù lǜ sān zhōu jiē zhàn
余贼复率三舟接战。
yīng ēn zhèn wáng zéi yì bài dùn
应恩阵亡,贼亦败遁。
guān jūn de qí pào jí míng wéi fó láng jī fù shǐ wāng hóng jìn zhī cháo
官军得其𪿫,即名为佛郎机,副使汪𬭎进之朝。
jiǔ nián qiū hóng lèi guān yòu dū yù shǐ shàng yán jīn sāi shàng dūn tái chéng bǎo wèi cháng bù shè nǎi guān lái zhé zāo róu lìn zhě gài dūn tái zhǐ liào wàng chéng bǎo yòu wú zhì yuǎn zhī jù gù wǎng wǎng shòu kùn
九年秋,𬭎累官右都御史,上言:“今塞上墩台城堡未尝不设,乃冠来辄遭蹂躏者,盖墩台止瞭望,城堡又无制远之具,故往往受困。
dāng yòng chén suǒ jìn fó láng jī qí xiǎo zhǐ èr shí jīn yǐ xià yuǎn kě liù bǎi bù zhě zé yòng zhī dūn tái
当用臣所进佛郎机,其小止二十斤以下,远可六百步者,则用之墩台。
měi dūn yòng qí yī yǐ sān rén shǒu zhī
每墩用其一,以三人守之。
qí dà zhì qī shí jīn yǐ shàng yuǎn kě wǔ liù lǐ zhě zé yòng zhī chéng bǎo
其大至七十斤以上,远可五六里者,则用之城堡。
měi bǎo yòng qí sān yǐ shí rén shǒu zhī
每堡用其三,以十人守之。
wǔ lǐ yī dūn shí lǐ yī bǎo dà xiǎo xiāng yī yuǎn jìn xiāng yìng kòu jiāng wú suǒ róng zú kě zuò shōu bù zhàn zhī gōng
五里一墩,十里一堡,大小相依,远近相应,寇将无所容足,可坐收不战之功。
dì yuè jí cóng zhī
”帝悦,即从之。
huǒ pào zhī yǒu fó láng jī zì cǐ shǐ
火𪿫之有佛郎机自此始。
rán jiàng shì bù shàn yòng qì mò néng zhì kòu yě
然将士不善用,迄莫能制寇也。
chū guǎng dōng wén wǔ guān yuè fèng duō yǐ fān huò dài zhì shì huò zhì zhě guǎ yǒu yì fù xǔ fó láng jī tōng shì zhě
初,广东文武官月俸多以番货代,至是货至者寡,有议复许佛郎机通市者。
jǐ shì zhōng wáng xī wén lì zhēng nǎi dìng lìng zhū fān gòng bù yǐ shí jí kān hé chà shī zhě xī xíng jìn zhǐ yóu shì fān bó jǐ jué
给事中王希文力争,乃定令,诸番贡不以时及勘合差失者,悉行禁止,由是番舶几绝。
xún fǔ lín fù shàng yán yuè zhōng gōng sī zhū fèi duō zī shāng shuì fān bó bù zhì zé gōng sī jiē jiǒng
巡抚林富上言:“粤中公私诸费多资商税,番舶不至,则公私皆窘。
jīn xǔ fó láng jī hù shì yǒu sì lì
今许佛郎机互市有四利。
zǔ zōng shí zhū fān cháng gòng wài yuán yǒu chōu fēn zhī fǎ shāo qǔ qí yú zú gòng yù yòng lì yī
祖宗时诸番常贡外,原有抽分之法,稍取其余,足供御用,利一。
liǎng yuè bǐ suì yòng bīng kù cáng hào jié jí yǐ chōng jūn xiǎng bèi bù yú lì èr
两粤比岁用兵,库藏耗竭,籍以充军饷,备不虞,利二。
yuè xi sù yǎng jǐ yuè dōng xiǎo yǒu zhēng fā jí cuò bàn bù qián ruò fān bó liú tōng zé shàng xià jiāo jì lì sān
粤西素仰给粤东,小有征发,即措办不前,若番舶流通,则上下交济,利三。
xiǎo mín yǐ mào qiān wéi shēng chí yī qián zhī huò jí de zhǎn zhuǎn fàn yì yī shí qí zhōng lì sì
小民以懋迁为生,持一钱之货,即得展转贩易,衣食其中,利四。
zhù guó yù mín liǎng yǒu suǒ lài cǐ yīn mín zhī lì ér lì zhī fēi kāi lì kǒng wèi mín tī huò yě
助国裕民,两有所赖,此因民之利而利之,非开利孔为民梯祸也。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
zì shì fó láng jī de rù xiāng shān yù wéi shì ér qí tú yòu yuè jìng shāng yú fú jiàn wǎng lái bù jué
自是佛郎机得入香山澳为市,而其徒又越境商于福建,往来不绝。
zhì èr shí liù nián zhū wán wèi xún fǔ yán jìn tōng fān
至二十六年,朱纨为巡抚,严禁通番。
qí rén wú suǒ huò lì zé zhěng zhòng fàn zhāng zhōu zhī yuè gǎng wú yǔ
其人无所获利,则整众犯漳州之月港、浯屿。
fù shǐ kē qiáo děng yù què zhī
副使柯乔等御却之。
èr shí bā nián yòu fàn zhào ān
二十八年又犯诏安。
guān jūn yíng jī yú zǒu mǎ xī shēng qín zéi shǒu li guāng tóu děng jiǔ shí liù rén yú dùn qù
官军迎击于走马溪,生擒贼首李光头等九十六人,余遁去。
wán yòng pián yí zhǎn zhī yuàn wán zhě yù shǐ chén jiǔ dé suì hé qí zhuān shàn
纨用便宜斩之,怨纨者御史陈九德遂劾其专擅。
dì qiǎn jǐ shì zhōng dù rǔ zhēn wǎng yàn yán cǐ mǎn là jiā shāng rén suì zhāo hǎi bīn wú lài zhī tú wǎng lái zhōu fàn wú tiě hào liú jié shì wán shàn zì xíng zhū chéng rú yù shǐ suǒ hé
帝遣给事中杜汝祯往验,言此满剌加商人,岁招海滨无赖之徒,往来鬻贩,无僣号流劫事,纨擅自行诛,诚如御史所劾。
wán suì bèi dǎi zì shā
纨遂被逮,自杀。
gài bù zhī mǎn là jiā jí fó láng jī yě
盖不知满剌加即佛郎机也。
zì wán sǐ
自纨死。
hǎi jìn fù chí fó láng jī suì zòng héng hǎi shàng wú suǒ jì
海禁复弛,佛郎机遂纵横海上无所忌。
ér qí shì xiāng shān yù háo jìng zhě zhì zhù shì jiàn chéng xióng jù hǎi pàn ruò yī guó rán jiāng lì bù xiào zhě fǎn shì wéi wài fǔ yǐ
而其市香山澳、壕镜者,至筑室建城,雄踞海畔,若一国然,将吏不肖者反视为外府矣。
háo jìng zài xiāng shān xiàn nán hǔ tiào mén wài
壕镜在香山县南虎跳门外。
xiān shì xiān luó zhàn chéng zhǎo wā liú qiú bó ní zhū guó hù shì jù zài guǎng zhōu shè shì bó sī lǐng zhī
先是,暹罗、占城、爪哇、琉球、浡泥诸国互市,俱在广州,设市舶司领之。
zhèng dé shí yí yú gāo zhōu zhī diàn bái xiàn
正德时,移于高州之电白县。
jiā jìng shí sì nián zhǐ huī huáng qìng nà huì qǐng yú shàng guān yí zhī háo jìng suì shū kè èr wàn jīn fó láng jī suì de hùn rù
嘉靖十四年,指挥黄庆纳贿,请于上官,移之壕镜,岁输课二万金,佛郎机遂得混入。
gāo dòng fēi méng zhì bǐ xiāng wàng mǐn yuè shāng rén qū zhī ruò wù
高栋飞甍,栉比相望,闽、粤商人趋之若鹜。
jiǔ zhī qí lái yì zhòng
久之,其来益众。
zhū guó rén wèi ér bì zhī suì zhuān wèi suǒ jù
诸国人畏而避之,遂专为所据。
sì shí sì nián wěi chēng mǎn cì jiā rù gòng
四十四年伪称满刺加入贡。
yǐ gǎi chēng pú dōu lì jiā
已,改称蒲都丽家。
shǒu chén yǐ wén xià bù yì yán bì fó láng jī jiǎ tuō nǎi què zhī
守臣以闻,下部议,言必佛郎机假托,乃却之。
wàn lì zhōng pò miè lǚ sòng jǐn shàn mǐn yuè hǎi shàng zhī lì shì yì chì
万历中,破灭吕宋,尽擅闽、粤海上之利,势益炽。
zhì sān shí sì nián yòu yú gé shuǐ qīng zhōu jiàn sì gāo liù qī zhàng hóng chǎng qí bì fēi zhōng guó suǒ yǒu
至三十四年,又于隔水青州建寺,高六七丈,闳敞奇閟,非中国所有。
zhī xiàn zhāng dà yóu qǐng huǐ qí gāo yōng bù guǒ
知县张大猷请毁其高墉,不果。
míng nián pān yú jǔ rén lú tíng lóng huì shì rù dōu qǐng jǐn zhú yù zhōng zhū fān chū jū làng bái wài hǎi hái wǒ háo jìng gù dì dāng shì bù néng yòng
明年,番禺举人卢廷龙会试入都,请尽逐澳中诸番,出居浪白外海,还我壕镜故地,当事不能用。
fān rén jì zhù chéng jù hǎi wài zá fān guǎng tōng mào yì zhì wàn yú rén
番人既筑城,聚海外杂番,广通贸易,至万余人。
lì qí tǔ zhě jiē wèi jù mò gǎn jí shén yǒu lì qí bǎo huò yáng jìn ér yīn xǔ zhī zhě
吏其土者,皆畏惧莫敢诘,甚有利其宝货,佯禁而阴许之者。
zǒng dū dài dí zài shì shí sān nián yǎng chéng qí huàn
总督戴翟在事十三年,养成其患。
fān rén yòu qián nì wēi zéi dí shā guān jūn
番人又潜匿倭贼,敌杀官军。
sì shí èr nián zǒng dū zhāng míng gāng xí fān rén qū wēi chū hǎi yīn shàng yán yuè zhī yǒu yù yí yóu jū zhī zài bèi yě
四十二年,总督张鸣冈檄番人驱倭出海,因上言:“粤之有澳夷,犹疽之在背也。
yù zhī yǒu wēi zéi yóu hǔ zhī fù yì yě
澳之有倭贼,犹虎之傅翼也。
jīn yī dàn qū chì bù fèi yī shǐ cǐ shèng tiān zǐ wēi dé suǒ zhì
今一旦驱斥,不费一矢,此圣天子威德所致。
wéi shì wēi qù ér fān shàng cún yǒu wèi yi jiǎo chú zhě yǒu wèi yi yí zhī làng bái wài yáng jiù chuán mào yì zhě gù bīng nán qīng dòng
惟是倭去而番尚存,有谓宜剿除者,有谓宜移之浪白外洋就船贸易者,顾兵难轻动。
ér háo jìng zài xiāng shān nèi dì guān jūn huán hǎi ér shǒu bǐ rì shí suǒ xū xián yǎng yú wǒ yī huái yì zhì wǒ jí zhì qí sǐ mìng
而壕镜在香山内地,官军环海而守,彼日食所需,咸仰于我,一怀异志,我即制其死命。
ruò yí zhī wài yáng zé jù hǎi máng máng jiān guǐ ān jí
若移之外洋,则巨海茫茫,奸宄安诘?
zhì yù ān shī
制御安施?
shì bù rú shēn míng yuē shù nèi bù xǔ yī jiān lán chū wài bù xǔ yī wēi lán rù wú qǐ xìn wú chí fáng xiāng ān wú huàn zhī wèi yù yě
似不如申明约束,内不许一奸阑出,外不许一倭阑入,无启衅,无弛防,相安无患之为愈也。
bù yì cóng zhī
”部议从之。
jū sān nián shè cān jiāng yú zhōng lù yōng mò yíng diào qiān rén shù zhī fáng yù jiàn mì
居三年,设参将于中路雍陌营,调千人戍之,防御渐密。
tiān qǐ yuán nián shǒu chén lǜ qí zhōng wéi huàn qiǎn jiān sī féng cóng lóng děng huǐ qí suǒ zhù qīng zhōu chéng fān yì bù gǎn jù
天启元年,守臣虑其终为患,遣监司冯从龙等毁其所筑青州城,番亦不敢拒。
qí shí dà xī yáng rén lái zhōng guó yì jū cǐ yù
其时,大西洋人来中国,亦居此澳。
gài fān rén běn qiú shì yì chū wú bù guǐ móu zhōng cháo yí zhī guò shèn qì bù xǔ qí cháo gòng yòu wú lì yǐ zhì zhī gù yì zhě fēn rán
盖番人本求市易,初无不轨谋,中朝疑之过甚,迄不许其朝贡,又无力以制之,故议者纷然。
rán zhōng míng zhī shì cǐ fān gù wèi cháng wèi biàn yě
然终明之世,此番固未尝为变也。
qí rén cháng shēn gāo bí māo qíng yīng zuǐ quán fā chì xū hǎo jīng shāng shì qiáng líng lì zhū guó wú suǒ bù wǎng
其人长身高鼻,猫晴鹰嘴,拳发赤须,好经商,恃强陵轹诸国,无所不往。
hòu yòu chēng gān xì xī guó
后又称干系腊国。
suǒ chǎn duō xī xiàng zhū bèi
所产多犀象珠贝。
yī fú huá jié guì zhě guān jiàn zhě lì jiàn zūn zhǎng zhé qù zhī
衣服华洁,贵者冠,贱者笠,见尊长辄去之。
chū fèng fó jiào hòu fèng tiān zhǔ jiào
初奉佛教,后奉天主教。
shì yì dàn shēn zhǐ shì shù suī lèi qiān jīn bù lì yuē qì yǒu shì zhǐ tiān wéi shì bù xiāng fù
市易但伸指示数,虽累千金不立约契,有事指天为誓,不相负。
zì miè mǎn là jiā bā xī lǚ sòng sān guó hǎi wài zhū fān wú gǎn yǔ kàng zhě
自灭满剌加、巴西、吕宋三国,海外诸蕃无敢与抗者。
hé lán yòu míng hóng máo fān de jìn fó láng jī
和兰,又名红毛番,地近佛郎机。
yǒng lè xuān dé shí zhèng hé qī xià xī yáng lì zhū fān shù shí guó wú suǒ wèi hé lán zhě
永乐、宣德时,郑和七下西洋,历诸番数十国,无所谓和兰者。
qí rén shēn mù zhǎng bí fā méi xū jiē chì zú zhǎng chǐ èr cùn qí wěi bèi cháng
其人深目长鼻,发眉须皆赤,足长尺二寸,颀伟倍常。
wàn lì zhōng fú jiàn shāng rén suì gěi yǐn wǎng fàn dà ní lǚ sòng jí yǎo kǒu liú ba zhě hé lán rén jiù zhū guó zhuǎn fàn wèi gǎn kuī zhōng guó yě
万历中,福建商人岁给引往贩大泥、吕宋及咬〈口留〉吧者,和兰人就诸国转贩,未敢窥中国也。
zì fó láng jī shì xiāng shān jù lǚ sòng hé lán wén ér mù zhī
自佛郎机市香山,据吕宋,和兰闻而慕之。
èr shí jiǔ nián jià dà jiàn xié jù pào zhí báo lǚ sòng
二十九年驾大舰,携巨𪿫,直薄吕宋。
lǚ sòng rén lì jù zhī zé zhuǎn báo xiāng shān yù
吕宋人力拒之,则转薄香山澳。
yù zhōng rén shù jié wèn yán yù tōng gòng shì bù gǎn wèi kòu
澳中人数诘问,言欲通贡市,不敢为寇。
dāng shì nán zhī
当事难之。
shuì shǐ li dào jí zhào qí qiú rù chéng yóu chù yī yuè bù gǎn wén yú cháo nǎi qiǎn hái
税使李道即召其酋入城,游处一月,不敢闻于朝,乃遣还。
yù zhōng rén lǜ qí dēng lù jǐn fáng yù shǐ yǐn qù
澳中人虑其登陆,谨防御,始引去。
hǎi chéng rén li jǐn jí jiān shāng pān xiù guō zhèn jiǔ jū dà ní yǔ hé lán rén xí
海澄人李锦及奸商潘秀、郭震,久居大泥,与和兰人习。
yǔ jí zhōng guó shì jǐn yuē ruò yù tōng gòng shì wú ruò zhāng zhōu zhě
语及中国事,锦曰:“若欲通贡市,无若漳州者。
zhāng nán yǒu péng hú yǔ qù hǎi yuǎn chéng duó ér shǒu zhī gòng shì bù nán chéng yě
漳南有彭湖屿,去海远,诚夺而守之,贡市不难成也。
qí qiú má wéi láng yuē shǒu chén bù xǔ nài hé
”其酋麻韦郎曰:“守臣不许,奈何?
yuē shuì shǐ gāo cǎi shì jīn yín shén ruò hòu huì zhī bǐ tè shū shàng wén tiān zǐ bì bào kě shǒu chén gǎn kàng zhǐ zāi
”曰:“税使高采嗜金银甚,若厚贿之,彼特疏上闻,天子必报可,守臣敢抗旨哉。
qiú yuē shàn
”酋曰:“善。
jǐn nǎi dài wéi dà ní guó wáng shū yī yí cǎi yī yí bīng bèi fù shǐ yī yí shǒu jiāng bǐ xiù zhèn jī yǐ lái
”锦乃代为大泥国王书,一移采,一移兵备副使,一移守将,俾秀、震赍以来。
shǒu jiāng táo gǒng shèng dà hài jí bái dāng shì xì xiù yú yù zhèn suì bù gǎn rù
守将陶拱圣大骇,亟白当事,系秀于狱,震遂不敢入。
chū xiù yǔ qiú yuē rù mǐn yǒu chéng yì dāng qiǎn zhōu xiāng wén ér qiú biàn jí bù néng dài jí jià èr dà jiàn zhí dǐ péng hú
初,秀与酋约,入闽有成议,当遣舟相闻,而酋卞急不能待,即驾二大舰,直抵彭湖。
shí sān shí èr nián zhī qī yuè
时三十二年之七月。
xùn bīng yǐ chè rú rù wú rén zhī xū suì fá mù zhù shě wéi jiǔ jū jì
汛兵已撤,如入无人之墟,遂伐木筑舍为久居计。
jǐn yì qián rù zhāng zhōu zhēn tàn guǐ yán bèi huò táo hái dāng shì yǐ lián zhī qí zhuàng bìng xì yù
锦亦潜入漳州侦探,诡言被获逃还,当事已廉知其状,并系狱。
yǐ ér yì qiǎn èr rén yù qí qiú hái guó xǔ yǐ zì shú qiě jū zhèn yǔ jù
已而议遣二人谕其酋还国,许以自赎,且拘震与俱。
sān rén jì yǔ qiú chéng yuē bù yù zì zhāng qí shī dì yún wǒ guó shàng yī wéi wèi dìng
三人既与酋成约,不欲自彰其失,第云“我国尚依违未定”。
ér dāng shì suǒ qiǎn jiàng xiào zhān xiàn zhōng jī xí wǎng yù zhě nǎi duō xié bì bó shí wù jì qí hòu chou
而当事所遣将校詹献忠赍檄往谕者,乃多携币帛、食物,觊其厚酬。
hǎi bīn rén yòu qián zài huò wù wǎng shì qiú yì guān wàng bù kěn qù
海滨人又潜载货物往市,酋益观望不肯去。
dāng shì lǚ qiǎn shǐ yù zhī jiàn qiú yǔ zhé bù jìng yù wèi suǒ màn
当事屡遣使谕之,见酋语辄不竞,愈为所慢。
ér cǎi jǐ qiǎn xīn fù zhōu zhī fàn yì qiú shuō yǐ sān wàn jīn kuì cǎi jí xǔ gòng shì qiú xǐ yǔ zhī
而采己遣心腹周之范诣酋,说以三万金馈采,即许贡市,酋喜与之。
méng yǐ jiù yǐ huì zǒng bīng shī dé zhèng lìng dū sī chén yǒu róng jiàng bīng wǎng yù
盟已就矣,会总兵施德政令都司沈有容将兵往谕。
yǒu róng fù dǎn zhì dà shēng lùn shuō qiú xīn zhé nǎi yuē wǒ cóng bù wén cǐ yán
有容负胆智,大声论说,酋心折,乃曰:“我从不闻此言。
qí xià rén lòu rèn xiāng jí yǒu róng wú suǒ shè shèng qì yǔ biàn qiú nǎi huǐ wù lìng zhī fàn hái suǒ zèng jīn zhǐ yǐ duō luō lián bō li qì jí fān dāo fān jiǔ kuì cǎi qǐ dài zòu tōng shì
”其下人露刃相诘,有容无所慑,盛气与辨,酋乃悔悟,令之范还所赠金,止以哆啰𪡏、玻璃器及番刀、番酒馈采,乞代奏通市。
cǎi bù gǎn yīng ér fǔ àn yán jìn jiān mín xià hǎi fàn zhě bì zhū yóu shì jiē jì lù qióng fān rén wú suǒ de shí shí yuè mò yáng fān qù
采不敢应,而抚、按严禁奸民下海,犯者必诛,由是接济路穷,番人无所得食,十月末扬帆去。
xún fǔ xú xué jù hé xiù jǐn děng zuì lùn sǐ qiǎn shù yǒu chà
巡抚徐学聚劾秀、锦等罪,论死、遣戍有差。
rán shì shí fó láng jī héng hǎi shàng hóng máo yǔ zhēng xióng fù fàn zhōu dōng lái gōng pò měi luò jū guó yǔ fó láng jī fēn dì ér shǒu
然是时佛郎机横海上,红毛与争雄,复泛舟东来,攻破美洛居国,与佛郎机分地而守。
hòu yòu qīn duó tái wān de zhù shì gēng tián jiǔ liú bù qù hǎi shàng jiān mín lán chū huò wù yǔ shì
后又侵夺台湾地,筑室耕田,久留不去,海上奸民,阑出货物与市。
yǐ yòu chū jù péng hú zhù chéng shè shǒu jiàn wèi qiú shì jì
已,又出据彭湖,筑城设守,渐为求市计。
shǒu chén jù huò shuō yǐ huǐ chéng yuǎn xǐ jí xǔ hù shì
守臣惧祸,说以毁城远徙,即许互市。
fān rén cóng zhī tiān qǐ sān nián guǒ huǐ qí chéng yí zhōu qù
番人从之,天启三年果毁其城,移舟去。
xún fǔ shāng zhōu zuò yǐ zūn yù yuǎn xǐ shàng wén rán qí jù tái wān zì ruò yě
巡抚商周祚以遵谕远徙上闻,然其据台湾自若也。
yǐ ér hù shì bù chéng fān rén yuàn fù zhù chéng péng hú lüè yú zhōu liù bǎi yú sōu bǐ huá rén yùn tǔ shí zhù zhù
已而互市不成,番人怨,复筑城彭湖,掠渔舟六百余艘,俾华人运土石助筑。
xún fàn xià mén guān jūn yù zhī fú zhǎn shù shí rén nǎi guǐ cí qiú kuǎn
寻犯厦门,官军御之,俘斩数十人,乃诡词求款。
zài xǔ huǐ chéng yuǎn xǐ ér xiū zhù rú gù
再许毁城远徙,而修筑如故。
yǐ yòu pō fēng guì zǐ chū mò wú yǔ bái kēng dōng dìng fǔ tóu gǔ léi hóng yǔ shā zhōu jiǎ zhōu jiān yāo qiú hù shì
已,又泊风柜仔,出没浯屿、白坑、东椗、莆头、古雷、洪屿、沙洲、甲洲间,要求互市。
ér hǎi kòu lǐ dàn fù zhù zhī bīn hǎi jùn yì wèi jiè yán
而海寇李旦复助之,滨海郡邑为戒严。
qí nián xún fǔ nán jū yì chū zhì móu tǎo zhī
其年,巡抚南居益初至,谋讨之。
shàng yán chén rù jìng yǐ lái wén fān chuán wǔ sōu xù zhì yǔ fēng guì zǐ chuán hé fán shí yǒu yī sōu qí shì yù chì
上言:“臣入境以来,闻番船五艘续至,与风柜仔船合,凡十有一艘,其势愈炽。
yǒu xiǎo xiào chén shì yīng zhě xiān qiǎn wǎng yǎo kǒu liú ba xuān yù qí wáng zhì sān jiǎo yǔ yù hóng máo chuán yán yǎo kǒu liú ba wáng yǐ wǎng ā nán guó yīn yǔ shì yīng xié zhì dà ní yè qí wáng
有小校陈士瑛者,先遣往咬〈口留〉吧宣谕其王,至三角屿遇红毛船,言咬〈口留〉吧王已往阿南国,因与士瑛偕至大泥,谒其王。
wáng yán yǎo kǒu liú ba guó zhǔ yǐ dà jí zhàn jiàn yì wǎng péng hú qiú hù shì ruò bù jiàn xǔ bì zhì gòu bīng
王言咬〈口留〉吧国主已大集战舰,议往彭湖求互市,若不见许,必至构兵。
gài ā nán jí hóng máo fān guó ér yǎo kǒu liú ba dà ní yǔ zhī hé móu bì bù kě yǐ lǐ yù
盖阿南即红毛番国,而咬〈口留〉吧、大泥与之合谋,必不可以理谕。
wèi jīn rì jì fēi yòng bīng bù kě
为今日计,非用兵不可。
yīn liè shàng diào bīng zú xiǎng fāng lüè bù yì cóng zhī
”因列上调兵足饷方略,部议从之。
sì nián zhēng yuè qiǎn jiàng xiān duó zhèn hǎi gǎng ér chéng zhī qiě zhù qiě zhàn fān rén nǎi tuì shǒu fēng guì chéng
四年正月遣将先夺镇海港而城之,且筑且战,番人乃退守风柜城。
jū yì zēng bīng wǎng zhù gōng jī shù yuè kòu yóu bù tuì nǎi dà fā bīng zhū jūn qí jìn
居益增兵往助,攻击数月,寇犹不退,乃大发兵,诸军齐进。
kòu shì jiǒng liǎng qiǎn shǐ qiú huǎn bīng róng yùn mǐ rù zhōu jí tuì qù
寇势窘,两遣使求缓兵,容运米入舟即退去。
zhū jiāng yǐ qióng kòu mò zhuī xǔ zhī suì yáng fān qù
诸将以穷寇莫追,许之,遂扬帆去。
dú qú shuài gāo wén lǜ děng shí èr rén jù gāo lóu zì shǒu zhū jiāng pò qín zhī xiàn fú yú cháo
独渠帅高文律等十二人据高楼自守,诸将破擒之,献俘于朝。
péng hú zhī jǐng yǐ xi ér qí jù tái wān zhě yóu zì ruò yě
彭湖之警以息,而其据台湾者犹自若也。
chóng zhēn zhōng wèi zhèng zhī lóng suǒ pò bù gǎn kuī nèi dì zhě shù nián nǎi yǔ xiāng shān fó láng jī tōng hǎo sī mào wài yáng
崇祯中,为郑芝龙所破,不敢窥内地者数年,乃与香山佛郎机通好,私贸外洋。
shí nián jià sì bó yóu hǔ tiào mén báo guǎng zhōu shēng yán qiú shì
十年驾四舶,由虎跳门薄广州,声言求市。
qí qiú zhāo yáo shì shàng jiān mín shì zhī ruò jīn xué gài dà xìng yǒu wéi zhī zhǔ zhě
其酋招摇市上,奸民视之若金穴,盖大姓有为之主者。
dāng dào jiàn háo jìng shì yì qū chì huò cóng zhōng náo zhī
当道鉴壕镜事,议驱斥,或从中挠之。
huì zǒng dū zhāng jìng xīn chū zhì lì chí bù kě nǎi dùn qù
会总督张镜心初至,力持不可,乃遁去。
yǐ wèi jiān mín li yè róng suǒ yòu jiāo tōng zǒng bīng chén qiān wèi jū tíng chū rù
已,为奸民李叶荣所诱,交通总兵陈谦为居停出入。
shì lù yè róng xià lì
事露,叶荣下吏。
qiān zì qǐng diào yòng yǐ bì huò wèi bīng kē lìng yì qú děng suǒ hé zuò dǎi xùn
谦自请调用以避祸,为兵科凌义渠等所劾,坐逮讯。
zì shì jiān mín zhī shì zhōng bù chéng bù fù gǎn gōu yǐn ér fān rén yóu jù tái wān zì ruò
自是,奸民知事终不成,不复敢勾引,而番人犹据台湾自若。
qí běn guó zài xī yáng zhě qù zhōng huá jué yuǎn huá rén wèi cháng zhì
其本国在西洋者,去中华绝远,华人未尝至。
qí suǒ shì wéi jù zhōu dà pào
其所恃惟巨舟大𪿫。
zhōu cháng sān shí zhàng guǎng liù zhàng hòu èr chǐ yú shù wǔ wéi hòu wèi sān céng lóu
舟长三十丈,广六丈,厚二尺余,树五桅,后为三层楼。
páng shè xiǎo cōng zhì tóng pào
旁设小囱置铜𪿫。
wéi xià zhì èr zhàng jù tiě pào fā zhī kě dòng liè shí chéng zhèn shù shí lǐ shì suǒ chēng hóng yí pào jí qí zhì yě
桅下置二丈巨铁𪿫,发之可洞裂石城,震数十里,世所称红夷𪿫,即其制也。
rán yǐ zhōu dà nàn zhuǎn huò yù qiǎn shā jí bù néng dòng
然以舟大难转,或遇浅沙,即不能动。
ér qí rén yòu bù shàn zhàn gù wǎng wǎng cuò nǜ
而其人又不善战,故往往挫衄。
qí suǒ yì shǐ míng wū guǐ
其所役使名乌鬼。
rù shuǐ bù chén zǒu hǎi miàn ruò píng dì
入水不沉,走海面若平地。
qí duò hòu zhì zhào hǎi jìng dà jìng shù chǐ néng zhào shù bǎi lǐ
其柁后置照海镜,大径数尺,能照数百里。
qí rén xī fèng tiān zhǔ jiào
其人悉奉天主教。
suǒ chǎn yǒu jīn yín hǔ pò mǎ nǎo bō li tiān é róng suǒ fú duō luō lián
所产有金、银、琥珀、玛瑙、玻璃、天鹅绒、琐服、哆啰𪡏。
guó tǔ jì fù yù zhōng guó huò wù dāng yì zhě bù xī hòu zī gù huá rén lè yǔ wéi shì
国土既富,遇中国货物当意者,不惜厚资,故华人乐与为市。