wài guó bā dá dá
◎外国八鞑靼
dá dá jí měng gǔ gù yuán hòu yě
鞑靼，即蒙古，故元后也。
tài zǔ hóng wǔ yuán nián dà jiàng jūn xú dá lǜ shī qǔ yuán yuán zhǔ zì běi píng dùn chū sài jū kāi píng shù qiǎn qí jiāng yě sù děng rǎo běi biān
太祖洪武元年，大将军徐达率师取元，元主自北平遁出塞，居开平，数遣其将也速等扰北边。
míng nián cháng yù chūn jī bài zhī shī jìn kāi píng fú zōng wáng qìng sūn píng zhāng dǐng zhù
明年，常遇春击败之，师进开平，俘宗王庆孙、平章鼎住。
shí yuán zhǔ bēn yīng chāng qí jiāng wáng bǎo bǎo jù dìng xī wèi biān huàn
时元主奔应昌，其将王保保据定西为边患。
sān nián chūn yǐ xú dá wèi dà jiàng jūn shǐ chū xī ān dǎo dìng xī
三年春，以徐达为大将军，使出西安捣定西；
li wén zhōng wèi zuǒ fù jiāng jūn féng shèng wèi yòu fù jiāng jūn shǐ chū jū yōng dǎo yīng chāng
李文忠为左副将军，冯胜为右副将军，使出居庸捣应昌。
wén zhōng zhì xīng hé qín píng zhāng zhú zhēn fù dà pò yuán bīng yú luò tuó shān suì qū yīng chāng
文忠至兴和，擒平章竹贞，复大破元兵于骆驼山，遂趋应昌。
wèi zhì zhī yuán zhǔ yǐ cú jìn wéi qí chéng kè zhī
未至，知元主已殂，进围其城，克之。
huò yuán zhǔ sūn mǎi de lǐ bā là jí qí fēi pín dà chén bǎo yù tú jí
获元主孙买的里八剌及其妃嫔、大臣、宝玉、图籍。
tài zǐ ài yóu shí lǐ dá xī dú yǐ shù shí qí dùn qù
太子爱猷识理达腊独以数十骑遁去。
ér xú dá yì dà pò wáng bǎo bǎo bīng yú chén r yù kǒu zǒu zhī
而徐达亦大破王保保兵于沈儿峪口，走之。
tài zǔ fēng mǎi de lǐ bā là wèi chóng lǐ hóu shì yuán zhǔ yuē shùn dì
太祖封买的里八剌为崇礼侯，谥元主曰顺帝。
yú shì gù yuán zhū jiāng jiāng wén qīng děng wáng zǐ shī dǔ r děng xiān hòu guī fù
于是故元诸将江文清等、王子失笃儿等，先后归附。
dú wáng bǎo bǎo yōng tài zǐ ài yóu shí lǐ dá xī jū hé lín lǚ zhào yù zhī bù cóng
独王保保拥太子爱猷识理达腊居和林，屡诏谕之，不从。
wǔ nián chūn mìng dà jiāng jūn xú dá zuǒ fù jiāng jūn li wén zhōng zhēng xi jiāng jūn féng shèng lǜ shī sān dào zhēng zhī
五年春，命大将军徐达、左副将军李文忠、征西将军冯胜率师三道征之。
dà jiàng jūn dá yóu zhōng lù chū yàn mén zhàn bù lì shǒu sāi
大将军达由中路出雁门，战不利，守塞。
shèng jūn xi cì lán zhōu
胜军西次兰州。
yòu fù jiāng jūn fu you dé xiān jìn zhuǎn zhàn zhì sǎo lín shān shèng děng bīng hé zhǎn qí píng zhāng bù huā jiàng shàng dōu lǘ děng suǒ bù lì mín bā qiān sān bǎi yú hù suì yóu yì jí nǎi lù zhì guā shā zhōu fù lián bài zhī
右副将军傅友德先进，转战至埽林山，胜等兵合，斩其平章不花，降上都驴等所部吏民八千三百余户，遂由亦集乃路至瓜、沙州，复连败之。
wén zhōng dōng chū jū yōng zhì kǒu wēn yuán jiāng qì yíng dùn nǎi lǜ qīng jì zì lú qú hé jí chí jìn bài mán zǐ hā là zhāng yú tǔ là hé zhuī jí ā lǔ hún hé yòu zhuī jí chēng hǎi huò qí guān shǔ zǐ sūn bìng jūn shì jiā shǔ qiān bā bǎi yú sòng jīng shī
文忠东出居庸至口温，元将弃营遁，乃率轻骑自胪朐河疾驰，进败蛮子哈剌章于土剌河，追及阿鲁浑河，又追及称海，获其官属子孙并军士家属千八百余，送京师。
dá děng xún zhào hái
达等寻召还。
míng nián chūn qiǎn dá wén zhōng děng bèi xī běi biān
明年春，遣达、文忠等备西北边。
yuán bīng rù fàn wǔ shuò dá qiǎn chén dé guō zi xìng jī pò zhī
元兵入犯武、朔，达遣陈德、郭子兴击破之。
wèi jǐ dá děng fù dà pò wáng bǎo bǎo bīng yú huái róu
未几，达等复大破王保保兵于怀柔。
shí yuán bīng xiān hòu fàn bái dēng bǎo dé hé qū zhé wèi shǒu jiāng suǒ bài dú fǔ níng ruì zhōu bèi cán tài zǔ nǎi xǐ qí mín yú nèi dì
时元兵先后犯白登、保德、河曲，辄为守将所败，独抚宁、瑞州被残，太祖乃徙其民于内地。
qī nián xià dū du lán yù bá xīng hé
七年夏，都督蓝玉拔兴和。
wén zhōng yì qiǎn pí jiàng qín zhǎn qí zhǎng ér zì yǐ dà jūn gōng gāo zhōu dà shí yá kè zhī zhǎn zōng wáng dà chén duo duo shī lǐ děng zhì zhān mào shān zhǎn lǔ wáng huò qí fēi méng gē tū
文忠亦遣裨将擒斩其长，而自以大军攻高州大石崖，克之，斩宗王、大臣朵朵失里等，至毡帽山斩鲁王，获其妃蒙哥秃。
qiū tài zǔ yǐ gù yuán tài zǐ liú lí shā mò fù zǐ gé jué wèi yǒu hòu sì nǎi qiǎn chóng lǐ hóu běi guī yǐ shū yù zhī
秋，太祖以故元太子流离沙漠，父子隔绝，未有后嗣，乃遣崇礼侯北归，以书谕之。
yòu èr nián qí bù xià jiǔ zhù děng kòu xī biān bài qù
又二年，其部下九住等寇西边，败去。
hóng wǔ shí yī nián xià gù yuán tài zǐ ài yóu shí lǐ dá xī zú tài zǔ zì wèi wén qiǎn shǐ diào jì
洪武十一年夏，元朝太子爱猷识理达腊死，明太祖自己写祭文，派遣使者前往吊唁祭奠。
zi tuō gǔ sī tiē mù ér jì lì
子脱古思帖木儿继立。
qí chéng xiàng lǘ r mán zǐ hā là zhāng guó gōng tuō huǒ chì píng zhāng wán zhě bù huā nǎi r bù huā shū mì zhī yuàn ài zú děng yōng zhòng yú yīng chāng hé lín shí chū méi sāi xià
其丞相驴儿、蛮子哈剌章，国公脱火赤，平章完者不花、乃儿不花，枢密知院爱足等，拥众于应昌、和林，时出没塞下。
tài zǔ lǚ cì xǐ shū yù zhī bù cóng
太祖屡赐玺书谕之，不从。
shí sān nián chūn xī píng hóu mù yīng shī chū líng zhōu dù huáng hé lì hè lán shān jiàn liú shā qín tuō huǒ chì ài zú děng yú hé lín jǐn yǐ qí bù qǔ guī
十三年春，西平侯沐英师出灵州，渡黄河，历贺兰山，践流沙，擒脱火赤、爱足等于和林，尽以其部曲归。
dōng wán zhě bù huā yì jiù qín
冬，完者不花亦就擒。
míng nián chūn xú dá jí fù jiāng jūn tāng hé fu you dé zhēng nǎi r bù huā zhì hé běi xí huī shān zhǎn huò shén zhòng
明年春，徐达及副将军汤和、傅友德征乃儿不花，至河北，袭灰山，斩获甚众。
shí wáng bǎo bǎo yǐ xiān zú zhū jù kuí duō yǐ cì píng dìng huò wàng fēng guī fù dú chéng xiàng nà hā chū yōng èr shí wàn zhòng jù jīn shān shù kuī sì liáo
时王保保已先卒，诸巨魁多以次平定，或望风归附，独丞相纳哈出拥二十万众据金山，数窥伺辽。
èr shí nián chūn mìng sòng guó gōng féng shèng wèi dà jiàng jūn lǜ yǐng chuān hóu fu you dé yǒng chāng hóu lán yù děng jiàng bīng èr shí wàn zhēng zhī hái qí xiān suǒ huò yuán jiāng nǎi là wú
二十年春，命宋国公冯胜为大将军，率颍川侯傅友德、永昌侯蓝玉等，将兵二十万征之，还其先所获元将乃剌吾。
shèng jūn zhù tōng zhōu qiǎn lán yù chéng dà xuě xí qìng zhōu kè zhī
胜军驻通州，遣蓝玉乘大雪袭庆州，克之。
xià shī yú jīn shān lín jiāng hóu chén yōng shī dào xiàn dí sǐ
夏，师逾金山，临江侯陈镛失道，陷敌死。
nǎi là wú guī bèi yǐ cháo tíng fǔ xù ēn yǔ qí zhòng yú shì quán guó gōng guān tóng lái jiàng
乃剌吾归，备以朝廷抚恤恩语其众，于是全国公观童来降。
nà hā chū yīn wén nǎi là wú zhī yán yǐ xīn jì fù wèi dà jūn suǒ pò nǎi yáng shǐ rén zhì dà jiàng jūn yíng nà kuǎn yǐ chān bīng shì
纳哈出因闻乃剌吾之言已心悸，复为大军所迫，乃阳使人至大将军营纳款，以觇兵势。
shèng qiǎn yù wǎng shòu xiáng
胜遣玉往受降。
shǐ zhě jiàn shèng jūn hái bào nà hā chū yǎng tiān tàn yuē tiān fú shǐ wú yǒu cǐ zhòng yǐ
使者见胜军还报，纳哈出仰天叹曰：“天弗使吾有此众矣。
suì lǜ shù bǎi qí yì yù nà jiàng
”遂率数百骑诣玉纳降。
yǐ jiāng tuō qù wèi zhèng guó gōng cháng mào suǒ shāng bù dé qù
已，将脱去，为郑国公常茂所伤不得去。
dū du gěng zhōng suì yǐ zhòng yōng zhī jiàn shèng shèng zhòng lǐ zhī shǐ zhōng yǔ tóng qǐn shí
都督耿忠遂以众拥之见胜，胜重礼之，使忠与同寝食。
xiān hòu jiàng qí bù qǔ èr shí yú wàn rén jí wén nà hā chū shāng yóu shì jīng kuì zhě sì wàn rén huò zī zhòng chù mǎ xuān bǎi yú lǐ
先后降其部曲二十余万人，及闻纳哈出伤，由是惊溃者四万人，获辎重畜马亘百余里。
shèng bān shī dū du pú yīng yǐ sān qiān qí diàn wèi kuì zú suǒ yāo xí sǐ zhī
胜班师，都督濮英以三千骑殿，为溃卒所邀袭，死之。
qiū shèng děng biǎo shàng nà hā chū suǒ bù guān shǔ èr bǎi yú rén jiàng xiào sān qiān sān bǎi yú rén jīn yín tóng yìn yī bǎi kē hǔ fú pái miàn bǎi èr shí wǔ shì mǎ èr bǎi jiǔ shí yú pǐ chēng hè
秋，胜等表上纳哈出所部官属二百余人，将校三千三百余人，金银铜印一百颗，虎符牌面百二十五事，马二百九十余匹，称贺。
tài zǔ fēng nà hā chū wèi hǎi xī hóu xiān hòu cì yǔ shén hòu bìng shòu nǎi là wú qiān hù
太祖封纳哈出为海西侯，先后赐予甚厚，并授乃剌吾千户。
nà hā chū jì jiàng dì yǐ gù yuán yí kòu zhōng wèi biān huàn nǎi jí jūn zhōng bài lán yù wèi dà jiàng jūn táng shèng guō yīng fù zhī gěng zhōng sūn kè wèi zuǒ yòu cān jiāng lǜ shī shí wǔ wàn wǎng zhēng zhī
纳哈出既降，帝以故元遗寇终为边患，乃即军中拜蓝玉为大将军，唐胜、郭英副之，耿忠、孙恪为左、右参将，率师十五万往征之。
dōng yuán jiāng tuì tuì děng jiàng yú yù
冬，元将脱脱等降于玉。
míng nián chūn yù yǐ dà jūn yóu dà níng zhì qìng zhōu wén tuō gǔ sī tiē mù ér zài bǔ yú r hǎi cóng jiàn dào chí jìn zhì bǎi yǎn jǐng shào bú jiàn dí yù yǐn hái
明年春，玉以大军由大宁至庆州，闻脱古思帖木儿在捕鱼儿海，从间道驰进，至百眼井哨不见敌，欲引还。
dìng yuǎn hòu wáng bì yuē wú děng fèng shèng zhǔ wēi dé tí shí wàn yú zhòng shēn rù zhì cǐ wú suǒ de hé yǐ fù mìng
定远侯王弼曰：“吾等奉圣主威德，提十万余众，深入至此，无所得，何以复命？
yù nǎi xué dì ér cuàn yī yè chí zhì bǔ yú r hǎi
”玉乃穴地而爨，一夜驰至捕鱼儿海。
lí míng qù dí yíng bā shí lǐ
黎明，去敌营八十里。
shí dà fēng yáng shā zhòu huì jūn xíng wú zhī zhě dí bù shè bèi
时大风扬沙，昼晦，军行无知者，敌不设备。
bì wèi qián fēng zhí báo zhī suì dà pò qí jūn zhǎn tài wèi mán zǐ shù qiān rén
弼为前锋，直薄之，遂大破其军，斩太尉、蛮子数千人。
tuō gǔ sī tiē mù ér yǐ qí tài zǐ tiān bǎo nú zhī yuàn niē qiè lái chéng xiàng shī liè mén děng shù shí qí dùn qù huò qí cì zǐ dì bǎo nú jí fēi zhǔ wǔ shí yú rén qú lǜ sān qiān nán nǚ qī wàn yú mǎ tuo niú yáng shí wàn jù kǎi zhàng fén zhī
脱古思帖木儿以其太子天保奴、知院捏怯来、丞相失烈门等数十骑遁去，获其次子地保奴及妃主五十余人、渠率三千、男女七万余，马驼牛羊十万，聚铠仗焚之。
yòu pò qí jiāng hā là zhāng yíng jǐn jiàng qí zhòng
又破其将哈剌章营，尽降其众。
yú shì mò běi xuē píng
于是漠北削平。
jié zòu zhì tài zǔ dà yuè cì dì bǎo nú děng chāo bì mìng yǒu sī gěi gòng jù
捷奏至，太祖大悦，赐地保奴等钞币，命有司给供具。
jì yǒu yán yù sī yuán zhǔ fēi zhě dì nù fēi cán jù zì shā
既有言玉私元主妃者，帝怒，妃惭惧自杀。
dì bǎo nú chū yuàn yán dì jū zhī liú qiú
地保奴出怨言，帝居之琉球。
tuō gǔ sī tiē mù ér jì dùn jiāng yī chéng xiàng yǎo zhù yú hé lín xíng zhì tǔ là hé wèi qí xià yě sù dié r suǒ xí zhòng fù sàn dú yǔ niē qiè lái děng shí liù qí xié
脱古思帖木儿既遁，将依丞相咬住于和林，行至土剌河，为其下也速迭儿所袭，众复散，独与捏怯来等十六骑偕。
shì yǎo zhù lái yíng yù gòng wǎng yī kuò kuò tiē mù ér dà xuě bù dé fā
适咬住来迎，欲共往依阔阔帖木儿，大雪不得发。
yě sù dié r bīng cù zhì yì shā zhī bìng shā tiān bǎo nú
也速迭儿兵猝至，缢杀之，并杀天保奴。
yú shì niē qiè lái shī liè mén děng lái jiàng zhì zhī quán níng wèi
于是捏怯来、失烈门等来降，置之全宁卫。
wèi jǐ niē qiè lái wèi shī liè mén suǒ xí shā zhòng kuì zhào duo yán děng wèi zhāo fǔ zhī lái jiàng zhě yì zhòng
未几，捏怯来为失烈门所袭杀，众溃，诏朵颜等卫招抚之，来降者益众。
èr shí sān nián chūn mìng yǐng guó gōng fu you dé děng yǐ běi píng bīng cóng yàn wáng dìng yuǎn hòu wáng bì děng yǐ shān xī bīng cóng jìn wáng zhēng yǎo zhù jí nǎi r bù huā ā lǔ tiē mù ér děng
二十三年春，命颍国公傅友德等以北平兵从燕王，定远侯王弼等以山西兵从晋王，征咬住及乃儿不花、阿鲁帖木儿等。
yàn wáng chū gǔ běi kǒu zhēn zhī nǎi r bù huā yíng yǐ dōu mào dà xuě chí jìn qù dí yī qì dí bù zhī yě
燕王出古北口，侦知乃儿不花营迤都，冒大雪驰进，去敌一碛，敌不知也。
xiān qiǎn zhǐ huī guān tóng wǎng guān tóng jiù yǔ nǎi r bù huā shàn yī jiàn xiāng chí qì
先遣指挥观童往，观童旧与乃儿不花善，一见相持泣。
qǐng zhī dà jūn yā qí yíng nǎi r bù huā jīng yù dùn guān tóng zhǐ zhī yǐn jiàn wáng cì yǐn shí wèi yù qiǎn hái
顷之，大军压其营，乃儿不花惊，欲遁，观童止之，引见王，赐饮食慰谕遣还。
nǎi r bù huā xǐ guò wàng suì xié yǎo zhù děng lái jiàng
乃儿不花喜过望，遂偕咬住等来降。
jiǔ zhī nǎi r bù huā děng yǐ móu pàn zhū sǐ dí yì shuāi
久之，乃儿不花等以谋叛诛死，敌益衰。
tài zǔ yì fēng yàn jìn zhū wáng wèi biān fān zhèn gèng suì qiǎn dà jiàng xún xíng sāi xià dū zhū wèi zú tún tián jiè yǐ chí zhòng kòu lái zhé bài zhī
太祖亦封燕、晋诸王为边藩镇，更岁遣大将巡行塞下，督诸卫卒屯田，戒以持重，寇来辄败之。
ér dí zì tuō gǔ sī tiē mù ér hòu bù shuài fēn ná wǔ chuán zhì kūn tiē mù ér xián bèi shì bù fù zhī dì hào
而敌自脱古思帖木儿后，部帅纷拏，五传至坤帖木儿，咸被弑，不复知帝号。
yǒu guǐ lì chì zhě cuàn lì chēng kè hán qù guó hào suì chēng dá dá yún
有鬼力赤者篡立，称可汗，去国号，遂称鞑靼云。
chéng zǔ jí wèi qiǎn shǐ yù zhī tōng hǎo cì yǐ yín bì bìng jí qí zhī yuàn ā lǔ tái chéng xiàng mǎ r hā zán děng
成祖即位，遣使谕之通好，赐以银币并及其知院阿鲁台、丞相马儿哈咱等。
shí guǐ lì chì yǔ wǎ là xiāng chóu shā shù wǎng lái sāi xià dì chì biān jiāng gè yán bīng bèi zhī
时鬼力赤与瓦剌相仇杀，数往来塞下，帝敕边将各严兵备之。
yǒng lè sān nián tóu mù sǎo hú ér chá hǎn dá lǔ huā děng xiān hòu lái guī
永乐三年，头目埽胡儿、察罕达鲁花等先后来归。
jiǔ zhī ā lǔ tái shā guǐ lì chì ér yíng yuán zhī hòu běn yā shī lǐ yú bié shī bā lǐ lì wèi kè hán
久之，阿鲁台杀鬼力赤，而迎元之后本雅失里于别失八里，立为可汗。
liù nián chūn dì jí yǐ shū yù běn yā shī lǐ yuē zì yuán yùn jì qì shùn dì hòu ài yóu shí lǐ dá xī zhì kūn tiē mù ér fán liù chuán shùn xī zhī jiān wèi wén yī rén shàn zhōng zhě
六年春，帝即以书谕本雅失里曰：“自元运既讫，顺帝后爱猷识理达腊至坤帖木儿凡六传，瞬息之间，未闻一人善终者。
wǒ huáng kǎo tài zǔ gāo huáng dì yú yuán shì zǐ sūn jiā yì fǔ xù lái guī zhě zhé lìng běi hái rú qiǎn tuō gǔ sī tiē mù ér guī sì wèi kè hán cǐ nán běi rén suǒ gòng zhī
我皇考太祖高皇帝于元氏子孙，加意抚恤，来归者辄令北还，如遣脱古思帖木儿归，嗣为可汗，此南北人所共知。
zhèn zhī xīn jí huáng kǎo zhī xīn
朕之心即皇考之心。
cí yuán shì zōng tiāo bù jué rú xiàn qù jiù zhī jī huò fú yóu fēn ěr yi shěn chǔ zhī
兹元氏宗祧不绝如线，去就之机，祸福由分，尔宜审处之。
bù tīng
庄公不听。
míng nián huò qí bù qǔ wán zhě tiē mù ér děng èr shí èr rén dì yīn fù shǐ jǐ shì zhōng guō jì jī shū wǎng
明年，获其部曲完者帖木儿等二十二人，帝因复使给事中郭骥赍书往。
jì bèi shā dì nù
骥被杀，帝怒。
qiū mìng qí guó gōng qiū fú wèi dà jiàng jūn wǔ chéng hòu wáng cōng tóng ān hóu huǒ zhēn fù zhī jìng ān hòu wáng zhōng ān píng hóu li yuǎn wèi zuǒ yòu cān jiāng jiāng jīng qí shí wàn běi tǎo yù yǐ wú shī jī wú qīng fàn dí yī jǔ wèi jié sì zài jǔ
秋，命淇国公丘福为大将军，武城侯王聪、同安侯火真副之，靖安侯王忠、安平侯李远为左、右参将，将精骑十万北讨，谕以毋失机，毋轻犯敌，一举未捷，俟再举。
shí běn yā shī lǐ yǐ wèi wǎ là suǒ xí pò yǔ ā lǔ tái xǐ jū lú qú hé
时本雅失里已为瓦剌所袭破，与阿鲁台徙居胪朐河。
fú lǜ qiān jì xiān chí yù yóu bīng jī pò zhī
福率千骑先驰，遇游兵击破之。
jūn wèi jí fú chéng shèng dù hé zhuī dí dí zhé yáng bài yǐn qù
军未集，福乘胜渡河追敌，敌辄佯败引去。
zhū jiāng yǐ dì mìng zhǐ fú fú bù tīng
诸将以帝命止福，福不听。
dí zhòng yǎn zhì wéi zhī wǔ jiāng jūn jiē méi
敌众奄至，围之，五将军皆没。
dì yì nù
帝益怒。
míng nián dì zì jiāng wǔ shí wàn zhòng chū sài
明年，帝自将五十万众出塞。
běn yā shī lǐ wén zhī jù yù yǔ ā lǔ tái jù xi ā lǔ tái bù cóng zhòng kuì sàn jūn chén shǐ gè wèi bù
本雅失里闻之惧，欲与阿鲁台俱西，阿鲁台不从，众溃散，君臣始各为部。
běn yā shī lǐ xi bēn ā lǔ tái dōng bēn
本雅失里西奔，阿鲁台东奔。
dì zhuī jí wò nán hé běn yā shī lǐ jù zhàn
帝追及斡难河，本雅失里拒战。
dì huī bīng fèn jī yī hū bài zhī
帝麾兵奋击，一呼败之。
běn yā shī lǐ qì zī zhòng zī chù yǐ qī qí dùn
本雅失里弃辎重孳畜，以七骑遁。
wò nán hé zhě yuán tài zǔ shǐ xīng de yě
斡难河者，元太祖始兴地也。
bān shī zhì jìng lǔ zhèn yù ā lǔ tái dì shǐ yù zhī jiàng
班师至静虏镇，遇阿鲁台，帝使谕之降。
ā lǔ tái yù lái zhòng bù kě suì zhàn
阿鲁台欲来，众不可，遂战。
dì lǜ jīng qí dà hū chōng jī shǐ xià rú zhù ā lǔ tái zhuì mǎ suì dà bài zhuī bēn bǎi yú lǐ nǎi hái
帝率精骑大呼冲击，矢下如注，阿鲁台坠马，遂大败，追奔百余里乃还。
dōng ā lǔ tái shǐ lái gòng mǎ dì nà zhī
冬，阿鲁台使来贡马，帝纳之。
yuè èr nián běn yā shī lǐ wèi wǎ là mǎ hā mù děng suǒ shā
过了二年，本雅失里被瓦剌部的马哈木等人所杀。
ā lǔ tái yǐ shù rù gòng dì jù hòu bào zhī bìng hái qí xiàng suǒ fú tóng chǎn xiōng mèi èr rén
阿鲁台已数入贡，帝俱厚报之，并还其向所俘同产兄妹二人。
zhì shì zòu mǎ hā mù děng shì qí zhǔ yòu shàn lì dá lǐ ba yuàn shū chéng nèi fù qǐng wèi gù zhǔ fù chóu
至是，奏马哈木等弑其主，又擅立答里巴，愿输诚内附，请为故主复仇。
tiān zǐ yì zhī fēng wèi hé níng wáng
天子义之，封为和宁王。
zì shì suì huò yī gòng huò zài gòng yǐ wéi cháng
自是，岁或一贡，或再贡，以为常。
shí èr nián dì zhēng wǎ là
十二年，帝征瓦剌。
ā lǔ tái shǐ bù zhǎng yǐ xià lái cháo huì
阿鲁台使部长以下来朝会。
cì mǐ wǔ shí shí qián ròu jiǔ qiǔ cǎi bì yǒu chà
赐米五十石，干肉、酒糗、彩币有差。
shí sì nián yǐ zhàn bài wǎ là shǐ lái xiàn fú
十四年，以战败瓦剌，使来献俘。
shí jiǔ nián ā lǔ tái gòng shǐ zhì biān yào jié xíng lǚ dì yù shǐ jiè jí zhī yóu shì jiāo jiǎn bù zhì
十九年，阿鲁台贡使至边，要劫行旅，帝谕使戒戢之，由是骄蹇不至。
ā lǔ tái zhī nèi fù kùn yú wǎ là qióng cù ér nán sī jiǎ xī sài wài
阿鲁台之内附，困于瓦剌，穷蹙而南，思假息塞外。
dì nà ér fēng zhī mǔ qī jiē wèi wáng tài fū rén wáng fū rén
帝纳而封之，母妻皆为王太夫人、王夫人。
shù nián shēng jù xù mù rì yǐ fán shèng suì màn wǒ shǐ zhě jū liú zhī
数年生聚，畜牧日以蕃盛，遂慢我使者，拘留之。
qí gòng shǐ guī duō xíng jié lüè bù luò yì shí lái kuī sāi
其贡使归，多行劫掠，部落亦时来窥塞。
èr shí nián chūn dà rén xīng hé
二十年春，大人兴和。
yú shì zhào qīn zhēng zhī
于是诏亲征之。
ā lǔ tái wén dà jūn chū jù qí mǔ qī jiē lì zhī yuē dà míng huáng dì hé fù ěr ér bì wèi nì
阿鲁台闻大军出，惧，其母妻皆詈之曰：“大明皇帝何负尔，而必为逆！
yú shì jǐn qì qí zī zhòng mǎ chù yú kuò luán hǎi cè yǐ qí nú zhí běi xǐ
”于是尽弃其辎重马畜于阔滦海侧，以其孥直北徙。
dì mìng fén qí zī zhòng shōu qí mǎ chù suì bān shī
帝命焚其辎重，收其马畜，遂班师。
míng nián qiū biān jiāng yán ā lǔ tái jiāng rù kòu
明年秋，边将言阿鲁台将入寇。
dì yuē bǐ yì zhèn bì bù fù chū dāng xiān zhù sāi xià dài zhī
帝曰：“彼意朕必不复出，当先驻塞下待之。
suì bù fèn níng yáng hóu chén mào wèi xiān fēng zhì sù wéi shān bú jiàn dí yù wáng zǐ yě xiān tǔ gàn lǜ qī zǐ bù shǔ lái jiàng
”遂部分宁阳侯陈懋为先锋，至宿嵬山不见敌，遇王子也先土干率妻子部属来降。
dì fēng wèi zhōng yǒng wáng cì xìng míng yuē jīn zhōng
帝封为忠勇王，赐姓名曰金忠。
zhōng yǒng wáng zhì jīng shī shù qǐng jī dí zì xiào
忠勇王至京师，数请击敌自效。
dì yuē gū dài zhī
帝曰：“姑待之。
èr shí èr nián chūn kāi píng shǒu jiāng zòu ā lǔ tái dào biān qún chén quàn dì rú zhōng yǒng wáng yán
”二十二年春，开平守将奏阿鲁台盗边，群臣劝帝如忠勇王言。
dì fù qīn zhēng shī cì dá lán nà mù r hé de dié zhě zhī ā lǔ tái yuǎn dùn
帝复亲征，师次荅兰纳木儿河，得谍者，知阿鲁台远遁。
dì yì yì yàn bīng nǎi xià zhào bào ā lǔ tái zuì è ér yòu qí suǒ bù lái jiàng zhě zhǐ wù shā
帝意亦厌兵，乃下诏暴阿鲁台罪恶，而宥其所部来降者，止勿杀。
chē jià hái bēng yú yú mù chuān
车驾还，崩于榆木川。
wèi jǐ ā lǔ tái shǐ lái gòng mǎ rén zōng yǐ dēng jí zhào nà zhī
未几，阿鲁台使来贡马，仁宗已登极，诏纳之。
zì shì suì xiū zhí gòng rú yǒng lè shí
自是，岁修职贡如永乐时。
shí ā lǔ tái shù bài yú wǎ là bù qǔ lí sàn
时阿鲁台数败于瓦剌，部曲离散。
qí shǔ bǎ de děng xiān hòu lái guī cháo tíng jiē yǔ guān zhí cì chāo bì zhào yǒu sī gěi gòng jù
其属把的等先后来归，朝廷皆予官职，赐钞币，诏有司给供具。
zì hòu lái guī zhě xī rú lì
自后来归者，悉如例。
ā lǔ tái rì yì cù nǎi lǜ qí shǔ dōng zǒu wū liáng hā zhù mù liáo sāi
阿鲁台日益蹙，乃率其属东走兀良哈，驻牧辽塞。
zhū jiāng qǐng chū bīng yǎn jī zhī dì bù tīng
诸将请出兵掩击之，帝不听。
xuān dé jiǔ nián ā lǔ tái fù wèi tuì tuì bù huā suǒ xí qī zǐ sǐ zī chù lüè jìn dú yǔ qí zi shī niē gān děng xǐ jū mǔ nà shān chá hǎn nǎo là děng chù
宣德九年，阿鲁台复为脱脱不花所袭，妻子死，孳畜略尽，独与其子失捏干等徙居母纳山、察罕脑剌等处。
wèi jǐ wǎ là tuō huān xí shā ā lǔ tái jí shī niē gàn yú shì ā lǔ tái zi ā bo zhǐ ǎn jí qí sūn qī sù mù dá sī děng sàng bài wú yī lái qǐ nèi fù
未几，瓦剌脱懽袭杀阿鲁台及失捏干，于是阿鲁台子阿卜只俺及其孙妻速木答思等丧败无依，来乞内附。
dì lián ér fǔ zhī
帝怜而抚之。
ā lǔ tái jì sǐ qí gù suǒ lì ā tái wáng zǐ jí suǒ bù duǒ er zhǐ bó děng fù wèi tuì tuì bù huā suǒ jiǒng cuàn jū yì jí nǎi lù
阿鲁台既死，其故所立阿台王子及所部朵儿只伯等复为脱脱不花所窘，窜居亦集乃路。
wài wèi nà kuǎn ér shù rù kòu gān liáng
外为纳款，而数入寇甘、凉。
zhèng tǒng yuán nián jiāng jūn chén mào bài duǒ er zhǐ bó yú píng chuān zhuī jí sū wǔ shān pō yǒu zhǎn huò
正统元年，将军陈懋败朵儿只伯于平川，追及苏武山，颇有斩获。
èr nián dōng mìng dū du rèn lǐ wèi zǒng bīng guān jiǎng guì zhào ān fù zhī shàng shū wáng jì dū shī yǐ biàn yi xíng shì
二年冬，命都督任礼为总兵官，蒋贵、赵安副之，尚书王骥督师，以便宜行事。
míng nián xià fù bài duǒ er zhǐ bó děng yú shí chéng
明年夏，复败朵儿只伯等于石城。
ā tái yǔ duǒ er hé fù bài zhī wù lǔ nǎi de zhuī jí hēi quán yòu jí zhī diāo lì gōu chū shā mò qiān lǐ dōng xī jiā jī dí jǐ jǐn xiān hòu huò qí bù zhǎng yī bǎi wǔ shí rén
阿台与朵儿合，复败之兀鲁乃地，追及黑泉，又及之刁力沟，出沙漠千里，东西夹击，敌几尽，先后获其部长一百五十人。
yú shì ā tái duǒ er zhǐ bó děng lái guī
于是阿台、朵儿只伯等来归。
wèi jǐ tuì tuì bù huā bǔ ā tái děng shā zhī
未几，脱脱不花捕阿台等杀之。
tuì tuì bù huā zhě gù yuán hòu dá dá zhǎng yě
脱脱不花者，故元后，鞑靼长也。
wǎ là tuō huān jì jī shā ā lǔ tái xī shōu qí bù jiān bìng xián yì ān lè èr wáng zhī zhòng yù zì lì wèi kè hán
瓦剌脱懽既击杀阿鲁台，悉收其部，兼并贤义、安乐二王之众，欲自立为可汗。
zhòng bù kě nǎi lì tuì tuì bù huā yǐ ā lǔ tái zhòng shǔ zhī zì wèi chéng xiàng yáng tuī fèng zhī shí bù chéng qí hào lìng
众不可，乃立脱脱不花，以阿鲁台众属之，自为丞相，阳推奉之，实不承其号令。
tuō huān sǐ zi yě xiān sì yì jié ào zì xióng zhū bù jiē xià zhī tuì tuì bù huā jù kè hán míng ér yǐ
脱懽死，子也先嗣，益桀骜自雄，诸部皆下之，脱脱不花具可汗名而已。
tuì tuì bù huā suì lái cháo gòng tiān zǐ jiē hòu bào zhī bǐ zhū fān yǒu jiā shū chēng zhī yuē dá dá kè hán cì lài bìng jí qí fēi
脱脱不花岁来朝贡，天子皆厚报之，比诸蕃有加，书称之曰达达可汗，赐赉并及其妃。
shí sì nián qiū yě xiān móu dà jǔ rù kòu tuì tuì bù huā zhǐ zhī yuē wú chái fú shí duō zī dà míng hé rěn wèi cǐ
十四年秋，也先谋大举入寇，脱脱不花止之曰：“吾侪服食，多资大明，何忍为此？
yě xiān bù tīng yuē kè hán bù wéi wú dāng zì wèi
”也先不听，曰：“可汗不为，吾当自为。
suì fēn dào bǐ tuì tuì bù huā qīn liáo dōng ér zì yōng zhòng cóng dà tóng rù
”遂分道，俾脱脱不花侵辽东，而自拥众从大同入。
dì qīn zhēng zhī jià yú tǔ mù xiàn yān
帝亲征之，驾于土木陷焉。
jǐng huáng dì zì jiān guó jí wèi zūn dì wèi tài shàng huáng dì
景皇帝自监国即位，尊帝为太上皇帝。
míng nián qiū shàng huáng guī zì yě xiān suǒ
明年秋，上皇归自也先所。
shì zài wǎ là chuán
事载《瓦剌传》。
tuì tuì bù huā zì shàng huáng guī hòu xiū gòng yì qín
脱脱不花自上皇归后，修贡益勤。
cháng qī yě xiān zǐ shēng zǐ yě xiān yù lì zhī bù cóng
尝妻也先姊，生子，也先欲立之，不从。
yě xiān yì yí qí yǔ zhōng guó tōng jiāng hài jǐ suì zhì bīng xiāng gōng
也先亦疑其与中国通，将害己，遂治兵相攻。
yě xiān shā tuì tuì bù huā shōu qí qī zǐ zī chù gěi zhū bù shǔ ér zì lì wèi kè hán
也先杀脱脱不花，收其妻子孳畜，给诸部属，而自立为可汗。
shí jǐng huáng dì èr nián yě
时景皇帝二年也。
cháo tíng chēng yě xiān wèi wǎ là kè hán
朝廷称也先为瓦剌可汗。
wèi jǐ wèi suǒ bù ā là zhī yuàn suǒ shā
未几，为所部阿剌知院所杀。
dá dá bù zhǎng bèi lái fù gōng pò ā là qiú tuì tuì bù huā zǐ má r kě ér lì zhī hào xiǎo wáng zǐ
鞑靼部长孛来复攻破阿剌，求脱脱不花子麻儿可儿立之，号小王子。
ā là sǐ ér bèi lái yǔ qí shǔ máo lǐ hái děng jiē xióng shì bù zhōng yú shì dá dá fù chì
阿剌死，而孛来与其属毛里孩等皆雄视部中，于是鞑靼复炽。
jǐng tài liù nián qiǎn shǐ rù gòng
景泰六年遣使入贡。
yīng zōng fù bì qiǎn dū du mǎ zhèng wǎng cì gù bó yán tiē mù ér qī bì
英宗复辟，遣都督马政往赐故伯颜帖木儿妻币。
bèi lái liú zhī ér qiǎn shǐ rù hè yù xiàn xǐ
孛来留之，而遣使入贺，欲献玺。
dì chì zhī yuē xǐ yǐ fēi zhēn jí zhēn yì qín bù xiáng wù ěr xiàn fǒu cóng ěr biàn
帝敕之曰：“玺已非真，即真，亦秦不祥物耳，献否从尔便。
dì wú liú wǒ shǐ yǐ sù ěr huò
第无留我使，以速尔祸。
shí dí shù kòu wēi yuǎn zhū wèi xià dìng yuǎn bó shí biāo bài zhī yú mó r shān
”时敌数寇威远诸卫，夏，定远伯石彪败之于磨儿山。
tiān shùn èr nián bèi lái dà jǔ kòu shǎn xī ān yuǎn hóu liǔ pǔ yù zhī zhé bài ér shì xiǎo jié yǐ wén
天顺二年，孛来大举寇陕西，安远侯柳溥御之辄败，而饰小捷以闻。
míng nián chūn dí rù ān biān yíng shí biāo děng pò zhī dū du zhōu xián zhǐ huī li jīn jiān zhàn sǐ
明年春，敌入安边营，石彪等破之，都督周贤、指挥李钅监战死。
sì nián fù kòu yú lín zhāng wǔ bó yáng xìn jù què zhī
四年复寇榆林，彰武伯杨信拒却之。
zài rù bài zhī yú jīn jī yù
再入，败之于金鸡峪。
wèi jǐ fù dà lüè shǎn xī zhū biān tíng chén qǐng zhì gè shǒu jiāng zuì dì yòu zhī
未几，复大掠陕西诸边，廷臣请治各守将罪，帝宥之。
wǔ nián chūn kòu rù píng lǔ chéng yòu zhǐ huī xǔ yóng děng rù fú shā zhī
五年春，寇入平虏城，诱指挥许颙等入伏，杀之。
biān bào rì jí mìng shì láng bái guī dōu yù shǐ wáng hóng wǎng shì shī
边报日亟，命侍郎白圭、都御史王竑往视师。
qiū bèi lái qiú kuǎn dì shǐ zhān shēng jī chì wǎng yù
秋，孛来求款，帝使詹升赍敕往谕。
bèi lái qiǎn shǐ suí shēng lái gòng qǐng gǎi dà tóng jiù gòng dào ér yóu shǎn xī lán xiàn rù xǔ zhī
孛来遣使随升来贡，请改大同旧贡道，而由陕西兰县入，许之。
wèi jǐ fù jiū qí shǔ máo lǐ hái děng rù hé xī
未几，复纠其属毛里孩等入河西。
míng nián chūn guī děng fēn xún xī biān guī yù dí yú gù yuán chuān hóng yù dí yú hóng yá zi chuān jiē pò zhī
明年春，圭等分巡西边，圭遇敌于固原川，竑遇敌于红崖子川，皆破之。
dì cì xǐ shū jiǎng lì chì bèi lái shǐ chén réng cóng dà tóng rù gòng
帝赐玺书奖励，敕孛来使臣仍从大同入贡。
shí má r kě ér fù yǔ bèi lái xiāng chóu shā
时麻儿可儿复与孛来相仇杀。
má r kě ér sǐ zhòng gòng lì mǎ kě gǔ r jí sī yì hào xiǎo wáng zǐ
麻儿可儿死，众共立马可古儿吉思，亦号小王子。
zì shì dá dá bù zhǎng yì gè zhuān shàn
自是，鞑靼部长益各专擅。
xiǎo wáng zǐ xī tōng zhōng guó chuán shì cì duō mò kě kǎo
小王子稀通中国，传世次，多莫可考。
bèi lái děng měi suì rù gòng shù kòu lüě wǎng lái sāi xià yǐ xī gōng wǎ là wèi cí yòu shù yào jié sān wèi
孛来等每岁入贡，数寇掠，往来塞下，以西攻瓦剌为辞，又数要劫三卫。
qī nián dōng gòng shǐ jí guān dì què zhī yǐ dà xué shì li xián yán nǎi zhǐ
七年冬，贡使及关，帝却之，以大学士李贤言乃止。
bā nián chūn yù shǐ chén xuǎn yán dá dá bù luò bèi lái zuì qiáng yòu mì zhāo sān wèi zhū fān xiāng jié tún zhù
八年春，御史陈选言：“鞑靼部落，孛来最强，又密招三卫诸蕃，相结屯住。
qù dōng lái cháo yào wǒ shǎng yàn kuī wǒ xū shí qí fàn biān zhī qíng yǐ lù
去冬来朝，要我赏宴，窥我虚实，其犯边之情已露。
ér wǒ biān guān shǒu chén yīn xún dài màn chéng bǎo bù xiū jiǎ zhàng bù lì jūn shì bù cāo xí shèn zhì fù zhě nà yuè qián ér ān xián pín zhě pò jī hán ér táo cuàn
而我边关守臣，因循怠慢，城堡不修，甲仗不利，军士不操习，甚至富者纳月钱而安闲，贫者迫饥寒而逃窜。
biān bèi fèi chí huǎn jí hé shì
边备废弛，缓急何恃？
qǐ chì zài biān zhū chén tòng gé qián bì
乞敕在边诸臣，痛革前弊。
qí zhèn shǒu bèi yù děng guān yì yi yǐ shí chù zhì zhù néng zhě zhī fèn dài zhě zhī jǐng
其镇守、备御等官，亦宜以时黜陟，庶能者知奋，怠者知警。
zhì è sāi yào hài zhī chù huò yì guān jūn huò shè yíng bǎo huò yòng dūn tái xián xū chǔ zhì dé yí suì qiǎn dà chén xún shì zhù biān fáng yǒu bèi kòu fēn kě jí
至厄塞要害之处，或益官军，或设营堡，或用墩台，咸须处置得宜，岁遣大臣巡视，庶边防有备，寇氛可戢。
bào wén
”报闻。
chéng huà yuán nián chūn bèi lái yòu wū liáng hā jiǔ wàn qí rù liáo hé wǔ ān hóu zhèng hóng yù què zhī
成化元年春，孛来诱兀良哈九万骑入辽河，武安侯郑宏御却之。
qiū sàn lüè yán suí
秋，散掠延绥。
dōng fù dà rù
冬，复大入。
mìng zhāng wǔ bó yáng xìn lǜ shān xī bīng dōu yù shǐ xiàng zhōng lǜ shǎn xī bīng yù zhī shǎo què
命彰武伯杨信率山西兵，都御史项忠率陕西兵御之，少却。
wèi jǐ fù dù hé qū wéi huáng fu chuān bǎo guān jūn lì zhàn nǎi yǐn qù
未几，复渡河曲，围黄甫川堡，官军力战，乃引去。
shǐ dá dá zhī lái yě huò zài liáo dōng xuān fǔ dà tóng huò zài níng xià zhuāng làng gān sù qù lái wú cháng wéi huàn bù jiǔ
始，鞑靼之来也，或在辽东、宣府、大同，或在宁夏、庄浪、甘肃，去来无常，为患不久。
jǐng tài chū shǐ fàn yán qìng rán bù luò shǎo bù gǎn shēn rù
景泰初，始犯延庆，然部落少，不敢深入。
tiān shùn jiān yǒu ā luó chū zhě lǜ shǔ qián rù hé tào jū zhī suì bī jìn xī biān
天顺间，有阿罗出者，率属潜入河套居之，遂逼近西边。
hé tào gǔ shuò fāng jùn táng zhāng rén yuàn zhù sān shòu xiáng chéng chù yě
河套，古朔方郡，唐张仁愿筑三受降城处也。
de zài huáng hé nán zì níng xià zhì piān tóu guān yán mào èr qiān lǐ ráo shuǐ cǎo wài wèi dōng shèng wèi
地在黄河南，自宁夏至偏头关，延袤二千里，饶水草，外为东胜卫。
dōng shèng ér wài tǔ píng yǎn dí lái yī qí bù néng yǐn míng chū shǒu zhī hòu yǐ kuàng jué nèi xǐ
东胜而外，土平衍，敌来，一骑不能隐，明初守之，后以旷绝内徙。
zhì shì bèi lái yǔ xiǎo wáng zǐ máo lǐ hái děng xiān hòu jì zhì lǔ zhōng guó rén wèi xiāng dǎo chāo lüě yán suí wú xū shí ér biān shì yǐ jí
至是，孛来与小王子、毛里孩等先后继至，掳中国人为乡导，抄掠延绥无虚时，而边事以棘。
èr nián xià dà rù yán suí
二年夏，大入延绥。
dì mìng yáng xìn chōng zǒng bīng guān dū du zhào shèng wèi fù lǜ jīng jūn jí zhū biān zú èr wàn rén tǎo zhī
帝命杨信充总兵官，都督赵胜为副，率京军及诸边卒二万人讨之。
xìn xiān yǐ yì shì fù quē wèi zhì
信先以议事赴阙，未至。
dí sàn lüè píng liáng rù líng zhōu jí gù yuán cháng qū kòu jìng níng lóng dé zhū chǔ
敌散掠平凉，入灵州及固原，长驱寇静宁、隆德诸处。
dōng fù rù yán suí cān jiāng tāng yìn jī zhàn sǐ
冬，复入延绥，参将汤胤绩战死。
wèi jǐ zhū bù nèi zhēng bèi lái shì mǎ kě gǔ r jí sī máo lǐ hái shā bèi lái gēng lì tā kè hán
未几，诸部内争，孛来弑马可古儿吉思，毛里孩杀孛来，更立他可汗。
wò luō chū zhě fù yǔ máo lǐ hái xiāng chóu shā máo lǐ hái suì shā qí suǒ lì kè hán zhú wò luō chū ér qiǎn shǐ rù gòng
斡罗出又与毛里孩互相仇杀，毛里孩便杀死斡罗出所立的可汗，赶走了斡罗出，派遣使臣到明朝献贡。
xún dù hé lüè dà tóng
寻渡河掠大同。
sān nián chūn dì mìng fǔ níng hóu zhū yǒng děng zhēng zhī
三年春，帝命抚宁侯朱永等征之。
huì máo lǐ hái zài qǐ tōng gòng ér bié bù zhǎng bèi lǔ nǎi yì qiǎn rén lái cháo
会毛里孩再乞通贡，而别部长孛鲁乃亦遣人来朝。
dì xǔ zhī zhào yǒng děng zhù jūn sāi shàng
帝许之，诏永等驻军塞上。
sì nián qiū jǐ shì zhōng chéng wàn lǐ shàng yán máo lǐ hái jiǔ bù cháo gòng kuī sì biān jiāng qí qíng pǒ cè
四年秋，给事中程万里上言：“毛里孩久不朝贡，窥伺边疆，其情叵测。
rán chén dù qí yǒu kě bài zhě sān
然臣度其有可败者三。
jìn wǒ biān dì cái èr sān rì chéng bǐ kè wǒ zhǔ yī yě
近我边地才二三日程，彼客我主，一也。
jiān bìng zhū bù chí qū bù xī jì jiāo qiě pí èr yě
兼并诸部，驰驱不息，既骄且疲，二也。
bǐ lái sàn zhú shuǐ cǎo bù luò sì fēn bīng lì bù yī sān yě
比来散逐水草，部落四分，兵力不一，三也。
yi xuǎn jīng bīng èr wàn měi sān qiān rén wéi yī jūn tǒng yǐ xiāo jiàng yán qí shǎng fá shǐ tàn máo lǐ hái suǒ zài qián shī dǎo zhī pò zhī bì yǐ
宜选精兵二万，每三千人为一军，统以骁将，严其赏罚，使探毛里孩所在，潜师捣之，破之必矣。
dì zhuàng zhī ér bù néng yòng
”帝壮之，而不能用。
dōng kòu yán suí
冬寇延绥。
míng nián chūn zài rù
明年春再入。
shǒu jiāng xǔ níng děng zhé jī bài zhī
守将许宁等辄击败之。
dōng fù jiū sān wèi rù kòu yán suí yú lín dà rǎo
冬复纠三卫入寇，延绥、榆林大扰。
liù nián chūn dà tóng xún fǔ wáng yuè qiǎn yóu jī xǔ níng jī bài zhī
六年春，大同巡抚王越遣游击许宁击败之；
yáng xìn děng yì dà pò zhī yú hú chái shui gòu
杨信等亦大破之于胡柴氵冓。
shí bèi lǔ nǎi yǔ wò luō chū hé bié bù qié jiā sī lán bó luó hū yì rù jù hé tào wéi jiǔ jū jì
时孛鲁乃与斡罗出合别部癿加思兰、孛罗忽亦入据河套，为久居计。
yán suí gào jí dì mìng yǒng wèi jiāng jūn yǐ wáng yuè cān zàn jūn wù shǐ yù dí
延绥告急，帝命永为将军，以王越参赞军务，使御敌。
yǒng zhì shù yǐ jié wén yuè děng jiē shēng shǎng lùn gōng yǒng shì hóu ér dí jù tào zì rú
永至，数以捷闻，越等皆升赏，论功永世侯，而敌据套自如。
qī nián chūn yǒng shàng zhàn shǒu èr cè tíng yì yǐ liáng kuì mǎ fá nán yú jìn jiǎo qǐng mìng biān jiāng shèn shǒu yù yǐ tú wàn quán
七年春，永上战守二策，廷议以粮匮马乏，难于进剿，请命边将慎守御以图万全。
yú shì lì bù shì láng yè shèng xún biān xié yán suí xún fǔ yú zǐ jùn jí yuè yì zhù biān qiáng shè lì tái pù
于是吏部侍郎叶盛巡边，偕延绥巡抚余子俊及越议筑边墙，设立台堡。
dōng dí rù sāi cān jiāng qián liàng bài jì yuè děng bù néng jiù
冬，敌入塞，参将钱亮败绩，越等不能救。
bīng bù shàng shū bái guī qǐng zé qiǎn dà jiàng jūn zhuān shì dí huì shèng hái yuè yì fù jīng jì shì nǎi jí tíng yì qǐng dà fā bīng sōu tào
兵部尚书白圭请择遣大将军专事敌，会盛还，越亦赴京计事，乃集廷议，请大发兵搜套。
dì yǐ wǔ jìng hóu zhào fǔ wèi jiāng jūn jié zhì zhū lù wáng yuè réng dū shī
帝以武靖侯赵辅为将军，节制诸路，王越仍督师。
dí dà rù yán suí fǔ bù néng yù suì zhào hái yǐ níng jìn bó liú jù dài zhī jù yì wèi yǒu gōng
敌大入延绥，辅不能御，遂召还，以宁晋伯刘聚代之，聚亦未有功。
ér máo lǐ hái bèi lǔ nǎi wò luō chū shāo shuāi mǎn dōu lǔ rù hé tào chēng kè hán qié jiā sī lán wèi tài shī
而毛里孩、孛鲁乃、斡罗出稍衰，满都鲁入河套称可汗，癿加思兰为太师。
jiǔ nián qiū mǎn dōu lǔ děng yǔ bó luó hū bìng kòu wéi zhōu
九年秋，满都鲁等与孛罗忽并寇韦州。
wáng yuè zhēn zhī dí jìn xíng qí lǎo ruò cháo hóng yán chí nǎi yǔ xǔ níng jí yóu jī zhōu yù lǜ qīng jì zhòu yè jí chí zhì fēn báo qí yíng qián hòu jiā jī dà pò zhī
王越侦知敌尽行，其老弱巢红盐池，乃与许宁及游击周玉率轻骑昼夜疾驰至，分薄其营，前后夹击，大破之。
fù yāo jī yú wéi zhōu
复邀击于韦州。
mǎn dōu lǔ děng bài guī zī chù lú zhàng dàng jǐn qī nú jiē sàng wáng xiāng gù bēi kū qù
满都鲁等败归，孳畜庐帐荡尽，妻孥皆丧亡，相顾悲哭去。
zì shì bù fù jū hé tào biān huàn shǎo mǐ
自是不复居河套，边患少弭；
jiān dào biān fú gǎn dà rù yì shù qiǎn shǐ cháo gòng
间盗边，弗敢大入，亦数遣使朝贡。
chū qié jiā sī lán yǐ nǚ qī mǎn dōu lǔ lì wèi kè hán
初，癿加思兰以女妻满都鲁，立为可汗。
jiǔ zhī shā bó luó hū bìng qí zhòng yì zhuān zì
久之杀孛罗忽，并其众，益专恣。
mǎn dōu lǔ bù tuō luō gàn yì sī mǎ yīn móu shā zhī
满都鲁部脱罗干、亦思马因谋杀之。
xún mǎn dōu lǔ yì sǐ zhū qiáng qiú xiāng jì lüè jìn biān rén shāo de xī jiān
寻满都鲁亦死，诸强酋相继略尽，边人稍得息肩。
shí zhōng guān wāng zhí hù ēn yòng shì sī yǐ biān gōng zì shù wáng yuè zhū yǒng fù zhī
时中官汪直怙恩用事，思以边功自树，王越、朱永附之。
shí liù nián chūn biān jiāng shàng yán chuán wén dí jiàng dù hé jù yǐ yǒng wèi jiāng jūn
十六年春，边将上言，传闻敌将渡河，遽以永为将军。
zhí yǔ yuè dū shī zhì biān wèi jí qī xí dí yú wēi níng hǎi zi dà pò zhī yòu bài zhī yú dà tóng
直与越督师至边，未及期，袭敌于威宁海子，大破之，又败之于大同。
yǒng jìn gōng jué yǔ shì xí yuè fēng wēi níng bó zhí zēng lù zhì sān bǎi shí
永晋公爵，予世袭，越封威宁伯，直增禄至三百石。
wèi jǐ zhào yǐ yuè dài yǒng zǒng bīng
未几，诏以越代永总兵。
yú shì yì sī mǎ yīn děng yì jiū zhòng dào biān yán jí liáo sāi
于是亦思马因等益纠众盗边，延及辽塞。
qiū dí sān wàn qí kòu dà tóng lián yíng wǔ shí lǐ shā lüě rén chù shù wàn
秋，敌三万骑寇大同，连营五十里，杀掠人畜数万。
zǒng bīng xǔ níng yù zhī bīng bài yǐ jié wén
总兵许宁御之，兵败，以捷闻。
dí jì dé lì cháng qū rù shùn shèng chuān sàn lüè hún yuán shuò zhū zhōu
敌既得利，长驱入顺圣川，散掠浑源、朔诸州。
xuān fǔ xún fǔ qín hóng zǒng bīng zhōu yù lì zhàn què zhī
宣府巡抚秦纮、总兵周玉力战却之。
shān xī xún fǔ biān yōng cān jiāng zhī yù děng xī lì hàn yù dí qù zhé fù lái qì chéng huà mò wú nìng suì
山西巡抚边镛，参将支玉等悉力捍御，敌去辄复来，迄成化末无宁岁。
yì sī mǎ yīn sǐ rù kòu zhě fù chēng xiǎo wáng zǐ yòu yǒu bó yán měng kě wáng
亦思马因死，入寇者复称小王子，又有伯颜猛可王。
hóng zhì yuán nián xià xiǎo wáng zǐ fèng shū qiú gòng zì chēng dà yuán dà kè hán
弘治元年夏，小王子奉书求贡，自称大元大可汗。
cháo tíng fāng wu yōu róng xǔ zhī
朝廷方务优容，许之。
zì shì yǔ bó yán měng kě wáng děng lǚ rù gòng jiàn wǎng lái tào zhōng chū mò wèi kòu
自是，与伯颜猛可王等屡入贡，渐往来套中，出没为寇。
bā nián běi bù yì bo là yīn wáng děng rù tào zhù mù
八年，北部亦卜剌因王等入套驻牧。
yú shì xiǎo wáng zǐ jí tuō luō gàn zhī zǐ huǒ shāi xiāng yǐ rì qiáng wèi dōng xī zhū biān huàn
于是小王子及脱罗干之子火筛相倚日强，为东西诸边患。
qí nián sān rù liáo dōng duō shā lüě
其年，三入辽东，多杀掠。
míng nián xuān dà yán suí zhū jìng jù bèi cán
明年，宣、大、延绥诸境俱被残。
shí yī nián qiū wáng yuè jì jié zhì zhū biān nǎi lǜ qīng bīng xí dí yú hè lán shān hòu pò zhī
十一年秋，王越既节制诸边，乃率轻兵袭敌于贺兰山后，破之。
míng nián dí yōng zhòng rù dà tóng níng xià jìng yóu jī wáng gǎo bài jì cān jiāng qín gōng fù zǒng bīng mǎ shēng dòu liú bù jìn jiē lùn sǐ
明年，敌拥众入大同、宁夏境，游击王杲败绩，参将秦恭、副总兵马升逗遛不进，皆论死。
shí píng jiāng bó chén ruì wèi zǒng bīng shì láng xǔ jìn dū shī jiǔ wú gōng bèi hé qù yǐ bǎo guó gōng zhū huī shì láng shǐ lín dài zhī tài jiàn miáo kuǐ jiān jūn
时平江伯陈锐为总兵，侍郎许进督师，久无功，被劾去，以保国公朱晖、侍郎史琳代之，太监苗逵监军。
shí sān nián dōng xiǎo wáng zǐ fù jū hé tào
十三年冬，小王子复居河套。
míng nián chūn lì bù shì láng wáng ào shàng yù dí bā cè yī yuē dìng miào suàn èr yuē zhòng zhǔ jiàng sān yuē yán fǎ lìng sì yuē xù biān mín wǔ yuē guǎng zhāo mù liù yuē yòng jiān qī yuē fēn bīng bā yuē chū qí
明年春，吏部侍郎王鏊上御敌八策：一曰定庙算，二曰重主将，三曰严法令，四曰恤边民，五曰广招募，六曰用间，七曰分兵，八曰出奇。
dì mìng suǒ sī zhī zhī
帝命所司知之。
shí dí yǐ bā qiān jì dōng zhù liáo sāi xià gōng rù zhǎng shèng bǎo shā lüě dài jìn
时敌以八千骑东驻辽塞下，攻入长胜堡，杀掠殆尽。
qiū huī děng yǐ wǔ lù zhī shī yè xí dí yú hé tào zhǎn shǒu sān jí qū zī chù qiān yú guī shǎng shén hòu
秋，晖等以五路之师夜袭敌于河套，斩首三级，驱孳畜千余归，赏甚厚。
xiǎo wáng zǐ yǐ shí wàn qí cóng huā mǎ chí yán chí rù sàn lüè gù yuán níng xià jìng sān fǔ zhèn dòng qiāng shā cǎn kù
小王子以十万骑从花马池、盐池入，散掠固原、宁夏境，三辅震动，戕杀惨酷。
shí wǔ nián yǐ hù bù shàng shū qín hóng zǒng zhì shǎn xī
十五年，以户部尚书秦纮总制陕西。
xià dí rù liáo dōng qīng hé bǎo zhì mì yún xuán xi lüè piān tóu guān
夏，敌入辽东清河堡，至密云，旋西掠偏头关。
qiū fù yǐ wǔ qiān jì fàn liáo dōng cháng ān bǎo fù zǒng bīng liú xiáng yù zhī zhǎn shǒu wǔ shí yī jí dí nǎi tuì
秋，复以五千骑犯辽东长安堡，副总兵刘祥御之，斩首五十一级，敌乃退。
míng nián shāo jìng
明年，稍靖。
shí qī nián chūn dí shàng shū qǐng gòng xǔ zhī jìng bù zhì
十七年春，敌上书请贡，许之，竟不至；
réng rù dà tóng shā dūn jūn fàn xuān fǔ jí zhuāng làng shǒu jiāng wèi yǒng bái yù děng yù què zhī
仍入大同杀墩军，犯宣府及庄浪，守将卫勇、白玉等御却之。
míng nián chūn dí sān wàn qí wéi líng zhōu fù sàn lüè nèi dì zhǐ huī chóu yuè zǒng bīng li xiáng jī zǒu zhī
明年春，敌三万骑围灵州，复散掠内地，指挥仇钺、总兵李祥击走之。
dí dà jǔ rù kòu xuān fǔ zǒng bīng zhāng jùn yù zhī dà bài pí jiàng zhāng xióng mù róng zhàn mò
敌大举入寇宣府，总兵张俊御之，大败，裨将张雄、穆荣战殁。
wǔ zōng sì wèi fù mìng huī lín chū yù
武宗嗣位，复命晖、琳出御。
dōng dí rù zhèn yí suǒ zhǐ huī liú jīng sǐ zhī
冬，敌入镇夷所，指挥刘经死之。
fù zì huā mǎ chí huǐ yuán rù lüè lóng dé jìng níng huì níng zhū chǔ guān zhōng dà rǎo yǐ yáng yī qīng wèi zǒng zhì
复自花马池毁垣入，掠隆德、静宁、会宁诸处，关中大扰，以杨一清为总制。
shí zhèng dé yuán nián chūn yě
时正德元年春也。
liú jǐn yòng shì jiān jūn jiē yān rén yī qīng bù dé zhí qù wén guì cái kuān xiāng jì shòu shì
刘瑾用事，监军皆阉人，一清不得职去，文贵、才宽相继受事。
èr nián dí rù níng xià zhuāng làng jí dìng liáo hòu wèi zhū jìng shǒu jiāng jiē dǎi wèn
二年，敌入宁夏、庄浪及定辽后卫诸境，守将皆逮问。
sì nián dí shù kòu dà tóng
四年，敌数寇大同。
dōng cái kuān yù dí yú huā mǎ chí zhōng fú sǐ
冬，才宽御敌于花马池，中伏死。
zǒng bīng mǎ áng yǔ bié bù yì bèi lái zhàn yú mù guā shān shèng zhī zhǎn sān bǎi liù shí wǔ jí huò mǎ chù liù bǎi yú jūn qì èr qiān jiǔ bǎi yú
总兵马昂与别部亦孛来战于木瓜山，胜之，斩三百六十五级，获马畜六百余，军器二千九百余。
míng nián běi bù yì bo là yǔ xiǎo wáng zǐ chóu shā
明年，北部亦卜剌与小王子仇杀。
yì bo là cuàn xī hǎi ā ěr tū sī yǔ hé bī xié táo xi shǔ fān lǚ rù kòu
亦卜剌窜西海，阿尔秃厮与合，逼胁洮西属番，屡入寇。
xún fǔ zhāng yì zǒng bīng wáng xūn bù néng zhì jiàn shēn rù biān rén kǔ zhī
巡抚张翼、总兵王勋不能制，渐深入，边人苦之。
bā nián xià yōng zhòng lái chuān qiǎn shǐ yì yì suǒ qǐ biān dì zhù mù xiū gòng
八年夏，拥众来川，遣使诣翼所，乞边地驻牧修贡。
yì dàn yǐ jīn bó lìng yuǎn xǐ yì bo là suì xi lüè wū sī cáng jù zhī
翼啖以金帛，令远徙，亦卜剌遂西掠乌斯藏，据之。
zì shì táo mín sōng pān wú nìng suì
自是洮、岷、松潘无宁岁。
xiǎo wáng zǐ shù rù kòu shā lüě yóu cǎn
小王子数入寇，杀掠尤惨。
fù yǐ wǔ wàn qí gōng dà tóng qù shuò zhōu lüè mǎ yì
复以五万骑攻大同，趣朔州，掠马邑。
dì mìng xián níng hóu chóu yuè zǒng bīng yù zhī zhàn yú wàn quán wèi zhǎn sān jí ér suǒ shī wáng shí bèi yǐ jié wén
帝命咸宁侯仇钺总兵御之，战于万全卫，斩三级，而所失亡十倍，以捷闻。
míng nián qiū dí lián yíng shù shí kòu xuān dà sāi ér bié qiǎn wàn qí lüè huái ān
明年秋，敌连营数十，寇宣、大塞，而别遣万骑掠怀安。
zǒng zhì cóng lán gào jí mìng tài jiàn zhāng yǒng dū xuān dà yán suí bīng dū du bái yù wèi dà jiàng xié lán shǒu yù jīng shī jiè yán
总制丛兰告急，命太监张永督宣、大、延绥兵，都督白玉为大将，协兰守御，京师戒严。
yǐ dí yú huái ān qù wèi zhōu zhì píng lǔ chéng nán lán děng yù zhì dú fàn yú tián jiān rú nóng jiā xiǎng ér shè fú yǐ dài
已，敌逾怀安趣蔚州，至平虏城南，兰等预置毒饭于田间如农家饷，而设伏以待。
dí zhì zhòng dú fú cù fā duō sǐ zhě
敌至，中毒，伏猝发，多死者。
qí nián xiǎo wáng zǐ bù zhǎng bǔ ér hái yǐ nèi nán fù bēn jù xī hǎi chū mò kòu xī běi biān
其年，小王子部长卜儿孩以内难复奔据西海，出没寇西北边。
shí yī nián qiū xiǎo wáng zǐ yǐ qī wàn qí fēn dào rù yǔ zǒng bīng pān hào zhàn yú gǔ jiā wān
十一年秋，小王子以七万骑分道入，与总兵潘浩战于贾家湾。
hào zài zhàn zài bài pí jiàng zhū chūn wáng táng sǐ zhī
浩再战再败，裨将朱春、王唐死之。
zhāng yǒng yù yú lǎo yíng pō bèi chuàng zǒu jū yōng
张永遇于老营坡，被创走居庸。
dí suì fàn xuān fǔ fán gōng pò chéng bǎo èr shí shā lüě rén chù shù wàn
敌遂犯宣府，凡攻破城堡二十，杀掠人畜数万。
hào duó sān guān zhū jiāng jiàng fá yǒu chà
浩夺三官，诸将降罚有差。
shí èr nián dōng xiǎo wáng zǐ yǐ wǔ wàn qí zì yú lín rù kòu wéi zǒng bīng wáng xūn děng yú yīng zhōu
十二年冬，小王子以五万骑自榆林入寇，围总兵王勋等于应州。
dì xìng yáng hé qīn bù shǔ dū zhū jiāng wǎng yuán shū sǐ zhàn dí shāo què
帝幸阳和，亲部署，督诸将往援，殊死战，敌稍却。
míng rì fù lái gōng zì chén zhì yǒu zhàn bǎi yú hé dí yǐn ér xi zhuī zhì píng lǔ shuò zhōu zhí dà fēng hēi wù zhòu huì dì nǎi hái mìng xuān jié yú cháo
明日复来攻，自辰至酉，战百余合，敌引而西，追至平虏、朔州，值大风黑雾，昼晦，帝乃还，命宣捷于朝。
shì hòu suì fàn biān rán bù gǎn dà rù
是后岁犯边，然不敢大入。
jiā jìng sì nián chūn yǐ wàn qí kòu gān sù
嘉靖四年春，以万骑寇甘肃。
zǒng bīng jiāng shì yù zhī yú kǔ shuǐ dūn zhǎn qí kuí
总兵姜奭御之于苦水墩，斩其魁。
míng nián fàn dà tóng jí xuān fǔ yì bo là fù zhù mù hè lán shān hòu shù rǎo biān
明年犯大同及宣府，亦卜剌复驻牧贺兰山后，数扰边。
míng nián chūn xiǎo wáng zǐ liǎng kòu xuān fǔ
明年春，小王子两寇宣府。
cān jiāng wáng jīng guān shān xiān hòu zhàn sǐ
参将王经、关山先后战死。
qiū yǐ shù wàn qí fàn níng xià sāi shàng shū wáng xiàn yǐ zǒng bīng zhèng qīng děng bài zhī zhǎn sān bǎi yú jí
秋，以数万骑犯宁夏塞，尚书王宪以总兵郑卿等败之，斩三百余级。
míng nián chūn lüè shān xī
明年春，掠山西。
xià rù dà tóng zhōng lù cān jiāng li zhēn yù què zhī
夏，入大同中路，参将李蓁御却之。
dōng fù kòu dà tóng zhǐ huī zhào yuán zhàn sǐ
冬，复寇大同，指挥赵源战死。
shí yī nián chūn xiǎo wáng zǐ qǐ tōng gòng wèi de mìng nù suì yōng shí wàn qí rù kòu
十一年春，小王子乞通贡，未得命，怒，遂拥十万骑入寇。
zǒng zhì táng lóng qǐng xǔ zhī dì bù tīng
总制唐龙请许之，帝不听。
lóng lián zhàn pō yǒu zhǎn huò
龙连战，颇有斩获。
shí xiǎo wáng zǐ zuì fù qiáng kòng xián shí yú wàn duō chù huò bèi shāo yàn bīng nǎi xǐ mù dōng fāng chēng tǔ mán fēn zhū bù luò zài xī běi biān zhě shén zhòng
时小王子最富强，控弦十余万，多畜货贝，稍厌兵，乃徙幕东方，称土蛮，分诸部落在西北边者甚众。
yuē jí náng yuē ǎn dá zhě yú xiǎo wáng zǐ wéi cóng fù xíng jù hé tào xióng xiá xǐ bīng wèi zhū bù zhǎng xiāng shuài lìn zhū biān
曰吉囊、曰俺答者，于小王子为从父行，据河套，雄黠喜兵，为诸部长，相率躏诸边。
shí èr nián chūn jí náng yōng zhòng zhūn tào nèi jiāng fàn yán suí biān chén yǒu bèi nǎi tū yǐ wǔ wàn qí dù hé xi xí yì bù là bǔ ér hái liǎng bù dà pò zhī
十二年春，吉囊拥众屯套内，将犯延绥，边臣有备，乃突以五万骑渡河西，袭亦不剌、卜儿孩两部，大破之。
bǔ ér hái wèi zhuāng níng biān huàn jiǔ yì láng gǔ tǔ lǔ fān zhū fān jiē kǔ zhī cháng yīn shǔ fān tiè mù gē qiú gòng shì cháo tíng wèi zhī xǔ
卜儿孩为庄、宁边患久，亦郎骨、土鲁番诸蕃皆苦之，尝因属番帖木哥求贡市，朝廷未之许。
zhì shì táng lóng yǐ bǔ ér hái shuāi bài yuǎn xǐ xī hǎi huò níng qǐng wú gēng yì kuǎn shì
至是唐龙以卜儿孩衰败远徙，西海获宁，请无更议款事。
jí náng děng jì pò xī hǎi xuán qiè rù xuān fǔ yǒng níng jìng dà lüè ér qù
吉囊等既破西海，旋窃入宣府永宁境，大掠而去。
dōng fàn zhèn yuǎn guān zǒng bīng wáng xiào fù zǒng bīng liáng zhèn bài zhī yú liǔ mén yòu zhuī bài zhī yú fēng wō shān dí nì shuǐ sǐ zhě shén zhòng
冬，犯镇远关，总兵王效、副总兵梁震败之于柳门，又追败之于蜂窝山，敌溺水死者甚众。
míng nián chūn kòu dà tóng
明年春，寇大同。
qiū fù yóu huā mǎ chí rù fàn liáng zhèn jí zǒng bīng liú wén jù què zhī
秋，复由花马池入犯，梁震及总兵刘文拒却之。
shí wǔ nián xià jí náng yǐ shí wàn zhòng zhūn hè lán shān fēn bīng kòu liáng zhōu fù zǒng bīng wáng fǔ yù zhī zhǎn wǔ shí qī jí
十五年夏，吉囊以十万众屯贺兰山，分兵寇凉州，副总兵王辅御之，斩五十七级。
yòu rù zhuāng làng jìng zǒng bīng jiāng shì yù zhī yú fēn shuǐ lǐng sān zhàn sān shèng zhī
又入庄浪境，总兵姜奭遇之于分水岭，三战三胜之。
yòu rù yán suí jí níng xià biān
又入延绥及宁夏边。
dōng fù fàn dà tóng rù lüè xuān dà sāi zǒng zhì shì láng liú tiān hé zǒng dū shàng shū yáng shǒu lǐ jí xún fǔ dōu yù shǐ chu shū xī lì yù zhī
冬，复犯大同，入掠宣大塞，总制侍郎刘天和、总督尚书杨守礼及巡抚都御史楚书悉力御之。
shí jiǔ nián qiū shū yǐ zǒng bīng bái jué děng sān bài dí yú wàn quán yòu wèi jìng zhǎn bǎi yú jí
十九年秋，书以总兵白爵等三败敌于万全右卫境，斩百余级。
tiān hé yǐ zǒng bīng zhōu shàng wén dà pò dí yú hēi shuǐ yuàn zhǎn jí náng zi xiǎo shí wáng
天和以总兵周尚文大破敌于黑水苑，斩吉囊子小十王。
míng nián chūn shǒu lǐ yǐ zǒng bīng li yì yù dí yú zhèn shuò bǎo yǐ zǒng bīng yáng xìn yù dí yú gān sù jiē shèng zhī
明年春，守礼以总兵李义御敌于镇朔堡，以总兵杨信御敌于甘肃，皆胜之。
qiū ǎn dá jí qí shǔ ā bù hái qiǎn shǐ shí tiān jué kuǎn dà tóng sāi xún fǔ shǐ dào yǐ wén zhào què zhī
秋，俺答及其属阿不孩遣使石天爵款大同塞，巡抚史道以闻，诏却之。
yǐ shàng shū fán jì zǔ dū xuān dà bīng xuán shǎng gé gòu ǎn dá ā bù hái shǒu
以尚书樊继祖督宣大兵，悬赏格购俺答、阿不孩首。
suì dà jǔ nèi fàn ǎn dá xià shí lǐng guān qù tài yuán
遂大举内犯，俺答下石岭关，趣太原。
jí náng tián píng lǔ wèi rù lüè píng dìng shòu yáng zhū chǔ
吉囊田平虏卫入掠平定、寿阳诸处。
zǒng bīng dīng zhāng yóu jī zhōu yǔ zhàn sǐ zhū jiāng duō huò zuì jì zǔ dú méng shǎng
总兵丁璋、游击周宇战死，诸将多获罪，继祖独蒙赏。
èr shí yī nián xià dí fù qiǎn tiān jué qiú gòng
二十一年夏，敌复遣天爵求贡。
dà tóng xún fǔ lóng dà yǒu yòu fù zhī shàng zhī cháo guǐ yán yòng jì qín huò
大同巡抚龙大有诱缚之，上之朝，诡言用计擒获。
dì yuè zhuó dà yǒu bīng bù shì láng biān chén shēng shǎng zhě shù shí rén zhé tiān jué yú shì
帝悦，擢大有兵部侍郎，边臣升赏者数十人，磔天爵于市。
dí nù rù kòu lüè shuò zhōu dǐ guǎng wǔ yóu tài yuán nán xià qìn fén xiāng yuán zhǎng zǐ jiē bèi cán
敌怒，入寇，掠朔州，抵广武，由太原南下，沁、汾、襄垣、长子皆被残；
fù cóng xīn guō dài ér běi zhūn qí xiàn
复从忻、崞、代而北，屯祁县。
cān jiāng zhāng shì zhōng lì zhàn dí wéi zhī shù zhòng
参将张世忠力战，敌围之数重。
zì sì zhì shēn suǒ shā shāng xiāng dāng
自巳至申，所杀伤相当。
yǐ ér shì zhōng shǐ jǐn jiàn shā bǎi hù zhāng xuān zhāng chén jù sǐ dí suì cóng yàn mén gù dào qù
已而世忠矢尽见杀，百户张宣、张臣俱死，敌遂从雁门故道去。
qiū fù rù shuò zhōu
秋，复入朔州。
jí náng sǐ zhū zǐ láng tái jí děng sàn chǔ hé xī shì jì fēn ǎn dá dú shèng suì shù rǎo yán suí zhū biān
吉囊死，诸子狼台吉等散处河西，势既分，俺答独盛，岁数扰延绥诸边。
èr shí sān nián dōng xiǎo wáng zǐ zì wàn quán yòu wèi rù zhì wèi zhōu jí wán xiàn
二十三年冬，小王子自万全右卫入，至蔚州及完县。
jīng shī jiè yán
京师戒严。
èr shí sì nián qiū ǎn dá fàn yán suí jí dà tóng zǒng bīng zhāng dá jù què zhī
二十四年秋，俺答犯延绥及大同，总兵张达拒却之。
yòu fàn bó gē yù cān jiāng zhāng fèng zhǐ huī liú qīn qiān hù li zàn shēng yuán wáng bāng zhí děng jiē zhàn sǐ
又犯鹁鸽峪，参将张凤、指挥刘钦、千户李瓒、生员王邦直等皆战死。
huì zǒng dū shì láng wēng wàn dá zǒng bīng zhōu shàng wén yán bīng bèi yáng hé dí yǐn qù
会总督侍郎翁万达、总兵周尚文严兵备阳和，敌引去。
míng nián xià ǎn dá fù qiǎn shǐ yì dà tóng sāi qiú gòng biān zú shā zhī
明年夏，俺答复遣使诣大同塞，求贡，边卒杀之。
qiū fù lái qǐng wàn dá zài shū yǐ wén dì bù xǔ
秋，复来请，万达再疏以闻，帝不许。
dí yǐ shí wàn qí xi rù bǎo ān lüè qìng yáng huán xiàn ér dōng yǐ wàn qí kòu jǐn yì
敌以十万骑西入保安，掠庆阳、环县而东，以万骑寇锦、义。
zǒng dū sān biān shì láng céng xǐ lǜ cān jiāng li zhēn děng zhí dǎo dí cháo yú mǎ liáng shān hòu zhǎn bǎi yú jí dí shǐ tuì
总督三边侍郎曾铣率参将李珍等直捣敌巢于马梁山后，斩百余级，敌始退。
xǐ yì fù hé tào dà xué shì xià yán zhǔ zhī
铣议复河套，大学士夏言主之。
dì fāng xiàng yòng yán lìng xǐ tú shàng fāng lüè yǐ biàn yi cóng shì
帝方向用言，令铣图上方略，以便宜从事。
míng nián xià wàn dá fù yán dí zì dōng shè chūn lǚ qiú gòng cí gōng shì yi xǔ
明年夏，万达复言：“敌自冬涉春屡求贡，词恭，似宜许。
bù tīng zé wàn dá wǎng dú
”不听，责万达罔渎。
xǐ jiū bīng shàn sāi zhé pò dí
铣鸠兵缮塞，辄破敌。
jì ér dì yì zhōng biàn yán yǔ xǐ jìng dé zuì zhǎn xī shì
既而帝意中变，言与铣竟得罪，斩西市。
dí yì xù fèn sī chěng tíng chén bù gǎn yán fù tào shì yǐ
敌益蓄忿思逞，廷臣不敢言复套事矣。
èr shí bā nián chūn fàn xuān fǔ dī shuǐ yá
二十八年春，犯宣府滴水崖。
bǎ zǒng zhǐ huī jiāng hàn dǒng yáng zhàn sǐ quán jūn fù suì fàn yǒng níng dà tóng
把总指挥江瀚、董旸战死，全军覆，遂犯永宁、大同。
zǒng bīng zhōu shàng wén yù zhī yú cáo jiā zhuāng dà bài zhī zhǎn qí kuí
总兵周尚文御之于曹家庄，大败之，斩其魁。
huì wàn dá zì huái lái fù yuán xuān fǔ zǒng bīng zhào guó zhōng wén jǐng yì lǜ qiān jì zhuī jī fù lián bài zhī
会万达自怀来赴援，宣府总兵赵国忠闻警，亦率千骑追击，复连败之。
shì suì fàn xī sāi zhě wǔ
是岁，犯西塞者五。
èr shí jiǔ nián chūn ǎn dá yí zhù wēi níng hǎi zi
二十九年春，俺答移驻威宁海子。
xià fàn dà tóng zǒng bīng zhāng dá lín chūn sǐ zhī
夏，犯大同，总兵张达、林椿死之。
dí yǐn qù chuán jiàn zhū bù dà jǔ
敌引去，传箭诸部大举。
qiū xún cháo hé chuān nán xià zhì gǔ běi kǒu dōu yù shǐ wáng rǔ xiào lǜ jì zhèn bīng yù zhī
秋，循潮河川南下至古北口，都御史王汝孝率蓟镇兵御之。
dí yáng yǐn mǎn nèi xiàng ér bié qiǎn jīng qí cóng jiàn dào kuì qiáng rù
敌阳引满内向，而别遣精骑从间道溃墙入。
rǔ xiào bīng kuì suì dà lüè huái róu wéi shùn yì dǐ tōng zhōu fēn bīng sì lüè fén hú qú mǎ fáng
汝孝兵溃，遂大掠怀柔，围顺义，抵通州，分兵四掠，焚湖渠马房。
jī diàn dà zhèn
畿甸大震。
dí dà zhòng fàn jīng shī dà tóng zǒng bīng xián níng hóu chóu luán xún fǔ bǎo dìng dōu yù shǐ yáng shǒu qiān děng gè yǐ qín wáng bīng zhì
敌大众犯京师，大同总兵咸宁侯仇鸾、巡抚保定都御史杨守谦等，各以勤王兵至。
dì bài luán wèi dà jiàng jūn shǐ hù zhū jūn
帝拜鸾为大将军，使护诸军。
luán yǔ shǒu qiān jiē píng nuò bù gǎn zhàn bīng bù shàng shū dīng rǔ kuí kuāng rǎo bù zhī suǒ wéi bì mén shǒu
鸾与守谦皆𫐌懦不敢战，兵部尚书丁汝夔恇扰不知所为，闭门守。
dí fén lüě sān rì yè yǐn qù
敌焚掠三日夜，引去。
dì zhū rǔ kuí jí shǒu qiān
帝诛汝夔及守谦。
dí jiàng chū bái yáng kǒu luán wěi zhī
敌将出白羊口，鸾尾之。
dí cù dōng fǎn luán chū bù yì bīng kuì sǐ shāng qiān yú rén
敌猝东返，鸾出不意，兵溃，死伤千余人。
dí nǎi xú yóu gǔ běi kǒu chū sài
敌乃徐由古北口出塞。
zhū jiāng shōu zhǎn yí shī de bā shí yú jí yǐ jié wén
诸将收斩遗尸，得八十余级，以捷闻。
fāng ǎn dá báo dū chéng shí zòng suǒ lǔ mǎ fáng nèi guān yáng zēng chí shū rù chéng qiú gòng
当俺答带兵逼近京都城时，让被他们俘去的马房内官杨增带着书信到都城内要求通好。
fǔ chén xú jiē děng wèi dāng yǐ jì kuǎn zhī yù lìng tuì tún sài wài yīn biān chén yǐ qǐng
辅臣徐阶等谓当以计款之，谕令退屯塞外，因边臣以请。
ǎn dá guī qiǎn zi tuì tuì chén kuǎn
俺答归，遣子脱脱陈款。
shí luán fāng yòng shì nǎi yì kāi mǎ shì yǐ zhōng dí
时鸾方用事，乃议开马市以中敌。
bīng bù láng zhōng yáng jì shèng shàng shū zhēng zhī bù dé
兵部郎中杨继盛上疏争之，不得。
míng nián chūn yǐ shì láng shǐ dào lì qí shì gěi bái jīn shí wàn kāi shì dà tóng cì jí yán níng
明年春，以侍郎史道莅其事，给白金十万，开市大同，次及延、宁。
pàn rén xiāo qín lǚ míng zhèn zhě gù yǐ zuì wáng rù dí xié bái lián xié jiào yǔ qí dǎng zhào quán qiū fù zhōu yuán qiáo yuán zhū rén dǎo ǎn dá wéi huàn
叛人萧芹、吕明镇者，故以罪亡入敌，挟白莲邪教，与其党赵全、丘富、周原、乔源诸人导俺答为患。
ǎn dá shì bì xuán rù lüè
俺答市毕，旋入掠。
biān chén zé zhī yǐ qín děng wéi cí
边臣责之，以芹等为词。
qín guǐ yǒu shù néng duò chéng
芹诡有术，能堕城。
dí shì zhī bù yàn suì fù qín jí míng zhèn ér quán fù děng jìng nì bù chū
敌试之不验，遂缚芹及明镇，而全、富等竟匿不出。
ǎn dá fù qǐng yǐ niú mǎ yì sù dòu qiú zhí yì gào chì yòu qián yuē hé xī zhū bù nèi fàn duò zhū biān yuán
俺答复请以牛马易粟豆，求职役诰敕，又潜约河西诸部内犯，堕诸边垣。
dì è zhī zhào pí mǎ shì zhào dào hái
帝恶之，诏罢马市，召道还。
zì shì dí rì kòu lüě xī biān biān rén dà kùn
自是，敌日寇掠西边，边人大困。
sān shí yī nián chūn dí èr qiān jì kòu dà tóng zhǐ huī wáng gōng yù zhī yú píng chuān dūn zhàn sǐ
三十一年春，敌二千骑寇大同，指挥王恭御之于平川墩，战死。
xià dōng rù liáo sāi wéi bǎi hù cháng lù zhǐ huī yáo dà mó liú dòng liú qǐ jī děng yú sān dào shui gòu sì rén jiē zhàn méi
夏，东入辽塞，围百户常禄，指挥姚大谟、刘栋、刘启基等于三道氵冓，四人皆战没。
bèi yù zhǐ huī wáng xiāng fù yuán dà zhàn yú sì r shān shā shāng xiāng dāng dí shě qù
备御指挥王相赴援，大战于寺儿山，杀伤相当，敌舍去。
qiān hù yè tíng ruì lǜ bǎi rén zhù xiāng
千户叶廷瑞率百人助相。
míng rì xiāng guǒ chuàng fù yāo dí yú là lí shān shū sǐ dòu shǐ jié suì yǔ huī xià jiàng shì sān bǎi rén jiē sǐ zhī
明日，相裹创复邀敌于蜡黎山，殊死斗，矢竭，遂与麾下将士三百人皆死之。
tíng ruì bèi chuàng sǐ fù sū dí yì yǐn tuì
廷瑞被创死复苏，敌亦引退。
qí nián fán sì fàn dà tóng sān fàn liáo yáng yī fàn níng xià
其年，凡四犯大同，三犯辽阳，一犯宁夏。
míng nián chūn fàn xuān fǔ jí yán suí
明年春，犯宣府及延绥。
xià fàn gān sù jí dà tóng
夏，犯甘肃及大同。
shǒu jiāng yù zhī zhé bài
守将御之辄败。
qiū ǎn dá fù dà jǔ rù kòu xià hún yuán líng qiū guǎng chāng jí gōng chā jiàn fú tú děng yù
秋，俺答复大举入寇，下浑源、灵丘、广昌，急攻插箭、浮图等峪。
gù yuán yóu jī chén fèng níng xià yóu jī zhū yù lǜ bīng fù yuán dà zhàn què zhī
固原游击陈凤、宁夏游击朱玉率兵赴援，大战却之。
dí fēn bīng dōng fàn wèi xi lüè dài fán zhì
敌分兵东犯蔚，西掠代、繁畤。
yǐ zhù lù fù yán èr shí rì yán qìng zhū chéng tú lüè jǐ biàn nǎi yí yíng zhōng bù yǐ kàn jīng yuán huì jiǔ yǔ nǎi qù
已，驻鹿阝、延二十日，延庆诸城屠掠几遍，乃移营中部，以瞰泾、原，会久雨乃去。
shí xiǎo wáng zǐ yì chéng xì wèi kòu fàn xuān fǔ chì chéng
时小王子亦乘隙为寇，犯宣府赤城。
wèi jǐ ǎn dá fù yǐ wàn qí rù dà tóng zòng lüě zhì bā jiǎo bǎo
未几，俺答复以万骑入大同，纵掠至八角堡。
xún fǔ zhào shí chūn yù zhī yù dí yú dà chóng lǐng zǒng bīng li lái zhàn sǐ jūn fù shí chūn jǐn yǐ shēn miǎn
巡抚赵时春御之，遇敌于大虫岭，总兵李涞战死，军覆，时春仅以身免。
sān shí sān nián chūn rù xuān fǔ chái gōu bǔ
三十三年春，入宣府柴沟堡。
xià fù fàn níng xià dà tóng zǒng bīng yuè mào zhōng fú sǐ
夏，复犯宁夏，大同总兵岳懋中伏死。
qiū gōng jì zhèn qiáng bǎi dào bìng jìn
秋，攻蓟镇墙，百道并进。
jǐng bào rì shù shí zhì jīng shī jiè yán
警报日数十至，京师戒严。
zǒng dū yáng bó xī lì jù shǒu mù sǐ shì yè kǎn qí yíng dí jīng rǎo nǎi dùn
总督杨博悉力拒守，募死士夜砍其营，敌惊扰乃遁。
míng nián shù fàn xuān jì cān jiāng zhào qīng kuí li guāng qǐ dīng bì xiān hòu zhàn sǐ
明年数犯宣、蓟，参将赵倾葵、李光启、丁碧先后战死。
cháo tíng zài xià shǎng gé gòu ǎn dá shǒu cì wàn jīn jué bó
朝廷再下赏格，购俺答首，赐万金，爵伯；
huò qiū fù zhōu yuán zhě sān bǎi jīn shòu sān pǐn wǔ jiē
获丘富、周原者三百金，授三品武阶。
shí fù děng zài dí zhāo jí wáng mìng jū fēng zhōu zhù chéng zì wèi gòu gōng diàn kěn shuǐ tián hào yuē bǎn shēng
时富等在敌，招集亡命，居丰州，筑城自卫，构宫殿，垦水田，号曰板升。
bǎn shēng huá yán wū yě
板升，华言屋也。
zhào quán jiào dí yì xí gōng zhàn shì
赵全教敌，益习攻战事。
ǎn dá ài zhī shén měi rù kòu bì zhì jiǔ quán suǒ wèn jì
俺答爱之甚，每入寇必置酒全所问计。
sān shí wǔ nián xià dí sān wàn qí fàn xuān fǔ
三十五年夏，敌三万骑犯宣府。
yóu jī zhāng hóng yíng zhàn bài sǐ
游击张纮迎战，败死。
dōng lüè dà tóng biān jì lüè shǎn xī huán qìng zhū chǔ shǒu jiāng sūn cháo yuán zhèng děng què zhī
冬，掠大同边，继掠陕西环、庆诸处，守将孙朝、袁正等却之。
qí nián tǔ mán zài fàn liáo dōng
其年，土蛮再犯辽东。
míng nián dí yǐ èr wàn qí fēn lüè dà tóng biān shā shǒu bèi táng tiān lù bǎ zǒng wāng yuān
明年，敌以二万骑分掠大同边，杀守备唐天禄、把总汪渊。
ǎn dá dì lǎo bǎ dōu fù yōng zhòng shù wàn rù hé liú kǒu fàn yǒng píng jí qiān ān fù zǒng bīng jiǎng chéng xūn lì zhàn sǐ
俺答弟老把都复拥众数万入河流口，犯永平及迁安，副总兵蒋承勋力战死。
xià tū fàn xuān fǔ mǎ yǐ liáng cān jiāng qí miǎn zhàn sǐ
夏，突犯宣府马尾梁，参将祁勉战死。
qiū fù rù dà tóng yòu wèi jìng gōng huǐ qī shí yú bǎo suǒ shā lǔ shén zhòng
秋，复入大同右卫境，攻毁七十余堡，所杀掳甚众。
dōng ǎn dá zi xīn ài yǒu qiè yuē táo sōng zhài sī bù mù shōu lìng gē jù zhū lái jiàng
冬，俺答子辛爱有妾曰桃松寨，私部目收令哥，惧诛来降。
zǒng dū yáng shùn zì xǔ wèi qí gōng zhì zhī què xià
总督杨顺自诩为奇功，致之阙下。
xīn ài lái suǒ bù dé nǎi zòng lüě dà tóng zhū dūn pù wéi yòu wèi shù zā
辛爱来索不得，乃纵掠大同诸墩堡，围右卫数匝。
shùn jù nǎi guǐ yán dí yuàn yì wǒ yǐ zhào quán qiū fù
顺惧，乃诡言敌愿易我以赵全、丘富。
běn bīng xǔ lùn yǐ wéi biàn nǎi qiǎn táo sōng zhài yè yì chū sāi dài zhī xi zǒu yīn gào xīn ài xīn ài zhí ér lù zhī
本兵许论以为便，乃遣桃松寨夜逸出塞，绐之西走，阴告辛爱，辛爱执而戮之。
dí xiá zhī shùn wú néng wéi yòu wèi yì jí gèng fēn bīng fàn xuān jì zhèn
敌狎知顺无能，围右卫益急，更分兵犯宣、蓟镇。
xī bǐ zhèn dòng yòu wèi fēng huǒ duàn jué zhě liù yuè yuè
西鄙震动，右卫烽火断绝者六阅月。
dà xué shì yán sōng yǔ xǔ lùn yì yù qì yòu wèi
大学士严嵩与许论议，欲弃右卫。
dì bù tīng zhào zhū chén fā bīng cuò xiǎng ér yǐ bīng bù shì láng jiāng dōng dài shùn
帝不听，诏诸臣发兵措饷，而以兵部侍郎江东代顺。
shí gù jiāng shàng biǎo yǐ kuì xiǎng rù wéi chéng xī lì hàn yù sù jǐn shí niú mǎ chè wū wéi xīn shì zú wú biàn zhì
时故将尚表以馈饷入围城，悉力捍御，粟尽食牛马，彻屋为薪，士卒无变志。
biǎo shí chū bīng tū zhàn huò ǎn dá sūn jí xù yǔ qí bù jiàng gè yī rén
表时出兵突战，获俺答孙及婿与其部将各一人。
huì dì suǒ qiǎn shì láng jiāng dōng jí xún fǔ yáng xuǎn zǒng bīng zhāng chéng xūn děng gè yán bīng jìn wéi nǎi jiě
会帝所遣侍郎江东及巡抚杨选、总兵张承勋等各严兵进，围乃解。
fù lüè yǒng chāng liáng zhōu jí xuān fǔ chì chéng wéi gān zhōu shí sì rì shǐ tuì
复掠永昌、凉州及宣府赤城，围甘州十四日始退。
tǔ mán yì shù kòu liáo dōng
土蛮亦数寇辽东。
sān shí bā nián chūn lǎo bǎ dōu xīn ài móu dà jǔ rù fàn zhù huì zhōu shǐ qí dié guǐ chēng dōng xià
三十八年春，老把都、辛爱谋大举入犯，驻会州，使其谍诡称东下。
zǒng dū wáng yù bù néng chá jù fēn bīng ér dōng hào lìng shù yì dí suì chéng jiàn rù jì zhèn pān jiā kǒu yù dé zuì
总督王忬不能察，遽分兵而东，号令数易，敌遂乘间入蓟镇潘家口，忬得罪。
xià fàn dà tóng zhuǎn lüè xuān fǔ dōng xī èr chéng zhù nèi dì xún rì huì jiǔ yǔ nǎi tuì
夏，犯大同，转掠宣府东西二城，驻内地旬日，会久雨乃退。
sān shí jiǔ nián dí jù zhòng xǐ fēng kǒu wài kuī fàn jì zhèn
三十九年，敌聚众喜峰口外，窥犯蓟镇。
dà tóng zǒng bīng liú hàn chū dǎo qí zhàng yú huī hé dí shāo yuǎn xǐ
大同总兵刘汉出捣其帐于灰河，敌稍远徙。
qiū hàn fù yǔ cān jiāng wáng mèng xià děng dǎo fēng zhōu qín zhǎn yī bǎi wǔ shí rén fén bǎn shēng lüè jìn
秋，汉复与参将王孟夏等捣丰州，擒斩一百五十人，焚板升略尽。
shì suì kòu dà tóng yán suí jì liáo biān wú xū rì
是岁，寇大同、延绥、蓟、辽边无虚日。
míng nián chūn dí zì hé xī tà bīng rù kòu shǒu bèi wáng shì chén qiān hù li hǔ zhàn sǐ
明年春，敌自河西踏冰入寇，守备王世臣、千户李虎战死。
qiū fàn xuān fǔ jí jū yōng
秋，犯宣府及居庸。
dōng lüè shǎn xī níng xià sāi
冬，掠陕西、宁夏塞。
yǐ fù fēn bīng ér dōng xiàn gài zhōu
已，复分兵而东，陷盖州。
sì shí yī nián xià tǔ mán rù fǔ shùn wèi zǒng bīng hēi chūn suǒ bài
四十一年夏，土蛮入抚顺，为总兵黑春所败。
dōng fù gōng fèng huáng chéng chūn lì zhàn èr rì yè sǐ zhī
冬，复攻凤凰城，春力战二日夜，死之。
hǎi jīn shā lüě yóu shén
海、金杀掠尤甚。
dōng ǎn dá shù fàn shān xī níng xià sāi
冬，俺答数犯山西、宁夏塞。
yán suí zǒng bīng zhào kě fēn bù ruì zú lìng pí jiàng li xī jìng děng dōng chū shén mù bǎo dǎo dí zhàng yú bàn pō shān xú zhí zhōng děng xi chū dìng biān yíng jī dí qí yú qiáo mài hú jiē shèng zhī zhǎn yī bǎi shí jiǔ jí
延绥总兵赵岢分部锐卒，令裨将李希靖等东出神木堡，捣敌帐于半坡山，徐执中等西出定边营，击敌骑于荍麦湖，皆胜之，斩一百十九级。
sì shí èr nián chūn dí rù xuān fǔ dī shuǐ yá liú hàn què zhī
四十二年春，敌入宣府滴水崖，刘汉却之。
dí suì yǐn ér dōng shù fàn liáo sāi
敌遂引而东，数犯辽塞。
qiū zǒng bīng yáng zhào bài sǐ
秋，总兵杨照败死。
shí jì liáo zǒng dū yáng xuǎn qiú zhí sān wèi zhǎng tōng hǎn lìng qí zhū zi gēng dié wèi zhì
时蓟辽总督杨选囚絷三卫长通罕，令其诸子更迭为质。
tōng hǎn zhě xīn ài qī fù yě jì yǐ qiān zhì xīn ài sān wèi jiē yuàn
通罕者，辛爱妻父也，冀以牵制辛爱，三卫皆怨。
dōng dà lüè shùn yì sān hé
冬，大掠顺义、三河。
zhū jiāng zhào zhēn sūn bìn zhàn sǐ jīng shī jiè yán
诸将赵溱、孙膑战死，京师戒严。
dà tóng zǒng bīng jiāng yīng xióng yù zhī yú mì yún bài zhī dí tuì
大同总兵姜应熊御之于密云，败之，敌退。
zhào zhū xuǎn
诏诛选。
míng nián tǔ mán rù liáo dōng dōu yù shǐ liú dào shàng zhū jiāng shǒu yù gōng yán hǎi shuǐ bào zhǎng dí qí duō méi zhě
明年，土蛮入辽东，都御史刘焘上诸将守御功，言海水暴涨，敌骑多没者。
dì yuē hǎi ruò xiào líng
帝曰：“海若效灵。
xià yǒu sī jì gào dào děng jiē yǒu shǎng
”下有司祭告，焘等皆有赏。
dōng dí fàn xiá xi dà lüè bǎn qiáo xiǎng zhá r zhū chǔ
冬，敌犯狭西，大掠板桥、响闸儿诸处。
sì shí sì nián chūn fàn liáo dōng níng qián xiǎo tuán shān cān jiāng xiàn bǔ gǔn yóu jī yáng wéi fān sǐ zhī
四十四年春，犯辽东宁前小团山，参将线补衮、游击杨维藩死之。
xià fàn sù zhōu zǒng bīng liú chéng yè yù zhī zài zhàn jiē jié
夏，犯肃州，总兵刘承业御之，再战皆捷。
qiū ǎn dá zi huáng tái jí shuài qīng jì zì xuān fǔ xiǎn mǎ lín tū rù sàn lüè nèi dì
秋，俺答子黄台吉帅轻骑，自宣府洗马林突入，散掠内地。
bǎ zǒng jiāng rǔ dòng yǐ ruì zú èr bǎi fú àn zhuāng bǎo cù yù tái jí bó zhī
把总姜汝栋以锐卒二百伏暗庄堡，猝遇台吉，搏之。
tái jí duò mǎ wèi suǒ bù duó qù
台吉堕马，为所部夺去。
tái jí shòu shāng yuè rì shǐ sū
台吉受伤，越日始苏。
míng nián ǎn dá lǚ fàn dōng xī zhū sāi
明年，俺答屡犯东西诸塞。
xià qīng hé shǒu bèi láng de gōng è zhī zhāng néng yù kǒu shèng zhī
夏，清河守备郎得功扼之张能峪口，胜之。
dōng dà tóng cān jiāng cuī shì róng yù dí yú fán pí lǐng jí zi dà cháo dà bīn jù zhàn sǐ
冬，大同参将崔世荣御敌于樊皮岭，及子大朝、大宾俱战死。
shí qiū fù sǐ zhào quán zài dí zhōng yì yòng shì zūn ǎn dá wèi dì zhì gōng diàn
时丘富死，赵全在敌中益用事，尊俺答为帝，治宫殿。
qī rì shàng dòng hū dà fēng dòng zhuì shāng shù rén
期日上栋，忽大风，栋坠伤数人。
ǎn dá jù bù gǎn fù jū
俺答惧，不敢复居。
bīng bù shì láng tán lún zài jì zhèn shàn zhì bīng quán nǎi shuō ǎn dá wú qīng fàn jì dà tóng bīng ruò kě yǐ chěng
兵部侍郎谭纶在蓟镇善治兵，全乃说俺答无轻犯蓟，大同兵弱，可以逞。
lóng qìng yuán nián ǎn dá shù fàn shān xī
隆庆元年，俺答数犯山西。
qiū fù lǜ zhòng shù wàn fēn sān dào rù jǐng píng shuò zhōu lǎo yíng piān tóu guān zhū chǔ
秋，复率众数万分三道入井坪、朔州、老营、偏头关诸处。
biān jiāng bù néng yù suì zhǎng qū gōng kě lán jí fén zhōu pò shí zhōu shā zhī zhōu wáng liàng cǎi tú qí mín fù dà lüè xiào yì jiè xiū píng yáo wén shuǐ jiāo chéng tài gǔ xí zhōu jiān nán nǚ sǐ zhě shù wàn
边将不能御，遂长驱攻岢岚及汾州，破石州，杀知州王亮采，屠其民，复大掠孝义、介休、平遥、文水、交城、太谷、隰州间，男女死者数万。
shì wén zhū biān chén fá zhì yǒu chà
事闻，诸边臣罚治有差。
ér sān wèi gōu tǔ mán tóng shí rù kòu jì zhèn chāng lí fǔ níng lào tíng lú lóng jiē bèi róu lìn
而三卫勾土蛮同时入寇，蓟镇、昌黎、抚宁、乐亭、卢龙，皆被蹂躏。
yóu qí zhì luán hé jīng shī zhèn dòng sān rì nǎi yǐn qù
游骑至滦河，京师震动，三日乃引去。
zhū jiāng zhuī zhī dí chū yì yuàn kǒu
诸将追之，敌出义院口。
huì dà wù mí shī dào duò bàng chuí yá zhōng rén mǎ zhěn jiè sǐ zhě pō zhòng zhū jiāng nǎi qū gē qí shǒu
会大雾，迷失道，堕棒槌崖中，人马枕藉，死者颇众，诸将乃趋割其首。
èr nián dí fàn chái gōu shǒu bèi hán shàng zhōng zhàn sǐ
二年，敌犯柴沟，守备韩尚忠战死。
shí bīng bù shì láng wáng chóng gǔ zhèn xī biān zǒng bīng li chéng liáng shǒu liáo dōng shù yǐ bīng yāo jī yú sài wài
时兵部侍郎王崇古镇西边，总兵李成梁守辽东，数以兵邀击于塞外。
dí zhī yǒu bèi rù kòu shāo xī
敌知有备，入寇稍稀。
sì nián qiū huáng tái jí kòu jǐn zhōu zǒng bīng wáng zhì dào cān jiāng láng de gōng yǐ shí yú qí rù dí sǐ
四年秋，黄台吉寇锦州，总兵王治道、参将郎得功以十余骑入敌死。
dōng ǎn dá yǒu sūn yuē bǎ hàn nà jí zhě ǎn dá dì sān zi tiě bèi tái jí zi yě yòu gū yù yú ǎn dá qī suǒ
冬，俺答有孙曰把汉那吉者，俺答第三子铁背台吉子也，幼孤，育于俺答妻所。
jì zhǎng qǔ fù bǐ jí
既长，娶妇比吉。
bǎ hàn fù pìn ǎo r dū sī nǚ jí ǎn dá wài sūn nǚ mào měi ǎn dá duó zhī
把汉复聘袄儿都司女，即俺答外孙女，貌美，俺答夺之。
bǎ hàn huì suì lǜ qí shǔ ā lì gē děng shí rén lái jiàng
把汉很愤恚，于是带其属下阿力哥等十人投降明朝。
dà tóng xún fǔ fāng féng shí shòu zhī yǐ gào zǒng dū wáng chóng gǔ
大同巡抚方逢时受之，以告总督王崇古。
chóng gǔ shàng yán bǎ hàn lái guī fēi yōng zhòng nèi fù zhě bǐ yi gěi guān jué fēng guǎn xì chì yú mǎ yǐ shì ǎn dá
崇古上言：“把汉来归，非拥众内附者比，宜给官爵，丰馆饩，饬舆马，以示俺答。
ǎn dá jí zé shǐ fù sòng bǎn shēng zhū pàn rén
俺答急，则使缚送板升诸叛人；
bù tīng jí xié zhū bǎ hàn qiān jū zhī
不听，即胁诛把汉牵沮之；
yòu bù rán yīn ér fǔ nà rú hàn zhì shǔ guó jū wū huán gù shì shǐ zhāo qí gù bù xǐ jìn sāi
又不然，因而抚纳，如汉置属国居乌桓故事，使招其故部，徙近塞。
ǎn dá lǎo qiě sǐ huáng tái jí lì zé lìng bǎ hàn hái yǐ qí zhòng yǔ tái jí kàng wǒ àn bīng zhù zhī
俺答老且死，黄台吉立，则令把汉还，以其众与台吉抗，我按兵助之。
zhào kě shòu bǎ hàn zhǐ huī shǐ ā lì gē zhèng qiān hù
”诏可，授把汉指挥使，阿力哥正千户。
ǎn dá fāng xi lüè tǔ fān wén zhī jí yǐn hái yuē zhū bù rù fàn chóng gǔ xí zhū dào yán bīng yù zhī
俺答方西掠吐番，闻之亟引还，约诸部入犯，崇古檄诸道严兵御之。
dí shǐ lái qǐng mìng chóng gǔ qiǎn yì zhě bào chóng dé wǎng yán cháo tíng dài bǎ hàn shén hòu dì néng fù bǎn shēng zhū pàn rén zhào quán děng dàn sòng zhì bǎ hàn jí xī fǎn yǐ
敌使来请命，崇古遣译者鲍崇德往，言朝廷待把汉甚厚，第能缚板升诸叛人赵全等，旦送至，把汉即夕返矣。
ǎn dá dà xǐ píng rén yǔ yuē wǒ bù wéi luàn luàn yóu quán děng
俺答大喜，屏人语曰：“我不为乱，乱由全等。
ruò tiān zǐ xìng fēng wǒ wèi wáng zhǎng běi fāng zhū bù shú gǎn wéi huàn
若天子幸封我为王，长北方诸部，孰敢为患？
jí sǐ wú sūn dāng xí fēng bǐ yī shí zhōng guó rěn bèi dé hu
即死，吾孙当袭封，彼衣食中国，忍倍德乎？
nǎi yì fā shǐ yǔ chóng dé lái qǐ fēng qiě qǐng shū mǎ yǔ zhōng guó tiě guō bù bó hù shì suí zhí zhào quán li zì xīn děng shù rén lái xiàn
”乃益发使与崇德来乞封，且请输马，与中国铁锅、布帛互市，随执赵全、李自馨等数人来献。
chóng gǔ nǎi yǐ dì mìng qiǎn bǎ hàn guī bǎ hàn yóu liàn liàn gǎn qì zài bài qù
崇古乃以帝命遣把汉归，把汉犹恋恋，感泣再拜去。
ǎn dá de sūn dà xǐ shàng biǎo xiè
俺答得孙大喜，上表谢。
chóng gǔ yīn shàng yán cháo tíng ruò yǔn ǎn dá fēng gòng zhū biān yǒu shù nián zhī ān kě chéng shí xiū bèi
崇古因上言：“朝廷若允俺答封贡，诸边有数年之安，可乘时修备。
shè dí bèi méng wú yǐ shù nián xù yǎng zhī cái lì cóng shì zhàn shǒu yù yú zhōng suì bèn mìng zì jiù bù xiá zhě yǐ
设敌背盟，吾以数年蓄养之财力，从事战守，愈于终岁奔命，自救不暇者矣。
fù tiáo bā shì yǐ qǐng
”复条八事以请。
yī yì fēng hào guān jué
一，议封号官爵。
zhū bù háng bèi ǎn dá wèi zūn yi xī yǐ wáng hào gěi yìn xìn
诸部行辈，俺答为尊，宜锡以王号，给印信。
qí dà zhī rú lǎo bǎ dōu huáng tái jí jí jí náng zhǎng zǐ jí néng děng jù yi shòu yǐ dū du
其大枝如老把都、黄台吉及吉囊长子吉能等，俱宜授以都督。
dì zhí zi sūn rú wù shèn dǎ r hàn děng sì shí liù zhī shòu yǐ zhǐ huī
弟侄子孙如兀慎打儿汉等四十六枝，授以指挥。
qí ǎn dá zhū xù shí yú zhī shòu yǐ qiān hù
其俺答诸婿十余枝，授以千户。
yī dìng gòng é
一，定贡额。
měi suì yī rù gòng ǎn dá mǎ shí pǐ shǐ shí rén
每岁一入贡，俺答马十匹，使十人。
lǎo bǎ dōu jí néng huáng tái jí bā pǐ shǐ sì rén
老把都、吉能、黄台吉八匹，使四人。
zhū bù zhǎng gè yǐ bù luò dà xiǎo wèi chà dà zhě sì pǐ xiǎo zhě èr pǐ shǐ gè èr rén
诸部长各以部落大小为差，大者四匹，小者二匹，使各二人。
tōng jì suì gòng mǎ bù dé guò wǔ bǎi pǐ shǐ bù dé guò bǎi wǔ shí rén
通计岁贡马不得过五百匹，使不得过百五十人。
mǎ fēn sān děng shàng sì sān shí jìn yù yú gěi jià yǒu chà lǎo jí zhě bù rù
马分三等，上驷三十进御，余给价有差，老瘠者不入。
qí shǐ suì xǔ liù shí rén jìn jīng yú dài jìng shàng
其使，岁许六十人进京，余待境上。
shǐ hái tīng yǐ mǎ jià shì zēng bù zhū wù
使还，听以马价市缯布诸物。
gěi chóu shǎng qí shǎng é shì sān wèi jí xī fān zhū guó
给酬赏，其赏额视三卫及西蕃诸国。
yī yì gòng qī gòng dào
一，议贡期、贡道。
yǐ chūn yuè jí wàn shòu shèng jié sì fāng lái tóng zhī huì shǐ rén mǎ pǐ jí biǎo wén zì dà tóng zuǒ wèi yàn rù gěi kào shǎng
以春月及万寿圣节四方来同之会，使人，马匹及表文自大同左卫验入，给犒赏。
zhù biān zhě fēn sòng gè chéng fǔ zhèn yàn shǎng
驻边者，分送各城抚镇验赏。
rù jīng zhě yā sòng zì jū yōng guān rù
入京者，押送自居庸关入。
yī lì hù shì
一，立互市。
qí guī rú hóng zhì chū běi bù sān gòng lì
其规如弘治初，北部三贡例。
fán yǐ jīn yín niú mǎ pí zhāng mǎ yǐ děng wù shāng fàn yǐ duàn bù pǐ fǔ guō děng wù
蕃以金、银、牛马、皮张、马尾等物，商贩以缎、布匹、釜锅等物。
kāi shì rì lái zhě yǐ sān bǎi rén zhù biān wài xuān fǔ yīng yú wàn quán yòu wèi zhāng jiā kǒu biān wài shān xī yīng yú shuǐ quán yíng biān wài
开市日，来者以三百人驻边外，宣府应于万全右卫、张家口边外，山西应于水泉营边外。
yī yì fǔ shǎng
一，议抚赏。
shǒu shì bīng rén bù èr pǐ bù zhǎng duàn èr pǐ èr pǐ
守市兵人布二匹，部长缎二匹、二匹。
yǐ hǎo zhì biān zhě zhuó lái shǐ dà xiǎo liàng jiā shǎng kào
以好至边者，酌来使大小，量加赏犒。
yī yì guī xiáng
一，议归降。
tōng gòng hòu jiàng zhě bù fēn yǒu zuì wú zuì miǎn shōu nà
通贡后，降者不分有罪无罪，免收纳。
qí huá rén bèi lǔ guī zhèng zhě chá bié wú qiè dào nǎi xǔ rù
其华人被掳归正者，查别无窃盗，乃许入。
yī shěn jīng quán
一，审经权。
yī jiè jiǎo shì
一，戒狡饰。
shū rù xià tíng chén yì
疏入，下廷臣议。
dì zhōng cóng chóng gǔ yán zhào fēng ǎn dá wèi shùn yì wáng cì hóng mǎng yī yī xí
帝终从崇古言，诏封俺答为顺义王，赐红蟒衣一袭；
kūn dōu lì hā huáng tái jí shòu dū du tóng zhī gè cì hóng shī zi yī yī xí cǎi bì sì biǎo lǐ
昆都力哈、黄台吉授都督同知，各赐红狮子衣一袭、彩币四表里；
bīn tù tái jí děng shí rén shòu zhǐ huī tóng zhī
宾兔台吉等十人，授指挥同知；
nà mù r tái jí děng shí jiǔ rén shòu zhǐ huī qiān shì
那木儿台吉等十九人，授指挥佥事；
dǎ r hàn tái jí děng shí bā rén shòu zhèng qiān hù
打儿汉台吉等十八人，授正千户；
ā bài tái jí děng shí èr rén shòu fù qiān hù
阿拜台吉等十二人，授副千户；
qià tái jí děng èr rén shòu bǎi hù
恰台吉等二人，授百户。
kūn dōu lì hā jí lǎo bǎ dōu yě
昆都力哈，即老把都也。
bīng bù cǎi chóng gǔ yì dìng shì lìng
兵部采崇古议，定市令。
qiū shì chéng fán de mǎ wǔ bǎi yú pǐ cì ǎn dá děng cǎi bì yǒu chà
秋市成，凡得马五百余匹，赐俺答等彩币有差。
xī bù jí néng jí qí zhí qiè jǐn děng yì qǐng shì zhào yǔ shì hóng shān dūn jì qīng shuǐ yíng
西部吉能及其侄切尽等亦请市，诏予市红山墩暨清水营。
shì chéng yì fēng jí néng wéi dū du tóng zhī
市成，亦封吉能为都督同知。
yǐ ér ǎn dá qǐng jīn zì jīng jí là má sēng zhào gěi zhī
已而俺答请金字经及剌麻僧，诏给之。
chóng gǔ fù qǐng yù yìn zhào yǔ dù jīn yín yìn
崇古复请玉印，诏予镀金银印。
ǎn dá lǎo nìng fó fù qǐng yú hǎi nán jiàn sì zhào cì sì é yǎng huá
俺答老佞佛，复请于海南建寺，诏赐寺额仰华。
ǎn dá cháng yuǎn chù qīng shān èr zi yuē bīn tù jū sōng shān zhí lán zhōu zhī běi yuē bǐng tù jū xī hǎi zhí hé zhōu zhī xi bìng qiú hù shì duō jié ào
俺答常远处青山，二子，曰宾兔，居松山，直兰州之北，曰丙兔，居西海，直河州之西，并求互市，多桀骜。
ǎn dá yù zhī yì jiàn xún
俺答谕之，亦渐驯。
zì shì yuē shù zhū bù wú rù fàn suì lái gòng shì xī sāi yǐ níng
自是约束诸部无入犯，岁来贡市，西塞以宁。
ér dōng bù tǔ mán shù yōng zhòng kòu liáo sāi
而东部土蛮数拥众寇辽塞。
zǒng bīng li chéng liáng bài zhī yú zhuō shān zhǎn wǔ bǎi bā shí yú jí shǒu bèi cáo fǔ fù bài zhī yú zhǎng shèng bǎo
总兵李成梁败之于卓山，斩五百八十余级，守备曹簠复败之于长胜堡。
shén zōng jí wèi pín nián rù fàn
神宗即位，频年入犯。
wàn lì liù nián chéng liáng lǜ yóu jī qín de yǐ děng jī dí yú dōng chāng bǎo zhǎn bù zhǎng jiǔ rén yú jí bā bǎi bā shí sì zǒng dū liáng mèng lóng yǐ wén
万历六年，成梁率游击秦得倚等击敌于东昌堡，斩部长九人，余级八百八十四，总督梁梦龙以闻。
dì dà yuè jì gào jiāo miào yù huáng jí mén xuān jié
帝大悦，祭告郊庙，御皇极门宣捷。
qī nián dōng tǔ mán sì wàn qí rù jǐn chuān yíng
七年冬，土蛮四万骑入锦川营。
mèng lóng chéng liáng jí zǒng bīng qī jì guāng děng yǐ yù shòu dà xué shì zhāng jū zhèng fāng lüè bìng lì bèi yù dí shǐ tuì
梦龙、成梁及总兵戚继光等已预受大学士张居正方略，并力备御，敌始退。
zì shì dí shù rù chéng liáng děng shù bài zhī zhé zhǎn qí jù kuí yòu shí xí jī yú sài wài duō suǒ zhǎn huò
自是敌数入，成梁等数败之，辄斩其巨魁，又时袭击于塞外，多所斩获。
dí wèi zhī shǎo jí chéng liáng suì yǐ gōng fēng níng yuǎn bó
敌畏之，少戢，成梁遂以功封宁远伯。
ǎn dá jì jiù shì shì cháo tíng shén jǐn
俺答既就市，事朝廷甚谨。
bù xià zú yǒu lüè duó biān méng zhě bì fá zhì zhī qiě qǐ shǒu xiè zuì cháo tíng yì hòu jiā shǎng lài
部下卒有掠夺边氓者，必罚治之，且稽首谢罪，朝廷亦厚加赏赉。
shí nián chūn ǎn dá sǐ dì tè cì jì qī tán cǎi duàn shí èr biǎo lǐ bù bǎi pǐ shì yōu xù
十年春，俺答死，帝特赐祭七坛、彩缎十二表里、布百匹，示优恤。
qí qī hā tún lǜ zi huáng tái jí děng shàng biǎo jìn mǎ xiè fù cì bì bù yǒu chà
其妻哈屯率子黄台吉等，上表进马谢，复赐币布有差。
fēng huáng tái jí wèi shùn yì wáng gǎi míng qǐ qìng hā
封黄台吉为顺义王，改名乞庆哈。
lì sān suì ér sǐ cháo tíng gěi xù diǎn rú lì
立三岁而死，朝廷给恤典如例。
shí wǔ nián chūn zi chě lì kè sì
十五年春，子撦力克嗣。
qí qī sān niáng zǐ gù ǎn dá suǒ duó zhī wài sūn nǚ ér wèi fù zhě yě lì pèi sān wáng zhǔ bīng bǐng wèi zhōng guó shǒu biān bǎo sāi zhòng wèi fú zhī nǎi chì fēng wèi zhōng shùn fū rén zì xuān dà zhì gān sù bù yòng bīng zhě èr shí nián
其妻三娘子，故俺答所夺之外孙女而为妇者也，历配三王，主兵柄，为中国守边保塞，众畏服之，乃敕封为忠顺夫人，自宣大至甘肃不用兵者二十年。
jí chě lì kè xi xíng yuǎn biān ér tào bù zhuāng tū lài děng jù shuǐ táng bo shī tù huǒ luò chì děng jù mǎng là niē gōng liǎng chuān shù fàn gān liáng táo máng xī níng jiān
及撦力克西行远边，而套部庄秃赖等据水塘，卜失兔、火落赤等据莽剌、捏工两川，数犯甘、凉、洮、氓、西宁间。
tā bù luò wáng lǜ shù shí zhǒng chū mò sāi xià shùn nì bù cháng
他部落亡虑数十种，出没塞下，顺逆不常。
dì è zhī shí jiǔ nián zhào bìng tíng chě lì kè shì shǎng
帝恶之，十九年诏并停撦力克市赏。
yǐ ér chě lì kè kòu biān shū fú lǜ zhòng dōng guī dú zhuāng tū lài bo shī tù děng kòu chāo rú gù
已而撦力克叩边输服，率众东归，独庄秃赖、卜失兔等寇抄如故。
qí nián dōng bié bù míng ān tǔ mèi fēn fàn yú lín biān zǒng bīng dù tóng yù zhī zhǎn huò wǔ bǎi rén shā míng ān
其年冬，别部明安、土昧分犯榆林边，总兵杜桐御之，斩获五百人，杀明安。
èr shí nián níng xià pàn jiāng pò bài děng gōu bo shī tù zhuāng tū lài děng dà jǔ rù kòu zǒng bīng li rú sōng jī bài zhī
二十年，宁夏叛将哱拜等勾卜失兔、庄秃赖等，大举入寇，总兵李如松击败之。
èr shí èr nián yán suí xún fǔ li chūn guāng zòu tào bù nà kuǎn yǐ jiǔ zì míng ān bèi lù ér kòu hèn shēn xī xià dǎng nì ér gòng shì jué yán zhèn lián nián duō shì
二十二年，延绥巡抚李春光奏：“套部纳款已久，自明安被戮而寇恨深，西夏党逆而贡市绝，延镇连年多事。
jīn dōng xī gè bù jiē qǐ kuǎn ér bo shī tù xié sī pǒ cè biān cháng bīng guǎ zhì yù wéi nán
今东西各部皆乞款，而卜失兔挟私叵测，边长兵寡，制御为难。
yi chá dí qíng shěn shí shì
宜察敌情，审时势。
dí rù fàn zé xuè zhàn ǒu huò xiǎo shī yīng kuān lì yì
敌入犯则血战，偶或小失，应宽吏议。
tǎng dí zhēn xīn xiào shùn xiàng jī yì fǔ bù kě wàng zhàn bèi yě
倘敌真心效顺，相机议抚，不可忘战备也。
dì mìng bīng bù chuán chì gè biān
”帝命兵部传饬各边。
qiū bo shī tù rù gù yuán yóu jī shǐ jiàn zhàn sǐ
秋，卜失兔入固原，游击史见战死。
yán suí zǒng bīng má guì yù zhī yuè yuè shǐ tuì
延绥总兵麻贵御之，阅月始退。
quán shǎn zhèn dòng
全陕震动。
qí nián dōng bù chǎo huā fàn zhèn wǔ bǎo zǒng bīng dǒng yī yuán yǔ zhàn dà pò zhī
其年，东部炒花犯镇武堡，总兵董一元与战，大破之。
míng nián chūn sōng bù zǎi sēng děng fàn shǎn xī zǒng dū yè mèng xióng dū què zhī
明年春，松部宰僧等犯陕西，总督叶梦熊督却之。
qiū hǎi bù yǒng shào bo fàn xī níng zǒng dū sān biān li mín xí cān jiāng dá yún yóu jī bái zé jì mǎ qí sā bo ěr jiā zhū shǔ fān shè fú yāo jī dà bài zhī zhǎn liù bǎi bā shí sān jí
秋，海部永邵卜犯西宁，总督三边李旼檄参将达云、游击白泽暨马其撒、卜尔加诸属番，设伏邀击，大败之，斩六百八十三级。
jié wén dì dà yuè qiě yǐ shǔ fān xiào mìng zhuī xù qián zǒng zhì zhèng luò gōng shǎng lài bìng jí luò
捷闻，帝大悦，且以属番效命，追叙前总制郑雒功，赏赉并及雒。
èr shí sì nián chūn zǒng dū li lí yǐ jìn bīng fēn sān dào chū sài xí bo shī tù yíng gòng zhǎn sì bǎi jiǔ jí huò mǎ chù qì xiè shù qiān
二十四年春，总督李厘以劲兵分三道出塞，袭卜失兔营，共斩四百九级，获马畜器械数千。
huǒ luò chì bù zhòng fù kuī sì táo zhōu lí qiǎn cān jiāng zhōu guó zhù děng jī zhī yú mǎng là chuān nǎo zhǎn yī bǎi sān shí liù jí
火落赤部众复窥伺洮州，厘遣参将周国柱等击之于莽剌川脑，斩一百三十六级。
qiū zhe lì tù ā chì tù huǒ luò chì děng hé móu fàn xī biān chǎo huā yì yōng zhòng fàn guǎng níng shǒu jiāng jiē yán bīng què zhī
秋，著力兔、阿赤兔、火落赤等合谋犯西边，炒花亦拥众犯广宁，守将皆严兵却之。
èr shí wǔ nián qiū hǎi bù kòu gān zhèn guān jūn jī zǒu zhī
二十五年秋，海部寇甘镇，官军击走之。
dōng chǎo huā jiū tǔ mán zhū bù kòu liáo dōng shā lüě wú suàn
冬，炒花纠土蛮诸部寇辽东，杀掠无算。
míng nián xià fù kòu liáo dōng zǒng bīng li rú sōng yuǎn chū dǎo cháo sǐ zhī
明年夏，复寇辽东，总兵李如松远出捣巢，死之。
dōng lí děng fēn dào chū xí huǒ luò chì děng yú sōng shān zǒu zhī fù qí de
冬，厘等分道出袭火落赤等于松山，走之，复其地。
èr shí qī nián zhào fù chě lì kè shì shǎng
二十七年诏复撦力克市赏。
shí lí děng zhù sōng shān zhū bù fēn pàn yán níng shǒu chén gòng jī zhī shā huò jiá shǒu jǐ sān qiān
时厘等筑松山，诸部纷叛，延、宁守臣共击之，杀获甲首几三千。
míng nián zhe lì tù zǎi sēng zhuāng tū lài děng qǐ tōng kuǎn bù xǔ
明年，著力兔、宰僧、庄秃赖等乞通款，不许。
biān chén wáng jiàn bīn děng fù wèi qǐng zhào fù tào bù gòng shì
边臣王见宾等复为请，诏复套部贡市。
sān shí yī nián hǎi bù shù rù shǎn xī sāi bīng bèi fù shǐ li zì shí zǒng bīng xiāo rú xūn dá yún děng jī zǒu zhī
三十一年，海部数入陕西塞，兵备副使李自实，总兵萧如薰、达云等击走之。
sān shí sān nián xià dōng bù zǎi sài yòu shā qìng yún bǎo shǒu yù xióng yào zhào gé qí shì shǎng
三十三年夏，东部宰赛诱杀庆云堡守御熊钥，诏革其市赏。
sān shí wǔ nián xià zǒng dū xú sān wèi yán hé tào zhī bù yǔ hé dōng zhī bù bù tóng
三十五年夏，总督徐三畏言：“河套之部与河东之部不同。
dōng bù shì tǒng yú yī yuē shì dìng lì sān shí nián bù biàn
东部事统于一，约誓定，历三十年不变。
tào bù fèn sì shí èr zhī gè xiāng xióng zhǎng bo shī tù tú jiàn kōng míng yú shàng
套部分四十二枝，各相雄长，卜失兔徒建空名于上。
xi zé huǒ luò chì zuì jiǎo yāo xié zuì wú yàn
西则火落赤最狡，要挟最无厌；
zhōng zé bǎi yán tài yǐ fù míng ān zhī sǐ wú suì bù fàn
中则摆言太以父明安之死，无岁不犯；
dōng zé shā jì zhēng wèi jiān shì yǔ chǎo huā péng chěng
东则沙计争为监市，与炒花朋逞。
xī chuí chēng rǎng fēi yī rì yǐ
西陲抢攘非一日矣。
rán zhòng suī hào shí wàn fēn wéi sì shí èr zhī duō zhě bù guò èr sān qiān jì shǎo zhě yī èr qiān jì ěr
然众虽号十万，分为四十二枝，多者不过二三千骑，少者一二千骑耳。
yi fēn qí shì nà qí kuǎn bǐ xiān shùn zhě huò shǎng hòu zhì zhě jù jiǎo
宜分其势，纳其款，俾先顺者获赏，后至者拒剿。
réng xū zhǔ zhàn yǐ zhāng guó wēi
仍须主战以张国威。
shí yǐ xǔ zǎi sài jí huǒ luò chì zhū bù fù gòng shì yǐ
”时已许宰赛及火落赤诸部复贡市矣。
wèi jǐ chě lì kè sǐ wèi yǒu sì zhōng shùn fū rén lǜ suǒ bù réng xiào gòng zhí
未几撦力克死，未有嗣，忠顺夫人率所部仍效贡职。
xī bù yín dìng è qīng shù yōng zhòng fàn dōng xī biān
西部银定、歹青数拥众犯东西边。
yán suí bù měng kè shí lì yì yǐ xié shǎng gù cháng yán biān chāo lüě
延绥部猛克什力亦以挟赏故，常沿边抄掠。
bo shī tù yù hūn yú zhōng shùn zhōng shùn jù zhī
卜失兔欲婚于忠顺，忠顺拒之。
qí suǒ bù sù náng tái jí wǔ lù tái jí děng gè bù xiāng xià fēng hào jiǔ wèi dìng
其所部素囊台吉、五路台吉等，各不相下，封号久未定。
sì shí yī nián bo shī tù shǐ hūn yú zhōng shùn dōng xi zhū bù zhǎng jiē jù zhuàng wèi qǐng fēng
四十一年，卜失兔始婚于忠顺，东、西诸部长皆具状为请封。
zhōng shùn fū rén xuán zú zhào fēng bo shī tù wèi shùn yì wáng ér yǐ bǎ hàn bǐ jí sù xiào gōng shùn fēng zhōng yì fū rén
忠顺夫人旋卒，诏封卜失兔为顺义王，而以把汉比吉素效恭顺，封忠义夫人。
bo shī tù wèi chě lì kè sūn xí fēng shí yǐ shǎo shuāi suǒ zhì zhǐ shān dà èr zhèn wài shí èr bù
卜失兔为撦力克孙，袭封时，已少衰，所制止山、大二镇外十二部。
qí bù zhǎng wǔ lù sù náng jí wù shèn tái jí děng bīng lì jiē yǔ shùn yì liè
其部长五路、素囊及兀慎台吉等，兵力皆与顺义埒。
cháo tíng yīn xuān dà zǒng dū tu zōng jùn yán gè yǔ shēng shǎng rú lì
朝廷因宣大总督涂宗浚言，各予升赏如例。
qí nián chǎo huā jiū hǔ dūn tù sān fàn liáo dōng
其年，炒花纠虎墩兔三犯辽东。
hǔ dūn tù zhě jū chā hàn r de yì yuē chā hàn r wáng zǐ yuán yì yě
虎墩兔者，居插汉儿地，亦曰插汉儿王子，元裔也。
qí zǔ dǎ lái sūn shǐ zhù mù xuān sài wài ǎn dá fāng qiáng jù wèi suǒ bìng nǎi xǐ zhàng yú liáo shōu fú yú zá bù shù rù lüè jì xi sì chuán zhì hǔ dūn tù suì yì shèng
其祖打来孙始驻牧宣塞外，俺答方强，惧为所并，乃徙帐于辽，收福余杂部，数入掠蓟西，四传至虎墩兔，遂益盛。
míng nián xià chǎo huā fù hé zǎi sài nuǎn tù yǐ sān wàn qí rù lüè zhì píng lǔ dà níng
明年夏，炒花复合宰赛、暖兔以三万骑入掠，至平虏、大宁。
jì qiú fǔ shǎng xǔ zhī
既求抚赏，许之。
sì shí èr nián měng kè shí lì kòu huái yuǎn jí bǎo níng
四十二年，猛克什力寇怀远及保宁。
yán suí zǒng bīng guān bǐng zhōng děng pò zhī
延绥总兵官秉忠等破之。
zhǎn èr bǎi èr shí yī jí
斩二百二十一级。
míng nián chā bù shù fàn liáo dōng
明年，插部数犯辽东。
yǐ lüè yì zhōu gōng xiàn dà ān bǎo bīng mín sǐ zhě shén zhòng
已，掠义州，攻陷大安堡，兵民死者甚众。
sì shí sì nián zǒng bīng dù wén huàn shù pò tào bù měng kè shí lì děng yú yán suí biān huǒ luò chì bǎi yán tài jí jí néng qiè jǐn è qīng shā jì dōng xī zhū bù jiē jù xiān hòu lái qǐng gòng shì
四十四年，总兵杜文焕数破套部猛克什力等于延绥边，火落赤、摆言太及吉能、切尽、歹青、沙计东西诸部皆惧，先后来请贡市。
sì shí liù nián wǒ dà qīng bīng qǐ lüè fǔ shùn jí kāi yuán chā bù chéng xì yōng zhòng xié shǎng
四十六年，我大清兵起，略抚顺及开原，插部乘隙拥众挟赏。
xī bù ā yūn qī mǎn dàn yì yǐ wàn qí zì shí táng lù rù lüè jì zhèn bái mǎ guān jí gāo jiā féng jiā zhū bǎo
西部阿晕妻满旦亦以万骑自石塘路入掠蓟镇白马关及高家、冯家诸堡。
yóu jī zhū wàn liáng yù zhī bèi wéi
游击朱万良御之，被围。
yǔ shū rì shù shí zhì zhōng wài jiè yán
羽书日数十至，中外戒严。
qǐng zhī mǎn dàn yì kòu guān qǐ tōng gòng
顷之，满旦亦叩关乞通贡。
sì shí qī nián dà qīng bīng miè zǎi sài jí běi guān jīn tái shén bù yáng gǔ děng
四十七年，大清兵灭宰赛及北关金台什、布羊古等。
jīn tái shén sūn nǚ wèi hǔ dūn tù fù yú shì jì liáo zǒng dū wén qiú xún fǔ zhōu yǒng chūn děng yǐ lì dàn zhī bǐ lián jié chǎo huā zhū bù yǐ hàn dà qīng bīng gěi bái jīn sì qiān
金台什孙女为虎墩兔妇，于是蓟辽总督文球、巡抚周永春等以利啖之，俾联结炒花诸部，以捍大清兵，给白金四千。
míng nián wèi tài chāng yuán nián jiā shǎng zhì sì wàn
明年，为泰昌元年，加赏至四万。
hǔ nǎi yáng yán zhù zhōng guó yāo suǒ wú yàn
虎乃扬言助中国，邀索无厌。
tiān qǐ yuán nián qiū jí néng fàn yán suí biān yú lín zǒng bīng dù wén huàn jī bài zhī
天启元年秋，吉能犯延绥边，榆林总兵杜文焕击败之。
míng nián chūn fù dà lüè yán ān huáng huā yù shēn rù liù bǎi lǐ shā lüě jū mín shù wàn
明年春，复大掠延安黄花峪，深入六百里，杀掠居民数万。
sān nián chūn yín dìng jiū zhòng zài lüè xī biān guān jūn jī bài zhī
三年春，银定纠众再掠西边，官军击败之。
míng nián chūn fù móu rù gù cháo fàn sōng shān wèi shǒu chén féng rèn děng suǒ bài
明年春，复谋入故巢，犯松山，为守臣冯任等所败。
xià suì jiū hǎi xī gǔ liù tái jí děng fàn gān sù zǒng bīng dǒng jì shū jī zhī zhǎn sān bǎi yú jí
夏，遂纠海西古六台吉等犯甘肃，总兵董继舒击之，斩三百余级。
qí nián è qīng yǐ lǐng shǎng huā yú biān biān rén gé shā zhī
其年，歹青以领赏哗于边，边人格杀之。
è qīng hǔ dūn tù jìn shǔ yě biān chén yì suì gěi cháng mìng yín yī wàn sān qiān yǒu jī ér hǔ yàng yàng yì sī yáng qù
歹青，虎墩兔近属也，边臣议岁给偿命银一万三千有奇，而虎怏怏，益思飏去。
wèi jǐ dà qīng bīng xí pò chǎo huā suǒ bù jiē sàn wáng bàn guī yú chā hàn
未几，大清兵袭破炒花，所部皆散亡，半归于插汉。
shí bo shī tù yì shuāi hào lìng bù xíng yú zhū bù bù zhǎng gān ér mà děng suì shù fàn yán suí zhū biān
时卜失兔益衰，号令不行于诸部，部长干儿骂等岁数犯延绥诸边。
qī qìng tái jí jí áo mù bǐ jí máo qǐ tàn bǐ jí děng yì gè yōng zhòng wǎng lái kuī sì sāi xià
七庆台吉及敖目比吉、毛乞炭比吉等，亦各拥众往来窥伺塞下。
chóng zhēn yuán nián hǔ dūn tù gōng hā lǎ tián jí bái yán tái jí bo shī tù zhū bù jiē pò zhī suì chéng shèng rù fàn xuān dà sāi
崇祯元年，虎墩兔攻哈喇嗔及白言台吉、卜失兔诸部，皆破之，遂乘胜入犯宣大塞。
qiū dì yù píng tái zhào zǒng dū wáng xiàng qián xún yǐ fāng lüè xiàng qián duì yán yù chā zhī dào yi lìng qí zì xiāng gōng
秋，帝御平台，召总督王象干，询以方略，象干对言：“御插之道，宜令其自相攻。
jīn bo shī tù xi zǒu tào nèi bái tái jí tǐng shēn miǎn ér hā lǎ tián suǒ bù duō bèi lǔ bù zú yòng
今卜失兔西走套内，白台吉挺身免，而哈喇嗔所部多被掳，不足用。
yǒng shào bo zuì qiáng yuē sān shí wàn rén hé bo shī tù suǒ bù bìng lián luò duo yán sān shí liù jiā jí hā lǎ tián yú zhòng kě yǐ yù chā hàn
永邵卜最强，约三十万人，合卜失兔所部并联络朵颜三十六家及哈喇嗔余众，可以御插汉。
rán yǔ qí gòu zhī shuǐ rú fǔ ér yòng zhī
然与其构之，水如抚而用之。
dì yuē chā hàn yì bù shòu fǔ nài hé
”帝曰：“插汉意不受抚，奈何？
duì yuē dāng cóng róng lǒng luò
”对曰：“当从容笼络。
dì yuē rú bù kuǎn hé
”帝曰：“如不款何？
xiàng qián fù mì zòu dì shàn zhī mìng wǎng yǔ dū shī yuán chóng huàn gòng jì
”象干复密奏，帝善之，命往与督师袁崇焕共计。
xiàng qián zhì biān yǔ chóng huàn yì hé jiē yán xi jìng ér dōng zì níng hǔ bù kuǎn ér dōng xī bìng jí yīn dìng suì yǔ chā jīn bā wàn yī qiān liǎng yǐ shì jī mí
象干至边，与崇焕议合，皆言西靖而东自宁，虎不款，而东西并急，因定岁予插金八万一千两，以示羁縻。
dà tóng xún fǔ zhāng zōng héng shàng yán chā lái xuān dà zhù xīn chéng qù dà tóng jǐn èr bǎi lǐ sān yuè yuè wèi gǎn jìn qián jī è qióng fá chā yǔ wǒ děng ěr
大同巡抚张宗衡上言：“插来宣大，驻新城，去大同仅二百里，三阅月未敢近前，饥饿穷乏，插与我等耳。
chā shì fǔ jīn wéi mìng liǎng nián bù dé zī yòng yǐ jié shí jǐn mǎ fá pù gǔ chéng mǎng
插恃抚金为命，两年不得，资用已竭，食尽马乏，暴骨成莽。
chā zhī wàng kuǎn bù chì wàng suì ér wǒ yí zhī jīn zēng niú yáng chá guǒ mǐ gǔ wú suàn shì wǒ shì zhōng qí yù yě
插之望款不啻望岁，而我遗之金缯、牛羊、茶果、米谷无算，是我适中其欲也。
chā páo xiū biāo bèi màn ěr mù bù rěn dǔ wén fāng jí kuǎn shàng rú shì
插炰｛休灬｝悖慢，耳目不忍睹闻，方急款尚如是。
shǐ chā shì mǎ fēng bǎo qí píng líng kuáng chěng kě shèng dào zāi
使插士马丰饱，其凭陵狂逞，可胜道哉。
xiàng qián yán kuǎn jú chuí chéng ér fù fén zhī jì shì chā yǐ bù xìn yì fēi suǒ yǐ wéi guó móu
”象干言：“款局垂成而复棼之，既示插以不信，亦非所以为国谋。
shū rù dì shì xiàng qián yì zhào zōng héng wú de yì tóng
”疏入，帝是象干议，诏宗衡毋得异同。
míng nián qiū hǔ fù yōng zhòng zhì yán suí hóng shuǐ tān qǐ zēng shǎng wèi suì jí zòng lüě sài wài zǒng bīng wú zì miǎn yù què zhī
明年秋，虎复拥众至延绥红水滩，乞增赏未遂，即纵掠塞外，总兵吴自勉御却之。
jì ér dōng fù dà qīng bīng gōng lóng mén
既而东附大清兵攻龙门。
wèi jǐ wèi dà qīng bīng suǒ jī
未几，为大清兵所击。
liù nián xià chā hàn wén dà qīng bīng zhì jǐn qū bù zhòng dù hé yuǎn dùn
六年夏，插汉闻大清兵至，尽驱部众渡河远遁。
shì shí dá dá zhū bù xiān hòu guī fù yú dà qīng
是时，鞑靼诸部先后归附于大清。
míng nián dà qīng bīng suì dà huì zhū bù yú wù sū hé nán gāng bān jūn lǜ yān
明年，大清兵遂大会诸部于兀苏河南冈，颁军律焉。
ér hǔ yǐ zú nǎi zhuī zhì shàng dū chéng jǐn fú chā hàn qī nú bù zhòng
而虎已卒，乃追至上都城，尽俘插汉妻孥部众。
qí hòu tào bù suì rù níng xià gān liáng jìng xún fǔ chén qí yú zǒng bīng mǎ shì lóng dū shī hóng chéng chóu děng zhé jī bài zhī
其后，套部岁入宁夏、甘、凉境，巡抚陈奇瑜、总兵马世龙、督师洪承畴等辄击败之。
tào bù gān ér mà yì wèi zǒng bīng yóu shì lù suǒ zhǎn
套部干儿骂，亦为总兵尤世禄所斩。
qì míng shì biān chuí wú nìng zhì zhōng yuán dào zéi fēng qǐ
迄明世，边陲无宁，致中原盗贼蜂起。
dāng shì zhě niǔ yǔ ǎn dá děng gòng shì zhī biàn jiàn chā zhī zì yú dōng yě wèi suì juān jīn qián shù shí wàn jì gǒu ān dàn xī qiě jì shōu zhī wèi yòng ér zú bù dé
当事者狃与俺答等贡市之便，见插之恣于东也，谓岁捐金钱数十万，冀苟安旦夕，且觊收之为用，而卒不得。
dài qí hòu yě míng wèi wáng ér chā xiān bì zhū bù jiē zhé rù yú dà qīng
迨其后也，明未亡而插先毙，诸部皆折入于大清。
guó jì yù kùn biān shì yù jí cháo yì yù fēn míng yì suì bù kě wèi yǐ
国计愈困，边事愈棘，朝议愈纷，明亦遂不可为矣。
dá dá de dōng zhì wū liáng hā xi zhì wǎ là
鞑靼地，东至兀良哈，西至瓦剌。
dāng hóng yǒng xuān shì guó jiā quán shèng pō shòu róng suǒ rán pàn fú yì mí cháng
当洪、永、宣世，国家全盛，颇受戎索，然畔服亦靡常。
zhèng tǒng hòu biān bèi fèi chí shēng líng bù zhèn
正统后，边备废弛，声灵不振。
zhū bù zhǎng duō yǐ xióng jié zhī zī shì qí bào qiáng dié chū yǔ zhōng xià kàng
诸部长多以雄杰之姿，恃其暴强，迭出与中夏抗。
biān jìng zhī huò suì yǔ míng zhōng shǐ yún
边境之祸，遂与明终始云。