wài guó jiǔ wǎ là duo yán fú yú tài níng
◎外国九瓦剌朵颜(福余泰宁)
wǎ là měng gǔ bù luò yě zài dá dá xi
瓦剌，是蒙古的一个部落，位于鞑靼的西面。
yuán wáng qí qiáng chén měng kě tiē mù ér jù zhī
元亡，其强臣猛可帖木儿据之。
sǐ zhòng fēn wéi sān qí qú yuē mǎ hā mù yuē tài píng yuē bǎ tū bó luó
死，众分为三，其渠曰马哈木，曰太平，曰把秃孛罗。
chéng zǔ jí wèi qiǎn shǐ wǎng gào
成祖即位，遣使往告。
yǒng lè chū fù shù shǐ zhèn fǔ dá hā tiē mù ér děng yù zhī bìng cì mǎ hā mù děng wén qǐ yǒu chà
永乐初，复数使镇抚答哈帖木儿等谕之，并赐马哈木等文绮有差。
liù nián dōng mǎ hā mù děng qiǎn nuǎn dá shī děng suí yì là sī lái cháo gòng mǎ réng qǐng fēng
六年冬，马哈木等遣暖答失等随亦剌思来朝贡马，仍请封。
míng nián xià fēng mǎ hā mù wèi tè jìn jīn zǐ guāng lù dài fu shùn níng wáng
明年夏，封马哈木为特进金紫光禄大夫、顺宁王；
tài píng wèi tè jìn jīn zǐ guāng lù dài fu xián yì wáng
太平为特进金紫光禄大夫、贤义王；
bǎ tū bó luó wèi tè jìn jīn zǐ guāng lù dài fu ān lè wáng
把秃孛罗为特进金紫光禄大夫、安乐王；
cì yìn gào
赐印诰。
nuǎn dá shī děng yàn lài rú lì
暖答失等宴赉如例。
bā nián chūn wǎ là fù gòng mǎ xiè ēn
八年春，瓦剌复贡马谢恩。
zì shì suì yī rù gòng
自是岁一入贡。
shí yuán zhǔ běn yā shī lǐ xié qí shǔ ā lǔ tái jū mò běi mǎ hā mù nǎi yǐ bīng xí pò zhī
时元主本雅失里偕其属阿鲁台居漠北，马哈木乃以兵袭破之。
bā nián dì jì zì jiāng jī pò běn yā shī lǐ jí ā lǔ tái bīng mǎ hā mù shàng yán qǐng de zǎo wéi miè kòu jì
八年，帝既自将击破本雅失里及阿鲁台兵，马哈木上言请得早为灭寇计。
shí nián mǎ hā mù suì gōng shā běn yā shī lǐ
十年，马哈木遂攻杀本雅失里。
fù shàng yán yù xiàn gù yuán chuán guó xǐ lǜ ā lǔ tái lái yāo qǐng zhōng guó chú zhī
复上言欲献故元传国玺，虑阿鲁台来邀，请中国除之；
tuì tuì bù huā zi zài zhōng guó qǐng qiǎn hái
脱脱不花子在中国，请遣还；
bù shǔ duō cóng zhàn yǒu láo qǐng jiā shǎng lài
部属多从战有劳，请加赏赉；
yòu wǎ là shì mǎ qiáng qǐng yǔ jūn qì
又瓦剌士马强，请予军器。
dì yuē wǎ là jiāo yǐ rán bù zú jiào
帝曰：“瓦剌骄矣，然不足较。
lài qí shǐ ér qiǎn zhī
”赉其使而遣之。
míng nián mǎ hā mù liú chì shǐ bù qiǎn fù qǐng yǐ gān sù níng xià guī fù dá dá zhě duō qí suǒ qīn qǐng gěi hái
明年，马哈木留敕使不遣，复请以甘肃、宁夏归附鞑靼者多其所亲，请给还。
dì nù mìng zhòng guān hǎi tóng qiè zé zhī
帝怒，命中官海童切责之。
dōng mǎ hā mù děng yōng bīng yìn mǎ hé jiāng rù fàn ér yáng yán xí ā lǔ tái
冬，马哈木等拥兵饮马河，将入犯，而扬言袭阿鲁台。
kāi píng shǒu jiāng yǐ wén dì zhào qīn zhēng
开平守将以闻，帝诏亲征。
míng nián xià zhu bi hū lán hū shī wēn
明年夏，驻跸忽兰忽失温。
sān bù sào jìng lái zhàn dì huī ān yuǎn hóu liǔ shēng wǔ ān hóu zhèng hēng děng xiān cháng zhī ér qīn lǜ tiě qí chí jī dà pò zhī zhǎn wáng zǐ shí yú rén bù zhòng shù qiān jí
三部埽境来战，帝麾安远侯柳升、武安侯郑亨等先尝之，而亲率铁骑驰击，大破之，斩王子十余人，部众数千级。
zhuī bēn dù liǎng gāo shān zhì tǔ là hé
追奔，度两高山，至土剌河。
mǎ hā mù děng tuō shēn dùn nǎi bān shī
马哈木等脱身遁，乃班师。
míng nián chūn mǎ hā mù děng gòng mǎ xiè zuì qiě hái qián suǒ liú shǐ cí bēi
明年春，马哈木等贡马谢罪，且还前所留使，词卑。
dì yuē wǎ là gù bù zú jiào
帝曰：“瓦剌故不足较。
shòu qí xiàn guǎn qí shǐ zhě
”受其献，馆其使者。
míng nián wǎ là yǔ ā lǔ tái zhàn bài zǒu
明年，瓦剌与阿鲁台战，败走。
wèi jǐ mǎ hā mù sǐ hǎi tóng guī yán wǎ là jù mìng yóu shùn níng shùn níng sǐ xián yì ān lè jiē kě fǔ
未几，马哈木死，海童归言，瓦剌拒命由顺宁，顺宁死，贤义、安乐皆可抚。
dì yīn fù shǐ hǎi tóng wǎng láo tài píng bǎ tū bó luó
帝因复使海童往劳太平、把秃孛罗。
shí liù nián chūn hǎi tóng xié wǎ là gòng shǐ lái
十六年春，海童偕瓦剌贡使来。
mǎ hā mù zǐ tuō huān qǐng xí jué dì fēng wèi shùn níng wáng
马哈木子脱懽请袭爵，帝封为顺宁王。
ér hǎi tóng jí dū du sū huǒ ěr huī děng yǐ cǎi bì wǎng cì tài píng bǎ tū bó luó jí dì áng kè bié qiǎn shǐ jì gù shùn níng wáng
而海童及都督苏火耳灰等以彩币往赐太平、把秃孛罗及弟昂克，别遣使祭故顺宁王。
zì shì wǎ là fù fèng gòng
自是，瓦剌复奉贡。
èr shí nián wǎ là qīn lüè hā mì cháo tíng zé zhī qiǎn shǐ xiè zuì
二十年，瓦剌侵掠哈密，朝廷责之，遣使谢罪。
èr shí èr nián dōng wǎ là bù shǔ sài yīn dǎ lì lái jiàng mìng wèi suǒ zhèn fǔ cì cǎi bì xí yī ān mǎ réng lìng yǒu sī gěi gòng jù
二十二年冬，瓦剌部属赛因打力来降，命为所镇抚，赐彩币、袭衣、鞍马，仍令有司给供具。
zì hòu lái guī zhě xī rú lì
自后来归者悉如例。
xuān dé yuán nián tài píng sǐ zi niē liè hū sì
宣德元年，太平死，子捏烈忽嗣。
shí tuō huān yǔ ā lǔ tái zhàn bài zhī dùn mǔ nà shān chá hǎn nǎo là jiān
时脱懽与阿鲁台战，败之，遁母纳山、察罕脑剌间。
xuān dé jiǔ nián tuō huān xí shā ā lǔ tái qiǎn shǐ lái gào qiě qǐng xiàn yù xǐ
宣德九年，脱懽袭杀阿鲁台，遣使来告，且请献玉玺。
dì cì chì yuē wáng shā ā lǔ tái jiàn wáng kè fù shì chóu shén shàn
帝赐敕曰：“王杀阿鲁台，见王克复世仇，甚善。
gù wáng yán yù xǐ chuán shì jiǔ jìn shū bù zài cǐ
顾王言玉玺，传世久近，殊不在此。
wáng de zhī wáng yòng zhī kě yě
王得之，王用之可也。
réng cì zhù sī wǔ shí biǎo lǐ
”仍赐纻丝五十表里。
zhèng tǒng yuán nián dōng chéng guó gōng zhū yǒng yán jìn wǎ là tuō huān yǐ bīng pò zhú dá dá duǒ er zhǐ bó kǒng tūn bìng zhī rì yì qiáng dà
正统元年冬，成国公朱勇言：“近瓦剌脱懽以兵迫逐鞑靼朵儿只伯，恐吞并之，日益强大。
qǐ chì gè biān guǎng chǔ jī yǐ bèi bù yú
乞敕各边广储积，以备不虞。
dì jiā nà zhī
”帝嘉纳之。
wèi jǐ tuō huān nèi shā qí xián yì ān lè liǎng wáng jǐn yǒu qí zhòng yù zì chēng kè hán zhòng bù kě nǎi gòng lì tuì tuì bù huā yǐ xiān suǒ bìng ā lǔ tái zhòng guī zhī
未几，脱懽内杀其贤义、安乐两王，尽有其众，欲自称可汗，众不可，乃共立脱脱不花，以先所并阿鲁台众归之。
zì wèi chéng xiàng jū mò běi hā lǎ tián děng bù jù shǔ yān
自为丞相，居漠北，哈喇嗔等部俱属焉。
yǐ xí pò duǒ er zhǐ bó fù xié yòu duo yán zhū wèi kuī sì sāi xià
已，袭破朵儿只伯，复胁诱朵颜诸卫窥伺塞下。
sì nián tuō huān sǐ zi yě xiān sì chēng tài shī huái wáng
四年，脱懽死，子也先嗣，称太师淮王。
yú shì běi bù jiē fú shǔ yě xiān tuì tuì bù huā jù kōng míng bù fù xiāng zhì
于是北部皆服属也先，脱脱不花具空名，不复相制。
měi rù gòng zhǔ chén bìng shǐ cháo tíng yì liǎng chì dá zhī
每入贡，主臣并使，朝廷亦两敕答之；
cì lài shén hòu bìng jí qí qī zǐ bù zhǎng
赐赉甚厚，并及其妻子、部长。
gù shì wǎ shǐ bù guò wǔ shí rén
故事，瓦使不过五十人。
lì cháo tíng jué shǎng suì zēng zhì èr qiān yú rén
利朝廷爵赏，岁增至二千余人。
lǚ chì bù fèng yuē
屡敕，不奉约。
shǐ wǎng lái duō xíng shā lüě yòu xié tā bù yǔ jù yāo suǒ zhōng guó guì zhòng nán de zhī wù
使往来多行杀掠，又挟他部与俱，邀索中国贵重难得之物。
shāo bù yàn zhé zào xìn duān suǒ cì cái wù yì suì zēng
稍不餍，辄造衅端，所赐财物亦岁增。
yě xiān gōng pò hā mì zhí wáng jí wáng mǔ jì ér guī zhī
也先攻破哈密，执王及王母，既而归之。
yòu jié hūn shā zhōu chì jīn měng gǔ zhū wèi pò wū liáng hā xié cháo xiǎn
又结婚沙州、赤斤蒙古诸卫，破兀良哈，胁朝鲜。
biān jiāng zhī bì dà wèi kòu lǚ shū wén zhǐ chì jiè fáng yù ér yǐ
边将知必大为寇，屡疏闻，止敕戒防御而已。
shí yī nián dōng yě xiān gōng wū liáng hā qiǎn shǐ dǐ dà tóng qǐ liáng bìng qǐng jiàn shǒu bèi tài jiàn guō jìng
十一年冬，也先攻兀良哈，遣使抵大同乞粮，并请见守备太监郭敬。
dì chì jìng wú jiàn wú yǔ liáng
帝敕敬毋见，毋予粮。
míng nián fù zhì shū xuān fǔ shǒu jiāng yáng hóng
明年，复致书宣府守将杨洪。
hóng yǐ wén chì hóng lǐ qí shǐ bào zhī
洪以闻，敕洪礼其使，报之。
qǐng zhī qí bù zhòng yǒu lái guī zhě yán yě xiān móu rù kòu tuì tuì bù huā zhǐ zhī yě xiān bù tīng xún yuē zhū fān gòng bèi zhōng guó
顷之，其部众有来归者，言也先谋入寇，脱脱不花止之，也先不听，寻约诸番共背中国。
dì zhào wèn bù bào
帝诏问，不报。
shí cháo shǐ zhì wǎ là yě xiān děng yǒu suǒ qǐng qǐ wú bù xǔ
时朝使至瓦剌，也先等有所请乞，无不许。
wǎ là shǐ lái gèng zēng zhì sān qiān rén fù xū qí shù yǐ mào lǐn xì
瓦剌使来，更增至三千人，复虚其数以冒廪饩。
lǐ bù àn shí yǔ zhī suǒ qǐng yòu jǐn de wǔ zhī yī yě xiān dà kuì nù
礼部按实予之，所请又仅得五之一，也先大愧怒。
shí sì nián qī yuè suì yòu xié zhū fān fēn dào dà jǔ rù kòu
十四年七月，遂诱胁诸番，分道大举入寇。
tuì tuì bù huā yǐ wū liáng hā kòu liáo dōng ā là zhī yuàn kòu xuān fǔ wéi chì chéng yòu qiǎn bié qí kòu gān zhōu yě xiān zì kòu dà tóng
脱脱不花以兀良哈寇辽东，阿剌知院寇宣府，围赤城，又遣别骑寇甘州，也先自寇大同。
cān jiāng wú hào zhàn sǐ māo ér zhuāng yǔ shū zhǒng zhì
参将吴浩战死猫儿庄，羽书踵至。
tài jiàn wáng zhèn xié dì qīn zhēng qún chén fú quē zhēng bù dé
太监王振挟帝亲征，群臣伏阙争，不得。
dà tóng shǒu jiāng xī níng hóu sòng yīng wǔ jìn bó zhū miǎn dū du shí hēng děng yǔ yě xiān zhàn yáng hé tài jiàn guō jìng jiān jūn zhū jiāng xī wèi suǒ zhì shī lǜ jūn jǐn fù
大同守将西宁侯宋瑛、武进伯朱冕、都督石亨等与也先战阳和，太监郭敬监军，诸将悉为所制，失律，军尽覆。
yīng miǎn sǐ jìng fú cǎo zhōng miǎn hēng bēn hái
瑛、冕死，敬伏草中免，亨奔还。
chē jià cì dà tóng lián rì fēng yǔ shén yòu jūn zhōng cháng yè jīng rén xiōng jù guō jìng mì yán yú zhèn shǐ xuán shī
车驾次大同，连日风雨甚，又军中常夜惊，人恟惧，郭敬密言于振，始旋师。
chē jià hái cì xuān fǔ dí zhòng xí jūn hòu
车驾还次宣府，敌众袭军后。
gōng shùn hóu wú kè zhōng jù zhī bài mò
恭顺侯吴克忠拒之，败殁。
chéng guó gōng zhū yǒng yǒng shùn bó xuē shòu yǐ sì wàn rén jì wǎng zhì yào r lǐng fú fā jǐn xiàn
成国公朱勇、永顺伯薛绶以四万人继往，至鹞儿岭，伏发，尽陷。
cì rì zhì tǔ mù
次日，至土木。
zhū chén yì rù bǎo huái lái zhèn gù zī zhòng jù zhǐ yě xiān suì zhuī jí
诸臣议入保怀来，振顾辎重遽止，也先遂追及。
tǔ mù de gāo jué jǐng èr zhàng bù dé shuǐ jí dào yǐ wèi dí jù zhòng kě dí qí yì zēng
土木地高，掘井二丈不得水，汲道已为敌据，众渴，敌骑益增。
míng rì dí jiàn dà jūn zhǐ bù xíng wěi tuì zhèn jù lìng yí yíng ér nán
明日，敌见大军止不行，伪退，振遽令移营而南。
jūn fāng dòng yě xiān jí qí sì miàn chōng zhī shì zú zhēng xiān zǒu háng liè dà luàn
军方动，也先集骑四面冲之，士卒争先走，行列大乱。
dí tiào zhèn ér rù liù jūn dà kuì sǐ shāng shù shí wàn
敌跳阵而入，六军大溃，死伤数十万。
yīng guó gōng zhāng fǔ fù mǎ dū wèi jǐng yuán shàng shū kuàng yě wáng zuǒ shì láng cáo nài dīng xuàn děng wǔ shí yú rén sǐ zhī zhèn yì sǐ
英国公张辅，驸马都尉井源，尚书邝埜、王佐，侍郎曹鼐、丁铉等五十余人死之，振亦死。
dì meng chen zhōng guān xǐ níng cóng
帝蒙尘，中官喜宁从。
yě xiān wén chē jià zhì cuò è wèi zhī xìn jí jiàn zhì lǐ shén gōng fèng dì jū qí dì bó yán tiē mù ér yíng yǐ xiān suǒ lüè xiào wèi yuán bīn lái shì
也先闻车驾至，错愕未之信，及见，致礼甚恭，奉帝居其弟伯颜帖木儿营，以先所掠校尉袁彬来侍。
yě xiān jiāng móu nì huì dà léi yǔ zhèn sǐ yě xiān suǒ chéng mǎ fù jiàn dì qǐn wò yǒu yì ruì nǎi zhǐ
也先将谋逆，会大雷雨震死也先所乘马，复见帝寝幄有异瑞，乃止。
yě xiān yōng dì zhì dà tóng chéng suǒ jīn bì dū du guō dēng yǔ bái jīn sān wàn
也先拥帝至大同城，索金币，都督郭登与白金三万。
dēng fù móu duó jià rù chéng dì jū zhī bù guǒ yě xiān suì yōng dì běi xíng
登复谋夺驾入城，帝沮之不果，也先遂拥帝北行。
jiǔ yuè chéng wáng zì jiān guó jí huáng dì wèi zūn dì wèi tài shàng huáng dì
九月，郕王自监国即皇帝位，尊帝为太上皇帝。
yě xiān guǐ chēng fèng shàng huáng hái yóu dà tóng yáng hé dǐ zǐ jīng guān gōng rù zhī zhí qián fàn jīng shī
也先诡称奉上皇还，由大同、阳和抵紫荆关，攻入之，直前犯京师。
bīng bù shàng shū yú qiān dū wǔ qīng bó shí hēng dū du sūn tāng děng yù zhī
兵部尚书于谦督武清伯石亨、都督孙镗等御之。
yě xiān yāo dà chén chū yíng shàng huáng wèi guǒ
也先邀大臣出迎上皇，未果。
hēng děng yǔ zhàn shù bài zhī
亨等与战，数败之。
yě xiān yè zǒu zì liáng xiāng zhì zǐ jīng dà lüè ér chū
也先夜走，自良乡至紫荆，大掠而出。
dū du yáng hóng fù dà pò qí yú zhòng yú jū yōng yě xiān réng yǐ shàng huáng běi xíng
都督杨洪复大破其余众于居庸，也先仍以上皇北行。
yě xiān yè cháng yú yù wò shàng yáo jiàn chì guāng yì yì ruò lóng pán dà jīng yì
也先夜常于御幄上，遥见赤光奕奕若龙蟠，大惊异。
yě xiān yòu yù yǐ mèi jìn shàng huáng shàng huáng què zhī yì jìng fú shí shí shā yáng mǎ zhì jiǔ wéi shòu qǐ shǒu xíng jūn chén lǐ
也先又欲以妹进上皇，上皇却之，益敬服，时时杀羊马置酒为寿，稽首行君臣礼。
jǐng tài yuán nián yě xiān fù fèng shàng huáng zhì dà tóng guō dēng bù nà réng móu yù duó shàng huáng yě xiān jué zhī yǐn qù
景泰元年，也先复奉上皇至大同，郭登不纳，仍谋欲夺上皇，也先觉之，引去。
chū yě xiān yǒu qīng zhōng guó xīn jí fàn jīng shī jiàn zhōng guó bīng qiáng chéng chí gù shǐ dà jū
初，也先有轻中国心，及犯京师，见中国兵强，城池固，始大沮。
huì zhōng guó yǐ yòu zhū zéi yǎn xǐ níng shī qí jiān dié ér tuì tuì bù huā ā là zhī yuàn fù qiǎn shǐ yǔ cháo tíng hé jiē chè suǒ bù guī yě xiān yì jué yì xī bīng
会中国已诱诛贼奄喜宁，失其间谍，而脱脱不花、阿剌知院复遣使与朝廷和，皆撤所部归，也先亦决意息兵。
qiū dì qiǎn shì láng li shí shǎo qīng luó qǐ zhǐ huī mǎ zhèng děng jī xǐ shū wǎng yù tuì tuì bù huā jí yě xiān
秋，帝遣侍郎李实、少卿罗绮、指挥马政等赍玺书往谕脱脱不花及也先。
ér tuì tuì bù huā yě xiān suǒ qiǎn pí er mǎ hēi má děng yǐ zhì dì yīn fù shǐ dōu yù shǐ yáng shàn shì láng zhào róng lǜ zhǐ huī qiān hù děng wǎng
而脱脱不花、也先所遣皮儿马黑麻等已至，帝因复使都御史杨善、侍郎赵荣率指挥、千户等往。
yě xiān yǔ shí liǎng guó lì sù hé yíng shǐ xī zhì dà jià cháo fā dàn dāng qiǎn yī èr dà chén lái
也先语实，两国利速和，迎使夕至，大驾朝发，但当遣一二大臣来。
shí guī shàn děng zhì zhì fèng yíng shàng huáng yì
实归，善等至，致奉迎上皇意。
yě xiān yuē shàng huáng guī dāng réng zuò tiān zǐ yá
也先曰：“上皇归，当仍作天子邪？
shàn yuē tiān wèi yǐ dìng bù zài gèng
”善曰：“天位已定，不再更。
yě xiān yǐn shàn jiàn shàng huáng suì shè yàn jiàn shàng huáng xíng
”也先引善见上皇，遂设宴饯上皇行。
yě xiān xí dì dàn pí pá qī qiè fèng jiǔ gù shàn yuē dōu yù shǐ zuò
也先席地弹琵琶，妻妾奉酒，顾善曰：“都御史坐。
shàn bù gǎn zuò shàng huáng yuē tài shī zhe zuò biàn zuò
”善不敢坐，上皇曰：“太师著坐，便坐。
shàn chéng zhǐ zuò jí qǐ zhōu xuán qí jiān
”善承旨坐，即起，周旋其间。
yě xiān gù shàn yuē yǒu lǐ
也先顾善曰：“有礼。
bó yán děng yì gè shè jiàn bì yě xiān zhù tǔ tái zuò shàng huáng tái shàng lǜ qī qiè bù zhǎng luó bài qí xià gè xiàn qì yòng yǐn shí wù
”伯颜等亦各设饯毕，也先筑土台，坐上皇台上，率妻妾部长罗拜其下，各献器用、饮食物。
shàng huáng xíng yě xiān yǔ bù zhòng jiē sòng yuē bàn rì chéng yě xiān bó yán nǎi xià mǎ fú dì tòng kū yuē huáng dì xíng yǐ hé shí fù de xiāng jiàn
上皇行，也先与部众皆送约半日程，也先、伯颜乃下马伏地恸哭曰：“皇帝行矣，何时复得相见！
liáng jiǔ nǎi qù réng qiǎn qí tóu mù qī shí rén sòng zhì jīng
”良久乃去，仍遣其头目七十人送至京。
shàng huáng guī hòu wǎ là suì lái gòng shàng huáng suǒ yì bié yǒu xiàn
上皇归后，瓦剌岁来贡，上皇所亦别有献。
yú shì dì yì yù jué wǎ là bù fù qiǎn shǐ wǎng
于是帝意欲绝瓦剌，不复遣使往。
yě xiān yǐ wéi qǐng shàng shū wáng zhí jīn lián hú yíng děng xiāng jì yán jué zhī qiě qǐ xìn
也先以为请，尚书王直、金濂、胡濙等相继言绝之且起衅。
dì yuē qiǎn shǐ yǒu qián shì shì yǐ zī xìn ěr
帝曰：“遣使，有前事，适以滋衅耳。
nǎng wǎ là rù kòu shí qǐ wú shǐ yá
曩瓦剌入寇时，岂无使邪？
yīn chì yě xiān yuē qián zhě shǐ wǎng xiǎo rén yán yǔ duǎn cháng suì zhì shī hǎo
”因敕也先曰：“前者使往，小人言语短长，遂致失好。
zhèn jīn bù fù qiǎn ér tài shī qǐng zhī shén wú yì
朕今不复遣，而太师请之，甚无益。
yě xiān yǔ tuì tuì bù huā nèi xiāng cāi
”也先与脱脱不花内相猜。
tuì tuì bù huā qī yě xiān zǐ yě yě xiān yù lì qí zǐ zi wèi tài zǐ bù cóng
脱脱不花妻，也先姊也，也先欲立其姊子为太子，不从。
yě xiān yì yí qí tōng zhōng guó jiāng móu jǐ suì zhì bīng xiāng gōng
也先亦疑其通中国，将谋己，遂治兵相攻。
tuì tuì bù huā bài zǒu yě xiān zhuī shā zhī zhí qí qī zǐ yǐ qí rén chù gěi zhū bù shǔ
脱脱不花败走，也先追杀之，执其妻子，以其人畜给诸部属；
suì chéng shèng pò xié zhū fān dōng jí jiàn zhōu wū liáng hā xi jí chì jīn měng gǔ hā mì
遂乘胜迫胁诸蕃，东及建州、兀良哈，西及赤斤蒙古、哈密。
sān nián dōng qiǎn shǐ lái hè míng nián zhēng dàn shàng shū wáng zhí děng fù qǐng dá shǐ bào zhī
三年冬，遣使来贺明年正旦，尚书王直等复请答使报之。
xià bīng bù yì bīng bù shàng shū yú qiān yán chén zhí sī mǎ zhī zhàn ér yǐ xíng rén shì fēi suǒ gǎn wén
下兵部议，兵部尚书于谦言：“臣职司马，知战而已，行人事非所敢闻。
zhào réng wú qiǎn shǐ
”诏仍毋遣使。
míng nián dōng yě xiān zì lì wèi kè hán yǐ qí cì zi wèi tài shī lái cháo shū chēng dà yuán tián shèng dà kè hán mò yuē tiān yuán yuán nián
明年冬，也先自立为可汗，以其次子为太师，来朝，书称大元田盛大可汗，末曰添元元年。
tián shèng yóu yán tiān shèng yě
田盛，犹言天圣也。
bào shū chēng yuē wǎ là kè hán
报书称曰瓦剌可汗。
wèi jǐ yě xiān fù bī xǐ duo yán suǒ bù yú huáng hé mǔ nà de
未几，也先复逼徙朵颜所部于黄河母纳地。
yě xiān shì qiáng rì yì jiāo huāng yú jiǔ sè
也先恃强，日益骄，荒于酒色。
liù nián ā là zhī yuàn gōng yě xiān fā zhī
六年，阿剌知院攻也先，发之。
dá dá bù bèi lái fù shā ā là duó yě xiān mǔ qī bìng qí yù xǐ
鞑靼部孛来复杀阿剌，夺也先母妻并其玉玺。
yě xiān zhū zǐ huǒ ér hū dá děng xǐ jū gàn gǎn hé dì bó dōu wáng zhí wù hū nà děng wǎng yī hā mì
也先诸子火儿忽答等徙居干赶河，弟伯都王、侄兀忽纳等往依哈密。
bó dōu wáng hā mì wáng mǔ zhī dì yě
伯都王，哈密王母之弟也。
yīng zōng fù bì sān nián hā mì wèi qǐng fēng zhào shòu bó dōu wáng dōu dū qiān shì wù hū nà zhǐ huī qiān shì
英宗复辟三年，哈密为请封，诏授伯都王都督佥事，兀忽纳指挥佥事。
zì yě xiān sǐ wǎ là shuāi bù shǔ fēn sǎn qí chéng xí dài cì bù kě kǎo
自也先死，瓦剌衰，部属分散，其承袭代次不可考。
tiān shùn zhōng wǎ là ā shī tiē mù ér lǚ qiǎn shǐ rù gòng cháo tíng yǐ qí wèi yě xiān sūn xún lì hòu lài zhī
天顺中，瓦剌阿失帖木儿屡遣使入贡，朝廷以其为也先孙，循例厚赉之。
yòu chě lì kè zhě cháng yǔ bèi lái chóu shā
又撦力克者，常与孛来仇杀。
yòu bài yì sā hā zhě cháng xié hā mì lái cháo
又拜亦撒哈者，常偕哈密来朝。
qí zhǎng yuē kè shě pō qiáng shù jiū dá dá xiǎo wáng zǐ rù kòu
其长曰克舍，颇强，数纠鞑靼小王子入寇。
kè shě sǐ yǎng hǎn wáng chēng xióng yōng jīng bīng shù wàn kè shè dì ā shā wèi tài shī
克舍死，养罕王称雄，拥精兵数万，克舍弟阿沙为太师。
chéng huà èr shí sān nián yǎng hǎn wáng móu fàn biān hā mì hǎn shèn lái gào
成化二十三年，养罕王谋犯边，哈密罕慎来告。
yǎng hǎn bù lì qù hàn hā mì bīng hái lüè qí dà tǔ là
养罕不利去，憾哈密，兵还掠其大土剌。
hóng zhì chū wǎ là zhōng chēng tài shī zhě yī yuē huǒ ér hū lì yī yuē huǒ ér gǔ dào wēn jiē qiǎn shǐ cháo gòng
弘治初，瓦剌中称太师者，一曰火儿忽力，一曰火儿古倒温，皆遣使朝贡。
tǔ lǔ fān jù hā mì dōu yù shǐ xǔ jìn yǐ jīn bó hòu dàn èr bù lìng yǐ bīng jī zǒu zhī
土鲁番据哈密，都御史许进以金帛厚啖二部，令以兵击走之。
qí bù zhǎng bo liù wáng zhě tún zhù bǎ sī kuò
其部长卜六王者，屯驻把思阔。
zhèng dé shí sān nián tǔ lǔ fān fàn sù zhōu
正德十三年，土鲁番犯肃州。
shǒu chén chén jiǔ chóu yīn yí bo liù wáng cǎi bì shǐ chéng xū xí pò tǔ lǔ fān sān chéng shā lǔ yǐ wàn jì
守臣陈九畴因遗卜六王彩币，使乘虚袭破土鲁番三城，杀掳以万计。
tǔ lǔ fān wèi bī yǔ zhī hé
土鲁番畏逼，与之和。
jiā jìng jiǔ nián fù yǐ yì hūn xiāng chóu xì
嘉靖九年，复以议婚相仇隙。
tǔ lǔ fān yì qiáng wǎ là shù kùn bài yòu suǒ bù zhé zì cán duō guī zhōng guó hā mì fù chéng jiàn qīn lüè
土鲁番益强，瓦剌数困败，又所部辄自残，多归中国，哈密复乘间侵掠。
bo liù wáng bù zhī yì qiú nèi fù
卜六王不支，亦求内附。
cháo tíng bù xǔ qiǎn chū guān bù zhī suǒ zhōng
朝廷不许，遣出关，不知所终。
duo yán fú yú tài níng gāo huáng dì suǒ zhì sān wèi yě
朵颜、福余、泰宁，高皇帝所置三卫也。
qí de wèi wū liáng hā zài hēi lóng jiāng nán yú yáng sài běi
其地为兀良哈，在黑龙江南，渔阳塞北。
hàn xiān bēi táng tǔ yù hún sòng qì dān jiē qí de yě
汉鲜卑、唐吐谷浑、宋契丹，皆其地也。
yuán wèi dà níng lù běi jìng
元为大宁路北境。
gāo huáng dì yǒu tiān xià dōng fán liáo wáng huì níng wáng duo yán yuán shuài fǔ xiāng shuài qǐ nèi fù
高皇帝有天下，东蕃辽王、惠宁王、朵颜元帅府相率乞内附。
suì jí gǔ huì zhōu de zhì dà níng dū sī yíng zhōu zhū wèi fēng zǐ quán wèi níng wáng shǐ zhèn yān
遂即古会州地，置大宁都司营州诸卫，封子权为宁王使镇焉。
yǐ shù wèi dá dá suǒ chāo
已，数为鞑靼所抄。
hóng wǔ èr shí èr nián zhì tài níng duo yán fú yú sān wèi zhǐ huī shǐ sī bǐ qí tóu mù gè zì lǐng qí zhòng yǐ wéi shēng yuán
洪武二十二年置泰宁、朵颜、福余三卫指挥使司，俾其头目各自领其众，以为声援。
zì dà níng qián dǐ xǐ fēng kǒu jìn xuān fǔ yuē duo yán
自大宁前抵喜峰口，近宣府，曰朵颜；
zì jǐn yì lì guǎng níng zhì liáo hé yuē tài níng
自锦、义历广宁至辽河，曰泰宁；
zì huáng ní wā yú shěn yáng tiě lǐng zhì kāi yuán yuē fú yú
自黄泥洼逾沈阳、铁岭至开原，曰福余。
dú duo yán dì xiǎn ér qiáng
独朵颜地险而强。
jiǔ zhī jiē pàn qù
久之皆叛去。
chéng zǔ cóng yàn qǐ jìng nán huàn níng wáng niè qí hòu zì yǒng píng gōng dà níng rù zhī
成祖从燕起靖难，患宁王蹑其后，自永平攻大宁，入之。
móu xié níng wáng yīn hòu lù sān wèi shuō zhī lái
谋胁宁王，因厚赂三卫说之来。
chéng zǔ xíng níng wáng jiàn zhū jiāo sān wèi cóng yī hū jiē qǐ suì yōng níng wáng xi rù guān
成祖行，宁王饯诸郊，三卫从，一呼皆起，遂拥宁王西入关。
chéng zǔ fù xuǎn qí sān qiān rén wéi qí bīng cóng zhàn
成祖复选其三千人为奇兵，从战。
tiān xià jì dìng xǐ níng wáng nán chāng xǐ xíng dū sī yú bǎo dìng suì jǐn gē dà níng de bì sān wèi yǐ cháng qián láo
天下既定，徙宁王南昌，徙行都司于保定，遂尽割大宁地畀三卫，以偿前劳。
dì jiàn zuò chū qiǎn bǎi hù péi yá shī lǐ děng wǎng gào
帝践阼初，遣百户裴牙失里等往告。
yǒng lè yuán nián fù shǐ zhǐ huī xiāo shàng dōu jī chì yù zhī
永乐元年复使指挥萧尚都赍敕谕之。
míng nián xià tóu mù tuō r huǒ chá děng èr bǎi jiǔ shí sì rén suí shàng dōu lái cháo gòng mǎ
明年夏，头目脱儿火察等二百九十四人随尚都来朝贡马。
mìng tuō r huǒ chá wèi zuǒ jūn dū du fǔ dū du qiān shì hā r wù è wèi dōu zhǐ huī tóng zhī zhǎng duo yán wèi shì
命脱儿火察为左军都督府都督佥事，哈儿兀歹为都指挥同知，掌朵颜卫事；
ān chū jí tǔ bù shēn jù wèi dōu zhǐ huī qiān shì zhǎng fú yú wèi shì
安出及土不申俱为都指挥佥事，掌福余卫事；
hū là bān hú wéi dōu zhǐ huī qiān shì zhǎng tài níng wèi shì
忽剌班胡为都指挥佥事，掌泰宁卫事；
yú sān bǎi wǔ shí qī rén gè shòu zhǐ huī qiān bǎi hù děng guān
余三百五十七人，各授指挥、千百户等官。
cì gào yìn guàn dài jí bái jīn chāo bì xí yī
赐诰印、冠带及白金、钞币、袭衣。
zì shì sān wèi cháo gòng bù jué
自是，三卫朝贡不绝。
sān nián dōng mìng lái cháo tóu mù ā sàn wèi tài níng wèi zhǎng wèi shì dōu zhǐ huī qiān shì qí duǒ er duo wò děng gè shēng shǎng yǒu chà
三年冬，命来朝头目阿散为泰宁卫掌卫事、都指挥佥事，其朵儿朵卧等各升赏有差。
sì nián dōng sān wèi jī qǐng yǐ mǎ yì mǐ
四年冬，三卫饥，请以马易米。
dì mìng yǒu sī dì qí mǎ zhī gāo xià gè bèi jià gěi zhī
帝命有司第其马之高下，各倍价给之。
jiǔ zhī yīn fù dá dá lüè biān shù fù jiǎ shì mǎ lái kuī sì
久之，阴附鞑靼掠边戍，复假市马来窥伺。
dì xià zhào qiè zé lìng qí yǐ mǎ shú zuì
帝下诏切责，令其以马赎罪。
shí èr nián chūn nà mǎ sān qiān yú liáo dōng dì chì shǒu jiāng wáng zhēn yī mǎ gè yǔ bù sì pǐ
十二年春，纳马三千于辽东，帝敕守将王真，一马各予布四匹。
yǐ fù pàn fù ā lǔ tái
已，复叛附阿鲁台。
èr shí nián dì qīn zhēng ā lǔ tái hái jī zhī dà bài qí zhòng yú qū liè hé zhǎn guó wú suàn lái jiàng zhě shì wù shā
二十年，帝亲征阿鲁台还，击之，大败其众于屈烈河，斩馘无算，来降者释勿杀。
rén zōng sì wèi zhào sān wèi xǔ zì xīn
仁宗嗣位，诏三卫许自新。
hóng xī yuán nián ān chū zòu qí yìn wèi kòu suǒ duó qǐng gèng gěi xǔ zhī
洪熙元年，安出奏其印为寇所夺，请更给，许之。
dōng sān wèi tóu mù ā zhě tū lái guī shòu qiān hù cì chāo bì xí yī ān mǎ réng mìng yǒu sī gěi gòng jù
冬，三卫头目阿者秃来归，授千户，赐钞币、袭衣、鞍马，仍命有司给供具。
zì hòu lái guī zhě xī rú lì
自后来归者，悉如例。
xuān zōng chū sān wèi lüè yǒng píng shān hǎi jiān dì jiāng qīn tǎo zhī sān wèi tóu mù jiē xiè zuì rù gòng fǔ nà zhī rú chū
宣宗初，三卫掠永平、山海间，帝将亲讨之，三卫头目皆谢罪入贡，抚纳之如初。
qī nián gèng gěi tài níng wèi yìn
七年更给泰宁卫印。
qiū yǐ duo yán tóu mù hā là hā sūn fú yú tóu mù ān chū tài níng tóu mù tuō huǒ chì děng gōng shì cháo tíng jiǔ jiā cì zhī jīn cǎi bì biǎo lǐ yǒu chà
秋，以朵颜头目哈剌哈孙、福余头目安出、泰宁头目脱火赤等恭事朝廷久，加赐织金彩币表里有差。
zhèng tǒng jiān lǚ kòu liáo dōng dà tóng yán ān jìng
正统间，屡寇辽东、大同、延安境。
dú shí shǒu bèi yáng hóng jī bài zhī qín qí tóu mù duo luán tiē mù ér
独石守备杨洪击败之，擒其头目朵栾帖木儿。
wèi jǐ fù fù wǎ là yě xiān tài níng zhuō chì qī yě xiān yǐ nǚ jiē yīn wèi zhī ěr mù
未几，复附瓦剌也先，泰宁拙赤妻也先以女，皆阴为之耳目。
rù gòng zhé yì míng qiě hù yòng qí yìn yòu dōng hé jiàn zhōu bīng rù guǎng níng qián zhūn
入贡辄易名，且互用其印，又东合建州兵入广宁前屯。
dì è qí fǎn fù jiǔ nián chūn mìng chéng guó gōng zhū yǒng xié gōng shùn hóu wú kè zhōng chū xǐ fēng xīng ān bó xú hēng chū jiè lǐng dū du mǎ liàng chū liú jiā kǒu dū du chén huái chū gǔ běi gè jiāng jīng bīng wàn rén fēn jiǎo zhī
帝恶其反复，九年春，命成国公朱勇偕恭顺侯吴克忠出喜峰，兴安伯徐亨出界岭，都督马亮出刘家口，都督陈怀出古北，各将精兵万人，分剿之。
yǒng děng bǔ qí rǎo biān zhě zhì què xià bìng duó huí suǒ lüè rén chù
勇等捕其扰边者致阙下，并夺回所掠人畜。
zhuō chì děng jū féi hé wèi shǐ rén shā zhī féi hé wèi tóu mù bié lǐ gé yǔ zhàn yú gé lǔ kūn dié lián zhuō chì dà bài
拙赤等拘肥河卫使人杀之，肥河卫头目别里格与战于格鲁坤迭连，拙赤大败。
wǎ là fù fēn dào jié shā jiàn zhōu yì chū bīng gōng zhī sān wèi dà kùn
瓦剌复分道截杀，建州亦出兵攻之，三卫大困。
shí èr nián chūn zǒng bīng cáo yì cān jiāng hú yuán dū du jiāo lǐ děng fēn xún dōng biān zhí sān wèi rù kòu jī zhī zhǎn sān shí èr jí qín qī shí yú rén
十二年春，总兵曹义、参将胡源、都督焦礼等分巡东边，值三卫入寇，击之，斩三十二级，擒七十余人。
qí nián wǎ là sài kān wáng fù jī shā duo yán nǎi r bù huā dà lüè yǐ qù
其年，瓦剌赛刊王复击杀朵颜乃儿不花，大掠以去。
yě xiān jì zhì duo yán tài níng jiē bù zhī qǐ xiáng fú yú dú zǒu bì nǎo wēn jiāng sān wèi yì shuāi
也先继至，朵颜、泰宁皆不支，乞降，福余独走避脑温江，三卫益衰。
wèi wǎ là qiáng bù gǎn bèi réng suì lái zhì gòng zhǐ yǐ lì zhōng guó cì lài
畏瓦剌强，不敢背，仍岁来致贡，止以利中国赐赉；
yòu xīn xián biān jiāng jiǎo shā gù cháng qián tú bào fù
又心衔边将剿杀，故常潜图报复。
shí sì nián xià dà tóng cān jiāng shí hēng děng fù jī qí dào biān zhě yú jiàn xī shān qín zhǎn wǔ shí rén sān wèi yì yuàn
十四年夏，大同参将石亨等复击其盗边者于箭溪山，擒斩五十人，三卫益怨。
qiū dǎo wǎ là dà rù yīng zōng suì yǐ shì yì běi shòu
秋，导瓦剌大入，英宗遂以是役北狩。
jǐng tài chū cháo tíng réng qiǎn shǐ fǔ yù
景泰初，朝廷仍遣使抚谕。
sān wèi shòu yě xiān zhǐ shù yǐ fēi shí rù gòng duō qiǎn shǐ wǎng lái sì chá zhōng guó
三卫受也先旨，数以非时入贡，多遣使往来伺察中国。
jì ér yě xiān nüè shǐ zhī fù bī xǐ duo yán suǒ bù yú huáng hé mǔ nà de sān wèi jiē bù kān suì yīn shū wǎ là qíng yú zhōng guó qǐng de jìn biān tún zhù
既而也先虐使之，复逼徙朵颜所部于黄河母纳地，三卫皆不堪，遂阴输瓦剌情于中国，请得近边屯驻。
jiù zhì sān wèi měi suì sān gòng qí gòng shǐ jù cóng xǐ fēng kǒu yàn rù yǒu jí bào zé xǔ jìn yǒng píng
旧制，三卫每岁三贡，其贡使俱从喜峰口验入，有急报则许进永平。
shí sān wèi shǐ yǒu zì dú shí jí wàn quán yòu wèi lái zhě
时三卫使有自独石及万全右卫来者。
biān chén yǐ wéi yán chì zhǐ zhī
边臣以为言，敕止之。
tiān shùn zhōng cháng chéng jiàn lüè zhū biān fù qiè tōng dá dá bèi lái měi wèi zhī xiāng dǎo
天顺中，尝乘间掠诸边，复窃通鞑靼孛来，每为之乡导。
suǒ qiǎn shǐ yǔ bèi lái shǐ chén xié jiàn
所遣使与孛来使臣偕见。
zhōng guó dài dá dá hòu qǐng jiā shǎng bù dé dà fèn suì yì yǔ bèi lái xiāng jié
中国待鞑靼厚，请加赏不得，大忿，遂益与孛来相结。
chéng huà yuán nián tóu mù duǒ luó gān děng yǐ bīng cóng bèi lái dà rù liáo hé
成化元年，头目朵罗干等以兵从孛来，大入辽河。
yǐ fù xi fù máo lǐ hái dōng hé hǎi xī bīng shù rù sāi
已，复西附毛里孩，东合海西兵，数入塞。
yòu shí dú chū méi guǎng níng yì zhōu jiān
又时独出没广宁、义州间。
jiǔ nián liáo dōng zǒng bīng ōu xìn yǐ piān jiàng hán bīn děng bài zhī yú xìng zhōng zhuī jí mài zhōu zhǎn liù shí èr jí huò mǎ chù qì xiè jǐ shù qiān
九年，辽东总兵欧信以偏将韩斌等败之于兴中，追及麦州，斩六十二级，获马畜器械几数千。
qí nián xǐ fēng shǒu jiāng wú guǎng yǐ tān huì shī sān wèi xīn sān wèi rù fàn guǎng xià yù sǐ
其年，喜峰守将吴广以贪贿失三卫心，三卫入犯，广下狱死。
míng nián fù lüè kāi yuán qìng yún cān jiāng zhōu jùn jī tuì zhī
明年复掠开原，庆云参将周俊击退之。
shí sì nián zhào fù sān wèi mǎ shì
十四年诏复三卫马市。
chū guó jiā shè liáo dōng mǎ shì sān yī chéng dōng yī guǎng níng jiē yǐ dài sān wèi
初，国家设辽东马市三，一城东，一广宁，皆以待三卫。
zhèng tǒng jiān yǐ qí bù zhòng lǚ pàn ba zhī
正统间，以其部众屡叛，罢之。
huì dá dá mǎn dōu lǔ bào qiáng qīn lüè sān wèi sān wèi tóu mù jiē zǒu bì sāi xià
会鞑靼满都鲁暴强，侵掠三卫，三卫头目皆走避塞下。
shù jī kùn qǐng fù mǎ shì zài sì bù xǔ
数饥困，请复马市再四，不许。
zhì shì xún fǔ chén yuè wèi dì yán shǐ xǔ zhī
至是巡抚陈钺为帝言，始许之。
mǎn dōu lǔ sǐ yì sī mǎ yīn zhǔ bīng bǐng sān wèi fù shù wèi suǒ jiǒng
满都鲁死，亦思马因主兵柄，三卫复数为所窘。
èr shí èr nián dá dá bié bù nà hái yōng sān wàn zhòng rù dà níng jīn shān shè lǎo hé gōng shā sān wèi tóu mù bó yán děng lüè qù rén chù yǐ wàn jì
二十二年，鞑靼别部那孩拥三万众入大宁、金山，涉老河，攻杀三卫头目伯颜等，掠去人畜以万计。
sān wèi nǎi xiāng shuài xié lǎo ruò zǒu nì biān yǔ
三卫乃相率携老弱，走匿边圉。
biān chén liú chán yǐ wén zhào yǔ chú liáng yōu yáo zhī
边臣刘潺以闻，诏予刍粮优飖之。
hóng zhì chū cháng dào lüě gǔ běi kāi yuán jìng shǒu chén zhāng yù zǒng bīng li gǎo děng yǐ jì yòu zhǎn qí lái shì zhě sān bǎi rén suì běi jié tuō luō gàn qǐng wéi fù chóu shù kòu guǎng níng níng yuǎn zhū chǔ
弘治初，常盗掠古北、开原境，守臣张玉、总兵李杲等以计诱斩其来市者三百人，遂北结脱罗干，请为复仇，数寇广宁、宁远诸处。
shí hǎi xī shàng gǔ zhě yǐ bù de tōng gòng pàn zhōng guó shù yǐ bīng zǔ zhū fān rù gòng zhū fān bìng xián zhī
时海西尚古者，以不得通贡叛中国，数以兵阻诸蕃入贡，诸蕃并衔之。
cháo tíng xuán xǔ shàng gǔ nà kuǎn fǔ níng měng kè tiē mù ér děng jiē yǐ shàng gǔ wèi cí rù kòu liáo yáng shā lüě shén zhòng
朝廷旋许尚古纳款，抚宁猛克帖木儿等皆以尚古为辞，入寇辽阳，杀掠甚众。
dá dá xiǎo wáng zǐ lǚ lüè sān wèi sān wèi yīn gè kòu guān shū zuì cháo tíng xǔ zhī rán yáng wèi gōng shùn ér yǐ
鞑靼小王子屡掠三卫，三卫因各叩关输罪，朝廷许之，然阳为恭顺而已。
duo yán dū du huā dāng zhě shì xiǎn ér jiāo shù qǐng zēng gòng jiā shǎng bù xǔ
朵颜都督花当者，恃险而骄，数请增贡加赏，不许。
zhèng dé shí nián huā dāng zi bà er sūn yǐ qiān jì huǐ nián yú guān rù mǎ lán gǔ dà lüè cān jiāng chén qián zhàn sǐ
正德十年，花当子把儿孙以千骑毁鲇鱼关，入马兰谷大掠，参将陈干战死；
fù yǐ wǔ bǎi qí rù bǎn chǎng gǔ qiān jì rù shén shān lǐng yòu qiān yú qí rù shuǐ kāi dòng
复以五百骑入板场谷，千骑入神山岭，又千余骑入水开洞。
shì wén mìng fù zǒng bīng guì yǒng yù zhī
事闻，命副总兵桂勇御之。
huā dāng tuì qù tún zhù hóng luó shān nì bà er sūn shǐ qí zi dǎ hā děng rù cháo qǐng zuì zhào shì bù wèn
花当退去，屯驻红罗山，匿把儿孙，使其子打哈等入朝请罪，诏释不问。
shí sān nián dì xún xìng zhì dà xǐ fēng kǒu jiāng zhēng sān wèi tóu mù shǐ xī yì guān xià yàn láo bù guǒ
十三年，帝巡幸至大喜峰口，将征三卫头目，使悉诣关下宴劳，不果。
dāng bà er sūn fàn biān shí cháo tíng zhào xuē qí zhí
当把儿孙犯边时，朝廷诏削其职。
bà er sūn sǐ qí zi bó gé rù gòng
把儿孙死，其子伯革入贡。
jiā jìng jiǔ nián zhào yǔ bó gé fù jué ér dǎ hā zì yǐ huā dāng zi bù dé zhí nù suì xiān hòu lüè lěng kǒu cā yá xǐ fēng jiān
嘉靖九年，诏予伯革父爵，而打哈自以花当子不得职，怒，遂先后掠冷口、擦崖、喜峰间。
cān jiāng yuán jì xūn děng shī yú fáng yù jiē dǎi zhì
参将袁继勋等失于防御，皆逮治。
shí qī nián chūn zhǐ huī xú hào yòu shā tài níng bù jiǔ rén qí tóu mù bǎ dāng hài lǜ zhòng kòu dà qīng bǎo zǒng bīng mǎ yǒng jī zhǎn zhī
十七年春，指挥徐颢诱杀泰宁部九人，其头目把当亥率众寇大清堡，总兵马永击斩之。
qí shǔ bǎ sūn yǐ duo yán bù zhòng fù rù zhèn shǒu shǎo jiān wáng yǒng yǔ zhàn bài jì
其属把孙以朵颜部众复入，镇守少监王永与战，败绩。
èr shí èr nián dōng gōng wéi mù tián gǔ shā shǒu bèi chén shùn fù zǒng bīng wáng jì zǔ děng fù yuán jī zhǎn sān shí yú jí
二十二年冬，攻围墓田谷，杀守备陈舜，副总兵王继祖等赴援，击斩三十余级。
qí nián zhào ba jiù shè sān wèi mǎ shì bìng xīn shè mù shì yì ba zhī
其年，诏罢旧设三卫马市，并新设木市亦罢之。
qiū sān wèi fù dǎo dá dá kòu liáo zhōu rù shā hé bǎo shǒu jiāng zhāng jǐng fú zhàn sǐ
秋，三卫复导鞑靼寇辽州，入沙河堡，守将张景福战死。
sān wèi zhī dié fàn yě shí duo yán bù hā zhōu r chén tōng shì wèi zhī
三卫之迭犯也，实朵颜部哈舟儿、陈通事为之。
èr rén zhě jù zhōng guó rén bèi lǔ suì wèi sān wèi yòng
二人者，俱中国人，被掳遂为三卫用。
èr shí jiǔ nián dá dá ǎn dá móu fàn jī dōng zhōu r wèi zhǐ cháo hé chuān lù
二十九年，鞑靼俺答谋犯畿东，舟儿为指潮河川路。
ǎn dá yí bīng bái miào jìn gǔ běi zhōu r zhà yán dí yǐ tuì biān bèi huǎn ǎn dá suì yóu gē zi dòng cáo yú gōu rù zhí fàn jī diàn
俺答移兵白庙，近古北，舟儿诈言敌已退，边备缓，俺答遂由鸽子洞、曹榆沟入，直犯畿甸。
yǐ ǎn dá qǐng kāi mǎ shì zhōu r fù wǎng lái yòu zǔ zhī
已，俺答请开马市，舟儿复往来诱阻之。
sān shí nián jì liáo zǒng dū hé dòng gòu bǔ zhì jīng fú zhū
三十年，蓟辽总督何栋购捕至京，伏诛。
duo yán tōng hǎn zhě ǎn dá zi xīn ài qī fù yě
朵颜通罕者，俺答子辛爱妻父也。
sì shí èr nián gǔ běi shào zú chū guān wèi duo yán suǒ pū shā
四十二年，古北哨卒出关，为朵颜所扑杀。
é tōng hǎn kòu guān suǒ shǎng fù zǒng bīng hú zhèn fú bīng zhí zhī
俄通罕叩关索赏，副总兵胡镇伏兵执之。
zǒng dū yáng xuǎn jiāng wèi qiān zhì xīn ài jì nǎi jū zhí tōng hǎn lìng qí zhū zi gēng dié wèi zhì
总督杨选将为牵制辛爱计，乃拘絷通罕，令其诸子更迭为质。
sān wèi hèn shén suì dǎo ǎn dá rù lüè shùn yì jí sān hé xuǎn dé zuì
三卫恨甚，遂导俺答入掠顺义及三河，选得罪。
wàn lì chū duo yán zhǎng áng yì qiáng xié shǎng bù suí shù jiū zhòng rù lüè jié zhū fān gòng dào
万历初，朵颜长昂益强，挟赏不遂，数纠众入掠，截诸蕃贡道。
shí èr nián qiū fù dǎo shì mán yǐ sì qiān jì fēn lüè sān shān sān dào gōu jǐn chuān zhū chǔ
十二年秋，复导士蛮以四千骑分掠三山、三道沟、锦川诸处。
shǒu chén li sōng qǐng jí jiǎo zhǎng áng děng cháo yì bù cóng jǐn gé qí yuè shǎng
守臣李松请急剿长昂等，朝议不从，仅革其月赏。
wèi jǐ fù yǐ qiān jì fàn liú jiā kǒu guān jūn yù zhī shā shāng xiāng dāng
未几，复以千骑犯刘家口，官军御之，杀伤相当。
yú shì zhǎng áng yì bá hù zì zì dōng gōu tǔ mán xi jié hūn bái hóng dà yǐ rǎo zhū biān
于是长昂益跋扈自恣，东勾土蛮，西结婚白洪大，以扰诸边。
shí qī nián hé dá dá dōng xī èr bù kòu liáo dōng zǒng bīng li chéng liáng zhú zhī guān jūn dà bài jiān bā bǎi rén
十七年合鞑靼东西二部寇辽东，总兵李成梁逐之，官军大败，歼八百人。
yòu èr nián dà lüè dú shí lù
又二年大掠独石路。
èr shí èr nián fù yōng zhòng fàn zhōng hòu suǒ gōng rù xiǎo zhūn tái fù zǒng bīng zhào mèng lín qín de yǐ děng lì zhàn què zhī
二十二年复拥众犯中后所，攻入小屯台，副总兵赵梦麟、秦得倚等力战却之。
míng nián qián rù xǐ fēng kǒu guān jūn qín qí tóu mù xiǎo láng r
明年潜入喜峰口，官军擒其头目小郎儿。
èr shí jiǔ nián zhǎng áng yǔ dǒng hú lí děng jiē nà kuǎn qǐng fù níng qián mù shì xǔ zhī
二十九年，长昂与董狐狸等皆纳款，请复宁前木市，许之。
sān shí sì nián dōng fù jiū dá dá bān bù shén bái yán tái jí děng yǐ wàn qí pò shān hǎi guān zǒng bīng jiāng xiǎn mó jī zǒu zhī
三十四年冬，复纠鞑靼班不什、白言台吉等，以万骑迫山海关，总兵姜显谟击走之。
zhǎng áng fù yǐ sān qiān qí kuī yì yuàn jiè biān jiāng yǒu bèi nǎi yǐn qù
长昂复以三千骑窥义院界，边将有备，乃引去。
xuán yì xǐ fēng zì yán bān bái rù kòu jǐ bù yù zhī
旋诣喜峰，自言班、白入寇，己不预知。
shǒu chén jù yǐ wén zhào zhǎng áng fù gòng shì bān gěi fǔ shǎng rú lì
守臣具以闻，诏长昂复贡市，颁给抚赏如例。
zhǎng áng sǐ zhū zǐ shāo shuāi sān wèi jiē jìng
长昂死，诸子稍衰，三卫皆靖。
chóng zhēn chū yǔ chā hàn zhàn yú zǎo luò wù sù shèng zhī shā huò wàn jì yǐ jié gào
崇祯初，与插汉战于早落兀素，胜之，杀获万计，以捷告。
wèi jǐ jiē fú shǔ yú dà qīng yún
未几，皆服属于大清云。