明史 · 佚名 · Chapter 55 of 333

志·卷三十一

PinyinModern Translation
Size

lǐ jiǔ jiā lǐ sān

◎礼九(嘉礼三)

tiān zǐ nà hòu yí huáng tài zǐ nà fēi yí qīn wáng hūn lǐ gōng zhǔ hūn lǐ pǐn guān hūn lǐ shù rén hūn lǐ huáng dì shì xué yí jīng yán rì jiǎng dōng gōng chū gé jiǎng xué yí zhū wáng dú shū yí

天子纳后仪皇太子纳妃仪亲王婚礼公主婚礼品官婚礼庶人婚礼皇帝视学仪经筵日讲东宫出阁讲学仪诸王读书仪

tiān zǐ nà hòu yí

天子纳后仪

hūn lǐ yǒu liù tiān zǐ wéi wú qīn yíng lǐ

婚礼有六,天子惟无亲迎礼。

hàn jìn yǐ lái jiē qiǎn shǐ chí jié fèng yíng qí lǐ wù yí wén gè yǐ shí sǔn yì

汉、晋以来,皆遣使持节奉迎,其礼物仪文,各以时损益。

míng xìng zhū dì jiē jí wèi hòu xíng cè lì lǐ

明兴,诸帝皆即位后行册立礼。

zhèng tǒng qī nián yīng zōng dà hūn shǐ dìng yí zhù

正统七年,英宗大婚,始定仪注。

fán nà cǎi wèn míng qián qī zé rì qiǎn guān gào tiān de zōng miào

凡纳采问名,前期择日,遣官告天地宗庙。

zhì qī shè yù zuò zhì àn jié àn lǔ bù cǎi yú zhōng hé dà lè rú yí

至期,设御座、制案、节案、卤簿、彩舆、中和大乐如仪。

lǐ bù chén lǐ wù yú dān bì shàng jí wén lóu xià

礼部陈礼物于丹陛上及文楼下。

zhì míng huáng dì miǎn fú shēng zuò bǎi guān cháo fú xíng lǐ qì gè jiù wèi

质明,皇帝冕服升座,百官朝服行礼讫,各就位。

zhèng fù shǐ cháo fú sì bài zhí shì jǔ zhì àn jié àn yóu zhōng mén chū lǐ wù suí zhī jù zhì dān bì zhōng dào

正副使朝服四拜,执事举制案、节案,由中门出,礼物随之,俱置丹陛中道。

chuán zhì guān xuān zhì yuē cí xuǎn mǒu guān mǒu nǚ wèi huáng hòu mìng qīng děng chí jié xíng nà cǎi wèn míng lǐ

传制官宣制曰:“兹选某官某女为皇后,命卿等持节行纳采问名礼。

zhèng fù shǐ sì bài jià xìng

”正副使四拜,驾兴。

jǔ zhì jié àn yóu fèng tiān mén zhōng mén chū

举制、节案由奉天门中门出。

zhèng fù shǐ qǔ jié jí zhì shū zhì cǎi yú zhōng yí zhàng dà lè qián dǎo chū dà míng mén

正副使取节及制书置彩舆中,仪仗大乐前导,出大明门。

shì cháo fú chéng mǎ xíng yì huáng hòu dì

释朝服,乘马行,诣皇后第。

dì zhōng shè shǐ zhě mù cì yú dà mén wài zuǒ nán xiàng shè xiāng àn yú zhèng táng shè zhì jié àn yú nán bié shè àn yú běi

第中设使者幕次于大门外左,南向,设香案于正堂,设制、节案于南,别设案于北。

shǐ zhě zhì yǐn lǐ dǎo rù mù cì zhí shì guān chén lǐ wù yú zhèng táng

使者至,引礼导入幕次,执事官陈礼物于正堂。

shǐ zhě chū cì fèng zhì shū yú àn

使者出次,奉制书于案。

lǐ guān xiān rù lì yú dōng

礼官先入,立于东;

zhǔ hūn cháo fú chū lì yú xi

主婚朝服出,立于西。

lǐ guān yuē fèng zhì jiàn hòu qiǎn shǐ xíng nà cǎi wèn míng lǐ

礼官曰:“奉制建后,遣使行纳采问名礼。

yǐn zhǔ hūn zhě chū yíng

”引主婚者出迎。

shǐ zhě pěng zhì shū jí jié zhǔ hūn zhě suí zhì táng zhì zhì shū jí jié yú àn

使者捧制书及节,主婚者随至堂,置制书及节于案。

zhèng fù shǐ fēn lì àn zuǒ yòu

正副使分立案左右。

zhǔ hūn zhě sì bài yì àn qián guì

主婚者四拜,诣案前跪。

zhèng shǐ qǔ nà cǎi zhì xuān yuē zhèn chéng tiān xù qīn shào hóng tú

正使取纳采制,宣曰:“朕承天序,钦绍鸿图。

jīng guó zhī dào zhèng jiā wèi běn

经国之道,正家为本。

fū fù zhī lún qián kūn zhī yì shí yǐ xiāng zōng sì zhī jìng xié fèng yǎng zhī chéng suǒ zī wéi zhòng

夫妇之伦,乾坤之义,实以相宗祀之敬,协奉养之诚,所资惟重。

zhī zūn shèng mǔ huáng tài hòu mìng qiǎn shǐ chí jié yǐ lǐ cǎi zé

祗遵圣母皇太后命,遣使持节,以礼采择。

xuān qì shòu zhǔ hūn zhě

”宣讫,授主婚者。

zhǔ hūn zhě shòu zhí shì zhě zhì yú běi àn shàng shāo zuǒ

主婚者授执事者,置于北案上稍左。

fù shǐ qǔ wèn míng zhì xuān yuē zhèn wéi fū fù zhī dào dà lún zhī běn

副使取问名制,宣曰:“朕惟夫妇之道,大伦之本。

zhèng wèi hu nèi bì zī míng jiā

正位乎内,必资名家。

tè qiǎn shǐ chí jié yǐ lǐ wèn míng shàng zhù lái wén

特遣使持节以礼问名,尚伫来闻。

xuān qì shòu rú qián zhì àn shàng shāo yòu

”宣讫,授如前,置案上稍右。

zhǔ hūn zhě fǔ fú xìng

主婚者俯伏,兴。

zhí shì jǔ biǎo àn yǐ biǎo shòu zhǔ hūn zhě

执事举表案,以表授主婚者。

zhǔ hūn zhě guì shòu zhèng shǐ biǎo yuē chén mǒu fú chéng jiā mìng

主婚者跪授正使,表曰:“臣某,伏承嘉命。

zhèng shǐ mǒu guān mǒu děng zhòng xuān zhì zhào wèn chén míng zú

正使某官某等,重宣制诏,问臣名族。

chén nǚ chén fū fù suǒ shēng xiān chén mǒu guān mǒu zhī zēng sūn xiān chén mǒu guān mǒu zhī sūn xiān chén mǒu guān mǒu zhī wài sūn

臣女,臣夫妇所生,先臣某官某之曾孙,先臣某官某之孙,先臣某官某之外孙。

chén nǚ jīn nián ruò gān jǐn jù zòu wén

臣女今年若干,谨具奏闻。

zhǔ hūn zhě fǔ fú xìng tuì sì bài

”主婚者俯伏,兴,退四拜。

shǐ zhě chū zhì biǎo cǎi yú zhōng

使者出,置表彩舆中。

zhǔ hūn zhě qián yuē qǐng lǐ cóng zhě

主婚者前曰:“请礼从者。

jiǔ zhuàn bì zhǔ hūn zhě pěng bì yǐ láo shǐ zhě

”酒馔毕,主婚者捧币以劳使者。

shǐ zhě chū zhǔ hūn zhě sòng zhì dà mén wài

使者出,主婚者送至大门外。

shǐ zhě suí cǎi yú rù dà míng mén zuǒ mén zhì fèng tiān mén wài yǐ biǎo jié shòu sī lǐ jiān fù mìng

使者随彩舆入大明门左门,至奉天门外,以表节授司礼监,复命。

cì nà jí nà zhēng gào qī chuán zhì qiǎn shǐ bìng rú qián yí

次纳吉、纳征、告期,传制遣使,并如前仪。

dàn nà zhēng yòng xuán xūn shù bó liù mǎ gǔ guī děng wù zhì cí yuē cí pìn mǒu guān mǒu nǚ wèi huáng hòu mìng qīng děng chí jié xíng nà jí nà zhēng gào qī lǐ

但纳征用玄𫄸、束帛、六马、谷圭等物,制词曰:“兹聘某官某女为皇后,命卿等持节行纳吉、纳征、告期礼。

huáng hòu dì chén shè rú qián wéi gèng shè yù bó àn

”皇后第,陈设如前,惟更设玉帛案。

shǐ zhě zhì yǐ zhì shū yù bó zhì àn shàng liù mǎ chén táng xià

使者至,以制书、玉帛置案上,六马陈堂下。

zhí shì xiān shè huáng hòu guān fú zhū wù yú zhèng táng

执事先设皇后冠服诸物于正堂。

lǐ guān rù zhǔ hūn zhě chū yíng zhí shì jǔ yù bó àn zhèng shǐ pěng nà jí nà zhēng zhì shū fù shǐ pěng gào qī zhì shū zhí jié zhě pěng jié yǐ cì rù gè zhì yú àn

礼官入,主婚者出迎,执事举玉帛案,正使捧纳吉、纳征制书,副使捧告期制书,执节者捧节,以次入,各置于案。

zhǔ hūn zhě sì bài yì àn qián guì

主婚者四拜,诣案前跪。

zhèng shǐ qǔ zhì shū xuān yuē dà hūn zhī bo guī shì shī shì xié cóng

正使取制书,宣曰:“大婚之卜,龟筮师士协从。

jìng xún lǐ diǎn qiǎn shǐ chí jié gào jí

敬循礼典,遣使持节告吉。

yòu xuān yuē qīng nǚ yǒu zhēn jìng zhī dé chēng mǔ yí zhī xuǎn yi gòng chéng tiān dì zōng miào

”又宣曰:“卿女有贞静之德,称母仪之选,宜共承天地宗庙。

tè qiǎn shǐ chí jié yǐ lǐ nà zhēng

特遣使持节,以礼纳征。

xuān qì shòu zhǔ hūn zhě

”宣讫,授主婚者。

zhèng fù shǐ yòu pěng guī jí xuán xūn yǐ shòu zhǔ hūn zhě jù rú qián yí

正副使又捧圭及玄𫄸以授主婚者,俱如前仪。

fù shǐ qǔ zhì shū xuān yuē suì lìng yuè liáng jí rì mǒu jiá zi dà hūn wéi yi

副使取制书,宣曰:“岁令月良,吉日某甲子,大婚维宜。

tè qiǎn shǐ chí jié yǐ lǐ gào qī

特遣使持节,以礼告期。

xuān qì shòu rú qián yí

”宣讫,授如前仪。

zhǔ hūn zhě sì bài shǐ zhě chí jié chū zhǔ hūn zhě lǐ shǐ zhě shǐ zhě hái fù mìng rú chū

主婚者四拜,使者持节出,主婚者礼使者,使者还,复命如初。

cì fā cè fèng yíng suǒ sī chén shè rú qián yí

次发册奉迎,所司陈设如前仪。

lǐ bù chén yàn jí lǐ wù yú dān bì shàng nèi guān jiān chén huáng hòu lǔ bù chē lù yú fèng tiān mén wài

礼部陈雁及礼物于丹陛上,内官监陈皇后卤簿车辂于奉天门外。

zhì cí yuē cí cè mǒu guān mǒu nǚ wèi huáng hòu mìng qīng děng chí jié fèng cè bǎo xíng fèng yíng lǐ

制词曰:“兹册某官某女为皇后,命卿等持节奉册宝,行奉迎礼。

zhèng fù shǐ yǐ cè bǎo zhì cǎi yú zhōng suí yì huáng hòu dì

”正副使以册宝置彩舆中,随诣皇后第。

zhì mén qǔ zhì shū cè bǎo zhì àn shàng

至门,取制书册宝置案上。

lǐ guān xiān rù zhǔ hūn zhě cháo fú chū jiàn

礼官先入,主婚者朝服出见。

lǐ guān yuē fèng zhì cè hòu qiǎn shǐ chí jié fèng cè bǎo xíng fèng yíng lǐ

礼官曰:“奉制册后,遣使持节奉册宝,行奉迎礼。

zhǔ hūn zhě chū yíng

”主婚者出迎。

zhí shì zhě jǔ àn qián xíng shǐ zhě pěng zhì shū jí jié zhí shì zhě yǐ yàn jí lǐ wù cóng zhī

执事者举案前行,使者捧制书及节,执事者以雁及礼物从之。

zhì táng zhōng gè zhì yú àn

至堂中,各置于案。

shǐ zhě zuǒ yòu lì zhǔ hūn zhě sì bài tuì lì yú xī nán

使者左右立,主婚者四拜,退立于西南。

nǚ guān yǐ jiǔ lóng sì fèng guān yī yī jìn huáng hòu

女官以九龙四凤冠祎衣进皇后。

nèi guān chén yí zhàng yú zhōng táng qián shè nǚ lè yú táng xià zuò zhǐ rú cháng yí

内官陈仪仗于中堂前,设女乐于堂下,作止如常仪。

shǐ zhě yǐ jié cè bǎo shòu sī lǐ jiān guān nèi zàn dǎo rù zhōng táng

使者以节册宝授司礼监官,内赞导入中堂。

huáng hòu jù fú chū gé yì xiāng àn qián xiàng quē lì sì bài

皇后具服出阁,诣香案前,向阙立,四拜。

zàn xuān cè huáng hòu guì

赞宣册,皇后跪。

xuān cè guān xuān qì yǐ shòu huáng hòu

宣册官宣讫,以授皇后。

huáng hòu jìn guī shòu cè yǐ shòu nǚ guān

皇后搢圭,受册,以授女官。

nǚ guān guì shòu lì yú xi

女官跪受,立于西。

zàn xuān bǎo rú xuān cè yí

赞宣宝,如宣册仪。

zàn chū guī zàn xīng sì bài qì huáng hòu rù gé

赞出圭,赞兴,四拜讫,皇后入阁。

sī lǐ jiān guān chí jié chū shòu shǐ zhě bào shòu cè bǎo lǐ bì

司礼监官持节出,授使者,报受册宝礼毕。

zhǔ hūn zhě yì àn qián guì

主婚者诣案前跪。

zhèng shǐ qǔ fèng yíng zhì xuān qì shòu zhǔ hūn zhě

正使取奉迎制宣讫,授主婚者。

fù shǐ jìn yàn jí lǐ wù

副使进雁及礼物。

zhǔ hūn zhě jiē guì shòu rú qián yí

主婚者皆跪受,如前仪。

zhǔ hūn zhě xìng shǐ zhě sì bài chū

主婚者兴,使者四拜出。

zhǔ hūn zhě lǐ shǐ zhě rú chū

主婚者礼使者如初。

nǚ guān zòu qǐng huáng hòu chū gé

女官奏请皇后出阁。

zì dōng jiē xià lì xiāng àn qián sì bài

自东阶下,立香案前,四拜。

shēng táng nán xiàng lì

升堂,南向立。

zhǔ hūn zhě jìn lì yú dōng xī xiàng yuē jiè zhī jìng zhī sù yè wú wéi

主婚者进立于东,西向,曰:“戒之敬之,夙夜无违。

tuì lì yú dōng jiē

”退立于东阶。

mǔ jìn lì yú xi dōng xiàng shī jīn jié shuì yuē miǎn zhī jìng zhī sù yè wú wéi

母进,立于西,东向,施衿结帨,曰:“勉之敬之,夙夜无违。

tuì lì yú xī jiē

”退立于西阶。

nèi zhí shì qǐng shèng yú huáng hòu jiàng jiē shēng yú

内执事请乘舆,皇后降阶升舆。

dǎo cóng chū yí zhàng dà lè qián xíng cì cǎi yú zhèng fù shǐ suí cì sī lǐ jiān guān yōng dǎo cóng dà míng mén zhōng mén rù

导从出,仪仗大乐前行,次彩舆,正副使随,次司礼监官拥导,从大明门中门入。

bǎi guān cháo fú yú chéng tiān mén wài bān yíng hou yú rù nǎi tuì

百官朝服于承天门外班迎,候舆入,乃退。

huáng hòu zhì wǔ mén wài míng zhōng gǔ lǔ bù zhǐ

皇后至午门外,鸣钟鼓,卤簿止。

zhèng fù shǐ yǐ jié shòu sī lǐ jiān fù mìng

正副使以节授司礼监,复命。

pěng cè bǎo guān pěng cè bǎo yí zhàng nǚ lè qián dǎo jìn fèng tiān mén

捧册宝官捧册宝,仪仗女乐前导,进奉天门。

zhì nèi tíng mù cì sī lǐ jiān yǐ cè bǎo shòu nǚ guān

至内庭幕次,司礼监以册宝授女官。

huáng hòu chū yú yóu xī jiē jìn

皇后出舆,由西阶进。

huáng dì yóu dōng jiē jiàng yíng yú tíng yī huáng hòu rù nèi diàn

皇帝由东阶降迎于庭,揖皇后入内殿。

dì yì gèng fú chù jù gǔn miǎn

帝诣更服处,具衮冕。

hòu yì gèng fú chù gèng lǐ fú

后诣更服处,更礼服。

tóng yì fèng xiān diàn xíng yè miào lǐ

同诣奉先殿,行谒庙礼。

jì bì hái gōng

祭毕,还宫。

hé jǐn dì gèng pí biàn shēng nèi diàn

合卺,帝更皮弁,升内殿。

hòu gēng yī cóng shēng

后更衣,从升。

gè shēng zuò dōng xī xiāng xiàng

各升座,东西相向。

zhí shì zhě jǔ zhuàn àn yú qián nǚ guān qǔ sì jīn jué zhuó jiǔ yǐ jìn

执事者举馔案于前,女官取四金爵,酌酒以进。

jì yǐn jìn zhuàn

既饮,进馔。

fù jìn jiǔ jìn fàn qì nǚ guān yǐ liǎng jǐn zhuó jiǔ hé hé yǐ jìn

复进酒、进饭讫,女官以两卺酌酒,合和以进。

jì yǐn yòu jìn zhuàn bì xìng yì cháng fú

既饮,又进馔毕,兴,易常服。

dì cóng zhě jùn hòu zhī zhuàn hòu cóng zhě jùn dì zhī zhuàn

帝从者馂后之馔,后从者馂帝之馔。

cì rì zǎo dì hòu jiē lǐ fú hou tài hòu shēng zuò

次日早,帝后皆礼服,候太后升座。

dì hòu jìn zuò qián

帝后进座前。

gōng rén yǐ duàn xiū pán lì yú hòu zuǒ dì hòu jiē sì bài

宫人以腶修盘立于后左,帝后皆四拜。

zhí shì jǔ àn zhì gōng rén yǐ duàn xiū pán shòu hòu hòu pěng zhì yú àn

执事举案至,宫人以腶修盘授后,后捧置于案。

nǚ guān jǔ àn hòu suí zhì tài hòu qián jìn qì fù wèi

女官举案,后随至太后前,进讫,复位。

dì hòu jiē sì bài

帝后皆四拜。

sān rì zǎo dì miǎn fú hòu lǐ fú tóng yì tài hòu gōng xíng bā bài lǐ

三日早,帝冕服,后礼服,同诣太后宫,行八拜礼。

hái gōng dì fú pí biàn shēng zuò

还宫,帝服皮弁,升座。

nǚ gōng dǎo hòu lǐ fú yì dì qián xíng bā bài lǐ

女宫导后,礼服诣帝前,行八拜礼。

hòu hái gōng shēng zuò

后还宫,升座。

yǐn lǐ dǎo zài nèi qīn shǔ jí liù shàng děng nǚ guān xíng bā bài lǐ

引礼导在内亲属及六尚等女官,行八拜礼;

cì gè jiān jú nèi guān nèi shǐ xíng bā bài lǐ

次各监局内官内使,行八拜礼。

shì rì huáng dì yù fèng tiān diàn

是日,皇帝御奉天殿。

bān zhào rú cháng yí

颁诏如常仪。

sì rì zǎo huáng dì fú gǔn miǎn yù huá gài diàn qīn wáng bā bài cì zhí shì guān wǔ bài suì shēng fèng tiān diàn bǎi guān jìn biǎo xíng qìng hè lǐ

四日早,皇帝服衮冕御华盖殿,亲王八拜,次执事官五拜,遂升奉天殿,百官进表,行庆贺礼。

shì rì tài hòu jí huáng hòu gè lǐ fú shēng zuò

是日,太后及皇后各礼服升座。

qīn wáng rù bā bài chū cì nèi wài mìng fù qìng hè jí wài mìng fù jìn biǎo jiān jiē rú cháng yí

亲王入,八拜出,次内外命妇庆贺及外命妇进表笺,皆如常仪。

wǔ rì xíng guàn kuì lǐ shàng shàn jiān jù shàn xiū

五日行盥馈礼,尚膳监具膳修。

huáng hòu lǐ fú yì tài hòu qián sì bài

皇后礼服诣太后前,四拜。

shàng shí yǐ shàn shòu huáng hòu huáng hòu pěng shàn jìn yú àn fù wèi sì bài tuì lì yú xī nán

尚食以膳授皇后,皇后捧膳进于案,复位,四拜,退立于西南。

sì shàn bì yǐn chū

俟膳毕,引出。

huáng tài zǐ nà fēi yí

皇太子纳妃仪

lì dài zhī zhì yǔ nà hòu tóng

历代之制与纳后同。

duò táng yǐ hòu shǐ qīn yíng tiān zǐ lín xuān jiào jiè

隋、唐以后,始亲迎,天子临轩醮戒。

sòng shǐ xíng guàn kuì lǐ míng yīn zhī hóng wǔ yuán nián dìng zhì fán xíng lǐ jiē qiǎn shǐ chí jié rú huáng dì dà hūn yí

宋始行盥馈礼,明因之,洪武元年定制,凡行礼,皆遣使持节,如皇帝大婚仪。

nà cǎi wèn míng

纳采、问名。

zhì yuē fèng zhì nà mǒu shì nǚ wèi huáng tài zǐ fēi mìng qīng děng xíng nà cǎi wèn míng lǐ

制曰:“奉制纳某氏女为皇太子妃,命卿等行纳采问名礼。

zhì fēi dì bīn zhě chū yì shǐ zhě qián yuē gǎn qǐng shì

”至妃第,傧者出,诣使者前曰:“敢请事。

shǐ zhě yuē chǔ gōng nà pèi shǔ yú lìng dé

”使者曰:“储宫纳配,属于令德。

bāng yǒu cháng diǎn shǐ mǒu xíng nà cǎi zhī lǐ

邦有常典,使某行纳采之礼。

bīn zhě rù gào zhǔ hūn zhě yuē chén mǒu zhī zǐ mèi yú kǔn yí bù zú yǐ bèi cǎi zé

”傧者入告,主婚者曰:“臣某之子,昧于壸仪,不足以备采择。

gōng chéng zhì mìng chén mǒu bù gǎn cí

恭承制命,臣某不敢辞。

bīn zhě chū gào shǐ zhě rù chén lǐ wù yú tíng xuān zhì yuē mǒu fèng zhào cǎi zé

”傧者出告,使者入,陈礼物于庭,宣制曰:“某奉诏采择。

diàn yàn lǐ bì shǐ zhě chū

”奠雁礼毕,使者出。

bīn zhě fù yì shǐ zhě qián yuē gǎn qǐng shì

傧者复诣使者前曰:“敢请事。

shǐ zhě yuē chǔ gōng zhī pèi cǎi zé jì xié

”使者曰:“储宫之配,采择既谐。

jiāng jiā bǔ shì fèng zhì wèn míng

将加卜筮,奉制问名。

bīn zhě rù gào zhǔ hūn zhě yuē zhì yǐ chén mǒu zhī nǚ kě yǐ fèng shì chǔ gōng chén mǒu bù gǎn cí

”傧者入告,主婚者曰:“制以臣某之女,可以奉侍储宫,臣某不敢辞。

bīn zhě chū gào

傧者出告。

shǐ zhě fù rù chén lǐ diàn yàn rú yí xuān zhì yuē chén mǒu fèng zhào wèn míng jiāng móu zhū bǔ shì

使者复入,陈礼奠雁如仪,宣制曰:“臣某奉诏问名,将谋诸卜筮。

zhǔ hūn zhě yuē chén mǒu dì jǐ nǚ mǒu shì chū

”主婚者曰:“臣某第几女,某氏出。

cì nà jí

次纳吉。

bīn zhě qǐng shì rú qián shǐ zhě yuē móu zhū bǔ shì qí zhàn xié cóng zhì shǐ mǒu gào jí

傧者请事如前,使者曰:“谋诸卜筮,其占协从,制使某告吉。

bīn zhě rù gào zhǔ hūn zhě yuē chén mǒu zhī zǐ chǔn yú jù fú kè kān

”傧者入告,主婚者曰:“臣某之子蠢愚,惧弗克堪。

bǔ shì yún jí wéi chén zhī xìng chén jǐn fèng diǎn zhì

卜筮云吉,惟臣之幸,臣谨奉典制。

bīn zhě chū gào

”傧者出告。

shǐ zhě rù chén lǐ diàn yàn rú yí xuān zhì yuē fèng zhì gào jí

使者入,陈礼奠雁如仪,宣制曰:“奉制告吉。

yòu cì nà zhēng

又次纳征。

bīn zhě chū gào shǐ zhě rù chén yù bó lǐ wù bù diàn yàn xuān zhì yuē mǒu fèng zhì gào chéng

傧者出告,使者入陈玉帛礼物,不奠雁,宣制曰:“某奉制告成。

yòu cì qǐng qī

又次请期。

cí yuē xún yú guī shì

辞曰:“询于龟筮。

mǒu yuè mǒu rì jí zhì shǐ mǒu gào qī

某月某日吉,制使某告期。

zhǔ hūn zhě yuē gǎn bù chéng mìng

”主婚者曰:“敢不承命。

chén lǐ diàn yàn rú yí

”陈礼奠雁如仪。

yòu cì gào miào

又次告庙。

qiǎn shǐ chí jié shòu cè bǎo yí zhù xī jiàn qián

遣使持节授册宝仪注,悉见前。

yòu cì jiào jiè

又次醮戒。

huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo yù fèng tiān diàn bǎi guān shì lì

皇帝服通天冠、绛纱袍,御奉天殿,百官侍立。

yǐn jìn dǎo huáng tài zǐ zhì dān bì sì bài

引进导皇太子至丹陛,四拜。

rù diàn dōng mén jiù xí wèi dōng xiàng lì

入殿东门就席位,东向立。

sī jué yǐ zhǎn jìn huáng tài zǐ guì jìn guī shòu zhǎn jì jiǔ

司爵以醆进,皇太子跪,搢圭,受醆祭酒。

sī zhuàn yǐ zhuàn jìn guì shòu yì rú zhī

司馔以馔进,跪受亦如之。

xìng jiù xí zuò yǐn shí qì dǎo yì yù zuò qián guì

兴,就席坐,饮食讫,导诣御座前跪。

huáng dì mìng zhī yuē wǎng yíng ěr xiāng chéng wǒ zōng shì xù shuài yǐ jìng

皇帝命之曰:“往迎尔相,承我宗事,勖帅以敬。

huáng tài zǐ yuē chén mǒu jǐn fèng zhì zhǐ

”皇太子曰:“臣某谨奉制旨。

fǔ fú xìng

”俯伏,兴。

chū zhì dān bì sì bài bì huáng dì hái gōng huáng tài zǐ chū

出至丹陛,四拜毕,皇帝还宫,皇太子出。

yòu cì qīn yíng

又次亲迎。

qián yī rì yǒu sī shè huáng tài zǐ cì yú fēi shì dà mén wài nán xiàng dōng gōng guān cì yú nán dōng xī xiāng xiàng

前一日,有司设皇太子次于妃氏大门外,南向,东宫官次于南,东西相向。

zhì rì zhì míng dōng gōng guān jù cháo fú chén lǔ bù gǔ chuī yú dōng gōng mén wài

至日质明,东宫官具朝服陈卤簿鼓吹于东宫门外。

huáng tài zǐ miǎn fú shèng yú chū shì wèi dǎo cóng rú yí

皇太子冕服乘舆出,侍卫导从如仪。

zhì gōng mén jiàng yú shēng lù dōng gōng guān jiē cóng zhì fēi dì huí yuán nán xiàng jiàng lù shēng yú

至宫门降舆升辂,东宫官皆从至妃第,回辕南向,降辂升舆。

zhì cì jiàng yú rù jiù cì dōng gōng guān jiē jiù cì

至次,降舆入就次,东宫官皆就次。

xiān shì huáng tài zǐ jiāng zhì zhǔ hūn zhě shè huì yàn nǚ

先是,皇太子将至,主婚者设会宴女。

zhì qī fēi fú yú dí huā chāi chū jiù gé nán miàn lì fù mǔ lì yú zuǒ yòu

至期,妃服褕翟花钗,出就阁南面立,傅姆立于左右。

zhǔ hūn zhě jù cháo fú lì yú xī jiē zhī xià

主婚者具朝服立于西阶之下。

yǐn jìn dǎo huáng tài zǐ chū cì lì yú dà mén zhī dōng xī xiàng

引进导皇太子出次,立于大门之东,西向。

bīn zhě cháo fú chū lì yú mén dōng yuē gǎn qǐng shì

傧者朝服出,立于门东曰:“敢请事。

yǐn jìn guì qǐ qì huáng tài zǐ yuē mǒu fèng zhì qīn yíng

”引进跪启讫,皇太子曰:“某奉制亲迎。

yǐn jìn shòu mìng xìng chéng chuán yú bīn zhě

”引进受命兴,承传于傧者。

bīn zhě rù gào dǎo zhǔ hūn zhě chū yíng yú dà mén wài zhī xi dōng xiàng zài bài

傧者入告,导主婚者出迎于大门外之西,东向再拜。

huáng tài zǐ dá bài

皇太子答拜。

yǐn jìn dǎo huáng tài zǐ rù mén ér zuǒ zhí yàn zhě cóng

引进导皇太子入门而左,执雁者从。

bīn zhě dǎo zhǔ hūn zhě rù mén ér yòu

傧者导主婚者入门而右。

huáng tài zǐ shēng dōng jiē jìn lì yú gé mén hù qián běi xiàng lì

皇太子升东阶进,立于阁门户前,北向立。

zhǔ hūn zhě shēng xī jiē lì yú xi dōng xiàng

主婚者升西阶,立于西,东向。

yǐn jìn qǐ diàn yàn zhí yàn zhě yǐ yàn jìn

引进启奠雁,执雁者以雁进。

huáng tài zǐ shòu yàn yǐ shòu zhǔ hūn zhě

皇太子受雁,以授主婚者。

zhǔ hūn zhě guì shòu xìng yǐ shòu zuǒ yòu tuì lì yú xi

主婚者跪受,兴,以授左右,退立于西。

huáng tài zǐ zài bài jiàng zì dōng jiē chū zhì cì yǐ cì

皇太子再拜,降自东阶,出至次以伺。

zhǔ hūn zhě bù jiàng sòng

主婚者不降送。

chū huáng tài zǐ rù mén fēi mǔ chū lì yú gé mén wài diàn yàn wèi zhī xi nán xiàng

初,皇太子入门,妃母出,立于阁门外,奠雁位之西,南向。

huáng tài zǐ bài qì gōng rén fù mǔ dǎo fēi chū lì yú mǔ zuǒ

皇太子拜讫,宫人傅姆导妃出,立于母左。

zhǔ hūn zhě mìng zhī yuē jiè zhī jiè zhī sù yè kè qín wú huò wéi mìng

主婚者命之曰:“戒之戒之,夙夜恪勤,毋或违命。

mǔ mìng zhī yuē miǎn zhī miǎn zhī ěr fù yǒu xun wǎng chéng wéi qīn

”母命之曰:“勉之勉之,尔父有训,往承惟钦。

shù mǔ shēn zhī yuē gōng tīng fù mǔ zhī yán

”庶母申之曰:“恭听父母之言。

gōng rén fù mǔ qíng zhí dǎo cóng fēi shèng yú chū mén jiàng yú chéng fèng jiào

”宫人傅姆擎执导从,妃乘舆出门,降舆,乘凤轿。

huáng tài zǐ jiē lián qì suì shēng lù shì cóng rú lái yí

皇太子揭帘讫,遂升辂,侍从如来仪。

zhì dōng gōng mén wài jiàng lù shèng yú

至东宫门外,降辂乘舆。

zhì gé jiàng yú rù sì yú nèi diàn mén wài zhī dōng xī miàn

至阁,降舆入,俟于内殿门外之东,西面。

sī guī dǎo fēi yì nèi diàn mén wài zhī xi dōng miàn

司闺导妃诣内殿门外之西,东面。

huáng tài zǐ yī fēi rù xíng hé jǐn lǐ rú zhōng gōng yí

皇太子揖妃入,行合卺礼,如中宫仪。

yòu cì cháo jiàn

又次朝见。

qí rì fēi yì nèi diàn bì xià hou huáng dì shēng zuò

其日,妃诣内殿陛下,候皇帝升座。

sī guī dǎo fēi rù běi miàn lì zài bài zì xī jiē shēng

司闺导妃入,北面立,再拜,自西阶升。

gōng rén fèng zǎo lì pán jìn zhì yù zuò qián shòu fēi

宫人奉枣栗盘,进至御座前授妃。

fēi diàn yú yù qián tuì fù wèi zài bài

妃奠于御前,退复位,再拜。

lǐ bì yì huáng hòu qián fèng duàn xiū pán rú shàng yí

礼毕,诣皇后前,奉腶修盘,如上仪。

yòu cì lǐ fēi cì guàn kuì cì yè miào cì qún chén mìng fù cháo hè jiē rú yí

又次醴妃,次盥馈,次谒庙,次群臣命妇朝贺,皆如仪。

sì nián cè kāi píng wáng cháng yù chūn nǚ wèi huáng tài zǐ fēi

四年,册开平王常遇春女为皇太子妃。

lǐ bù shàng yí zhù tài zǔ lǎn zhī yuē zhì lǐ bù yòng jī dàn yòng jīn pán dí chē yòng fèng jiào yàn yǐ yù wèi zhī

礼部上仪注,太祖览之曰:“贽礼不用笄,但用金盘,翟车用凤轿,雁以玉为之。

gǔ lǐ yǒu qīn yíng zhí suí yù lún jīn yòng jiào zé jiē lián shì yǐ

古礼有亲迎执绥御轮,今用轿,则揭帘是矣。

qí hé jǐn yī gǔ zhì yòng páo

其合卺,依古制用匏。

fēi cháo jiàn rù gōng zhōng chéng xiǎo chē yǐ wéi mù bì zhī

妃朝见,入宫中,乘小车,以帷幕蔽之。

yè miào zé huáng tài zǐ jù wǎng

谒庙,则皇太子俱往。

lǐ chéng hòu sān rì nǎi yàn qún chén mìng fù

礼成后三日,乃宴群臣命妇。

zhe wèi lìng

”著为令。

chéng huà èr shí èr nián gēng dìng hūn lǐ

成化二十二年,更定婚礼。

fán jié cè děng àn jù yóu fèng tiān zuǒ mén chū

凡节册等案,俱由奉天左门出。

huáng tài zǐ qīn yíng yóu dōng cháng ān mén chū

皇太子亲迎,由东长安门出。

qīn yíng rì fēi fú yàn jū fú suí fù mǔ jiā miào xíng lǐ

亲迎日,妃服燕居服,随父母家庙行礼。

zhí shì zhě jù jiǔ zhuàn fēi yǐn shí qì

执事者具酒馔,妃饮食讫。

fù mǔ zuò táng shàng fēi yì qián gè sì bài

父母坐堂上,妃诣前各四拜。

fù mìng zhī yuē ěr wǎng dà nèi sù yè qín shèn xiào jìng wú wéi

父命之曰:“尔往大内,夙夜勤慎,孝敬无违。

mǔ mìng zhī yuē ěr fù yǒu xun ěr dāng jìng chéng

”母命之曰:“尔父有训,尔当敬承。

hé jǐn qián yú huáng tài zǐ nèi diàn gè shè bài wèi

”合卺前,于皇太子内殿各设拜位。

huáng tài zǐ yī fēi rù jiù wèi zài bài fēi sì bài rán hòu gè shēng zuò

皇太子揖妃入就位,再拜,妃四拜,然后各升座。

miào jiàn hòu bǎi guān cháo hè zhì cí yuē mǒu guān chén mǒu děng gōng wéi huáng tài zǐ jiā lǐ jì chéng yì mián zōng shè lóng cháng zhī fú

庙见后,百官朝贺,致词曰:“某官臣某等,恭惟皇太子嘉礼既成,益绵宗社隆长之福。

chén mǒu děng bù shèng xīn biàn zhī zhì jǐn dāng qìng hè

臣某等不胜欣忭之至,谨当庆贺。

dì cì yàn rú zhēng dàn yí

”帝赐宴如正旦仪。

mìng fù yì tài hòu huáng hòu qián hè yì cì yàn zhì cí yuē huáng tài zǐ jiā pìn lǐ chéng yì mián jǐng fú

命妇诣太后皇后前贺,亦赐宴,致词曰:“皇太子嘉聘礼成,益绵景福。

yú dà shuài rú hóng wǔ yí

”余大率如洪武仪。

qīn wáng hūn lǐ

亲王婚礼

táng zhì huáng zǐ nà fēi mìng qīn wáng zhǔ hūn

唐制,皇子纳妃,命亲王主婚。

sòng jiē huáng dì lín xuān jiào jiè lüè yǔ huáng tài zǐ tóng

宋皆皇帝临轩醮戒,略与皇太子同。

míng yīn zhī

明因之。

qí xuān zhì yuē cè mǒu shì wèi mǒu wáng fēi

其宣制曰:“册某氏为某王妃。

nà cǎi zhì cí yuē mǒu wáng zhī lì shǔ yú yì shū shǐ mǒu xíng nà cǎi lǐ

”纳采,致词曰:“某王之俪,属于懿淑,使某行纳采礼。

wèn míng cí yuē mǒu jì shòu mìng jiāng jiā zhū bǔ shì xié cóng shǐ mǒu gào jí

”问名词曰:“某既受命,将加诸卜筮协从,使某告吉。

zhǔ hūn zhě yuē zhì yǐ chén mǒu zhī zǐ kě yǐ fèng shì mǒu wáng chén mǒu bù gǎn cí

”主婚者曰:“制以臣某之子,可以奉侍某王,臣某不敢辞。

nà jí cí yuē bǔ shì xié cóng shǐ mǒu gào jí

”纳吉词曰:“卜筮协从,使某告吉。

zhǔ hūn zhě yuē chén mǒu zhī zǐ yú fú kè kān

”主婚者曰:“臣某之子,愚弗克堪。

bo kuàng zhī jí chén yǔ yǒu xìng jǐn fèng diǎn zhì

卜贶之吉,臣与有幸,谨奉典制。

nà zhēng cí yuē mǒu wáng zhī lì bo jì xié jí zhì shǐ mǒu yǐ yí wù gào chéng

”纳征词曰:“某王之俪,卜既协吉,制使某以仪物告成。

zhǔ hūn zhě yuē fèng zhì cì chén yǐ zhòng lǐ chén mǒu jǐn fèng diǎn zhì

”主婚者曰:“奉制赐臣以重礼,臣某谨奉典制。

qǐng qī cí yuē mǒu yuè rì juān jí zhì shǐ mǒu gào qī

”请期词曰:“某月日涓吉,制使某告期。

zhǔ hūn zhě yuē jǐn fèng mìng

”主婚者曰:“谨奉命。

jiào jiè mìng yuē wǎng yíng ěr xiāng yòng chéng jué jiā xù shuài yǐ jìng

”醮戒命曰:“往迎尔相,用承厥家,勖帅以敬。

qí qīn yíng hé jǐn cháo jiàn guàn kuì bìng rú huáng tài zǐ

”其亲迎、合卺、朝见、盥馈,并如皇太子。

guàn kuì bì wáng pí biàn fú fēi zhái yī yì dōng gōng qián xíng sì bài lǐ

盥馈毕,王皮弁服,妃翟衣,诣东宫前,行四拜礼。

dōng gōng zuò shòu dōng gōng fēi lì shòu èr bài dá èr bài

东宫坐受,东宫妃立受二拜,答二拜。

wáng yǔ fēi zhì fēi jiā fēi fù chū yíng

王与妃至妃家,妃父出迎。

wáng xiān rù fēi fù cóng zhī

王先入,妃父从之。

zhì táng wáng lì yú dōng fēi fù mǔ lì yú xi

至堂,王立于东,妃父母立于西。

wáng sì bài fēi fù mǔ lì shòu èr bài dá èr bài

王四拜,妃父母立受二拜,答二拜。

wáng zhōng zuò qí yú qīn shǔ jiàn wáng sì bài wáng jiē zuò shòu

王中坐,其余亲属见王,四拜,王皆坐受。

fēi rù zhōng táng fēi fù mǔ zuò fēi sì bài

妃入中堂,妃父母坐,妃四拜。

qí yú xù jiā rén lǐ

其余序家人礼。

tài zǔ zhī shì huáng tài zǐ huáng zǐ yǒu èr fēi

太祖之世,皇太子、皇子有二妃。

hóng wǔ bā nián shí yī yuè zhēng wèi guó gōng shān yù nǚ wèi qín wáng cì fēi bù chuán zhì bù fā cè bù qīn yíng

洪武八年十一月,征卫国公邓愈女为秦王次妃,不传制,不发册,不亲迎。

zhèng fù shǐ xíng nà zhēng lǐ guān fú nǐ táng sòng èr pǐn zhī zhì yí zhàng shì zhèng fēi shāo jiǎn

正副使行纳征礼,冠服拟唐、宋二品之制,仪仗视正妃稍减。

hūn zhī rì wáng pí biàn fú dǎo fēi yè fèng xiān diàn

婚之日,王皮弁服,导妃谒奉先殿。

wáng zài dōng shāo qián fēi xi shāo hòu

王在东稍前,妃西稍后。

lǐ bì rù gōng wáng yǔ zhèng fēi zhèng zuò cì fēi yì wáng qián sì bài fù yì zhèng fēi qián sì bài

礼毕入宫,王与正妃正坐,次妃诣王前四拜,复诣正妃前四拜。

cì fēi dōng zuò yàn yǐn chéng lǐ

次妃东坐,宴饮成礼。

cì rì cháo jiàn bài wèi rú yè diàn

次日朝见,拜位如谒殿。

yè zhōng gōng bù yòng zǎo lì duàn xiū yú bìng tóng

谒中宫,不用枣栗腶修,余并同。

gōng zhǔ hūn lǐ

公主婚礼

gǔ zhě tiān zǐ jià nǚ bù zì zhǔ hūn yǐ tóng xìng zhū hóu zhǔ zhī gù yuē gōng zhǔ

古者天子嫁女,不自主婚,以同姓诸侯主之,故曰公主。

táng yóu yǐ qīn wáng zhǔ hūn

唐犹以亲王主婚。

sòng shǐ bù yòng wéi lìng zhǎng hūn zhě yú nèi dōng mén nà biǎo zé tiān zi zì wèi zhǔ yǐ

宋始不用,惟令掌婚者于内东门纳表,则天子自为主矣。

míng yīn zhī

明因之。

fán gōng zhǔ chū jiàng xíng nà cǎi wèn míng lǐ xù jiā bèi lǐ wù biǎo wén yú jiā tíng wàng quē zài bài

凡公主出降,行纳采问名礼,婿家备礼物表文于家庭,望阙再拜。

zhǎng hūn zhě fèng zhì nèi dōng mén yì nèi shǐ qián yuē cháo ēn kuàng shì yú mǒu guān mǒu zhī zǐ mǒu xí xiān rén zhī lǐ shǐ chén mǒu qǐng nà cǎi

掌婚者奉至内东门,诣内使前曰:“朝恩贶室于某官某之子,某习先人之礼,使臣某请纳采。

yǐ biǎo guì shòu nèi shǐ

”以表跪授内使。

nèi shǐ guì shòu fèng jìn nèi diàn zhí yàn jí lǐ wù zhě cóng rù

内使跪受,奉进内殿,执雁及礼物者从入。

nèi shǐ chū zhǎng hūn zhě yuē jiāng jiā bǔ shì shǐ chén mǒu wèn míng

内使出,掌婚者曰:“将加卜筮,使臣某问名。

jìn biǎo rú chū nèi shǐ chū yuē yǒu zhì

”进表如初,内使出曰:“有制。

zhǎng hūn zhě guì nèi shǐ xuān yuē

”掌婚者跪,内使宣曰;

huáng dì dì jǐ nǚ fēng mǒu gōng zhǔ

“皇帝第几女,封某公主。

zhǎng hūn zhě fǔ fú xìng

”掌婚者俯伏,兴。

rù jiù cì cì yàn chū

入就次,赐宴出。

nà jí yí yǔ nà cǎi tóng

纳吉仪与纳采同。

zhǎng hūn zhě zhì cí yuē jiā zhū bǔ shì zhàn yuē cóng jí jǐn shǐ chén mǒu gǎn gào nà zhēng

掌婚者致词曰:“加诸卜筮,占曰从吉,谨使臣某敢告纳征。

xù jiā jù xuán xūn yù bó chéng mǎ biǎo wén rú yí

”婿家具玄𫄸、玉帛、乘马、表文如仪。

zhǎng hūn zhě zhì cí yuē cháo ēn kuàng shì yú mǒu guān mǒu zhī zǐ mǒu yǒu xiān rén zhī lǐ shǐ chén mǒu yǐ shù bó chéng mǎ nà zhēng

掌婚者致词曰:“朝恩贶室于某官某之子某,有先人之礼,使臣某以束帛、乘马纳征。

qǐng qī cí yuē mǒu mìng chén mǒu jǐn qǐng jí rì

”请期词曰:“某命臣某谨请吉日。

qīn yíng rì xù gōng fú gào miào yuē guó ēn kuàng shì yú mǒu yǐ mǒu rì qīn yíng gǎn gào

亲迎日,婿公服告庙曰:“国恩贶室于某,以某日亲迎,敢告。

jiāng xíng fù jiào yú tīng suí yì zhì jiè

”将行,父醮于厅,随意致戒。

xù zài bài chū zhì nèi dōng mén nèi

婿再拜出,至内东门内。

nèi shǐ yán rù cì zhí yàn jí fèng lǐ wù zhě gè chén yú tíng

内使延入次,执雁及奉礼物者各陈于庭。

qí rì gōng zhǔ lǐ fú cí fèng xiān diàn yì dì hòu qián sì bài shòu jué

其日,公主礼服辞奉先殿,诣帝后前四拜,受爵。

dì hòu suí yì xùn jiè

帝后随意训戒。

shòu mìng qì yòu sì bài

受命讫,又四拜。

jiàng jiē nèi mìng fù sòng zhì nèi diàn mén wài gōng zhǔ shēng niǎn

降阶,内命妇送至内殿门外,公主升辇。

zhì nèi dōng mén jiàng niǎn

至内东门,降辇。

xù jiē lián gōng zhǔ shēng jiào

婿揭帘,公主升轿。

xù chū cì lì

婿出次立。

zhí yàn zhě yǐ yàn guì shòu xù xù shòu yàn guì jìn yú nèi shǐ

执雁者以雁跪授婿,婿受雁,跪进于内使。

nèi shǐ guì shòu yǐ shòu zuǒ yòu

内使跪受以授左右。

xù zài bài xiān chū chéng mǎ hái

婿再拜,先出,乘马还。

gōng zhǔ lǔ bù chē lù hòu fā gōng hóu bǎi guān mìng fù sòng zhì fǔ

公主卤簿车辂后发,公侯百官命妇送至府。

xù xiān hou yú mén

婿先候于门。

gōng zhǔ zhì xù jiē lián

公主至,婿揭帘。

gōng zhǔ jiàng tóng yì cí táng

公主降,同诣祠堂。

xù dōng gōng zhǔ xi jiē zài bài

婿东,公主西,皆再拜。

jìn jué dú zhù yòu zài bài

进爵,读祝,又再拜。

chū yì qǐn shì

出,诣寝室。

xù gōng zhǔ xiāng xiàng zài bài gè jiù zuò xù dōng gōng zhǔ xi

婿公主相向再拜,各就坐,婿东,公主西。

jìn zhuàn hé jǐn rú yí fù xiāng xiàng zài bài

按礼仪进献饭食、合卺,又相对行再拜礼。

míng rì jiàn jiù gū

明日,见舅姑。

jiù gū zuò yú dōng xī xiàng

舅姑坐于东,西向。

gōng zhǔ lì yú xi dōng xiàng xíng sì bài lǐ

公主立于西,东向,行四拜礼。

jiù gū dá èr bài

公婆回两拜礼。

dì shí rì fù mǎ cháo jiàn xiè ēn xíng wǔ bài lǐ

第十日,驸马朝见谢恩,行五拜礼。

chū hóng wǔ jiǔ nián tài zǔ yǐ tài shī li shàn zhǎng zǐ qí wèi fù mǎ dū wèi shàng lín ān gōng zhǔ

初,洪武九年,太祖以太师李善长子祺为驸马都尉,尚临安公主。

xiān qī gào fèng xiān diàn

先期告奉先殿。

xià jià qián èr rì mìng shǐ cè gōng zhǔ

下嫁前二日,命使册公主。

cè hòu cì rì yè fèng xiān diàn

册后次日,谒奉先殿。

yòu dìng fù mǎ shòu gào yí lì bù guān pěng gào mìng zhì lóng tíng zhì tài shī fǔ fù mǎ cháo fú bài shòu

又定驸马受诰仪,吏部官捧诰命置龙亭,至太师府,驸马朝服拜受。

cì rì shàn zhǎng jí fù mǎ xiè ēn

次日,善长及驸马谢恩。

hòu shí rì shǐ qǐng hūn qī

后十日,始请婚期。

èr shí liù nián shāo gèng yí zhù

二十六年,稍更仪注。

rán yí zhù suī cún qí bài gū jiù jí gōng zhǔ fù mǎ xiāng xiàng bài zhī lǐ zhōng míng zhī shì shí wèi cháng xíng yě

然仪注虽存,其拜姑舅及公主驸马相向拜之礼,终明之世实未尝行也。

míng nián yòu gēng dìng gōng zhǔ jùn zhǔ fēng hào hūn lǐ jí fù mǎ yí bīn pǐn zhì

明年,又更定公主、郡主封号、婚礼,及驸马、仪宾品秩。

hóng zhì èr nián cè fēng rén hé cháng gōng zhǔ zhòng dìng hūn yí

弘治二年,册封仁和长公主,重定婚仪。

rù fǔ gōng zhǔ fù mǎ tóng bài tiān dì xíng bā bài lǐ

入府,公主驸马同拜天地,行八拜礼。

táng nèi shè gōng zhǔ zuò yú dōng xī xiàng fù mǎ dōng xiàng zuò yú rú qián yí

堂内设公主座于东,西向,驸马东向座,余如前仪。

jiā jìng èr nián gōng kē jǐ shì zhōng ān pán děng yán fù mǎ jiàn gōng zhǔ xíng sì bài lǐ gōng zhǔ zuò shòu èr bài

嘉靖二年,工科给事中安磐等言:“驸马见公主,行四拜礼,公主坐受二拜。

suī guì jiàn běn shū ér fū fù fēn dìng yú lǐ bù ān

虽贵贱本殊,而夫妇分定,于礼不安。

bù tīng

庄公不听。

chóng zhēn yuán nián jiào xí fù mǎ zhǔ shì chén zhōng shèng yán chén dōu xí fù mǎ gǒng yǒng gù fù mǎ lí míng yú fǔ mén wài yuè tái sì bài yún zhì sān yuè hòu zé shàng táng shàng mén shàng yǐng bì xíng lǐ rú qián

崇祯元年,教习驸马主事陈钟盛言:“臣都习驸马巩永固,驸马黎明于府门外月台四拜,云至三月后,则上堂、上门、上影壁,行礼如前。

shǐ shì shàn yú gōng zhǔ qián gōng zhǔ yǐn shí yú shàng fù mǎ shì lì yú páng guò cǐ fāng yì chéng hūn

始视膳于公主前,公主饮食于上,驸马侍立于旁,过此,方议成婚。

fù mǎ kuì guǒ yáo shū chén gōng zhǔ dá lǐ shū cì jiē dà shī lǐ

驸马馈果肴书臣,公主答礼书赐,皆大失礼。

fu jì hé jǐn zé yǎn rán fū fù ān yǒu guì bài shù yuè chēng chén shì shàn rán hòu chéng hūn zhě

夫既合卺,则俨然夫妇,安有跪拜数月,称臣侍膳,然后成婚者?

huì diǎn xíng sì bài yú hé jǐn zhī qián míng hé jǐn hòu wú bài lǐ yě

《会典》行四拜于合卺之前,明合卺后无拜礼也。

yǐ tiān zǐ guǎn shēng xià tóng lì yì qǐ suǒ yǐ zūn cháo tíng

以天子馆甥,下同隶役,岂所以尊朝廷?

dì shì qí yán lìng yǒng gù jí zé rì chéng hūn

”帝是其言,令永固即择日成婚。

fán xuǎn fù mǎ lǐ bù bǎng yù zài jīng guān yuán jūn mín zǐ dì nián shí sì zhì shí liù róng mào qí zhěng xíng zhǐ duān zhuāng yǒu jiā jiào zhě bào míng sī lǐ nèi chén yú zhū wáng guǎn huì xuǎn

凡选驸马,礼部榜谕在京官员军民子弟年十四至十六,容貌齐整、行止端庄、有家教者报名,司礼内臣于诸王馆会选。

bù zhōng zé bó fǎng yú jī nèi shān dōng hé nán

不中,则博访于畿内、山东、河南。

xuǎn zhòng sān rén qīn dìng yī rén yú èr rén sòng běn chǔ rú xué chōng lǐn shēng

选中三人,钦定一人,余二人送本处儒学,充廪生。

zì xuān dé shí fù mǎ shǐ yǒu jiào xí yòng xué guān wèi zhī

自宣德时,驸马始有教习,用学官为之。

zhèng tǒng yǐ hòu lìng fù mǎ fù jiān dú shū xí lǐ

正统以后,令驸马赴监读书习礼。

jiā qǐng liù nián shǐ dìng lǐ bù zhǔ shì yī rén zhuān zài fù mǎ fǔ jiào xí

嘉请六年,始定礼部主事一人,专在驸马府教习。

pǐn guān hūn lǐ

品官婚礼

zhōu zhì fán gōng hóu dài fū shì zhī hūn qǔ zhě yòng liù lǐ

周制,凡公侯大夫士之婚娶者,用六礼。

táng yǐ hòu yí wù duō yǐ guān pǐn wèi jiàng shā

唐以后,仪物多以官品为降杀。

míng hóng wǔ wǔ nián zhào yuē gǔ zhī hūn lǐ jié liǎng xìng zhī huan yǐ zhòng rén lún

明洪武五年诏曰:“古之婚礼,结两姓之欢,以重人伦。

jìn shì yǐ lái zhuān lùn pìn cái xí rǎn shē chǐ

近世以来,专论聘财,习染奢侈。

qí yí zhì bān xíng

其仪制颁行。

wu cóng jié jiǎn yǐ hòu fēng sú

务从节俭,以厚风俗。

gù qí shí pǐn jié xiáng míng jiē yǒu xiàn zhì hòu kè zūn zhě xiān yǐ

”故其时品节详明,皆有限制,后克遵者鲜矣。

qí zhì fán pǐn guān hūn qǔ huò wèi zi pìn fù jiē shǐ méi shì tōng shū

其制,凡品官婚娶,或为子聘妇,皆使媒氏通书。

nǚ shì xǔ zhī zé jí nà cǎi

女氏许之,择吉纳采。

zhǔ hūn zhě shè bīn xí

主婚者设宾席。

zhì rì jù zhù bǎn gào miào qì bīn zhì nǚ shì dì

至日,具祝版告庙讫,宾至女氏第。

zhǔ hūn zhě gōng fú chū yíng yī bīn jí méi shì rén

主婚者公服出迎,揖宾及媒氏人。

yàn jí lǐ wù chén yú tīng

雁及礼物陈于厅。

bīn zuǒ zhǔ yòu méi shì lì yú bīn nán jiē zài bài

宾左主右,媒氏立于宾南,皆再拜。

bīn yì zhǔ rén yuē mǒu guān yǐ kàng lì zhī zhòng shī yú mǒu mǒu lǜ xún diǎn lǐ jǐn shǐ mǒu nà cǎi

宾诣主人曰:“某官以伉俪之重施于某,某率循典礼,谨使某纳采。

zhǔ hūn zhě yuē mǒu zhī zǐ fú xián mǔ xùn jì rǔ cǎi zé gǎn bù bài jiā

”主婚者曰:“某之子弗娴姆训,既辱采择,敢不拜嘉。

bīn zhǔ xī dōng xiāng xiàng zuò chè yàn shòu lǐ qì fù chén yàn jí wèn míng lǐ wù

”宾主西东相向坐,彻雁受礼讫,复陈雁及问名礼物。

bīn xīng yì zhǔ hūn zhě yuē mǒu guān shèn zhòng hūn lǐ jiāng jiā bǔ shì qǐng wèn míng

宾兴,诣主婚者曰:“某官慎重婚礼,将加卜筮,请问名。

zhǔ hūn zhě jìn yuē mǒu dì jǐ nǚ qī mǒu shì chū

”主婚者进曰:“某第几女,妻某氏出。

huò yǐ hóng luó huò yǐ xiāo jīn zhǐ shū nǚ zhī dì xíng nián suì

”或以红罗,或以销金纸,书女之第行年岁。

bīn cí zhǔ hūn zhě qǐng lǐ cóng zhě

宾辞,主婚者请礼从者。

lǐ bì sòng bīn zhì mén wài

礼毕,送宾至门外。

nà jí rú nà cǎi yí

纳吉如纳采仪。

bīn zhì cí yuē mǒu guān chéng jiā mìng jī zhū bǔ shì guī shì xié cóng shǐ mǒu gào jí

宾致词曰:“某官承嘉命,稽诸卜筮,龟筮协从,使某告吉。

zhǔ hūn zhě yuē mǒu wèi jiào zhī nǚ jì yǐ jí gào qí hé gǎn cí

”主婚者曰:“某未教之女,既以吉告,其何敢辞。

nà zhēng rú nà jí yí jiā xuán xūn shù bó hán shū bù yòng yàn

”纳征如纳吉仪,加玄𫄸束帛、函书,不用雁。

bīn zhì cí yuē mǒu guān yǐ kàng lì zhī zhòng jiā huì mǒu guān lǜ xún diǎn lǐ

宾致词曰:“某官以伉俪之重,加惠某官,率循典礼。

yǒu bù tiǎn zhī bì gǎn qǐng nà zhēng

有不腆之币,敢请纳征。

zhǔ hūn zhě yuē mǒu guān kuàng mǒu yǐ zhòng lǐ mǒu gǎn bù bài shòu

”主婚者曰:“某官贶某以重礼,某敢不拜受。

bīn yǐ hán shū shòu zhǔ hūn zhě zhǔ hūn zhě yì dá yǐ hán shū

”宾以函书授主婚者,主婚者亦答以函书。

qǐng qī yì rú nà jí yí

请期,亦如纳吉仪。

qīn yíng rì xù fù gào yú mí miào

亲迎日,婿父告于祢庙。

xù běi miàn zài bài lì fù mìng zhī yuē gōng yíng jiā ǒu lí ěr nèi zhì

婿北面再拜立,父命之曰:“躬迎嘉偶,厘尔内治。

xù jìn yuē gǎn bù chéng mìng

”婿进曰:“敢不承命。

zài bài méi shì dǎo xù zhī nǚ jiā

”再拜,媒氏导婿之女家。

qí rì nǚ shì zhǔ hūn zhě gào miào qì lǐ nǚ rú jiā rén lǐ

其日,女氏主婚者告庙讫,醴女如家人礼。

xù zhì mén xià mǎ jiù dà mén wài zhī cì

婿至门,下马,就大门外之次。

nǚ cóng zhě qǐng nǚ shèng fú jiù qǐn mén nèi nán xiàng zuò

女从者请女盛服,就寝门内,南向坐。

xù chū cì zhǔ hūn zhě chū yíng yú mén wài yī ér rù

婿出次,主婚者出迎于门外,揖而入。

zhǔ hūn zhě rù mén ér yòu

主婚者入门而右。

xù rù mén ér zuǒ zhí yàn zhě cóng zhì qǐn hù qián běi miàn lì

婿入门而左,执雁者从,至寝户前,北面立。

zhǔ hūn zhě lì yú hù dōng xī xiàng

主婚者立于户东,西向。

xù zài bài diàn yàn chū jiù cì

婿再拜,奠雁,出就次。

zhǔ hūn zhě bù jiàng sòng

主婚者不降送。

xù jì chū nǚ fù mǔ nán xiàng zuò bǎo mǔ dǎo nǚ sì bài

婿既出,女父母南向坐,保母导女四拜。

fù mìng zhī yuē wǎng zhī nǚ jiā yǐ shùn wèi zhèng wú wàng sù gōng

父命之曰:“往之女家,以顺为正,无忘肃恭。

mǔ mìng zhī yuē bì gōng bì jiè wú wéi jiù gū zhī mìng

”母命之曰:“必恭必戒,毋违舅姑之命。

shù mǔ shēn zhī yuē ěr chén tīng yú xùn yán wú zuò fù mǔ xiū

”庶母申之曰:“尔忱听于训言,毋作父母羞。

bǎo mǔ jí shì nǚ yì nǚ chū mén shēng chē

”保姆及侍女翼女出门,升车。

yí wèi dǎo qián sòng zhě chéng chē hòu

仪仗侍卫在前面引导,陪送的人乘车在后。

xù xiān hái yǐ sì

婿先还以俟。

fù chē zhì mén chū yíng yú mén nèi yī fù rù

妇车至门,出迎于门内,揖妇入。

jí qǐn mén xù xiān shēng jiē fù cóng shēng

及寝门,婿先升阶,妇从升。

rù shì xù guàn yú shì zhī dōng nán fù cóng zhě zhí jīn jìn shuǐ yǐ wò zhī

入室,婿盥于室之东南,妇从者执巾进水以沃之;

fù guàn yú shì zhī xī běi xù cóng zhě zhí jīn jìn shuǐ yǐ wò zhī

妇盥于室之西北,婿从者执巾进水以沃之。

guàn bì gè jiù zuò xù dōng fù xi

盥毕,各就坐,婿东,妇西。

jǔ shí àn jìn jiǔ jìn zhuàn

举食案,进酒,进馔。

jiǔ shí qì fù jìn rú chū

酒食讫,复进如初。

shì nǚ yǐ jǐn zhù jiǔ jìn yú xù fù qián

侍女以卺注酒,进于婿妇前。

gè yǐn bì jiē xìng lì yú zuò nán dōng xī xiāng xiàng jiē zài bài

各饮毕,皆兴,立于座南,东西相向,皆再拜。

xù fù rù shì yì fú

婿妇入室,易服。

xù cóng zhě jùn fù zhī yú fù cóng zhě jùn xù zhī yú

婿从者馂妇之余,妇从者馂婿之余。

míng rì jiàn zōng miào shè xù fù bài wèi yú dōng jiē xià xù yú qí hòu

明日见宗庙,设婿父拜位于东阶下,婿于其后;

zhǔ fù bài wèi yú xī jiē xià fù yú qí hòu

主妇拜位于西阶下,妇于其后。

zhū qīn gè yǐ xù fēn lì

诸亲各以序分立。

qí rì sù xīng xù fù yǐ xià gè jiù wèi zài bài

其日夙兴,婿父以下各就位,再拜。

zàn lǐ yǐn fù zhì tíng zhōng běi miàn lì

赞礼引妇至庭中,北面立。

xù fù shēng zì dōng jiē yì shén wèi qián guì

婿父升自东阶,诣神位前,跪。

sān shàng xiāng sān jì jiǔ dú zhù xìng lì yú xi

三上香,三祭酒,读祝,兴,立于西。

fù sì bài tuì fù wèi

妇四拜,退,复位。

xù fù jiàng zì xī jiē jiù bài wèi xù fù yǐ xià jiē zài bài lǐ bì

婿父降自西阶就拜位,婿父以下皆再拜,礼毕。

cì jiàn jiù gū

次见舅姑。

qí rì fù lì táng xià cì jiù gū jí zuò jiù wèi sì bài

其日,妇立堂下,伺舅姑即座,就位四拜。

bǎo mǔ yǐn fù shēng zì xī jiē zhì jiù qián shì nǚ fèng zǎo lì shòu fù

保姆引妇升自西阶,至舅前,侍女奉枣栗授妇。

fù jìn qì jiàng jiē sì bài

妇进讫,降阶四拜。

yì gū qián jìn duàn xiū rú qián yí

诣姑前,进腶修,如前仪。

cì jiù gū lǐ fù rú jiā rén lǐ

次舅姑醴妇,如家人礼。

cì guàn kuì

次盥馈。

qí rì fù jiā bèi zhuàn zhì xù jiā

其日,妇家备馔至婿家。

jiù gū jí zuò fù sì bài

舅姑即座,妇四拜。

shēng zì xī jiē zhì jiù qián

升自西阶,至舅前。

cóng zhě jǔ shí àn yǐ zhuàn shòu fù fù jìn zhuàn zhí shì zhě jiā bǐ zhù

从者举食案以馔授妇,妇进馔,执事者加匕箸。

jìn zhuàn yú gū yì rú zhī

进馔于姑,亦如之。

shí qì chè zhuàn fù jiàng jiē jiù wèi sì bài lǐ bì

食讫,彻馔,妇降阶就位,四拜,礼毕。

jiù gū zài lǐ fù rú chū yí

舅姑再醴妇,如初仪。

shù rén hūn lǐ

庶人婚礼

lǐ yún hūn lǐ xià dá

《礼》云:“婚礼下达。

zé liù lǐ zhī xíng wú guì jiàn yī yě

”则六礼之行,无贵贱一也。

zhū zǐ jiā lǐ wú wèn míng nà jí zhǐ nà cǎi nà bì qǐng qī

朱子《家礼》无问名、纳吉,止纳采、纳币、请期。

hóng wǔ yuán nián dìng zhì yòng zhī xià lìng jìn zhǐ fù gē shān jīn wèi qīn zhě

洪武元年定制用之,下令禁指腹、割衫襟为亲者。

fán shù rén qǔ fù nán nián shí liù nǚ nián shí sì yǐ shàng bìng tīng hūn qǔ

凡庶人娶妇,男年十六,女年十四以上,并听婚娶。

xù cháng fú huò jiǎ jiǔ pǐn fú fù fú huā chāi dà xiù

婿常服,或假九品服,妇服花钗大袖。

qí nà cǎi nà bì qǐng qī lüè fǎng pǐn guān zhī yí

纳采、纳币、请期的礼仪,大略仿照有品级官员的礼仪。

yǒu méi wú bīn cí yì shāo yì

有媒无宾,词亦稍异。

qīn yíng qián yī rì nǚ shì shǐ rén chén shè yú xù zhī qǐn shì sú wèi zhī pù fáng

亲迎前一日,女氏使人陈设于婿之寝室,俗谓之铺房。

zhì ruò gào cí jiào jiè diàn yàn hé jǐn bìng rú pǐn guān yí

至若告词、醮戒、奠雁、合卺,并如品官仪。

jiàn zǔ mí jiù gū jiù gū lǐ fù yì lüè xiāng zhǔn

见祖祢舅姑,舅姑醴妇,亦略相准。

huáng dì shì xué yí

皇帝视学仪

lǐ yuē fán shǐ lì xué zhě bì shì diàn yú xiān shèng xiān shī

《礼》曰:“凡始立学者,必释奠于先圣先师。

zhōu mò lún sàng lǐ fèi bù xíng

”周末沦丧,礼废不行。

hàn míng dì shǐ xìng pì yōng

汉明帝始幸辟雍。

táng yǐ hòu tiān zǐ shì xué shǐ shè jiǎng tà

唐以后,天子视学,始设讲榻。

hóng wǔ shí wǔ nián tài zǔ jiāng xìng guó zǐ jiàn

洪武十五年,太祖将幸国子监。

yì zhě yán kǒng zǐ suī shèng nǎi rén chén lǐ yi yī diàn ér zài bài

议者言,孔子虽圣,乃人臣,礼宜一奠而再拜。

tài zǔ bù cóng mìng lǐ bù shàng shū liú zhòng zhì dìng qí zhì

太祖不从,命礼部尚书刘仲质定其制。

qián qī shè yù wò yú dà chéng mén dōng nán xiàng shè yù zuò yú yí lún táng

前期设御幄于大成门东,南向,设御座于彝伦堂。

zhì rì xué guān lǜ zhū shēng yíng jià yú chéng xián jiē zuǒ

至日,学官率诸生迎驾于成贤街左。

huáng dì rù yù wò jù pí biàn fú yì xiān shī shén wèi zài bài

皇帝入御幄,具皮弁服,诣先师神位,再拜。

xiàn jué fù zài bài

献爵,复再拜。

sì pèi shí zhé liǎng wǔ fēn xiàn rú cháng yí

四配、十哲、两庑分献,如常仪。

huáng dì rù yù wò yì cháng fú

皇帝入御幄,易常服。

shēng yú zhì yí lún táng shēng zuò

升舆,至彝伦堂升座。

xué guān zhū shēng wǔ bài kòu tóu dōng xī xù lì yú táng xià

学官诸生五拜叩头,东西序立于堂下。

sān pǐn yǐ shàng jí shì cóng guān yǐ cì rù táng dōng xī xù lì

三品以上及侍从官,以次入堂,东西序立。

zàn jìn jiǎng jì jiǔ sī yè bó shì zhù jiào sì rén yóu xī mén rù zhì táng zhōng

赞进讲,祭酒、司业、博士、助教四人由西门入,至堂中。

zàn jǔ jīng àn yú yù qián lǐ bù guān zòu qǐng shòu jīng yú jiǎng guān

赞举经案于御前,礼部官奏,请授经于讲官。

jì jiǔ guì shòu

祭酒跪受。

cì jiǎng guān zuò

赐讲官坐。

jí yǐ jīng zhì jiǎng àn kòu tóu jiù xī nán yú jǐ tà zuò jiǎng

及以经置讲案,叩头,就西南隅几榻坐讲。

cì dà chén hàn lín rú chén zuò jiē kòu tóu xù zuò yú dōng xī zhū shēng yuán lì yǐ tīng

赐大臣翰林儒臣坐,皆叩头,序坐于东西,诸生圜立以听。

jiǎng bì kòu tóu tuì jiù běn wèi

讲毕,叩头,退就本位。

sī yè bó shì zhù jiào gè yǐ cì jìn jiǎng

司业、博士、助教,各以次进讲。

chū táng mén fù wèi

出堂门,复位。

zàn xuān zhì xué guān zhū shēng liè bān jù běi miàn guì tīng xuān yù wǔ bài kòu tóu

赞宣制,学官诸生列班俱北面跪,听宣谕,五拜叩头。

lǐ bì xué guān zhū shēng chū chéng xián jiē sòng jià

礼毕,学官诸生出成贤街送驾。

míng rì jì jiǔ lǜ xué guān shàng biǎo xiè ēn

明日,祭酒率学官上表谢恩。

yǒng lè sì nián lǐ bù shàng shū zhèng cì yǐn sòng zhì qǐng fú xuē páo zài bài

永乐四年,礼部尚书郑赐引宋制,请服靴袍,再拜。

dì bù cóng réng xíng sì bài lǐ

帝不从,仍行四拜礼。

jìn jiǎng bì cì bǎi guān chá

进讲毕,赐百官茶。

lǐ bù qǐng lì shì xué zhī bēi dì qīn zhì wén lè shí

礼部请立视学之碑,帝亲制文勒石。

jì jiǔ děng biǎo xiè

祭酒等表谢。

dì yù fèng tiān mén cì bǎi guān yàn réng cì jì jiǔ sī yè zhù sī luó yī gè èr xí xué guān sān shí wǔ rén gè zhù sī yī yī xí jiàn shēng sān qiān yú rén gè chāo wǔ dìng

帝御奉天门,赐百官宴,仍赐祭酒、司业纻丝罗衣各二袭,学官三十五人各纻丝衣一袭,监生三千余人各钞五锭。

zhèng tǒng jiǔ nián dì xìng guó zǐ jiàn rú yí

正统九年,帝幸国子监,如仪。

lǐ bì cì gōng hóu bó fù mǎ wǔ guān dū du yǐ shàng wén guān sān pǐn yǐ shàng jí hàn lín xué shì zhì jiǎn tǎo guó zǐ jiàn jì jiǔ zhì xué lù yàn

礼毕,赐公、侯、伯、驸马、武官都督以上、文官三品以上及翰林学士至检讨、国子监祭酒至学录宴。

xiān shì shì xué jì xiān shī bù shè shēng bù zòu yuè

先是,视学祭先师,不设牲,不奏乐。

zhì chéng huà yuán nián shǐ yòng shēng lè

至成化元年,始用牲乐。

shì xué zhī rì lè shè ér bù zuò

视学之日,乐设而不作。

lǐ bì bǎi guān qìng hè cì yī fú cì yàn jiē jí kǒng yán mèng sān shì zǐ sūn

礼毕,百官庆贺,赐衣服,赐宴,皆及孔、颜、孟三氏子孙。

hóng zhì yuán nián dìng xiān qī zhì zhāi yī rì diàn jiā bì shēng yòng tài láo gǎi fēn xiàn guān wèi fēn diàn guān

弘治元年,定先期致斋一日,奠加币,牲用太牢,改分献官为分奠官。

jiā jìng yuán nián dìng yǎn shèng gōng lǜ sān shì zǐ sūn jì jiǔ lǜ xué guān zhū shēng shàng biǎo xiè ēn jiē cì yàn yú lǐ bù

嘉靖元年,定衍圣公率三氏子孙,祭酒率学官诸生,上表谢恩,皆赐宴于礼部。

shí sān nián yǐ xiān shī sì diǎn jì zhèng zài shì xué mìng dà chén zhì diàn qǐ shèng gōng cí

十三年,以先师祀典既正,再视学,命大臣致奠启圣公祠。

wàn lì sì nián dìng cì rì xíng qìng hè lǐ bān shǎng rú jiù miǎn cì yàn

万历四年,定次日行庆贺礼,颁赏如旧,免赐宴。

chū xiàn zōng qǔ sān shì zǐ sūn fù jīng guān lǐ yòu mìng yǎn shèng gōng fēn xiàn

初,宪宗取三氏子孙赴京观礼,又命衍圣公分献。

zhì shì zōng mìng yǎn shèng gōng jí yán mèng èr bó shì kǒng shì lǎo chéng zhě wǔ rén yán mèng gè èr rén fù jīng péi sì

至世宗,命衍圣公及颜、孟二博士,孔氏老成者五人,颜、孟各二人,赴京陪祀。

jīng yán

经筵

míng chū wú dìng rì yì wú dìng suǒ

明初无定日,亦无定所。

zhèng tǒng chū shǐ zhe wèi cháng yí yǐ yuè zhī èr rì yù wén huá diàn jìn jiǎng yuè sān cì hán shǔ zàn miǎn

正统初,始著为常仪,以月之二日御文华殿进讲,月三次,寒暑暂免。

qí zhì xūn chén yī rén zhī jīng yán shì nèi gé xué shì huò zhī huò tóng zhī

其制,勋臣一人知经筵事,内阁学士或知或同知。

shàng shū dōu yù shǐ tōng zhèng shǐ dà lǐ qīng jí xué shì děng shì bān

尚书、都御史、通政使、大理卿及学士等侍班,

hàn lín yuàn chūn fāng guān jí guó zǐ jiàn jì jiǔ èr yuán jìn jiǎng

翰林院、春坊官及国子监祭酒二员进讲,

chūn fāng guān èr yuán zhǎn shū

春坊官二员展书,

jǐ shì zhōng yù shǐ gè èr yuán shì yí

给事中御史各二员侍仪,

hóng lú sì jǐn yī wèi táng shàng guān gè yī yuán gòng shì

鸿胪寺、锦衣卫堂上官各一员供事,

míng zàn yī zàn lǐ

鸣赞一赞礼,

xù bān sì jǔ àn

序班四举案,

xūn chén huò fù mǎ yī rén lǐng jiāng jūn shì wèi

勋臣或驸马一人领将军侍卫。

lǐ bù zé jí qǐng xiān qī shè yù zuò yú wén huá diàn shè yù àn yú zuò dōng shāo nán shè jiǎng àn yú àn nán shāo dōng

礼部择吉请,先期设御座于文华殿,设御案于座东稍南,设讲案于案南稍东。

shì rì sī lǐ jiān xiān chén suǒ jiǎng sì shū jīng shǐ gè yī cè zhì yù àn yī cè zhì jiǎng àn jiē sì shū dōng jīng shǐ xi

是日,司礼监先陈所讲《四书》、经、史各一册置御案,一册置讲案,皆《四书》东,经、史西。

jiǎng guān gè zé zhuàn jiǎng zhāng zhì cè nèi

讲官各择撰讲章置册内。

dì shēng zuò zhī jīng yán jí shì bān děng guān yú dān bì shàng wǔ bài sān kòu tóu

帝升座,知经筵及侍班等官于丹陛上,五拜三叩头。

hòu měi jiǎng zhǐ xíng kòu tóu lǐ

(后每讲止行叩头礼。

yǐ cì shàng diàn dōng xī xù lì

)以次上殿,东西序立。

xù bān èr yuán jǔ yù àn yú zuò qián èr yuán jǔ jiǎng àn zhì yù àn nán zhèng zhōng

序班二员,举御案于座前,二员举讲案置御案南正中。

hóng lú guān zàn jìn jiǎng

鸿胪官赞进讲。

jiǎng guān èr yuán cóng dōng xī bān chū yì jiǎng àn qián běi xiàng bìng lì

讲官二员从东西班出,诣讲案前,北向并立。

dōng xī zhǎn shū guān gè zhì yù àn nán tóng hè xià xiāng xiàng lì

东西展书官各至御案南铜鹤下,相向立。

hóng lú guān zàn jiǎng bài xìng

鸿胪官赞讲拜,兴。

dōng bān zhǎn shū guān yì yù àn qián guì zhǎn sì shū tuì lì yú dōng hè xià

东班展书官诣御案前,跪展《四书》,退立于东鹤下。

jiǎng guān zhì jiǎng àn qián lì zòu jiǎng mǒu shū jiǎng bì tuì

讲官至讲案前立,奏讲某书,讲毕退。

zhǎn shū guān guì yǎn shū réng tuì lì hè xià

展书官跪掩书,仍退立鹤下。

xī bān zhǎn shū guān zhǎn jīng huò shǐ jiǎng guān jìn jiǎng tuì rú chū

西班展书官展经或史,讲官进讲,退,如初。

hóng lú guān zàn jiǎng guān bài xìng

鸿胪官赞讲官拜,兴。

gè tuì jiù dōng xī bān zhǎn shū guān suí zhī xù bān chè yù àn jiǎng àn

各退就东西班,展书官随之,序班彻御案讲案。

lǐ bì mìng cì jiǔ fàn

礼毕,命赐酒饭。

gè guān chū zhì dān bì xíng kòu tóu lǐ

各官出至丹陛,行叩头礼。

zhì zuǒ shùn mén jiǔ fàn bì rù xíng kòu tóu lǐ

至左顺门,酒饭毕,入行叩头礼。

lóng qìng yuán nián dìng xiān yī rì gào fèng xiān diàn gào jǐ yán

隆庆元年,定先一日告奉先殿,告几筵。

shì rì dì yì wén huá diàn zuǒ shì zhǎn lǐ xiān shèng xiān shī

是日,帝诣文华殿左室,展礼先圣先师。

jiǎng zhāng yú qián liǎng rì xiān jìn chéng lǎn

讲章于前两日先进呈览。

wàn lì èr nián dìng chūn jiǎng yǐ èr yuè shí èr rì qǐ zhì wǔ yuè chū èr rì zhǐ qiū jiǎng yǐ bā yuè shí èr rì qǐ zhì shí yuè chū èr rì zhǐ bù bì tí qǐng

万历二年,定春讲以二月十二日起,至五月初二日止,秋讲以八月十二日起,至十月初二日止,不必题请。

rì jiǎng

日讲

rì jiǎng yù wén huá chuān diàn zhǐ yòng jiǎng dú guān nèi gé xué shì shì bān bù yòng shì yí děng guān

日讲,御文华穿殿,止用讲读官内阁学士侍班,不用侍仪等官。

jiǎng guān huò sì huò liù

讲官或四或六。

kāi dú chū jí fú wǔ bài sān kòu shǒu hòu cháng fú yī bài sān kòu shǒu

开读初,吉服,五拜三叩首,后常服,一拜三叩首。

gé chén tóng shì yú diàn nèi hou dì kǒu xuān xiān shēng lái tóng jìn kòu shǒu dōng xī lì

阁臣同侍于殿内,候帝口宣“先生来”,同进,叩首,东西立。

dú zhě xiān zhì yù qián yī yī zhì àn zhǎn shū yā jīn chǐ zhí yá qiān

读者先至御前一揖,至案展书,压金尺,执牙签。

dú wǔ guò yǎn shū yī yī tuì

读五过,掩书一揖退。

xiān shū cì jīng cì shǐ jìn jiǎng rú dú yí

先书,次经,次史,进讲如读仪。

shì shū guān shì xí shū bì gè kòu tóu tuì

侍书官侍习书毕,各叩头退。

yú wén huá diàn cì chá wén huá mén cì jiǔ fàn

于文华殿赐茶,文华门赐酒饭。

wǔ jiǎng lóng qìng liù nián dìng

午讲,隆庆六年定。

měi rì zǎo jiǎng bì dì jìn nuǎn gé shǎo qì yuè zhāng zòu

每日早讲毕,帝进暖阁少憩,阅章奏。

gé chén děng tuì xi xiāng fáng jiǔ zhī lǜ jiǎng guān zài jìn wǔ jiǎng jiǎng tōng jiàn jié yào jí zhēn guàn zhèng yào

阁臣等退西厢房,久之,率讲官再进午讲,讲《通鉴节要》及《贞观政要》。

jiǎng bì dì hái gōng

讲毕,帝还宫。

fán sān liù jiǔ shì cháo rì zàn miǎn jiǎng dú

凡三、六、九视朝日,暂免讲读。

yòu jiā jìng liù nián dìng zhì yuè sān bā rì jīng yán rì jiǎng guān èr yuán jiǎng dà xué yǎn yì

又嘉靖六年定制,月三、八日,经筵日讲官二员,讲《大学衍义》。

shí nián dìng wú yì diàn jiǎng yí

十年,定无逸殿讲仪。

zhì míng dì cháng fú chéng niǎn zhì diàn mén zhòng guān yú mén wài yíng hòu

质明,帝常服乘辇至殿门,众官于门外迎候。

dì jiàng niǎn chéng bǎn yú zhì diàn shēng zuò

帝降辇,乘板舆,至殿升座。

gè guān yú diàn mén wài yī bài sān kòu shǒu rù nèi dōng xī xù lì

各官于殿门外一拜三叩首,入内,东西序立。

zàn jìn jiǎng jiǎng guān dà xué shì yī yuán chū bān kòu shǒu

赞进讲,讲官大学士一员出班叩首。

mìng cì zuò yī kòu shǒu nǎi zuò

命赐坐,一叩首,乃坐。

jiǎng bì zhǎn shū guān guì yǎn jiǎng zhāng jiǎng guān kòu tóu fù bān

讲毕,展书官跪掩讲章,讲官叩头复班。

yòu xué shì yī yuán chéng zhǐ zuò jiǎng rú chū lǐ bì

又学士一员承旨坐讲,如初礼毕。

gè guān zhì bīn fēng tíng hòu jià zhì tíng nèi cì yàn

各官至豳风亭候驾至,亭内赐宴。

dōng gōng chū gé jiǎng xué yí

东宫出阁讲学仪

tài zǔ mìng xué shì sòng lián shòu huáng tài zǐ zhū wáng jīng yú dà běn táng hòu yú wén huá hòu diàn

太祖命令学士宋濂在大本堂传授皇太子、诸王经书,后来改在文华后殿。

shì zōng gǎi wéi biàn diàn suì yí diàn dōng xiāng

世宗改为便殿,遂移殿东厢。

tiān shùn èr nián dìng chū gé yí

天顺二年,定出阁仪。

shì rì zǎo shì wèi shì yí rú cháng

是日早,侍卫侍仪如常。

zhí shì guān yú wén huá hòu diàn sì bài hóng lú guān qǐng huáng tài zǐ shēng diàn shī bǎo děng yú dān bì shàng sì bài

执事官于文华后殿四拜,鸿胪官请皇太子升殿,师保等于丹陛上四拜。

gè guān tuì chū nèi shì dǎo huáng tài zǐ zhì hòu diàn shēng zuò yǐ shū àn jìn

各官退出,内侍导皇太子至后殿升座,以书案进。

shì bān shì dú jiǎng guān rù fēn bān dōng xī lì

侍班侍读讲官入,分班东西立。

nèi shì zhǎn shū shì dú jiǎng guān yǐ cì jìn dú jiǎng kòu tóu ér tuì

内侍展书,侍读讲官以次进读讲,叩头而退。

qí měi rì jiǎng dú yí zǎo cháo tuì hòu huáng tài zǐ chū gé shēng zuò bù yòng shì wèi děng guān wéi shì bān shì dú jiǎng guān rù xíng kòu tóu lǐ

其每日讲读仪,早朝退后,皇太子出阁升座,不用侍卫等官,惟侍班侍读讲官入,行叩头礼。

nèi shì zhǎn shū xiān dú sì shū zé dōng bān shì dú guān xiàng qián bàn dú shí shù biàn tuì fù bān

内侍展书,先读《四书》,则东班侍读官向前,伴读十数遍,退复班。

cì dú jīng huò shǐ zé xī bān bàn dú yì rú zhī

次读经或史,则西班伴读,亦如之。

dú bì gè guān tuì

读毕,各官退。

zhì sì shí gè guān rù nèi shì zhǎn shū shì jiǎng guān jiǎng zǎo suǒ dú sì shū bì tuì bān

至巳时,各官入,内侍展书,侍讲官讲早所读《四书》毕,退班。

cì jiǎng jīng shǐ yì rán

次讲经史亦然。

jiǎng bì shì shū guān shì xí xiě zì

讲毕,侍书官侍习写字。

xiě bì gè guān kòu tóu tuì

写毕,各官叩头退。

fán dú shū sān rì hòu yī wēn bèi sòng chéng shú

凡读书,三日后一温,背诵成熟。

wēn shū zhī rì bù shòu xīn shū

温书之日,不授新书。

fán xiě zì chūn xià qiū rì bǎi zì dōng rì wǔ shí zì

凡写字,春夏秋日百字,冬日五十字。

fán shuò wàng jié jiǎ jí dà fēng yǔ xuě lóng hán shèng shǔ zé zàn tíng

凡朔望节假及大风雨雪、隆寒盛暑,则暂停。

hóng zhì shí yī nián gēng dìng sān shī sān shǎo bìng gōng liáo yú dān bì sì bài bì cóng diàn zuǒ yòu mén rù dōng xī lì

弘治十一年更定,三师三少并宫僚于丹陛四拜毕,从殿左右门入,东西立。

hou jiǎng dú bì kòu tóu tuì

候讲读毕,叩头退。

lóng qìng liù nián gǎi shè huáng tài zǐ zuò yú wén huá diàn zhī dōng xiāng zhèng zhōng xī xiàng

隆庆六年,改设皇太子座于文华殿之东厢,正中西向。

měi rì jiǎng dú gè guān xiān yì wén huá mén wài dōng xī xiàng xù lì

每日讲读各官,先诣文华门外东西向,序立。

hou dì yù rì jiǎng jīng yán bì huáng tài zǐ chū gé shēng zuò

候帝御日讲经筵毕,皇太子出阁升座。

fán dōng gōng chū jiǎng shí gé chén lián shì wǔ rì hòu měi yuè sān bā rì yī zhì xiān bài chū rán hòu gè guān rù

凡东宫初讲时,阁臣连侍五日,后每月三、八日一至,先拜出,然后各官入。

chóng zhēn shí yī nián shǔ lǐ bù shì xué shì gù xī chóu yán dōng gōng jiā lǐ gào chéng lèi cháo xī lài yǒu jù

崇祯十一年,署礼部事学士顾锡畴言:“东宫嘉礼告成,累朝锡赉有据。

shí lù zài chéng huà shí wǔ nián huáng tài zǐ chū gé jiǎng xué liù qīng jiē jiā bǎo fu

《实录》载成化十五年,皇太子出阁讲学,六卿皆加保、傅。

hóng zhì shí nián huáng tài zǐ chū gé jiǎng xué nèi gé xú pǔ děng sì rén shàng shū mǎ wén shēng děng qī rén jù jiā gōng bǎo

弘治十年,皇太子出阁讲学,内阁徐溥等四人、尚书马文升等七人,俱加宫保。

dì mìng zhuó yì xíng zhī

”帝命酌议行之。

zhū wáng dú shū yí

诸王读书仪

shū táng zài huáng jí mén yòu xiāng

书堂在皇极门右厢。

jiǎng guān xuǎn bù cáo huò jìn shì gǎi shòu hàn lín guān chōng zhī

讲官选部曹或进士改授翰林官充之。

tiān shùn èr nián dìng chū rù shū táng qí rì zǎo wáng zhì yòu shùn mén zhī běi shū táng miàn dōng zhōng zuò

天顺二年定,初入书堂,其日早,王至右顺门之北书堂,面东,中坐。

tí dū jiǎng dú bìng jiǎng dú guān xíng sì bài lǐ

提督讲读并讲读官行四拜礼。

nèi guān pěng shū zhǎn yú àn shàng jiù àn zuǒ zuò

内官捧书展于案上,就案左坐。

jiǎng dú guān jìn lì yú àn yòu

讲读官进立于案右。

bàn dú shí biàn kòu tóu tuì

伴读十遍,叩头退。

měi rì jiǎng dú qīng chén wáng zhì shū táng jiǎng dú guān xíng kòu tóu lǐ bàn dú shí biàn chū

每日讲读,清晨,王至书堂,讲读官行叩头礼,伴读十遍,出。

fàn hòu fù yì táng bàn kàn xiě zì

饭后,复诣堂伴看写字。

jiǎng shū bì réng kòu tóu tuì

讲书毕,仍叩头退。

wàn lì liù nián dìng shū táng shè zhōng zuò shū àn zài zuǒ xiě zì àn zài yòu

万历六年定,书堂设中座,书案在左,写字案在右。

fǔ chén lǜ jiǎng dú shì shū guān hou yú mén wài

辅臣率讲读侍书官候于门外。

wáng rù shū táng chuán lìng zhǐ xiān shēng jìn

王入书堂,传令旨“先生进”。

fǔ chén lǜ gè guān rù sì bài fēn bān shì lì

辅臣率各官入,四拜,分班侍立。

jiǎng dú guān yǐ cì shòu shū gè shí biàn qì lìng zhǐ xiān shēng chī jiǔ fàn gè guān chū wáng zàn rù táng nán jiān shǎo qì

讲读官以次授书各十遍讫,令旨“先生吃酒饭”,各官出,王暂入堂南间少憩。

fǔ chén gè lǜ guān rù

辅臣各率官入。

lìng zhǐ xiān shēng jìn suì rù fēn bān shì lì

令旨“先生进”,遂入分班侍立。

shì shū guān kàn xiě zì jiǎng dú yǐ cì jìn jiǎng bì gè guān yī bài chū

侍书官看写字,讲读以次进讲毕,各官一拜出。

✦ You read 志·卷三十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.