lǐ shí yī jūn lǐ
◎礼十一(军礼)
qīn zhēng qiǎn jiàng shì mǎ jì shòu xiáng zòu kǎi xiàn fú lùn gōng xíng shǎng dà yuè dà shè jiù rì fá gǔ
亲征遣将礻马祭受降奏凯献俘论功行赏大阅大射救日伐鼓
sì yuē jūn lǐ
四曰军礼。
qīn zhēng wéi shǒu qiǎn jiàng cì zhī
亲征为首,遣将次之。
fāng chū shī yǒu shì mǎ jì zhī lǐ
方出师,有礻马祭之礼。
jí hái yǒu shòu xiáng zòu kǎi xiàn fú lùn gōng xíng shǎng zhī lǐ
及还,有受降、奏凯献俘、论功行赏之礼。
píng jū yǒu yuè wǔ dà shè zhī lǐ
平居有阅武、大射之礼。
ér jiù rì fá gǔ zhī zhì yì yǐ lèi fù yān
而救日伐鼓之制,亦以类附焉。
qīn zhēng
亲征
hóng wǔ yuán nián rùn qī yuè zhào dìng jūn lǐ
洪武元年闰七月,诏定军礼。
zhōng shū shěng chén huì rú chén yán gǔ zhě tiān zǐ qīn zhēng suǒ yǐ shùn tiān yìng rén chú cán qù bào yǐ ān tiān xià
中书省臣会儒臣言:古者天子亲征,所以顺天应人,除残去暴,以安天下。
zì huáng dì xí yòng gān gē yǐ zhēng bù xiǎng cǐ qí shǐ yě
自黄帝习用干戈以征不享,此其始也。
zhōu zhì tiān zǐ qīn zhēng zé lèi yú shàng dì yí yú dà shè zào yú zǔ miào shì mǎ yú suǒ zhēng zhī de jí jì suǒ guò shān chuān
周制,天子亲征,则类于上帝,宜于大社,造于祖庙,礻马于所征之地,及祭所过山川。
shī hái zé zòu kǎi xiàn fú yú miào shè
师还,则奏凯献俘于庙社。
hòu wèi yǒu xuān lù bù zhī zhì
后魏有宣露布之制。
táng réng jiù diǎn sòng yì jiān xíng yān
唐仍旧典,宋亦间行焉。
yú shì lì kǎo jiù zhāng dìng wèi qīn zhēng lǐ zòu zhī
于是历考旧章,定为亲征礼奏之。
qián qī zé rì jì gào tiān dì shén cí xíng shì mǎ jì lǐ
在此之前,选择吉日祭祀祷告天地宗庙社稷。
fán suǒ guò shān chuān yuè zhèn hǎi dú yòng tài láo qí cì shào láo yòu cì tè shēng
凡所过山川岳镇海渎用太牢,其次少牢,又次特牲。
ruò xíng sù zhǐ yòng jiǔ fǔ jì qì biān dòu gè yī
若行速,止用酒脯,祭器笾豆各一。
qián qī zhāi yī rì
前期,斋一日。
huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo shěng shēng shì dí
皇帝服通天冠、绛纱袍,省牲视涤。
jì zhī rì fú wǔ biàn xíng yī xiàn lǐ
祭之日,服武弁,行一献礼。
kǎi xuán gào jì zōng shè lǐ yǔ chū shī tóng
凯旋,告祭宗社,礼与出师同。
xiàn fú miào shè yǐ lù bù zhào tiān xià rán hòu lùn gōng xíng shǎng
献俘庙社,以露布诏天下,然后论功行赏。
yǒng lè xuān dé zhèng tǒng jiān lǜ zūn yòng zhī
永乐、宣德、正统间,率遵用之。
zhèng dé shí sì nián dì qīn zhēng chén háo lǐ bù shàng jì gào yí zhù rú jiù
正德十四年,帝亲征宸濠,礼部上祭告仪注如旧。
dì lìng jì sì jù qiǎn guān dài
帝令祭祀俱遣官代。
jí shū qǐng qiǎn guān yǒu zhǐ wù qiǎn
及疏请遣官,有旨勿遣。
qí bān zhào yì rú jiù zhì
其颁诏,亦如旧制。
míng nián shí yī yuè jiāng kǎi xuán lǐ chén yán chén háo bèi nì huáng shàng qīn tǒng liù shī wǎng zhèng qí zuì yǔ xuān dé jiān qīn zhēng hàn shù rén gāo xù gù shì xiāng tóng
明年十一月将凯旋,礼臣言:“宸濠悖逆,皇上亲统六师,往正其罪,与宣德间亲征汉庶人高煦故事相同。
dàn yī qiè lǐ yí wú cóng jī kǎo
但一切礼仪无从稽考。
qǐng yú shī hái zhī rì shèng jià cóng zhèng yáng mén rù qiǎn guān gào xiè tiān dì miào shè
请于师还之日,圣驾从正阳门入,遣官告谢天地庙社。
jià yì fèng xiān diàn jǐ yán diàn yè jiàn bì cháo jiàn huáng tài hòu
驾诣奉先殿、几筵殿,谒见毕,朝见皇太后。
cì rì zǎo yù wǔ mén lóu bǎi guān cháo jiàn xíng xiàn fú lǐ
次日早,御午门楼,百官朝见,行献俘礼。
zé rì zhào gào tiān xià
择日诏告天下。
shí èr yuè dì hái jīng bǎi guān yíng yú zhèng yáng mén wài dì róng fú chéng mǎ rù
”十二月,帝还京,百官迎于正阳门外,帝戎服乘马入。
qiǎn jiàng
遣将
hóng wǔ yuán nián zhōng shū shěng chén huì guān yì zòu wáng zhě qiǎn jiàng suǒ yǐ tǎo yǒu zuì chú mín hài yě
洪武元年,中书省臣会官议奏,王者遣将,所以讨有罪,除民害也。
shū chēng dà yǔ cú zhēng shī měi nán zhòng báo fá
《书》称大禹徂征,《诗》美南仲薄伐。
shǐ jì yǐn bīng shū yuē gǔ wáng zhě zhī qiǎn jiàng guì ér tuī gǔ
《史记》引《兵书》曰:“古王者之遣将,跪而推毂。
hàn gāo mìng hán xìn wèi jiāng shè tán jù lǐ
”汉高命韩信为将,设坛具礼。
běi qí qīn shòu fǔ yuè
北齐亲授斧钺。
táng zé gào yú miào shè yòu gào tài gōng miào
唐则告于庙社,又告太公庙。
sòng zé shòu jīng jié yú cháo táng cì gào miào shè yòu shì mǎ jì huáng dì
宋则授旌节于朝堂,次告庙社,又礻马祭黄帝。
jīn dìng qiǎn jiàng lǐ huáng dì wǔ biàn fú yù fèng tiān diàn
今定遣将礼,皇帝武弁服,御奉天殿。
dà jiàng jūn rù jiù dan chi sì bài yóu xi bì rù diàn zài bài guì
大将军入就丹墀,四拜,由西陛入殿,再拜跪。
chéng zhì guān xuān zhì yǐ jié yuè shòu dà jiàng jūn
承制官宣制,以节钺授大将军。
dà jiàng jūn shòu zhī yǐ shòu zhí shì zhě fǔ fú xìng zài bài chū
大将军受之,以授执事者,俯伏,兴,再拜出。
jiàng bì fù wèi sì bài
降陛,复位,四拜。
jià hái gōng dà jiàng jūn chū
驾还宫,大将军出。
zhì wǔ mén wài lēi suǒ bù jiàng shì jiàn qí zhì míng jīn gǔ zhèng xíng liè qíng jié yuè
至午门外勒所部将士,建旗帜,鸣金鼓,正行列,擎节钺。
zòu yuè qián dǎo bǎi guān yǐ cì sòng chū
奏乐前导,百官以次送出。
zào miào yi shè zhī lǐ jí mìng dà jiàng jūn jù shēng bì xíng yī xiàn lǐ yǔ qiǎn guān jì gào miào shè yí tóng
造庙宜社之礼,即命大将军具牲币,行一献礼,与遣官祭告庙社仪同。
qí gào wǔ chéng wáng miào yí qián èr rì dà jiàng shěng shēng
其告武成王庙仪,前二日,大将省牲。
jì rì dà jiàng yú mù cì qiān zhù bǎn rù jiù wèi zài bài
祭日,大将于幕次佥祝版,入就位,再拜。
yì shén wèi qián shàng xiāng diàn bó zài bài
诣神位前上香、奠帛、再拜。
jìn shú zhuó xiàn dú zhù zài bài
进熟酌献,读祝,再拜。
yì wèi zài bài
诣位,再拜。
yǐn fú shòu zuò fù zài bài
饮福受胙,复再拜。
chè dòu wàng liáo
彻豆,望燎。
qí pèi wèi yì dà jiàng xíng lǐ
其配位,亦大将行礼。
liǎng wǔ péi sì zhū jiāng fēn xiàn
两庑陪祀,诸将分献。
shì mǎ jì
礻马祭
qīn zhēng qián qī huáng dì jí dà jiàng péi jì guān jiē zhāi yī rì
亲征前期,皇帝及大将陪祭官皆斋一日。
qián yī rì huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo shěng shēng yì shén chú shì dǐng huò dí gài
前一日,皇帝服通天冠、绛纱袍省牲,诣神厨,视鼎镬涤溉。
zhí shì shè jūn yá liù dào yú miào zhōng zhī běi jūn yá dōng liù dào xi biān dòu shí èr fǔ guǐ gè èr xíng dēng zǔ gè sān
执事设军牙六纛于庙中之北,军牙东,六纛西,笾豆十二,簠簋各二,铏登俎各三。
shè yì kǎn wèi yú shén wèi xī běi shè xí yú kǎn qián
设瘗坎位于神位西北,设席于坎前。
shàng zhì jiǔ wǎn wǔ xióng jī wǔ yú chén shè rú cháng yí
上置酒碗五,雄鸡五,余陈设如常仪。
jì rì jiàn yá qí liù dào yú shén wèi hòu
祭日,建牙旗六纛于神位后。
huáng dì fú wǔ biàn zì zuǒ nán mén rù
皇帝服武弁,自左南门入。
zhì miào tíng nán zhèng zhōng běi xiàng lì
至庙庭南,正中北向立。
dà jiàng jí péi jì guān fēn wén wǔ chóng xíng bān yú hòu
大将及陪祭官分文武重行班于后。
yíng shén zài bài diàn bì
迎神,再拜,奠币。
xíng chū xiàn lǐ xiān yì jūn yá shén wèi qián zài yì liù dào shén wèi qián jù zài bài
行初献礼,先诣军牙神位前,再诣六纛神位前,俱再拜。
yà xiàn zhōng xiàn rú zhī
亚献、终献如之。
wéi chū xiàn dú zhù yì yǐn fú wèi zài bài yǐn fú shòu zuò yòu zài bài
惟初献读祝,诣饮福位,再拜饮福,受胙,又再拜。
zhǎng jì guān chè dòu zàn lǐ chàng sòng shén fù zài bài
掌祭官彻豆,赞礼唱送神,复再拜。
zhí shì guān gè yǐ zhù bì zhǎng jì guān qǔ zhuàn yì liǎo suǒ tài cháng zòu qǐng wàng liáo
执事官各以祝币,掌祭官取馔诣燎所,太常奏请望燎。
zhí shì shā jī cì xuè yú jiǔ wǎn zhōng lèi shén
执事杀鸡,刺血于酒碗中,酹神。
liǎo bàn zòu lǐ bì jià hái
燎半,奏礼毕,驾还。
ruò qiǎn jiàng zé yú qí dào miào tán xíng sān xiàn lǐ
若遣将,则于旗纛庙坛行三献礼。
dà jiàng chū xiàn zhū jiāng yà xiàn zhōng xiàn
大将初献,诸将亚献、终献。
shòu xiáng
受降
hóng wǔ sì nián qī yuè shǔ xià míng shēng jiàng biǎo zhì jīng shī tài zǔ mìng zhòng shū jí yì shòu xiáng lǐ
洪武四年七月,蜀夏明升降表至京师,太祖命中书集议受降礼。
shěng bù qǐng rú sòng tài zǔ shòu shǔ zhǔ mèng chǎng jiàng gù shì nǐ míng shēng cháo jiàn rì huáng dì yù fèng tiān mén shēng děng yú wǔ mén wài guì jìn dài zuì biǎo
省部请如宋太祖受蜀主孟昶降故事,拟明升朝见日,皇帝御奉天门,升等于午门外跪进待罪表。
shì yí shǐ pěng biǎo rù xuān biǎo guān xuān dú qì chéng zhì guān chū chuán zhì
侍仪使捧表入,宣表官宣读讫,承制官出传制。
shēng děng jiē fǔ fú yú de shì yí shè rén yè shēng qǐ qí shǔ guān jiē qǐ guì tīng xuān zhì shì zuì
升等皆俯伏于地,侍仪舍人掖升起,其属官皆起,跪听宣制释罪。
shēng děng wǔ bài sān hū wàn suì
升等五拜,三呼万岁。
chéng zhì guān chuán zhì cì yī fú guàn dài
承制官传制,赐衣服冠带。
shì yí shè rén yǐn shēng rù dan chi zhōng sì bài
侍仪舍人引升入丹墀中四拜。
shì yí shǐ chuán zhǐ shēng guì tīng xuān yù fǔ fú sì bài sān hū wàn suì yòu sì bài chū
侍仪使传旨,升跪听宣谕,俯伏四拜,三呼万岁,又四拜出。
bǎi guān xíng hè lǐ
百官行贺礼。
dì yǐ chǎng zhuān zhì guó zhèng suǒ wéi shē zòng shēng nián yòu shì yóu chén xià miǎn qí kòu tóu fú dì shàng biǎo qǐng zuì lǐ wéi mìng shēng jí qí guān shǔ cháo jiàn bǎi guān cháo hè
帝以昶专治国政,所为奢纵,升年幼,事由臣下,免其叩头伏地上表请罪礼,惟命升及其官属朝见,百官朝贺。
zòu kǎi xiàn fú
奏凯献俘
fán qīn zhēng shī hái huáng dì lǜ zhū jiāng chén kǎi lè fú guó yú miào nán mén wài shè běi mén wài
凡亲征,师还,皇帝率诸将陈凯乐俘馘于庙南门外,社北门外。
gào jì miào shè xíng sān xiàn lǐ tóng chū shī yí
告祭庙社,行三献礼,同出师仪。
jì bì yǐ fú guó fù xíng bù xié lǜ láng dǎo lè yǐ tuì
祭毕,以俘馘付刑部,协律郎导乐以退。
huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo shēng wǔ mén lóu yǐ lù bù zhào tiān xià bǎi guān jù cháo fú yǐ tīng yí yǔ kāi dú zhào shè tóng
皇帝服通天冠、绛纱袍,升午门楼,以露布诏天下,百官具朝服以听,仪与开读诏赦同。
dà jiàng zòu kǎi yí
大将奏凯仪。
xiān qī dà dū dū yǐ lù bù wén
先期,大都督以露布闻。
nèi shǐ jiān chén yù zuò yú wǔ mén lóu shàng qián yíng shè zòu kǎi lè wèi yú lóu qián xié lǜ láng wèi yú zòu kǎi lè běi sī lè wèi yú xié lǜ láng nán
内使监陈御座于午门楼上前楹,设奏凯乐位于楼前,协律郎位于奏凯乐北,司乐位于协律郎南。
yòu shè xiàn fú wèi yú lóu qián shǎo nán xiàn fú jiàng xiào wèi yú qí běi xíng bù shàng shū zòu wèi yú jiàng xiào běi jiē běi xiàng
又设献俘位于楼前少南,献俘将校位于其北,刑部尚书奏位于将校北,皆北向。
yòu shè xíng bù shàng shū shòu fú wèi yú xiàn fú wèi xi dōng xiàng
又设刑部尚书受俘位于献俘位西,东向。
shè lù bù àn yú nèi dào zhèng zhōng nán xiàng
设露布案于内道正中,南向。
shòu lù bù wèi yú àn dōng chéng zhì wèi yú àn dōng běi jù xī xiàng
受露布位于案东,承制位于案东北,俱西向。
xuān lù bù wèi yú wén wǔ bān nán běi xiàng
宣露布位于文武班南,北向。
zhì rì qīng chén xiān chén kǎi lè fú guó yú miào shè mén wài bù zòu gē qū
至日清晨,先陈凯乐俘馘于庙社门外,不奏歌曲。
sì gào jì lǐ bì fù chén lè yú wǔ mén lóu qián jiàng xiào yǐn fú shì lì yú bīng zhàng zhī wài bǎi guān rù shì lì wèi
俟告祭礼毕,复陈乐于午门楼前,将校引俘侍立于兵仗之外,百官入侍立位。
huáng dì cháng fú shēng lóu shì wèi rú cháng yí
皇帝常服升楼,侍卫如常仪。
dà jiàng yú lóu qián jiù wèi sì bài
大将于楼前就位,四拜。
zhū jiāng suí zhī tuì jiù shì lì wèi
诸将随之,退,就侍立位。
zàn zòu kǎi lè xié lǜ láng zhí huī yǐn yuè gōng jiù wèi sī lè guì qǐng zòu kǎi lè
赞奏凯乐,协律郎执麾引乐工就位,司乐跪请奏凯乐。
xié lǜ láng jǔ huī gǔ chuī zhèn zuò biān zòu yuè qū
协律郎举麾,鼓吹振作,编奏乐曲。
lè zhǐ zàn xuān lù bù
乐止,赞宣露布。
chéng zhì guān yǐ lù bù fù shòu lù bù guān yǐn lǐ yǐn yì àn guì shòu yóu zhōng dào nán xíng yǐ shòu xuān lù bù guān
承制官以露布付受露布官,引礼引诣案跪受,由中道南行,以授宣露布官。
xuān qì fù zhōng shū shěng bān shì tiān xià
宣讫,付中书省颁示天下。
jiàng xiào yǐn fú zhì wèi xíng bù shàng shū guì zòu yuē mǒu guān mǒu yǐ mǒu chù suǒ fú xiàn qǐng fù suǒ sī
将校引俘至位,刑部尚书跪奏曰:“某官某以某处所俘献,请付所司。
zòu qì tuì fù wèi
”奏讫,退复位。
qí jiù xíng zhě lì yú xi xiāng dōng xiàng yǐ fù xíng guān
其就刑者立于西厢,东向,以付刑官。
qí yòu zuì zhě lóu shàng chéng zhì guān xuān zhǐ yǒu chì shì fù
其宥罪者,楼上承制官宣旨,有敕释缚。
lóu xià chéng zhǐ shì qì zàn lǐ zàn suǒ shì zhī fú xiè ēn jiē sì bài sān hū jiàng xiào yǐ suǒ shì fú tuì
楼下承旨,释讫,赞礼赞所释之俘谢恩,皆四拜三呼,将校以所释俘退。
rú yǒu suǒ cì jiù xuān zhǐ cì zhī
如有所赐,就宣旨赐之。
dà jiàng yǐ xià jiù bài wèi wǔ dǎo shān hū rú cháng yí
大将以下就拜位,舞蹈山呼如常仪。
bān qián shāo qián guì chēng hè zhì cí qì bǎi guān fù sì bài lǐ bì hái gōng
班前稍前跪,称贺致词讫,百官复四拜,礼毕还宫。
hóng wǔ sān nián liù yuè zuǒ fù jiāng jūn li wén zhōng běi zhēng dà jié qiǎn guān sòng suǒ fú yuán sūn mǎi de lǐ bā là jí bǎo cè zhì jīng shī
洪武三年六月,左副将军李文忠北征大捷,遣官送所俘元孙买的里八剌及宝册至京师。
bǎi guān qǐng xíng xiàn fú lǐ
百官请行献俘礼。
dì bù xǔ shì xiáng běn jì
帝不许,事详《本纪》。
zhǐ lìng fú běn sú fú cháo jiàn bì cì zhōng guó yì guān jiù xiè
止令服本俗服,朝见毕,赐中国衣冠就谢。
fù wèi shěng chén yuē gù guó zhī fēi cháo yú jūn zhě yuán yǒu cǐ lǐ bù bì xiào zhī
复谓省臣曰:“故国之妃朝于君者,元有此礼,不必效之。
yì lìng yī běn sú fú rù jiàn zhōng gōng cì zhōng guó fú jiù xiè
”亦令衣本俗服,入见中宫,赐中国服就谢。
shí yī yuè dà jiàng jūn xú dá jí wén zhōng děng shī hái chē jià chū láo yú jiāng shàng
十一月,大将军徐达及文忠等师还,车驾出劳于江上。
míng rì dá lǜ zhū jiāng shàng píng shā mò biǎo
明日,达率诸将上《平沙漠表》。
dì yù fèng tiān diàn huáng tài zǐ qīn wáng shì bǎi guān cháo fú péi liè dá wén zhōng fèng biǎo hè
帝御奉天殿,皇太子亲王侍,百官朝服陪列,达、文忠奉表贺。
lǐ chéng tuì zì xī jiē
礼成,退自西阶。
huáng tài zǐ qīn wáng rù hè
皇太子亲王入贺。
hòu dìng fán dà jié zé rì yǐ xuān qí rì bù zòu shì bǎi guān jí fú hè jí rì qiǎn guān jiàn gào jiāo miào
后定,凡大捷,择日以宣,其日不奏事,百官吉服贺,即日遣官荐告郊庙。
zhōng jié yǐ xià zhǐ xuān jié bù jì gào qìng hè
中捷以下,止宣捷,不祭告庆贺。
yǒng lè sì nián dìng fán jié bīng bù guān yǐ lù bù zòu wén dà jiàng zài jūn zé jìn lù bù guān xíng lǐ cì rì xíng kāi dú lǐ dì sān rì xíng qìng hè lǐ yú rú qián yí
永乐四年定,凡捷,兵部官以露布奏闻,大将在军则进露布官行礼,次日行开读礼,第三日行庆贺礼,余如前仪。
wǔ zōng zhēng chén háo hái lǐ bù shàng xiàn fú yí zhí dì fú yù bù guǒ xíng
武宗征宸濠还,礼部上献俘仪,值帝弗豫,不果行。
jiā jìng èr shí sān nián shí yuè pàn zéi wáng sān lǚ dǎo jí náng rù fàn dà tóng guān jūn jì qín zhī
嘉靖二十三年十月,叛贼王三屡导吉囊入犯大同,官军计擒之。
qiǎn guān xiè nán běi jiāo jǐng shén diàn tài shè jì
遣官谢南北郊、景神殿、太社稷。
zé rì xiàn fú bǎi guān biǎo hè
择日献俘,百官表贺。
tiān qǐ èr nián sì chuān xiàn nì fàn fán yǒu bāng děng shān dōng xiàn nì fàn xú hóng rú děng jù qiǎn guān gào jì jiāo miào yù lóu xiàn fú
天启二年,四川献逆犯樊友邦等,山东献逆犯徐鸿儒等,俱遣官告祭郊庙,御楼献俘。
lùn gōng xíng shǎng
论功行赏
fán kǎi hái zhōng shū shěng yí wén dà dū dū fǔ bīng bù jù zhū jiāng gōng jì lì bù jù xūn jué zhí míng hù lǐ èr bù jù shǎng gé
凡凯还,中书省移文大都督府,兵部具诸将功绩,吏部具勋爵职名,户、礼二部具赏格。
zhōng shū jí liù bù lùn dìng gōng shǎng zòu qǔ shàng cái
中书集六部论定功赏,奏取上裁。
qián qī chén yù zuò xiāng àn yú fèng tiān diàn shè bǎo àn zhào shū àn yú diàn zhōng gào mìng àn yú dān bì zhèng zhōng zhī běi xuān zhì àn yú gào mìng àn zhī běi
前期,陈御座香案于奉天殿,设宝案诏书案于殿中,诰命案于丹陛正中之北,宣制案于诰命案之北。
lì hù lǐ sān bù shàng shū wèi yú diàn shàng dōng nán dà dū dū bīng bù shàng shū wèi yú diàn shàng xī nán yīng shòu shǎng guān bài wèi yú dān chí zhōng xù lì wèi yú dan chi xī nán shòu shǎng wèi yú gào mìng àn zhī nán shòu shǎng zhí shì wèi yú shòu shǎng guān xù lì wèi zhī xi
吏、户、礼三部尚书位于殿上东南,大都督、兵部尚书位于殿上西南,应受赏官拜位于丹墀中,序立位于丹墀西南,受赏位于诰命案之南,受赏执事位于受赏官序立位之西。
měi guān yòng pěng gào mìng pěng lǐ wù gè yī rén jù běi xiàng
每官用捧诰命、捧礼物各一人,俱北向。
yú chén shè rú cháo yí
余陈设如朝仪。
shì rì gǔ sān yán zhí shì guān gè jiù wèi
是日,鼓三严,执事官各就位。
huáng dì gǔn miǎn shēng zuò huáng tài zǐ zhū wáng gǔn miǎn zì diàn dōng mén rù shì lì shòu shǎng guān rù jiù bài wèi sì bài
皇帝衮冕升座,皇太子诸王衮冕,自殿东门入侍立,受赏官入就拜位,四拜。
chéng zhì guān guì chéng zhì yóu diàn zhōng mén chū lì hù lǐ shàng shū yóu diàn xī mén chū lì yú gào mìng àn dōng
承制官跪承制,由殿中门出,吏、户、礼尚书由殿西门出,立于诰命案东。
chéng zhì guān nán xiàng chēng yǒu zhì shòu shǎng guān jiē guì xuān zhì yuē zhèn jiā mǒu děng wèi guó jiàn gōng yi jiā jué shǎng
承制官南向称有制,受赏官皆跪,宣制曰:“朕嘉某等为国建功,宜加爵赏。
jīn shòu yǐ mǒu zhí cì yǐ mǒu wù qí gōng chéng zhèn mìng
今授以某职,赐以某物,其恭承朕命。
xuān bì shòu shǎng guān fǔ fú xìng zài bài
”宣毕,受赏官俯伏,兴,再拜。
chàng xíng shǎng shòu shǎng guān dì yī rén yì àn qián guì lì bù shàng shū pěng gào mìng hù bù shàng shū pěng lǐ wù gè shòu shòu shǎng guān
唱行赏,受赏官第一人诣案前跪,吏部尚书捧诰命,户部尚书捧礼物,各授受赏官。
shòu shǎng guān yǐ shòu zuǒ yòu fǔ fú xìng fù wèi
受赏官以授左右,俯伏,兴,复位。
yú guān yǐ cì shòu shǎng qì chéng zhì guān lì bù shàng shū děng jù zhì yù qián fù mìng tuì fù wèi
余官以次受赏讫,承制官、吏部尚书等俱至御前复命,退复位。
shòu shǎng guān jiē zài bài sān wǔ dǎo shān hū
受赏官皆再拜,三舞蹈,山呼。
fǔ fú xìng fù sì bài
俯伏,兴,复四拜。
lǐ bì huáng dì hái gōng
礼毕,皇帝还宫。
gè guān chū zhì wǔ mén wài yǐ gào mìng lǐ wù zhì yú lóng tíng yòng yí zhàng gǔ yuè gè sòng hái běn dì
各官出,至午门外,以诰命礼物置于龙亭,用仪仗鼓乐各送还本第。
míng rì jìn biǎo chēng xiè rú cháng yí
明日进表称谢,如常仪。
dà yuè
大阅
xuān dé sì nián shí yuè dì jiāng yuè wǔ jiāo wài mìng dū du fǔ zhěng bīng wén wǔ gè táng shàng guān yī yuán shǔ guān yī yuán hù cóng
宣德四年十月,帝将阅武郊外,命都督府整兵,文武各堂上官一员、属官一员扈从。
zhèng tǒng jiān huò yuè yú jìn jiāo yú xī yuàn bù zhuó lìng
正统间,或阅于近郊,于西苑,不著令。
lóng qìng èr nián dà xué shì zhāng jū zhèng yán zǔ zōng shí yǒu dà yuè lǐ qǐ qīn lín jiào yuè
隆庆二年,大学士张居正言:“祖宗时有大阅礼,乞亲临校阅。
bīng bù yǐn xuān zōng yīng zōng gù shì qǐng xíng zhī
”兵部引宣宗、英宗故事,请行之。
mìng yú míng nián bā yuè jǔ xíng
命于明年八月举行。
jí qī lǐ bù dìng yí
及期,礼部定仪。
qián qī yī rì huáng dì cháng fú gào yú nèi diàn xíng sì bài lǐ rú chū jiāo yí
前期一日,皇帝常服告于内殿,行四拜礼,如出郊仪。
sī shè jiān shè yù wò yú jiāng tái shàng zǒng xié róng zhèng dà chén xún shì kē dào dū shuài jiàng lǐng jūn bīng yù sù jiào chǎng
司设监设御幄于将台上,总协戎政大臣、巡视科道督率将领军兵预肃教场。
zhì rì zǎo qiǎn guān yú jiào chǎng jì qí dào zhī shén
至日早,遣官于教场祭旗纛之神。
sān dà yíng guān jūn jù jiǎ zhàng jiàng guān sì yuán tǒng mǎ bīng èr qiān hù jià
三大营官军具甲仗,将官四员统马兵二千扈驾。
wén chén gè táng shàng guān
文臣各堂上官,
kē dào zhǎng yìn guān lǐ bīng èr kē lǐ bù yí zhì sī bīng bù sì sī guān jiū yí jiān shè yù shǐ hóng lú sì gòng shì guān
科道掌印官、礼兵二科、礼部仪制司、兵部四司官、纠仪监射御史、鸿胪寺供事官,
wǔ chén dū du yǐ shàng jǐn yī wèi táng shàng jí nán zhèn fǔ sī zhǎng yìn qiān shū guān
武臣都督以上、锦衣卫堂上及南镇抚司掌印佥书官,
jù dà hóng biàn fú
俱大红便服,
guān lǐng hù cóng
关领扈从,
yá pái xuán dài
牙牌悬带,
xiān yì jiào chǎng
先诣教场。
shì rì miǎn cháo
是日免朝。
jǐn yī wèi bèi lǔ bù
锦衣卫备卤簿。
huáng dì cháng fú chéng niǎn yóu cháng ān zuǒ mén chū guān jūn dǎo cóng zhēng gǔ zhèn zuò
皇帝常服乘辇由长安左门出,官军导从,钲鼓振作。
chū ān dìng mén zhì yuè wǔ mén wài
出安定门,至阅武门外。
zǒng xié róng zhèng guān lǜ dà xiǎo jiàng zuǒ róng fú guì yíng rù jiāng tái xià běi xiàng xù lì
总协戎政官率大小将佐戎服跪迎,入将台下,北向序立。
jià jìn yuè wǔ mén nèi zhōng jūn jǔ hào pào sān gè yíng zhēng gǔ zhèn zuò hù cóng guān xù lì yú xíng gōng mén wài
驾进阅武门,内中军举号炮三,各营钲鼓振作,扈从官序立于行宫门外。
jià zhì mén jiàng niǎn
驾至门,降辇。
bīng bù guān dǎo rù xíng gōng míng jīn zhǐ gǔ hou shēng zuò
兵部官导入行宫,鸣金止鼓,候升座。
hù cóng guān xíng yī bài lǐ chuán cì jiǔ fàn
扈从官行一拜礼,传赐酒饭。
gè guān xiè ēn chū jiāng tái xià dōng xī xù lì
各官谢恩出,将台下东西序立。
bīng bù guān zòu qǐng dà yuè
兵部官奏请大阅。
bīng bù hóng lú sì guān dǎo jià dēng tái jǔ pào sān
兵部、鸿胪寺官导驾登台,举炮三。
jīng yíng jiāng shì kòu tóu bì dōng xī shì lì
京营将士叩头毕,东西侍立。
zǒng xié róng zhèng guān liè yú hù cóng guān zhī běi zhū jiāng liè cóng guān zhī nán
总协戎政官列于扈从官之北,诸将列从官之南。
bīng bù shàng shū zòu qǐng lìng gè yíng zhěng shuò rén mǎ
兵部尚书奏请,令各营整搠人马。
tái shàng chuī hào dí huī huáng qí zǒng xié róng zhèng jí jiàng zuǒ děng guān gè guī suǒ bù
台上吹号笛,麾黄旗,总协戎政及将佐等官各归所部。
bīng bù shàng shū qǐng yuè zhèn jǔ pào sān
兵部尚书请阅阵,举炮三。
mǎ bù guān jūn yǎn zhèn rú cháng fǎ
马步官军演阵,如常法。
yǎn bì fù chuī hào dí huī huáng qí jiàng shì jù huí yíng
演毕,复吹号笛,麾黄旗,将士俱回营。
shǎo qǐng bīng bù shàng shū qǐng yuè shè
少顷,兵部尚书请阅射。
zǒng xié róng zhèng guān yǐ xià jí tīng shè gōng hóu fù mǎ bó jǐn yī wèi děng guān jù yú tái xià jiào shè
总协戎政官以下及听射公、侯、驸马、伯、锦衣卫等官,俱于台下较射。
mǎ sān shǐ bù liù shǐ zhōng de zhě míng gǔ yǐ bào yù shǐ bīng bù guān jiān shì jì lù
马三矢,步六矢,中的者鸣鼓以报,御史、兵部官监视纪录。
bǎ zǒng yǐ xià jí jiā dīng jūn shì shè yǐ fǔ bù dà chén bìng yù shǐ bīng bù guān yú dōng xī tīng jiào yuè
把总以下及家丁、军士射,以府部大臣并御史、兵部官于东西厅较阅。
qiāng dāo huǒ qì děng yì tīng zǒng xié róng zhèng guān liàng qǔ yī duì yú yù qián chéng yàn
枪刀火器等艺,听总协戎政官量取一队,于御前呈验。
bīng bù shàng shū zòu dà yuè bì tái xià jǔ hào qí
兵部尚书奏大阅毕,台下举号旗。
zǒng xié róng zhèng guān jí zhū jiàng lǐng jù yì tái xià běi xiàng xù lì
总协戎政官及诸将领俱诣台下,北向序立。
hóng lú sì guān zòu chuán zhì zàn guì
鸿胪寺官奏传制,赞跪。
xuān zhì qì zàn kòu tóu
宣制讫,赞叩头。
gè guān xiān tuì chū mén wài zàn hù cóng guān xíng kòu tóu lǐ
各官先退,出门外,赞扈从官行叩头礼。
lǐ bì jià huí xíng gōng shǎo qì hù cóng děng guān qū zhì mén nèi lì
礼毕,驾回行宫,少憩,扈从等官趋至门内立。
huáng dì shēng niǎn
皇帝升辇。
zhōng jūn jǔ pào sān gè yíng jiē gǔ chuī lǔ bù jí mǎ bīng dǎo cóng rú lái yí zhēng gǔ yǔ dà lè xiāng yìng zhèn zuò
中军举炮三,各营皆鼓吹,卤簿及马兵导从如来仪,钲鼓与大乐相应振作。
zǒng xié róng zhèng yǐ xià hòu jià zhì kòu tóu tuì
总协戎政以下候驾至,叩头退。
mǎ bīng zhì cháng ān zuǒ mén wài zhǐ
马兵至长安左门外止。
lǔ bù dà lè zhì wǔ mén wài zhǐ
卤簿、大乐至午门外止。
jià hái réng yì nèi diàn cān yè rú qián yí
驾还,仍诣内殿参谒,如前仪。
bǎi guān bù hù cóng zhě gè jí fú yú chéng tiān mén wài qiáo nán xù lì gōng sòng jià hái yíng rú zhī
百官不扈从者,各吉服于承天门外桥南序立恭送,驾还,迎如之。
cì rì zǒng xié róng zhèng guān yǐ xià biǎo xiè bǎi guān shì bān xíng chēng hè lǐ rú cháng yí
次日,总协戎政官以下表谢,百官侍班行称贺礼,如常仪。
bīng bù yǐ jiàng shì yōu liè jí zhōng jiàn duō guǎ jiào liàn děng dì zòu wén
兵部以将士优劣及中箭多寡、教练等第奏闻。
yuè èr rì huáng dì yù huáng jí mén cì chì miǎn lì jiàng shì
越二日,皇帝御皇极门,赐敕勉励将士。
zǒng xié róng zhèng guān pěng zhì cǎi yú jiàng shì yíng dǎo zhì jiào chǎng kāi dú xíng lǐ rú yí
总协戎政官捧至彩舆,将士迎导至教场,开读行礼如仪。
shì rì jí xíng shǎng lài bìng jiè fá yǒu chà
是日,即行赏赉并戒罚有差。
cì rì zǒng xié róng zhèng guān lǜ jiāng zuǒ fù xiè ēn
次日,总协戎政官率将佐复谢恩。
zhào rú yì xíng
诏如议行。
jià hái lè zòu wǔ chéng zhī qū
驾还,乐奏《武成之曲》。
wàn lì jiǔ nián dà yuè rú lóng qìng gù shì
万历九年大阅,如隆庆故事。
dà shè
大射
dà shè zhī lǐ hòu shì mò jiǎng wéi sòng shǐ liè yú jiā lǐ
大射之礼,后世莫讲,惟《宋史》列于嘉礼。
zhì míng jí lǐ zé fù jūn lǐ zhōng huì diǎn yì rán
至《明集礼》则附军礼中,《会典》亦然。
qí zhì hóng wǔ sān nián dìng
其制洪武三年定。
fán jiāo miào jì sì xiān qī xíng dà shè lǐ gōng bù zhì shè hòu děng qì
凡郊庙祭祀,先期行大射礼,工部制射侯等器。
qí shè hú yǒu qī
其射鹄有七。
hǔ gǔ wǔ cǎi tiān zǐ yòng zhī
虎鹄五采,天子用之。
xióng gǔ wǔ cǎi huáng tài zǐ yòng zhī
熊鹄五采,皇太子用之。
bào gǔ wǔ cǎi qīn wáng yòng zhī
豹鹄五采,亲王用之。
bào gǔ sì cǎi wén wǔ yī pǐn èr pǐn zhě yòng zhī
豹鹄四采,文武一品、二品者用之。
sǎn gǔ sān cǎi sān pǐn zhì wǔ pǐn yòng zhī
糁鹄三采,三品至五品用之。
hú gǔ èr cǎi liù pǐn zhì jiǔ pǐn yòng zhī
狐鹄二采,六品至九品用之。
bù gǔ wú cǎi wén wǔ guān zǐ dì jí shì mín jùn xiù yòng zhī
布鹄无采,文武官子弟及士民俊秀用之。
fán shè shí zhì fá yú gǔ yòu
凡射时,置乏于鹄右。
fá yòu míng róng jiàn zhōu lǐ dà sī mǎ fú bù shì zhí zhí qí jí dài huò zhě yǐ bì shēn
乏又名容,见《周礼·大司马》服不氏,职执旗及待获者以蔽身。
shè bī jí wéi dāng shè shí zhì yú qián yǐ qí shǐ
设楅及韦,当射时置于前,以齐矢。
shè shè zhòng wǔ
设射中五。
pí shù zhōng tiān zǐ dà shè yòng zhī
皮树中,天子大射用之。
lǘ zhōng tiān zǐ yàn shè yòng zhī
闾中,天子宴射用之。
hǔ zhōng huáng tài zǐ qīn wáng shè yòng zhī
虎中,皇太子亲王射用之。
sì zhōng yī pǐn zhì wǔ pǐn wén wǔ guān yòng zhī
兕中,一品至五品文武官用之。
lù zhōng liù pǐn zhì jiǔ pǐn jí wén wǔ guān zǐ dì shì mín jùn xiù tōng yòng zhī
鹿中,六品至九品及文武官子弟士民俊秀通用之。
qí zhí shì shè sī zhèng guān èr zhǎng yàn shè zhě pǐn jí zūn bēi rén lì qiáng ruò ér dìng ǒu qí zhōng fǒu zé shū yú suàn bīng bù guān zhí zhī
其职事,设司正官二,掌验射者品级尊卑人力强弱而定耦,其中否则书于算,兵部官职之。
sī shè èr zhǎng xiān yǐ qiáng gōng shè gǔ yòu shè yǐ gǔ zhòng qì wǔ zhí guān chōng zhī
司射二,掌先以强弓射鹄诱射,以鼓众气,武职官充之。
sī shè qì guān èr zhǎng biàn gōng lì qiáng ruò fēn wéi sān děng yàn rén lì qiáng ruò yǐ shòu gōng bù guān zhí zhī
司射器官二,掌辨弓力强弱,分为三等,验人力强弱以授,工部官职之。
jǔ jué zhě zhǎng yǐ mǎ dòng shòu zhōng zhě yǐn guāng lù sì guān zhí zhī
举爵者,掌以马湩授中者饮,光禄寺官职之。
qǐng shè zhě zhǎng dìng ǒu shè
请射者,掌定耦射。
shè bì zài qǐng mǒu ǒu shè shì yí sī zhí zhī
射毕,再请某耦射,侍仪司职之。
dài huò zhě zhǎng shǐ nà yú sī shè qì zhě yǐ lì pú gōng qí yì
待获者、掌矢纳于司射器者,以隶仆供其役。
zhí qí zhě liù rén zhǎng yú róng hòu zhí wǔ sè qí
执旗者六人,掌于容后执五色旗。
rú shè zhě zhōng de jǔ hóng qí yīng zhī
如射者中的,举红旗应之。
zhōng cǎi jǔ cǎi qí yīng zhī
中采,举采旗应之。
piān xī jǔ bái qí
偏西,举白旗。
piān dōng jǔ qīng qí
偏东,举青旗。
guò yú hú jǔ huáng qí
过于鹄举黄旗。
bù jí gǔ jǔ hēi qí
不及鹄,举黑旗。
jūn shì èr rén zhǎng zhī
军士二人掌之。
yǐn lǐ èr zhǎng yǐn wén wǔ guān jìn tuì shì yí sī shè rén zhí zhī
引礼二,掌引文武官进退,侍仪司舍人职之。
tài zǔ yòu yǐ xiān wáng shè lǐ jiǔ fèi hú shǐ zhī shì zhuān xí yú wǔ fū ér wén shì duō wèi jiě nǎi zhào guó xué jí jùn xiàn shēng yuán jiē lìng xí shè bān yí shì yú tiān xià
太祖又以先王射礼久废,弧矢之事专习于武夫,而文士多未解,乃诏国学及郡县生员皆令习射,颁仪式于天下。
shuò wàng zé yú gōng xiè huò xián dì xí zhī
朔日和望日便在官署或者空地上练习。
qí guān fǔ xué xiào shè yí lüè fǎng dà shè zhī shì ér shā qí lǐ
其官府学校射仪,略仿大射之式而杀其礼。
shè wèi chū sān shí bù zì hòu lèi jiā zhì jiǔ shí bù
射位初三十步,自后累加至九十步。
shè sì shǐ yǐ èr rén wéi ǒu
射四矢,以二人为耦。
yǒng lè shí yǒu jī qiú shè liǔ zhī zhì
永乐时有击球射柳之制。
shí yī nián wǔ yuè wǔ rì xìng dōng yuàn jī qiú shè liǔ tīng wén wǔ qún chén sì yí cháo shǐ jí zài jīng qí lǎo jù guān
十一年五月五日幸东苑,击球射柳,听文武群臣四夷朝使及在京耆老聚观。
fēn jī qiú guān wèi liǎng péng zì huáng tài sūn ér xià zhū wáng dà chén yǐ cì jī shè cì zhōng zhě bì bù yǒu chà
分击球官为两朋,自皇太孙而下诸王大臣以次击射,赐中者币布有差。
jiù rì fá gǔ
救日伐鼓
hóng wǔ liù nián èr yuè dìng jiù rì shí lǐ
洪武六年二月,定救日食礼。
qí rì huáng dì cháng fú bù yù zhèng diàn
其日,皇帝常服,不御正殿。
zhōng shū shěng shè xiāng àn bǎi guān cháo fú xíng lǐ
中书省设香案,百官朝服行礼。
gǔ rén fá gǔ fù yuán nǎi zhǐ
鼓人伐鼓,复圆乃止。
yuè shí dà dū dū fǔ shè xiāng àn bǎi guān cháng fú xíng lǐ bù fá gǔ yǔ xuě yún yì zé miǎn
月食,大都督府设香案,百官常服行礼,不伐鼓,雨雪云翳则免。
èr shí liù nián sān yuè gēng dìng lǐ bù shè xiāng àn yú lù tái xiàng rì shè jīn gǔ yú yí mén nèi shè lè yú lù tái xià gè guān bài wèi yú lù tái shàng
二十六年三月更定,礼部设香案于露台,向日,设金鼓于仪门内,设乐于露台下,各官拜位于露台上。
zhì qī bǎi guān cháo fú rù bān lè zuò sì bài xìng lè zhǐ guì
至期,百官朝服入班,乐作,四拜兴,乐止,跪。
zhí shì zhě pěng gǔ bān shǒu jī gǔ sān shēng zhòng gǔ qí míng hou fù yuán fù xíng sì bài lǐ
执事者捧鼓,班首击鼓三声,众鼓齐鸣,候复圆,复行四拜礼。
yuè shí zé bǎi guān biàn fú yú dū dū fǔ jiù hù rú yí
月食,则百官便服于都督府救护如仪。
zài wài zhū sī rì shí zé yú bù zhèng shǐ sī fǔ zhōu xiàn yuè shí zé yú dū zhǐ huī shǐ sī wèi suǒ rú yí
在外诸司,日食则于布政使司、府州县,月食则于都指挥使司、卫所,如仪。
lóng qìng liù nián dà sàng
隆庆六年,大丧。
fāng chéng fú yù rì shí
方成服,遇日食。
bǎi guān xiān kū lín hòu fù lǐ bù qīng sù yī hēi jiǎo dài xiàng rì sì bài bù yòng gǔ yuè
百官先哭临,后赴礼部,青素衣、黑角带,向日四拜,不用鼓乐。