lǎo mén shēng sān shì bào ēn
老门生三世报恩
mǎi zhǐ niú r xué zhòng tián jié jiān máo wū xiàng lín quán
买只牛儿学种田，结间茅屋向林泉。
yě zhī lǎo qù wú duō rì qiě xiàng shān zhōng guò jǐ nián
也知老去无多日，且向山中过几年。
wèi lì wèi guān zhōng huàn kè néng shī néng jiǔ zǒng shén xiān
为利为官终幻客，能诗能酒总神仙。
shì wèn wàn wù jù zēng jià lǎo qù wén zhāng bù zhí qián
世问万物俱增价，老去文章不值钱。
zhè bā jù shī nǎi shì dá zhě zhī yán wèi jù shuō lǎo qù wén zhāng bù zhí qián zhè yī jù hái yǒu gè píng lùn
这八句诗，乃是达者之言，未句说：“老去文章不值钱”，这一句，还有个评论。
dà dǐ gōng míng chí sù mò táo hu mìng yě yǒu zǎo chéng yě yǒu wǎn dá
大抵功名迟速，莫逃乎命，也有早成，也有晚达。
zǎo chéng zhě wèi bì yǒu chéng wǎn chéng zhě wèi bì bù dá
早成者未必有成，晚成者未必不达。
bù kě yǐ nián shào ér zì shì bù kě yǐ nián lǎo ér zì qì
不可以年少而自恃，不可以年老而自弃。
zhè lǎo shào èr zì yě zài nián shù shàng lùn bù dé de
这老少二字，也在年数上，论不得的。
jiǎ rú gān luō shí èr suì wèi chéng xiàng shí èr suì shàng jiù sǐ le zhè shí èr suì zhī nián jiù shì tā fā bái chǐ luò bèi qǔ yāo wān de shí hòu le
假如甘罗十二岁为丞相，十二岁上就死了，这十二岁之年，就是他发白齿落、背曲腰弯的时候了。
hòu tou rì zi yǐ duǎn jiào bù dé shào nián
后头日子已短，叫不得少年。
yòu rú jiāng tài gōng bā shí suì hái zài wèi shuǐ diào yú yù le zhōu wén wáng yǐ hòu chē zài zhī bài wèi shī shàng fǔ
又如姜太公八十岁还在渭水钓鱼，遇了周文王以后车载之，拜为师尚父。
wén gōng bēng wǔ shàng lì tā yòu bǐng suǒ wèi jūn shī zuǒ wǔ gōng dài shāng dìng le zhōu jiā bā bǎi nián jī yè fēng yú qí guó
文工崩，武上立，他又秉锁为军师，佐武工代商，定了周家八百年基业，封于齐国。
yòu jiào qí zi dīng gōng zhì qí zì jǐ liú xiāng zhōu cháo zhí huó dào yī bǎi èr shí suì fāng sǐ
又教其子丁公治齐，自己留相周朝，直活到一百二十岁方死。
nǐ shuō bā shí suì yí gè lǎo yú wēng shéi zhī tóng hòu hái yǒu xǔ duō shì yè rì shí zhèng cháng li
你说八十岁一个老渔翁，谁知同后还有许多事业，日十正长哩！
zhè děng kàn jiāng qǐ lái nà bā shí suì shàng hái shì tā chū shù fà gāng dǐng guān zuò xīn láng yīng tóng zǐ shì de shí hòu jiào bù dé lǎo nián
这等看将起来，那八十岁上还是他初束发，刚顶冠，做新郎，应童子试的时候，叫不得老年。
zuò rén zhǐ zhī yǎn qián guì jiàn nǎ zhī qù hòu de rì cháng rì duǎn
做人只知眼前贵贱，那知去后的日长日短？
jiàn gè shào nián fù guì de fèng cheng bù xiá duō le jǐ nián nián jì lù qiāng xià yù jiù dài màn tā zhè shì duǎn jiàn bó shí zhī bèi
见个少年富贵的奉承不暇，多了几年年纪，陆跄下遇，就怠慢他，这是短见薄识之辈。
pì rú nóng jiā yě yǒu zǎo gǔ yě yǒu wǎn dào zhèng bù zhī shān yī zhǒng shōu chéng de hǎo
譬如农家，也有早谷，也有晚稻，正不知邓一种收成得好？
bú jiàn gǔ rén yún
不见古人云：
dōng yuán táo jì huā zǎo fā huán xiān wèi
东园桃季花，早发还先萎。
chí chí jiàn pàn sōng yù yù hán wǎn cuì
迟迟涧畔松，郁郁含晚翠。
xián huà xiū tí
闲话休提。
què shuō guó cháo zhèng tǒng nián jiān guǎng xī guì lín fǔ xīng ān xiàn yǒu yī xiù cái fù xìng xiān yú míng tóng zì dà tōng
却说国朝正统年间，广卤桂林府兴安县有一秀才，复姓鲜于，名同，字大通。
bā suì shí céng jǔ shén tóng shí yī suì yóu kù chāo zēng bǔ guó
八岁时曾举神童，十一岁游库，超增补国。
lún tā de cái xué biàn shì dǒng zhòng shū sī mǎ xiàng rú yě bù zháo zài yǎn lǐ zhēn gè shì xiōng yì wàn juàn bǐ sǎo qiān jūn
伦他的才学，便是董仲舒、司马相如也不着在眼里，真个是胸艺万卷，笔扫千军。
lùn tā de zhì qì biàn xiàng féng jīng hé xiá lián zhòng sān yuán yě zhǐ suàn tā shǐ dài lǐ dōng xī zhēn gè shì zú niè fēng yún qì chōng niú dǒu
论他的志气，便像冯京、荷辖连中三元，也只算他使袋里东西，真个是足蹑风云，气冲牛斗。
hé qī cái gāo ér shù jī zhì dà ér mìng bó
何期才高而数奇，志大而命薄。
nián nián kē xué suì suì guān chǎng bù néng de zhū yī diǎn é huáng bǎng biāo míng
年年科学，岁岁观场，不能得朱衣点额，黄榜标名。
dào sān shí suì shàng xún zī gāi chū gòng le
到三十岁上，循资该出贡了。
tā shì gè yǒu cái yǒu zhì de rén gòng tú de qián chéng shì bù xiè jiù de
他是个有才有志的人，贡途的前程是不屑就的。
sī liang qióng xiù cái jiā quán kuī xué zhōng nián guī zhè jǐ liǎng kāng yín zuò gè dú shū běn qián
思量穷秀才家，全亏学中年规这几两康银，做个读书本钱。
ruò chū le xué mén shǎo le zhè xiàng lái lù yòu qù zuò jiān fǎn fèi pán chán
若出了学门，少了这项来路，又去坐监，反费盘缠。
kuàng qiě běn shěng bǐ jiān lǐ yòu hǎo zhōng suàn jì xià tōng
况且本省比监里又好中，算计下通。
ǒu rán zài péng yǒu qián lù le cǐ yì nà xià shǒu gāi gòng de xiù cái jiù lái dǎ huà yào tā ràng gòng qíng yuàn jiāng jǐ shí jīn chóu xiè
偶然在朋友前露了此意，那下首该贡的秀才，就来打话要他让贡，情愿将几十金酬谢。
xiān yú tóng yòu dé le zhè gè lì xī zì yǐ wéi dé jì
鲜于同又得了这个利息，自以为得计。
dì yī biàn shì gè qíng dì èr biàn shì gè lì rén rén yào gòng gè gè zhēng xiān
第一遍是个情，第二遍是个例，人人要贡，个个争先。
xiān yú tóng zì sān shí suì shàng ràng gòng qǐ yī lián ràng le bā biàn dào sì shí liù suì wū zì chén mái yú bàn shuǐ zhī zhōng chí zhú yú qīng bǔ zhī duì
鲜于同自三十岁上让贡起，一连让了八遍，到四十六岁兀自沉埋于伴水之中，驰逐于青补之队。
yě yǒu rén xiào tā de yě yǒu rén lián tā de yòu yǒu rén quàn tā de
也有人笑他的，也有人怜他的，又有人劝他的。
nà xiào tā de tā yě bù cǎi lián tā de tā yě bù shòu zhǐ yǒu nà quàn tā de tā jiù bó rán fā nù qǐ lái dào nǐ quàn wǒ jiù gòng zhǐ wú guò dào ǎn nián zhǎng bù néng gè kē dì le
那笑他的他也不睬，怜他的他也不受，只有那劝他的，他就勃然发怒起来道：“你劝我就贡，止无过道俺年长，不能个科第了。
què bù zhī lóng tóu shǔ yú lǎo chéng liáng hào bā shí èr suì zhōng le zhuàng yuán yě tì tiān xià yǒu gǔ qì kěn dú shū de nán zǐ zhēng qì
却不知龙头属于老成，梁皓八十二岁中了状元，也替天下有骨气肯读书的男子争气。
ǎn ruò qíng yuàn xiǎo jiù shí sān shí suì shàng jiù le kěn yòng lì zuàn cì shào bù dé zuò gè fǔ zuǒ xiàn zhèng mèi zhe xīn tián zuò qù jǐn kě róng shēn féi jiā
俺若情愿小就时，三十岁上就了，肯用力钻刺、少不得做个府佐县正，昧着心田做去，尽可荣身肥家。
zhǐ shì rú jīn shì gè kē mù de shì jiè jiǎ rú kǒng fū zǐ bù dé kē dì shuí shuō tā xiōng zhōng cái xué
只是如今是个科目的世界，假如孔夫子不得科第，谁说他胸中才学？
ruò shì sān jiā cūn yí gè xiǎo hái zi cū cū lǐ jì de jǐ piān làn jiù shí wén yù le gè máng shì guān luàn gù luàn diǎn shuì mèng lǐ tōu de gè jìn shì dào shǒu
若是三家村一个小孩子，粗粗里记得几篇烂旧时文，遇了个盲试官，乱固乱点，睡梦里偷得个进士到手。
yì bān yǒu rén bài mén shēng chēng lǎo shī tán tiān shuō dì shuí gǎn chū gè tí mù jiāng dài shā mào de zài kǎo tā yī kǎo me
一般有人拜门生，称老师，谭天说地，谁敢出个题目将带纱帽的再考他一考么？
bù zhǐ yú cǐ zuò guān lǐ tou hái yǒu duō shǎo bù hu chù jìn tǔ guān jiù shì gè tóng dǎ tiě zhù de chè màn zuò qù tóu rén gǎn shuō tā xià zì
不止于此，做官里头还有多少不乎处，进土官就是个铜打铁铸的，撤漫做去，投人敢说他下字。
kē gòng guān jīng jīng yè yè pěng le luǎn zǐ guò qiáo shàng sī hái yào xún chèn tā
科贡官，兢兢业业，捧了卵子过桥，上司还要寻趁他。
bǐ jí àn yuàn fù mìng
比及按院复命，
cān lùn de dàn shì jìn shì guān
参论的但是进士官，
píng nǐ xù ài jí tān jí kù
凭你叙碍极贪极酷，
gōng dào kàn lái
公道看来，
ná wèn yě hái tòu tóu
拿问也还透头，
shuō dào jié wèi
说到结未，
shēng pà duàn jué le tān kù zhǒng zi
生怕断绝了贪酷种子，
dào cǐ yī chén zhě
道：‘此一臣者，
guān zhēn suī zhēn
官箴虽砧，
dàn huò niàn chū rèn
但或念初任，
huò niàn nián qīng
或念年青，
shàng kě wàng qí zì xīn
尚可望其自新，
cè qí mò lù
策其末路，
gū zhào fú zào huò bù jí lì jiàng diào
姑照浮躁或不及例降调。
bù gōu jǐ nián gōng fū yī jiù zuò qǐ
不勾几年工夫，依旧做起。
tǎng dǒu de xiē yín zi yāng yào dào wǎn huí bù guò duì diào gè dì fāng quán rán méi shì
倘抖得些银子央要道挽回，不过对调个地方，全然没事。
kē gòng de guān yī fēn bú shì jiù dàng zuò shí fēn
科贡的官一分不是，就当做十分。
huì qì yù zhe bié rén yǒu shì yǒu lì méi chù xià shǒu suí nǐ qīng lián xián zǎi shào bù dé jiè zhòng tā tì jìn shì dǐng gāng
晦气遇着别人有势有力，没处下手，随你清廉贤宰，少不得借重他替进士顶缸。
yǒu zhè xǔ duō xià píng chù suǒ yǐ xià zhōng jìn shì zài zuò bù dé guān
有这许多下平处，所以下中进士，再做不得官。
ǎn nìng kě lǎo rú zhōng shēn sǐ qù dào yán wáng miàn qián gāo shēng jiào qū hái bó shí lái shì chū tóu
俺宁可老儒终身，死去到阎王面前高声叫屈，还博十来世出头。
qǐ kě qū shēn xiǎo jiù zhōng rì shòu rén ào nǎo chī shùn qì wán dù rì
岂可屈身小就，终日受人懊恼，吃顺气丸度日！
suì yín shī yī shǒu shī yuē
”遂吟诗一首，诗曰：
cóng lái zī gé kùn cháo shēn zhǐ zhòng kē míng bù zhòng rén
从来资格困朝绅，只重科名不重人。
chu shì fèng gē chéng kǒng dài yè gōng lóng hǎo qǐ qiú zhēn
楚士凤歌诚恐殆，叶公龙好岂求真。
ruò hái huáng kuà zhōng wú fēn nìng kě qīng chèn lǎo cǐ shēn
若还黄挎终无分，宁可青衬老此身。
tiě yàn mó chuān háo jié shì chūn qiū wǎn yù shuō píng jīn
铁砚磨穿豪杰事，春秋晚遇说平津。
hàn shí yǒu gè píng jīn hóu fù xìng gōng sūn míng hóng wǔ shí suì dú chūn qiū liù shí suì duì cè dì yī zuò dào chéng xiàng fēng hóu
汉时有个平津侯，复姓公孙名弘，五十岁读《春秋》，六十岁对策第一，做到丞相封侯。
xiān yú tóng hòu lái liù shí yī suì dēng dì rén yǐ wéi shī chang cǐ shì hòu huà
鲜于同后来六十一岁登第，人以为诗敞，此是后话。
què shuō xiān yú tóng zì yín le zhè bā jù shī qí zhì yù ruì
却说鲜于同自吟了这八句诗，其志愈锐。
zěn nài shí yùn bù lì kàn kàn wǔ shí qí tóu sū xìng hái shì jiù sū qín bù néng xiōng gǎi huàn tóu miàn
怎奈时运不利，看看五十齐头，“苏幸还是旧苏秦”，不能匈改换头面。
zài guò ér nián lián xiǎo kǎo dōu bù lì le
再过儿年，连小考都不利了。
měi dào kē xué nián fēn dì yī gè lán chǎng gào kǎo de jiù shì tā tǎo le duō shǎo rén de yàn jiàn
每到科学年分，第一个拦场告考的就是他，讨了多少人的厌贱。
dào tiān shùn liù nián xiān yú tóng wǔ shí qī suì bìn fà dōu cāng rán le wū zì jǐ zài hòu shēng jiā duì lǐ tán wén jiǎng yì wěi wěi bù juàn
到天顺六年，鲜于同五十七岁，鬓发都苍然了，兀自挤在后生家队里，谈文讲艺，娓娓不倦。
nèi xiē hòu shēng jiàn le tā huò yǐ wéi guài wù wàng ér bì zhī
那些后生见了他，或以为怪物，望而避之；
huò yǐ wéi xiào jù jiù ér xì zhī
或以为笑具，就而戏之。
zhè dōu bù zài huà xià
这都不在话下。
què shuō xīng ān xiàn zhī xiàn xìng cì míng yù shí biǎo zì shùn zhī
却说兴安县知县，姓刺名遇时，表字顺之。
zhè jiāng tāi zhōu fǔ xiān jū xiàn rén shì
浙江台州府仙居县人氏。
shào nián kē jiǎ shēng jià shén gāo
少年科甲，声价甚高。
xǐ de shì tán wén jiǎng yì shāng gǔ lùn jīn
喜的是谈文讲艺，商古论今。
zhǐ shì yǒu jiàn máo bìng ài shǎo jiàn lǎo xià kěn yī shì tóng rén
只是有件毛病，爱少贱老，下肯一视同仁。
jiàn le hòu shēng yīng jùn jiā yì jiǎng jiè
见了后生英俊，加意奖借；
ruò shì nián zhǎng lǎo chéng de shì wéi xiǔ wù kǒu hū xiān bèi shén yǒu xì wǔ zhī dài
若是年长老成的，视为朽物，口呼“先辈”，甚有戏侮之怠。
qí nián xiāng shì jiè qī zōng shī xíng wén mìng xiàn lǐ lù kē
其年乡试届期，宗师行文，命县里录科。
lì zhī xiàn jiāng hé xiàn shēng yuán kǎo shì
例知县将合县生员考试，
mí fēng yuè juàn
弥封阅卷，
zì shì fú lì
自恃服力，
cóng gōng pǐn dì
从公品第，
hēi àn lǐ bá le yí gè dì yī
黑暗里拔了一个第一，
xīn zhōng shí fēn dé yì
心中十分得意，
xiàng zhòng xiù cái miàn qián kuā jiǎng dào běn xiàn bá de gè shǒu juàn
向众秀才面前夸奖道：“本县拔得个首卷，
qí zhàng dà yǒu wú yuè zhōng qì mài
其丈大有吴越中气脉，
bì rán lián jié
必然连捷，
tōng xiàn xiù cái
通县秀才，
jiē mò néng jí
皆莫能及。
zhòng rén gǒng shǒu tīng mìng què shì hàn huáng zhù tán bài jiàng zhèng bù zhī bài nà yí gè yǒu míng de háo jié
”众人拱手听命，却似汉皇筑坛拜将，正不知拜那一个有名的豪杰。
bǐ jí chāi hào chàng míng zhī jiàn yī rén yīng shēng ér chū cóng rén cóng zhōng jǐ jiāng shàng lái nǐ dào zhè rén rú hé
比及拆号唱名，只见一人应声而出，从人丛中挤将上来，你道这人如何？
ǎi yòu ǎi pí yòu pàng xū bìn hēi bái gè yī bàn pò rú zhōng qiàn shí yàng lán shān bǔ kǒng chóng chóng zhàn
矮又矮，脾又胖，须鬓黑白各一半，破儒中，欠时样，蓝衫补孔重重绽。
nǐ yě qiáo wǒ yě kàn zhe hái guàn dài xiàng hú pàn
你也瞧，我也看，着还冠带像胡判。
bù zài kuā xià zài zàn xiān bèi jīn zhāo shuō zuǐ guàn
不在夸，下在赞，“先辈”今朝说嘴惯。
xiū xiàn tā mò zì tàn shào bù dé dà jiā zuò lǎo hàn
休羡他，莫自叹，少不得大家做老汉。
bù xū yíng bù xū yú xù chǐ lún liú zuò lǐng àn
不须营，不须于，序齿轮流做领案。
nà àn shǒu bú shì bié rén zhèng shì nà wǔ shí liù suì de guài wù xiào jù míng jiào xiān yú tóng
那案首不是别人，正是那五十六岁的怪物、笑具，名叫鲜于同。
hé táng xiù cái hōng rán dà xiào
合堂秀才哄然大笑；
dōu dào xiān yú xiān bèi yòu qǐ yòng le
都道：“鲜于’先辈’，又起用了。
lián kuǎi gōng yě zì xiū de mǎn miàn tòng hóng dùn kǒu wú yán
连蒯公也自羞得满面通红，顿口无言。
yī shí jiān kàn cuò wén zì jīn rì zhòng rén zhǔ mù zhī de rú hé fān huǐ
一时间看错文字，今日众人属目之地，如何番悔！
rěn zhe yī dǔ zi qì hú luàn jiāng shì juàn chāi wán
忍着一肚子气，胡乱将试卷拆完。
xǐ de chú le dì yì míng cǐ xià yī ge gè dōu shì shào nián yīng jùn hái yǒu xiē hāi zhōng dài xǐ
喜得除了第一名，此下一个个都是少年英俊，还有些咳中带喜。
shì rì kuǎi gōng fā fàng zhū shēng shì bì huí yá mèn mèn bú yuè xià zài huà xià
是日蒯公发放诸生事毕，回衙闷闷不悦，下在话下。
què shuō xiān yú tóng shào nián shí běn shì gè míng shì yīn yān zhì le shù nián suī rán zhì bù céng huī què yě shì zé xìn qū yuán yín dú kǔ luò yáng jì qiān miàn duō cán
却说鲜于同少年时本是个名士，因淹滞了数年，虽然志不曾灰，却也是：泽衅屈原吟独苦，洛阳季千面多惭。
jīn rì chū qí bù yì kǎo gè àn shǒu yě zì jué yǒu xiē xìng tou
今日出其不意，考个案首，也自觉有些兴头。
dào xué dào kǎo shì wèi bì ài tā wén zì kuī le xiàn jiā àn shǒu jiù dā shàng yī míng kē jǔ xǐ zī zī qù fù shěng shì
到学道考试，未必爱他文字，亏了县家案首，就搭上一名科举，喜孜孜去赴省试。
zhòng péng yǒu dōu zài xià chù kàn jīng shū wēn hòu chǎng
众朋友都在下处看经书，温后场。
zhǐ yǒu xiān yú tóng píng xī bǎo xué zhōng rì zài jiē fāng shàng yóu wán
只有鲜于同平昔饱学，终日在街坊上游玩。
páng rén kàn jiàn dōu cāi dào zhè wèi lǎo xiàng gōng bù zhī shì sòng ér zi sūn ér jìn chǎng de
旁人看见，都猜道：“这位老相公，不知是送儿子孙儿进场的？
shì wài zhī rén hǎo bù yōu xián zì zài ruò xiǎo de tā shì kē jǔ de xiù cái shào bù dé yào xiào tā jǐ shēng
事外之人，好不悠闲自在1”若晓得他是科举的秀才，少不得要笑他几声。
rì jī yuè zh hū rán bā yuè chū qī rì jiē fāng shàng dà chuī dà léi yíng shì guān jìn gòng yuàn
日居月诸，忽然八月初七日：街坊上大吹大擂，迎试官进贡院。
xiān yú tóng guān kàn zhī jì jiàn xīng ān xiàn lán gōng zhǔ zhēng pìn zuò lǐ jì péng fáng kǎo guān
鲜于同观看之际，见兴安县阑公，主征聘做《礼记彭房考官。
xiān yú tóng zì xiǎng wǒ yǔ bì gōng tóng jīng tā kǎo guò wǒ àn shǒu bì rán ài wǒ de wén zì jīn fān yù hé shí yǒu bā jiǔ
鲜于同自想，我与闭公同经，他考过我案首，必然爱我的文字，今番遇合，十有八九。
shéi zhī kuǎi gōng xīn lǐ bù rán tā yòu shì yí gè jiàn shí dào wǒ qǔ gè shào nián mén shēng tā hòu lù yōu yuǎn guān yě duō zuò jǐ nián fáng shī yě kào de zhe tā
谁知蒯公心里不然，他又是一个见识道：“我取个少年门生，他后路悠远，官也多做几年，房师也靠得着他。
nèi xiē lǎo shī xiǔ rú qǔ zhī wú yì
那些老师宿儒，取之无益。
yòu dào wǒ kē kǎo shí xià hé hūn chǎng yǎn cuò qǔ le xiān yú xiān bèi zài zhòng rén qián lǎo dà méi qù
”又道：“我科考时下合昏厂眼，错取了鲜于‘先辈’，在众人前老大没趣。
jīn fān zài qǔ zhōng le tā què bù yòu shì yī chǎng xiào huà
今番再取中了他，却不又是一场笑话。
wǒ jīn yuè juàn dàn shì sān chǎng zuò de qí zhěng de duō yìng shì sù xué zhī shàng nián jì zhǎng le bú yào qǔ tā
我今阅卷，但是三场做得齐整的，多应是夙学之上，年纪长了，不要取他。
zhǐ jiǎn nèn nèn de kǒu qì luàn luàn de wén fǎ wāi wāi de sì liù qiè qiè de cè lùn kuì zhài de pàn yǔ nà dìng shì shào nián chū xué
只拣嫩嫩的口气，乱乱的文法，歪歪的四六，怯怯的策论，馈债的判语，那定是少年初学。
suī rán xué wèn wèi chōng yǎng tā yī liǎng kē nián hái bù zhǎng qiě tuō le xiān yú tóng zhè jiàn gàn jì
虽然学问未充，养他一两科，年还不长，且脱了鲜于同这件干纪。
suàn zhī yǐ dìng rú fǎ yuè juàn qǔ le jǐ gè bù zhěng xià qí lüè lüè yǒu xiē bǐ zī de dà quān dà diǎn chéng shàng zhǔ sī
”算汁已定，如法阅卷，取了几个不整下齐，略略有些笔资的，大圈大点，呈上主司。
zhǔ sī dōu pī le zhōng zì
主司都批了“中”字。
dào bā yuè niàn bā rì zhǔ sī tóng gè jīng fáng zài zhì gōng táng shàng chāi hào tián bǎng
到八月廿八日，主司同各经房在至公堂上拆号填榜。
lǐ jì zhēn fáng shǒu juàn shì guì lín fǔ xīng ān xiàn xué shēng fù xìng xiān yú míng tóng xí xīn jì yòu shì nà wǔ shí liù de guài wù xiào jù jiǎo xìng le
《礼记珍房首卷是桂林府兴安县学生，复姓鲜于，名同，习忻L记》，又是那五十六的怪物、笑具侥幸了。
cì gōng hǎo shēng jīng yì
刺公好生惊异。
zhǔ sī jiàn cì gōng yǒu bù lè zhī sè wèn qí yuán gù
主司见刺公有不乐之色，问其缘故。
cè gōng dào nà xiān yú tóng nián jì yǐ lǎo kǒng zhì zhī kuí liè wú yǐ yā fú hòu shēng qíng yuàn bǎ yī juàn huàn tā
恻公道：“那鲜于同年纪已老，恐置之魁列，无以压服后生，情愿把一卷换他。
zhǔ sī zhǐ táng shàng biǎn é dào cǐ táng jì míng wéi zhì gōng táng qǐ kě yǐ lǎo shào ér sī ài xī hu
”主司指堂上匾额，道：“此堂既名为‘至公堂，，岂可以老少而私爱惜乎？
zì gǔ lóng tóu shǔ yú lǎo chéng yě hǎo bǎ tiān xià dú shū rén de zhì qì gǔ wǔ yī fān
自古龙头属于老成，也好把天下读书人的志气鼓舞一番。
suì bù hán gēng huàn pàn dìng chǎng dì wǔ míng zhèng kuí lì gōng wú kě nài hé
遂不含更换，判定厂第五名正魁，例公无可奈何。
zhèng shì
正是：
ráo jūn yòng jìn qiān bān lì mìng lǐ ān pái dòng bù dé
饶君用尽千般力，命里安排动不得。
běn xīn līng qǔ shào nián láng yī jiù qǔ jiāng lǎo guài wù
本心拎取少年郎，依旧取将老怪物。
zhì gōng lì xīn bú yào zhōng xiān yú xiān bèi gù cǐ zhǐ jiǎn xià zhěng qí de wén zì cái zhōng
制公立心不要中鲜于“先辈”，故此只拣下整齐的文字才中。
nà xiān yú tóng shì sù xué zhī shàng wén zì bì rán zhěng qí rú hé fǎn tóu qí jī
那鲜于同是宿学之上，文字必然整齐，如何反投其机？
yuán lái xiān yú tóng wèi bā yuè chū qī rì kàn le lì gōng rù lián zì jiù yù hé shí yǒu bā jiǔ
原来鲜于同为八月初七日看了例公入帘，自旧遇合十有八九。
huí guī yù zhōng duō chī le jǐ bēi shēng liǎ huài le pí wèi pò fù qǐ lái
回归寓中多吃了几杯生俩，坏了脾胃，破腹起来。
miǎn qiǎng jìn chǎng yī tóu xiǎng wén zì yī tóu xiè xiè xiè dé yī sī liǎng qì cǎo cǎo wán piān
勉强进场，一头想文字，一头泄泻，泻得一丝两气，草草完篇。
èr chǎng sān chǎng réng fù rú cǐ shí fēn cái xué bù céng yòng dé yī fēn chū lái
二场三场，仍复如此，十分才学，不曾用得一分出来。
zì wèi wàn yuán zhōng shì zhī lǐ mèi zhī cè gōng dào bú yào zhěng qí wén zì yǐ cǐ jìng zhàn le gè gāo kuí yě shì mìng lǐ pǐ jí tài lái diān zhī dào zhī zì rán còu qiǎo
自谓万元中式之理，昧知测公到不要整齐文字，以此竟占了个高魁”也是命里否极泰来，颠之倒之，自然凑巧。
nà xīng ān xiàn gāng gāng zhǐ zhōng tā yí gè jǔ rén
那兴安县刚刚只中他一个举人。
dāng rì lù míng yàn ba bā tóng nián xù chǐ tā jiù jū le dì yī
当日鹿鸣宴罢，八同年序齿，他就居了第一。
gè fáng kǎo guān jiàn le mén shēng jù gè huān xǐ wéi cì gōng mèn mèn bú yuè
各房考官见了门生，俱各欢喜，惟刺公闷闷不悦。
xiān yú tóng gǎn qì gōng liǎng fān zhī yù zhī ēn yù jiā yīn qín shān gōng yù jiā lǎn sǎn
鲜于同感砌公两番知遇之恩，愈加殷勤，删公愈加懒散。
shàng jīng huì shì zhǐ zhào cháng guī quán wú zuò xīng jiā hòu zhī yì
上京会试，只照常规，全无作兴加厚之意。
míng nián xiān yú tóng wǔ shí bā suì huì shì yòu xià dì le
明年鲜于同五十八岁，会试，又下第了。
xiāng jiàn cì gōng wān gōng gèng wú bié yǔ zhǐ quàn tā xuǎn le guān bà
相见刺公，剜公更无别语，只劝他选了官罢。
xiān zi tóng zuò le sì shí shí nián xiù cái bù kěn zuò gòng shēng guān jīn rì cái zhōng de yī nián xiāng shì zěn kěn jiù jǔ rén zhí huí jiā dú shū yù jué yǒu xīng
鲜子同做了四十十年秀才，不肯做贡生官，今日才中得一年乡试，怎肯就举人职，回家读书，愈觉有兴。
měi wén lǐ zhōng xiù cái huì wén tā jiù xiù le zhǐ mò bǐ yàn ái rù huì zhōng tóng zuò
每闻里中秀才会文，他就袖了纸墨笔砚，挨入会中同做。
píng zhòng rén shuǎ tā xiào tā hāi tā yàn tā zǒng xià zài yì
凭众人耍他，笑他，咳他，厌他，总下在意。
zuò wán le wén zì jiāng zhòng rén suǒ zuò kàn le yī biàn xīn rán ér guī yǐ cǐ wéi cháng
做完了文字，将众人所作看了一遍，欣然而归，以此为常。
guāng yīn zài zài bù jué zhuǎn yǎn sān nián yòu dāng huì shì zhī qī
光阴在再，不觉转眼三年，又当会试之期。
xiān yú tóng shí nián liù shí yǒu yī nián chǐ suī zēng kuāng qiān rú
鲜于同时年六十有一，年齿虽增，匡钎如；
rì
日。
zài běi jīng dì èr biàn huì shì zài yù suǒ de qí yī mèng
在北京第二遍会试，在寓所得其一梦。
mèng jiàn zhōng le zhèng kuí huì shì lù shàng yǒu míng xià miàn què tián zuò jì shī jīng bú shì lǐ jì
梦见中了正魁，会试录上有名，下面却填做稷诗经》，不是《礼记》。
xiān yú tóng běn shì gè sù xué zhī shì nà yī jīng bù tōng
鲜于同本是个宿学之士，那一经不通？
tā gōng míng xīn jí mèng zhōng zhī yán bù yóu bù xìn jiù gǎi le shī jīng yìng shì
他功名心急，梦中之言，不由不信，就改了《诗经》应试。
shì yǒu còu qiǎo wù yǒu ǒu rán
事有凑巧，物有偶然。
qì zhī xiàn wèi guān qīng zhèng xíng qǔ dào jīng qīn shòu lǐ kē jǐ shì zhōng zhī zhí
砌知县为官清正，行取到京，钦授礼科给事中之职。
qí nián yòu jìn huì shì jīng fáng
其年又进会试经房。
nài gōng bù zhī xiān yú tóng gǎi jīng zhī shì xīn zhōng xiǎng dào wǒ liǎng biàn cuò le zhǔ yì qǔ le nà xiān yú xiān bèi zuò le shǒu juǎn jīn fān huì shì tā nián jì yī fà zhǎng le
耐公不知鲜于同改经之事，心中想道：“我两遍错了主意，取了那鲜于“先辈’做了首卷，今番会试，他年纪一发长了。
ruò lǐ jì fáng lǐ yòu zhōng le tā zhè cái shì zhōng shēn zhī yòu
若《礼记》房里又中了他，这才是终身之佑。
wǒ rú jīn bú yào kàn lǐ jì gǎi kàn le shī jīng juǎn zi nà xiān yú xiān bèi zhōng yǔ bù zhōng dū xià gàn wǒ shì
我如今不要看《礼记》，改看了《诗经》卷子，那鲜于“先辈，中与不中，都下干我事。
bǐ jí rén lián yuè juàn suì qǐng kàn shī zhēn wǔ fáng juǎn
”比及人帘阅卷，遂请看《诗珍五房卷。
cè gōng yòu xiǎng dào tiān xià jǔ zǐ xiàng xiān yú xiān bèi de liàng yě fēi zhǐ yī rén wǒ bù zhōng xiān yú tóng yòu zhōng le bié de lǎo ér kě bú shì duǒ le léi gōng yù le pī lǔ
侧公又想道：“天下举子像鲜于‘先辈，的，谅也非止一人，我不中鲜于同，又中了别的老儿，可不是‘躲了雷公，遇了霹虏，！
wǒ xiǎo de le dàn fán lǎo shī xiǔ rú jīng zhǐ bì rán shí fēn tòu chè hòu shēng jiā zhuān gōng sì shū jīng yì bì rán xià jīng
我晓得了，但凡老师宿儒，经旨必然十分透彻，后生家专工四书，经义必然下精。
rú jīn dào xià yào qǔ qiú jīng zhěng qí dàn shì yǒu xiē bǐ zī de bù fáng tí zhǐ yǐng xiǎng zhè dìng shì shào nián zhī bèi le yuè juàn jìn chéng děng dào jiē xiǎo bó wǔ fáng tóu juǎn liè zài dì shí míng zhèng kuí
如今到下要取囚经整齐，但是有些笔资的，不妨题旨影响，这定是少年之辈了／阅卷进呈，等到揭晓，《渤五房头卷，列在第十名正魁。
chāi hào kàn shí què shì guì lín fǔ xīng ān xiàn xué shēng fù xìng xiān yú míng tóng xí shī jīng gāng gāng yòu shì nà liù shí yī suì de guài wù xiào jù
拆号看时，却是桂林府兴安县学生，复姓鲜于，名同，习《诗经》，刚刚又是那六十一岁的怪物、笑具！
qì de cì è shí mù zhēng kǒu dāi rú gǎo mù sǐ huī mú yàng
气得刺遏时目睁口呆，如槁木死灰模样！
zǎo zhī gōng guì shēng chéng dìng huǐ què cóng qián zài yòng xīn
早知宫贵生成定，悔却从前在用心。
nài gōng yòu xiǎng dào
耐公又想道。
lún qǐ shì shàng tóng míng xìng de jǐn duō zhǐ shì guì lín fǔ xīng ān xiàn què méi yǒu liǎng gè xiān yú tóng dàn tā xiàng lái shì lǐ jì bù zhī hé gù yòu gǎi le shī jīng hǎo shēng qí guài
“沦起世上同名性的尽多，只是桂林府兴安县却没有两个鲜于同，但他向来是《礼记》，不知何故又改了《诗经》，好生奇怪？
hou qí lái yè kòu qí gǎi jīng zhī gù
”候其来谒，叩其改经之故。
xiān yú tóng jiāng mèng zhōng suǒ jiàn shuō le yī biàn
鲜于同将梦中所见，说了一遍。
nài gōng tàn xī lián shēng dào zhēn mìng jìn shì zhēn mìng jìn tǔ guǎng zì cǐ cè gōng yǔ xiān yú tóng shī shēng zhī yì bǐ qián fǎn jué hòu le yī fēn
耐公叹息连声道：“真命进士，真命进土广自此恻公与鲜于同师生之谊，比前反觉厚了一分。
ōu shì guò le xiān yú tóng kǎo zài èr jiǎ tóu shàng de xuǎn xíng bù zhǔ shì
殴试过了，鲜于同考在二甲头上，得选刑部主事。
rén dào tā wǎn nián yī dì yòu jū lěng jú tì tā qì mèn tā xīn rán zì rú
人道他晚年一第，又居冷局，替他气闷，他欣然自如。
què shuō bì tuì shí zài zhá kē yá mén zhí yán gǎn jiàn yīn zòu shū lǐ miàn chù tū le dà xué shì liú jí bèi jí xún tā zuì guò xià yú zhào yù
却说闭退时在札科衙门直言敢谏，因奏疏里面触突了大学士刘吉，被吉寻他罪过，下于诏狱。
nà shí xíng bù guān yuán yī gè gè fèng cheng liú jí yù jiāng cì gōng zhì zhī sǐ dì
那时刑部官员，一个个奉承刘吉，欲将刺公置之死地。
què hǎo tiān yǔ qí biàn xiān yú tóng zài běn bù yī lì zhōu xuán kàn qù suǒ yǐ cì gōng xià zhì chī kuī
却好天与其便，鲜于同在本部一力周旋看觑，所以刺公下致吃亏。
yòu tì tā jiū hé tóng nián zài gè yá mén kěn qiú fāng biàn gāng gōng suì de cóng qīng jiàng chù
又替他纠合同年，在各衙门恳求方便，刚公遂得从轻降处。
qì gōng zì xiǎng dào zhuó yì zhòng huā huā bù huó wú xīn zāi liǔ liǔ chéng yīn
砌公自想道：“‘着意种花花不活，无心栽柳柳成阴。
ruò bù zhōng de zhè gè lǎo mén shēng jīn rì xìng mìng yě nán bǎo
，若不中得这个老门生，今日性命也难保。
nǎi wǎng xiān yú xiān bèi yù suǒ bài xiè
”乃往鲜于“先辈”寓所拜谢。
xiān yú tóng dào mén shēng shòu ēn shī sān fān zhī yù jīn rì xiǎo xiǎo xiào láo zhǐ kě shǎo dá kē jǔ ér yǐ tiān gāo dì hòu wèi chou wàn yī dāng rì shī shēng èr rén huān yǐn ér bié
鲜于同道：“门生受恩师三番知遇，今日小小效劳，止可少答科举而已，天高地厚，未酬万一1”当日师生二人欢饮而别。
zì cǐ bù lùn qì gōng zài jiā zài rèn měi nián bì qiǎn rén wèn hòu huò yī cì huò liǎng cì suī fèng jīn wēi bó biǎo qíng ér yǐ
自此不论砌公在家在任，每年必遣人问候，或一次或两次，虽俸金微薄，表情而已。
guāng yīn zài jiǎng xiān yú tóng zhī zài bù zhōng qiān zhuǎn bù jué liù nián yīng shēng zhī fǔ
光阴在蒋，鲜于同只在部中迁转，不觉六年，应升知府。
jīng zhōng zhòng tā cái pǐn jìng tā lǎo chéng lì bù lì xīn yào xún gè hǎo quē tuī tā xiān yú tóng quán xià zài yì
京中重他才品，敬他老成，吏部立心要寻个好缺推他，鲜于同全下在意。
ǒu rán xiān jū jù yǒu xìn zhì lì gōng de gōng yú lán jìng gòng yǔ háo hù chá jiā zhēng fén dì jiāng jiè suō mà le yī chǎng
偶然仙居具有信至，例公的公于阑敬共与豪户查家争坟地疆界，唆骂了一场。
chá jiā zǒu shī le gè xiǎo sī lài kuǎi gōng zǐ dǎ sǐ jiāng rén mìng shì gào guān
查家走失了个小厮，赖蒯公子打死，将人命事告官。
shān jìng gòng wú lì duì lǐ yī jìng táo wǎng yún nán fù qīn rèn suǒ qù le
删敬共无力对理，一径逃往云南父亲任所去了。
guān fǔ yí qī gōng zǐ táo nì rén mìng zhēn qíng chāi rén xuě piàn xià lái tí rén jiā shǔ yě jiān le jǐ gè yán mén jīng jù
官府疑沏公子逃匿，人命真情，差人雪片下来提人，家属也监了几个，阎门惊惧。
xiān yú tóng chá de tāi zhōu zhèng quē zhī fǔ nǎi yāng rén tǎo zhè dì fāng
鲜于同查得台州正缺知府，乃央人讨这地方。
lì bù zhī tāi zhōu yuán fēi měi quē jì rán zì jǐ qíng yuàn yǒu hé bù cóng jí jiāng xiān yú tóng tuī shēng tāi zhōu fǔ zhī fǔ
吏部知台州原非美缺，既然自己情愿，有何不从，即将鲜于同推升台州府知府。
xiān qiān tóng dào rèn sān rì háo jiā yǐ zhī xīn dà shǒu shì cè gōng mén shēng tè tǎo cǐ quē ér lái tì tā jiě fēn bì yǒu piān xiàng zhī qíng
鲜千同到任三日，豪家已知新大守是测公门生，特讨此缺而来，替他解纷，必有偏向之情。
xiān zài yá mén yáo yán fàng diāo xiān yú tóng zhǐ tuī bù wén
先在衙门谣言放刁，鲜于同只推不闻。
cè jiā jiā shǔ sù yuān xiān yú tóng yì yáng wéi bù lǐ
侧家家属诉冤，鲜于同亦佯为不理。
mì chà dí dàng bǔ rén fǎng jī chá jiā xiǎo sī wu zài bì huò
密差的当捕人访缉查家小厮，务在必获。
yuē guò liǎng yuè yǒu yú nà xiǎo sī zài háng zhōu ná dào ěr yú dà shǒu dāng táng shěn míng de xì zì táo yù wén jiā wú yú
约过两月有余，那小厮在杭州拿到，饵于大守当堂审明，的系自逃，与闻家无于。
dāng jiāng xiǎo sī zé qǔ chá jiā lǐng zhuàng
当将小厮责取查家领状。
cè shì jiā shǔ jí xíng shì fàng
测氏家属，即行释放。
jiǒng huì yī rì qīn wǎng fén suǒ tà kàn jiāng jiè
炯会一日，亲往坟所踏看疆界。
chá jiā jiàn xiǎo sī yǐ chū bái zhī suǒ sòng lǐ xū kǒng jié sòng zhī rì bì rán chī kuī
查家见小厮已出，白知所讼理虚，恐结讼之日必然吃亏。
yī miàn yāng dà fēn shàng dào dà shǒu chù shuō fāng biàn yī miàn yòu yāng rén dào cì jiā qíng yuàn bǎ fén jiè xiāng ràng jiǎng hé
一面央大分上到大守处说方便，，一面又央人到刺家，情愿把坟界相让讲和。
chou jiā shì yǐ de bái yě bù yuàn jié yuān jiā
酬家事已得白，也不愿结冤家。
xiān yú dà shǒu zhǔn le hé xī jiāng chá jiā báo jiā fá zhì shēn xiáng shàng sī liǎng jiā mò bù xīn fú
鲜于大守准了和息，将查家薄加罚治，申详上司，两家莫不心服。
zhèng shì zhǐ chóu táng shàng wú míng jìng xià pà mín jiān yǒu guǐ hǎo
正是：只愁堂上无明镜，下怕民间有鬼好。
xiān yú dà shǒu nǎi xiě shū xìn yī tòng
鲜于大守乃写书信一通，
chāi rén wǎng yún nán fǔ huí fù fáng shī qì gōng
差人往云南府回复房师砌公，
kuǎi gōng dà xǐ
蒯公大喜，
xiǎng dào shù jīng jí de cì
想道：“‘树荆棘得刺，
shù táo lǐ de yīn
树桃李得荫’，
ruò bù céng zhōng de zhè gè lǎo mén shēng
若不曾中得这个老门生，
jīn rì shēn jiā yě nán cù
今日身家也难促，
suì xiě kěn qiè xiè qǐ yī yīn
”遂写恳切谢启一姻，
qiǎn r qiān wěn jìng r zī huí
遣儿千刎敬儿资回，
dào fǔ bài xiè
到府拜谢。
xiān yú tóng dào xià gōng mù nián yān sù wèi shì suǒ qì shòu zūn gōng lǎo shī sān fān zhī yù de duó kē mù cháng kǒng shēn xiān gōu hè dà dé xià bào
鲜于同道：“下宫暮年淹素，为世所弃，受尊公老师三番知遇，得掇科目，常恐身先沟壑，大德下报。
jīn rì ēn xiōng bèi wū lǐ dāng bào bái
今日恩兄被诬，理当暴白。
xià guān yīn fēng chuī huǒ xiǎo xiào qū qū zhǐ kě shǎo chou lǎo shī xiāng shì tí bá zhī dé shàng qiàn qíng duō duō yě
下官因风吹火，小效区区，止可少酬老师乡试提拔之德，尚欠情多多也！
yīn wèi bì gōng zǐ jīng jì jiā shì quàn tā yù hù dú shū zì cǐ wú huà
”因为闭公子经纪家事，劝他阈户读书，自此无话。
xiān qiān tóng zài tāi zhōu zuò le sān nián zhī fǔ shēng míng dà zhèn shēng zài huī níng dào zuò bīng xiàn lèi shēng hé nán lián shǐ qín yú guān zhí nián zhì bā xún jīng lì bǐ shào nián wū zì yǒu yú tuī shēng le zhè jiāng xún fǔ
鲜千同在台州做了三年知府，声名大振，升在徽宁道做兵宪，累升河南廉使，勤于官职”年至八旬，精力比少年兀自有余，推升了浙江巡抚。
xiān yú tóng xiǎng dào wǒ liù shí yī suì dēng dì qiě xǐ rú tú yān sài shì tú dào shùn liū bìng bù céng yǒu fēng bō
鲜于同想道：“我六十一岁登第，且喜儒途淹赛，仕途到顺溜，并不曾有风波。
jīn guān zhì fǔ tái ēn róng jí yǐ
今官至抚台，恩荣极矣。
yī xiàng qīng qín zì shǐ bù fù cháo tíng
一向清勤自矢，不负朝廷。
jīn rì jí liú yǒng tuì bān zhī dāng rán
今日急流勇退，斑之当然。
dàn shòu cì gōng sān fān zhī yù zhī ēn bào zhī wèi jǐn cǐ rèn zhèng zài fáng shī dì fāng huò kě shǎo xiào juān āi
但受刺公三番知遇之恩，报之未尽，此任正在房师地方，或可少效涓埃。
nǎi zé rì qǐ chéng fù rèn
”乃择日起程赴任。
yí lù yíng sòng róng yào zì bù bì shuō
一路迎送荣耀，自不必说。
xià yī rì dào le zhè jiāng shěng chéng
下一日，到了浙江省城。
cǐ shí cè gōng yě lì rèn zuò dào dà cān dì wèi yīn bìng mù bù néng lǐ shì zhì zhèng zài jiā
此时侧公也历任做到大参地位，因病目不能理事，致政在家。
wén de xiān yú xiān bèi yòu zuò běn shěng kāi fǔ nǎi lǐng le shí èr suì sūn ér qīn dào háng zhōu yè jiàn
闻得鲜于“先辈”又做本省开府，乃领了十二岁孙儿，亲到杭州谒见。
ròu gōng suī shì fáng shī dào xiǎo yú xiān yú gōng èr shí yú suì
肉公虽是房师，到小于鲜于公二十余岁。
jīn rì nài gōng zhì zhèng zài jiā yòu yǒu le mù jí yóu chuí kě lián
今日耐公致政在家，又有了目疾，尤锤可怜。
xiān yú gōng nián yǐ bā xún jiàn rú zhuàng nián wèi zhì kāi fǔ
鲜于公年已八旬，健如壮年，位至开府。
kě jiàn fā dá bù zài yú chí zǎo cè gōng tàn xī le xǔ duō
可见发达不在于迟早，侧公叹息了许多。
zhèng shì sōng bǎi hé dùn xiàn táo fēng qǐng jūn diǎn jiǎn suì hán zhī
正是：松柏何顿羡桃丰，请君点检岁寒枝。
qiě shuō xiān yú tóng dào rèn yǐ hòu zhèng nǐ qiǎn rén wèn hòu lì gōng wén shuō lì cān zhèng dào mén xǐ bù zì shèng dào zhǎn ér yíng zhí qǐng dào sī zhái yǐ shī shēng lǐ xiāng jiàn
且说鲜于同到任以后，正拟遣人问候例公，闻说例参政到门，喜不自胜，倒展而迎，直请到私宅，以师生礼相见。
cè gōng huàn shí èr suì sūn ér jiàn le lǎo gōng zǔ
恻公唤十二岁孙儿：“见了老公祖。
xiān yú gōng jiān cǐ wèi shì lǎo shī hé rén
”鲜于公间，“此位是老师何人？
cì gōng dào lǎo fū shòu gōng zǔ huó mìng zhī ēn tài zǐ xī rì nán zhōng yòu méng zhāo xuě cǐ ēn zhí rú fù zǎi
刺公道：“老夫受公祖活命之恩，大子昔日难中，又蒙昭雪，此恩直如覆载。
jīn tiān xìng fú kěn yòu zhào wú shěng
今天幸福垦又照吾省。
lǎo fū shuāi bìng bù jiǔ yú shì tài zǐ dú shū wú chéng zhǐ yǒu cǐ sūn míng yuē shān wù zī xìng pō mǐn tè xié lái xiāng tuō qiú lǎo gōng zǔ qīng mù xiān yú gōng dào mén shēng nián chǐ jǐ fēi shì tú rén wù zhèng wèi shī ēn chóu bào wèi jǐn suǒ yǐ qiǎng yán ér lái
老夫衰病，不久于世，大子读书无成，只有此孙，名曰删悟，资性颇敏，特携来相托，求老公祖青目鲜于公道：“门生年齿，己非仕途人物，正为师恩酬报未尽，所以强颜而来。
jīn rì chéng lǎo shī yǐ lìng sūn xiāng tuō cǐ nǎi mén shēng bào dé zhī huì yě
今日承老师以令孙相托，此乃门生报德之会也。
bǐ yì yù liú lìng sūn zài bì yá tóng xiǎo sūn bèi kè yè wèi shěn lǎo shī fàng xīn fǒu
鄙意欲留令孙在敝衙同小孙辈课业，未审老师放心否？
qì gōng dào ruò méng lǎo gōng zǔ jiào xùn lǎo fū sǐ yì míng mù
”砌公道：“若蒙老公祖教训，老夫死亦瞑目！
suì liú liǎng gè shū tóng fú shì lì wù zài dōu fǔ yá nèi dú shū cè gōng zì bié qù le
”遂留两个书童服事例悟在都抚衙内读书，恻公自别去了。
nà nào wù zī xìng guò rén wén zhāng rì jìn
那闹悟资性过人，文章日进。
jiù shì nián zhī qiū xué dào àn lín xiān yú gōng lì jiàn shén tóng jìn xué bǔ lǐn yī jiù liú zài yá mén zhōng qín xué
就是年之秋，学道按临，鲜于公力荐神童，进学补凛，依旧留在衙门中勤学。
sān nián zhī hòu xué yè yǐ chéng
三年之后，学业已成。
xiān yú gōng dào cǐ zi kě qǔ kē dì wǒ yì kě yǐ bào lǎo shī zhī ēn yǐ
鲜于公道：“此子可取科第，我亦可以报老师之恩矣。
nǎi jiāng fèng yín sān bǎi liǎng zèng yǔ bì wù wèi bǐ yàn zhī zī qīn sòng dào tāi zhōu xiān jū xiàn shì zhí cì gōng èr rì qián yī bìng shēn wáng xiān zǐ gōng kū diàn yǐ bì
”乃将俸银三百两赠与闭悟为笔砚之资，亲送到台州仙居县，适值刺公二日前一病身亡，鲜子公哭奠已毕。
jiān lǎo shī lín zhōng yì yǒu hé yán
间：“老师临终亦有何言？
bì jìng gòng dào xiān fù yí yán zì jǐ bù xìng shào nián dēng dì yuán ér ài shǎo jiàn lǎo ǒu ěr àn zhōng mō suǒ dé le lǎo gōng zǔ dà rén
”闭敬共道：“先父遗言，自己不幸少年登第，园而爱少贱老，偶尔暗中摸索，得了老公祖大人。
hòu lái xǔ duō nián shào de mén shēng xián yú bù děng shēng chén xià yī jù bù dé qí qì lì quán kuī le lǎo gōng zǔ dà rén yī rén shǐ zhōng kàn qù
后来许多年少的门生，贤愚不等，升沉下一，俱不得其气力，全亏了老公祖大人一人，始终看觑。
wǒ zǐ sūn shì shì bù kě dài màn lǎo chéng zhī shì
我子孙世世不可怠慢老成之士！
xiān yú gōng hē hē dà xiào dào xià guān jīn rì sān bào shī ēn zhèng yào tiān xià rén xiǎo de fú chí le lǎo chéng rén yě yǒu yòng chù bù kě ài shǎo ér jiàn lǎo yě
”鲜于公呵呵大笑道：“下官今日三报师恩，正要天下人晓得扶持了老成人也有用处，不可爱少而贱老也！
ba zuò bié huí shěng cǎo shǎng qù zhāng gào lǎo zhì shì
“罢，作别回省，草上去章，告老致仕。
de zhǐ yǔ gào chí yì huán xiāng yōu yōu lín xià
得旨予告，驰驿还乡，优悠林下。
měi rì xùn kè ér sūn zhī xiá tóng lǐ zhōng fù zhě yǐn jiǔ fù shī
每日训课儿孙之暇，同里中父者饮酒赋诗。
hòu bā nián zhǎng sūn xiān yú hán xiāng bǎng gāo kuí fù jīng huì shì qià hǎo xiān jū xiàn cì wù shì nián zhōng jǔ yě dào jīng zhōng
后八年，长孙鲜于涵乡榜高魁，赴京会试，恰好仙居县刺悟是年中举，也到京中。
liǎng rén sān shì tōng jiā yòu shì shào nián tóng chuāng bìng zài yī lí dú shū
两人三世通家，又是少年同窗，并在一离读书。
bǐ jí huì shì tāo xiǎo tóng nián bèng shì liǎng jiā hù xiāng chēng hè
比及会试掏晓，同年迸士，两家互相称贺。
xiān yú tóng zì wǔ shí liù suì dēng kē liù shí yī suì dēng jiǎ lì shì èr shí sān nián yāo jīn yī zǐ xī ēn sān dài
鲜于同自五十六岁登科，六十一岁登甲，历仕二十三年，腰金衣紫，锡恩三代。
gào lǎo huí jiā yòu kàn le sūn ér kē dì zhí huó dào jiǔ shí liù suì zhěng zhěng de sì shí nián wǎn yùn
告老回家，又看了孙儿科第、直活到九十六岁，整整的四十年晚运。
zhì jīn zhè jiāng rén kěn dú shū xià dào liù qī shí suì hái bù diū shǒu wǎng wǎng yǒu wǎn dá zhě
至今浙江人肯读书，下到六七十岁还不丢手，往往有晚达者。
hòu rén yǒu shī tàn yún
后人有诗叹云：
lì míng hé bì kǔ bēn máng chí zǎo xū yú zài shàng cāng
利名何必苦奔忙，迟早须臾在上苍。
dàn xué fān táo néng jié guǒ sān qiān yú suì wèi wèi zhǎng
但学幡桃能结果，三千余岁未为长。