shù bó yá shuāi qín xiè zhī yīn
俞伯牙摔琴谢知音
làng shuō céng fēn bào shū jīn shuí rén biàn de bó yá qín
浪说曾分鲍叔金，谁人辨得伯牙琴！
yú jīn jiāo dào jiān rú guǐ hú hǎi kōng xuán yī piàn xīn
于今交道奸如鬼，湖海空悬一片心。
gǔ lái lùn wén qíng zhì hòu mò rú guǎn bào
古来论文情至厚，莫如管鲍。
guǎn shì guǎn yí wú bào shì bào shū yá
管是管夷吾，鲍是鲍叔牙。
tā liǎng gè tóng wèi shāng gǔ de lì jūn fēn
他两个同为商贾，得利均分。
shí guǎn yí wú duō qǔ qí lì shū yá bù yǐ wèi tān zhī qí pín yě hòu lái guǎn yí wú bèi qiú shū yá tuō zhī jiàn wèi qí xiāng
时管夷吾多取其利，叔牙不以为贪，知其贫也，后来管夷吾被囚，叔牙脱之，荐为齐相。
zhè yàng péng yǒu cái shì gè zhēn zhèng xiāng zhī
这样朋友，才是个真正相知。
zhè xiāng zhī yǒu jǐ yàng míng sè ēn dé xiāng jié zhě wèi zhī zhī jǐ
这相知有几样名色：恩德相结者，谓之知己；
fù xīn xiāng zhào zhě wèi zhī zhī xīn
腹心相照者，谓之知心；
shēng qì xiāng qiú zhě wèi zhī zhī yīn zǒng lái jiào zuò xiāng zhī
声气相求者，谓之知音，总来叫做相知。
jīn rì tīng zài xià shuō yī zhuāng shù bó yá de gù shì
今日听在下说一桩俞伯牙的故事。
liè wèi kàn guān men yào tīng zhě xǐ ěr ér tīng
列位看官们，要听者，洗耳而听；
bú yào tīng zhě gè suí zūn biàn
不要听者，各随尊便。
zhèng shì zhī yīn shuō yǔ zhī yīn tīng bú shì zhī yīn bù yǔ tán huà shuō chūn qiū zhàn guó shí yǒu yī míng gōng xìng shù míng ruì zì bó yá chǔ guó yǐng dū rén shì jí jīn hú guǎng jīng zhōu fǔ zhī de yě
正是，“知音说与知音听，不是知音不与谈，”话说春秋战国时，有一名公，姓俞名瑞字伯牙，楚国郢都人氏，即今湖广荆州府之地也。
nà shù bó yá shēn suī chu rén guān xīng què luò yú jìn guó shì zhì shàng dài fū zhī wèi
那俞伯牙身虽楚人，官星却落于晋国，仕至上大夫之位。
yīn fèng jìn zhǔ zhī mìng lái chǔ guó xiū pìn
因奉晋主之命，来楚国修聘。
bó yá tǎo zhè gè chāi shǐ yī lái shì gè dà cái bù rǔ jūn mìng
伯牙讨这个差使，一来是个大才，不辱君命；
èr lái jiù biàn xǐng shì xiāng lǐ yī jǔ liǎng dé
二来就便省视乡里，一举两得。
dāng shí cóng lù lù zhì yú yǐng dū cháo jiàn le chǔ wáng zhì le jìn zhǔ zhī mìng chǔ wáng shè yàn kuǎn dài shí fēn xiāng jìng
当时从陆路至于郢都，朝见了楚王，致了晋主之命，楚王设宴款待，十分相敬。
nà yǐng dū nǎi shì sāng zǐ zhī de shào bù dé qù kàn yī kàn fén mù huì yī huì qīn yǒu
那郢都乃是桑梓之地，少不得去看一看坟墓，会一会亲友。
rán suī rú cǐ gè shì qí zhǔ jūn mìng zài shēn bù gǎn chí liú
然虽如此，各事其主，君命在身，不敢迟留。
gōng shì yǐ bì bài cí chǔ wáng
公事已毕，拜辞楚王。
chǔ wáng zèng yǐ huáng jīn cǎi duàn gāo chē sì mǎ
楚王赠以黄金采缎，高车驷马。
bó yá lí chu yī shí èr nián sī xiǎng gù guó jiāng shān zhī shèng yù de zì qíng guān lǎn yào dǎ cóng shuǐ lù dà kuān zhuǎn ér huí
伯牙离楚一十二年，思想故国江山之胜，欲得恣情观览，要打从水路大宽转而回。
nǎi jiǎ zòu chǔ wáng dào chén bù xìng yǒu quǎn mǎ zhī jí bù shèng chē mǎ chí zhòu
乃假奏楚王道：“臣不幸有犬马之疾，不胜车马驰骤。
qǐ jiǎ chén zhōu yī yǐ biàn yī yào
乞假臣舟揖，以便医药。
chǔ wáng zhǔn zòu mìng shuǐ shī bō dà chuán èr zhǐ yī zhèng yī fù
”楚王准奏，命水师拨大船二只，一正一副。
zhèng chuán dān zuò jìn guó lái shǐ fù chuán ān dùn pú cóng xíng lǐ
正船单坐晋国来使，副船安顿仆从行李。
dōu shì lán náo huà jiǎng jǐn zhàng gāo fān shèn shì qí zhěng
都是兰桡画桨，锦帐高帆，甚是齐整。
qún chén zhí sòng zhì jiāng tóu ér bié
群臣直送至江头而别。
zhǐ yīn lǎn shèng tàn qí bù gù shān yáo shuǐ yuǎn
只因览胜探奇，不顾山遥水远。
bó yá shì gè fēng liú cái zǐ nà jiāng shān zhī shèng zhèng tóu qí huái
伯牙是个风流才子，那江山之胜，正投其怀。
zhāng yī piàn fēng fān lìng qiān céng bì làng kàn bù jìn yáo shān dié cuì yuǎn shuǐ chéng qīng
张一片风帆，凌千层碧浪，看不尽遥山叠翠，远水澄清。
bù yī rì xíng zhì hàn yáng jiāng kǒu
不一日，行至汉阳江口。
shí dāng bā yuè shí wǔ rì zhōng qiū zhī yè ǒu rán fēng kuáng làng yǒng dà yǔ rú zhù
时当八月十五日中秋之夜，偶然风狂浪涌，大雨如注。
zhōu jí bù néng qián jìn pō yú shān yá zhī xià
舟楫不能前进，泊于山崖之下。
bù duō shí fēng tián làng jìng yǔ zhǐ yún kāi xiàn chū yī lún míng yuè
不多时，风恬浪静，雨止云开，现出一轮明月。
nà yǔ hòu zhī yuè qí guāng bèi cháng
那雨后之月，其光倍常。
bó yá zài chuán cāng zhōng dú zuò wú liáo mìng tóng zǐ fén xiāng lú nèi dài wǒ fǔ qín yī cāo yǐ qiǎn qíng huái
伯牙在船舱中，独坐无聊，命童子焚香炉内，“待我抚琴一操，以遣情怀。
tóng zǐ fén xiāng ba pěng qín náng zhì yú àn jiān
”童子焚香罢，捧琴囊置于案间。
bó yá kāi náng qǔ qín tiáo xián zhuǎn zhěn tán chū yī qǔ
伯牙开囊取琴，调弦转轸，弹出一曲。
qū yóu wèi zhōng zhǐ xià guā cì de yī shēng xiǎng qín xián duàn le yī gēn
曲犹未终，指下“刮刺”的一声响，琴弦断了一根。
bó yá dà jīng jiào tóng zǐ qù wèn chuán tóu zhè zhù chuán suǒ zài shì shèn me qù chù
伯牙大惊，叫童子去问船头：“这住船所在是甚么去处？
chuán tóu dá dào ǒu yīn fēng yǔ tíng bó yú shān jiǎo zhī xià suī rán yǒu xiē cǎo shù bìng wú rén jiā
”船头答道：“偶因风雨，停泊于山脚之下，虽然有些草树，并无人家。
bó yá jīng yà xiǎng dào shì huāng shān le
”伯牙惊讶，想道：“是荒山了。
ruò shì chéng guō cūn zhuāng huò yǒu cōng míng hào xué zhī rén dào tīng wú qín suǒ yǐ qín shēng hū biàn yǒu xián duàn zhī yì
若是城郭村庄，或有聪明好学之人，盗听吾琴，所以琴声忽变，有弦断之异。
zhè huāng shān xià nà de yǒu tīng qín zhī rén
这荒山下，那得有听琴之人？
ó wǒ zhī dào le xiǎng shì yǒu chóu jiā chà lái cì kè
哦，我知道了，想是有仇家差来刺客；
bù rán huò shì zéi dào cì hou gēng shēn dēng zhōu jié wǒ cái wù
不然，或是贼盗伺候更深，登舟劫我财物。
jiào zuǒ yòu yǔ wǒ shàng yá sōu jiǎn yī fān
”叫左右：“与我上崖搜检一番。
bù zài liǔ yīn shēn chù dìng zài lú wěi cóng zhōng
不在柳阴深处，定在芦苇丛中！
zuǒ yòu lǐng mìng huàn qí zhòng rén zhèng yù dā tiào shàng yá
”左右领命，唤齐众人，正欲搭跳上崖。
hū tīng àn shàng yǒu rén dā yìng dào zhōu zhōng dà rén bù bì jiàn yí
忽听岸上有人答应道：“舟中大人，不必见疑。
xiǎo zi bìng fēi jiān dào zhī liú nǎi qiáo fū yě
小子并非奸盗之流，乃樵夫也。
yīn dǎ chái guī wǎn zhí zhòu yǔ kuáng fēng yǔ jù bù néng zhē bì qián shēn yán pàn
因打柴归晚，值骤雨狂风，雨具不能遮蔽，潜身岩畔。
wén jūn yǎ cāo shǎo zhù tīng qín
闻君雅操，少住听琴。
bó yá dà xiào dào shān zhōng dǎ chái zhī rén yě gǎn chēng tīng qín èr zì
”伯牙大笑道：“山中打柴之人，也敢称‘听琴’二字！
cǐ yán wèi zhī zhēn wěi wǒ yě bù jì jiào le
此言未知真伪，我也不计较了。
zuǒ yòu de jiào tā qù ba
左右的，叫他去罢。
nà rén bù qù zài yá shàng gāo shēng shuō dào dà rén chū yán miù yǐ
”那人不去，在崖上高声说道：“大人出言谬矣！
qǐ bù wén shí shì zhī yì bì yǒu zhōng xìn
岂不闻‘十室之邑，必有忠信。
mén nèi yǒu jūn zǐ mén wài jūn zǐ zhì
’‘门内有君子，门外君子至。
dà rén ruò qī fù shān yě zhōng méi yǒu tīng qín zhī rén zhè yè jìng gēng shēn huāng yá xià yě bù gāi yǒu fǔ qín zhī kè le
’大人若欺负山野中没有听琴之人，这夜静更深，荒崖下也不该有抚琴之客了。
bó yá jiàn tā chū yán bù sú huò zhě zhēn shì gè tīng qín de yì wèi kě zhī
伯牙见他出言不俗，或者真是个听琴的，亦未可知。
zhǐ zhù zuǒ yòu bú yào luó zào zǒu jìn cāng mén huí chēn zuò xǐ de wèn dào yá shàng nà wèi jūn zǐ jì shì tīng qín zhàn lì duō shí kě zhī dào wǒ shì cái suǒ dàn hé qū
止住左右不要罗唣，走近舱门，回嗔作喜的问道：“崖上那位君子，既是听琴，站立多时，可知道我适才所弹何曲？
nà rén dào xiǎo zi ruò bù zhī què yě bù lái tīng qín le
”那人道：“小子若不知，却也不来听琴了。
fāng cái dà rén suǒ dàn nǎi kǒng zhòng ní tàn yán huí pǔ rù qín shēng
方才大人所弹，乃孔仲尼叹颜回，谱入琴声。
qí cí yún kě xī yán huí mìng zǎo wáng jiào rén sī xiǎng bìn rú shuāng
其词云：‘可惜颜回命蚤亡，教人思想鬓如霜。
zhǐ yīn lòu xiàng dān piáo lè dào zhè yī jù jiù duàn le qín xián bù céng fǔ chū dì sì jù lái xiǎo zi yě hái jì de liú de xián míng wàn gǔ yáng
只因陋巷箪瓢乐，……’到这一句，就断了琴弦，不曾抚出第四句来，小子也还记得：‘留得贤名万古扬。
bó yá wén yán dà xǐ dào xiān shēng guǒ fēi sú shì gé yá yáo yuǎn nán yǐ wèn dá
’”伯牙闻言大喜道：“先生果非俗士，隔崖遥远，难以问答。
mìng zuǒ yòu zhǎng tiào kàn fú shǒu qǐng nà wèi xiān shēng dēng zhōu xì jiǎng
”命左右：“掌跳，看扶手，请那位先生登舟细讲。
zuǒ yòu zhǎng tiào cǐ rén shàng chuán guǒ rán shì gè qiáo fū tóu dài ruò lì shēn pī suō yī shǒu chí jiān dān yāo chā bǎn fǔ jiǎo tà máng xié
”左右掌跳，此人上船，果然是个樵夫：头戴箬笠，身披蓑衣，手持尖担，腰插板斧，脚踏芒鞋。
shǒu xià rén nǎ zhī yán tán hǎo dǎi jiàn shì qiáo fū xià yǎn xiāng kàn duō
手下人那知言谈好歹，见是樵夫，下眼相看：“咄！
nà qiáo fū xià cāng qù jiàn wǒ lǎo yé kòu tóu wèn nǐ shèn me yán yǔ xiǎo xīn dā yìng
那樵夫下舱去，见我老爷叩头，问你甚么言语，小心答应。
guān zūn zhe lǐ
官尊着哩！
qiáo fū què shì gè yǒu yì sī de dào liè wèi bù xū cū lǔ dài wǒ jiě yī xiāng jiàn
”樵夫却是个有意思的，道：“列位不须粗鲁，待我解衣相见。
chú le dǒu lì tóu shàng shì qīng bù bāo jīn
”除了斗笠，头上是青布包巾；
tuō le suō yī shēn shàng shì lán bù shān r
脱了蓑衣，身上是蓝布衫儿；
dā bo shuān yāo lù chū bù gùn xià jié
搭膊拴腰，露出布棍下截。
nà shí bù huāng bù máng jiāng suō yī dǒu lì jiān dān bǎn fǔ jù ān fàng cāng mén zhī wài
那时不慌不忙，将蓑衣、斗笠、尖担、板斧，俱安放舱门之外。
tuō xià máng xié lí qù ní shuǐ chóng fù chuān shang bù rù cāng lái
脱下芒鞋，骊去泥水，重复穿上，步入舱来。
guān cāng nèi gōng zuò shàng dēng zhú huī huáng
官舱内公座上灯烛辉煌。
qiáo fū cháng yī ér bù guì dào dà rén shī lǐ le
樵夫长揖而不跪，道：“大人施礼了。
shù bó yá shì jìn guó dà chén yǎn jiè zhōng nà yǒu liǎng jiē de bù yī
”俞伯牙是晋国大臣，眼界中那有两接的布衣。
xià lái huán lǐ kǒng shī le guān tǐ jì qǐng xià chuán yòu bù hǎo huà tā huí qù
下来还礼，恐失了官体，既请下船，又不好叱他回去。
bó yá mò nài hé wēi wēi jǔ shǒu dào xián yǒu miǎn lǐ ba
伯牙没奈何，微微举手道：“贤友免礼罢。
jiào tóng zǐ kàn zuò de
”叫童子看坐的。
tóng zǐ qǔ yī zhāng wù zuò r zhì yú xià xí
童子取一张杌坐儿置于下席。
bó yá quán wú kè lǐ bǎ zuǐ xiàng qiáo fū yī nǔ dào nǐ qiě zuò le
伯牙全无客礼，把嘴向樵夫一弩，道：“你且坐了。
nǐ wǒ zhī chēng dài màn kě zhī
”你我之称，怠慢可知。
nà qiáo fū yì bù qiān ràng yǎn rán zuò xia
那樵夫亦不谦让，俨然坐下。
bó yá jiàn tā bù gào ér zuò wēi yǒu chēn guài zhī yì yīn cǐ bù wèn xìng míng yì bù hū shǒu xià rén kàn chá
伯牙见他不告而坐，微有嗔怪之意，因此不问姓名，亦不呼手下人看茶。
mò zuò duō shí guài ér wèn zhī shì cái yá shàng tīng qín de jiù shì nǐ me
默坐多时，怪而问之：“适才崖上听琴的，就是你么？
qiáo fū dá yán bù gǎn
”樵夫答言：“不敢。
bó yá dào wǒ qiě wèn nǐ jì lái tīng qín bì zhī qín zhī chū chù
”伯牙道：“我且问你，既来听琴，必知琴之出处。
cǐ qín hé rén suǒ zào
此琴何人所造？
fǔ tā yǒu shèn hǎo chù
抚他有甚好处？
zhèng wèn zhī shí chuán tóu lái bǐng huà fēng sè shùn le yuè míng rú zhòu kě yǐ kāi chuán
”正问之时，船头来禀话：“风色顺了，月明如昼，可以开船。
bó yá fēn fù qiě màn xiē
”伯牙分付：“且慢些！
qiáo fū dào chéng dà rén xià wèn xiǎo zi ruò jiǎng huà xù fán kǒng dān wù shùn fēng xíng zhōu
”樵夫道，“承大人下问，小子若讲话絮烦，恐担误顺风行舟。
bó yá xiào dào wéi kǒng nǐ bù zhī qín lǐ
”伯牙笑道：“惟恐你不知琴理。
ruò jiǎng de yǒu lǐ jiù bù zuò guān yì fēi dà shì hé kuàng xíng lù zhī chí sù hu
若讲得有理，就不做官，亦非大事，何况行路之迟速乎！
qiáo fū dào jì rú cǐ xiǎo zi fāng gǎn jiàn tán
”樵夫道：“既如此，小子方敢僭谈。
cǐ qín nǎi fú xī shì suǒ zuó jiàn wǔ xīng zhī jīng fēi zhuì wú tóng fèng huáng lái yí
此琴乃伏羲氏所琢，见五星之精，飞坠梧桐，凤皇来仪。
fèng nǎi bǎi niǎo zhī wáng fēi zhú shí bù shí fēi wù tóng bù qī fēi lǐ quán bù yǐn
凤乃百鸟之王，非竹实不食，非悟桐不栖，非醴泉不饮。
fú xī yǐ zhī wú tóng nǎi shù zhōng zhī liáng cái duó zào huà zhī jīng qì kān wèi yǎ yuè lìng rén fá zhī
伏羲以知梧桐乃树中之良材，夺造化之精气，堪为雅乐，令人伐之。
qí shù gāo sān zhàng sān chǐ àn sān shí sān tiān zhī shù jié wèi sān duàn fēn tiān de rén sān cái
其树高三丈三尺，按三十三天之数，截为三段，分天、地、人三才。
qǔ shàng yī duàn kòu zhī qí shēng tài qīng yǐ qí guò qīng ér fèi zhī
取上一段叩之，其声太清，以其过轻而废之；
qǔ xià yī duàn kòu zhī qí shēng tài zhuó yǐ qí guò zhòng ér fèi zhī
取下一段叩之，其声太浊，以其过重而废之；
qǔ zhōng yī duàn kòu zhī qí shēng qīng zhuó xiāng jì qīng zhòng xiāng jiān
取中一段叩之，其声清浊相济，轻重相兼。
sòng cháng liú shuǐ zhōng jìn qī shí èr rì àn qī shí èr hòu zhī shù
送长流水中，浸七十二日，按七十二候之数。
qǔ qǐ yīn gàn xuǎn liáng shí jí rì yòng gāo shǒu jiàng rén liú zǐ qí zhì chéng yuè qì
取起阴干，选良时吉日，用高手匠人刘子奇制成乐器。
cǐ nǎi yáo chí zhī lè gù míng yáo qín
此乃瑶池之乐，故名瑶琴。
cháng sān chǐ liù cùn yī fēn àn zhōu tiān sān bǎi liù shí yí dù
长三尺六寸一分，按周天三百六十一度；
qián kuò bā cùn àn bā jié
前阔八寸，按八节；
hòu kuò sì cùn àn sì shí
后阔四寸，按四时；
hòu èr cùn àn liǎng yí
厚二寸，按两仪。
yǒu jīn tóng tóu yù nǚ yāo xiān rén bèi lóng chí fèng zhǎo yù zhěn jīn huī
有金童头，玉女腰，仙人背，龙池，凤沼，玉轸，金徽。
nà huī yǒu shí èr àn shí èr yuè
那徽有十二，按十二月；
yòu yǒu yī zhōng huī àn rùn yuè
又有一中徽，按闰月。
xiān shì wǔ tiáo xián zài shàng wài àn wǔ xíng jīn mù shuǐ huǒ tǔ
先是五条弦在上，外按五行：金、木、水、火、土；
nèi àn wǔ yīn gōng shāng jiǎo zhēng yǔ
内按五音：宫、商、角、征、羽。
yáo shùn shí cāo wǔ xián qín gē nán fēng shī tiān xià dà zhì
尧舜时操五弦琴，歌‘南风’诗，天下大治。
hòu yīn zhōu wén wáng bèi qiú yú xiàn lǐ diào zǐ bó yì kǎo tiān xián yī gēn qīng yōu āi yuàn wèi zhī wén xián
后因周文王被囚于羡里，吊子伯邑考，添弦一根，清幽哀怨，谓之文弦。
hòu wǔ wáng fá zhòu qián gē hòu wǔ tiān xián yī gēn jī liè fā yáng wèi zhī wǔ xián
后武王伐纣，前歌后舞，添弦一根，激烈发扬，谓之武弦。
xiān shì gōng shāng jiǎo zhēng yǔ wǔ xián hòu jiā èr xián chēng wéi wén wǔ qī xián qín
先是宫、商、角、征、羽五弦，后加二弦，称为文武七弦琴。
cǐ qín yǒu liù jì qī bù dàn bā jué
此琴有六忌，七不弹，八绝。
hé wéi liù jì
何为六忌？
yī jì dà hán èr jì dà shǔ sān jì dà fēng sì jì dà yǔ wǔ jì xùn léi liù jì dà xuě
一忌大寒，二忌大暑，三忌大风，四忌大雨，五忌迅雷，六忌大雪。
hé wéi qī bù dàn
何为七不弹？
wén sàng zhě bù dàn zòu yuè bù dàn shì rǒng bù dàn bù jìng shēn bù dàn yì guān bù zhěng bù dàn bù fén xiāng bù dàn bù yù zhī yīn zhě bù dàn
闻丧者不弹，奏乐不弹，事冗不弹，不净身不弹，衣冠不整不弹，不焚香不弹，不遇知音者不弹。
hé wéi bā jué
何为八绝？
zǒng zhī qīng qí yōu yǎ bēi zhuàng yōu cháng
总之，清奇幽雅，悲壮悠长。
cǐ qín fǔ dào jìn měi jìn shàn zhī chù xiào hǔ wén ér bù hǒu āi yuán tīng ér bù tí
此琴抚到尽美尽善之处，啸虎闻而不吼，哀猿听而不啼。
nǎi yǎ yuè zhī hǎo chù yě
乃雅乐之好处也。
bó yá tīng jiàn tā duì dá rú liú yóu kǒng shì jì wèn zhī xué
伯牙听见他对答如流，犹恐是记问之学。
yòu xiǎng dào jiù shì jì wèn zhī xué yě kuī tā le
又想道：“就是记问之学，也亏他了。
wǒ zài shì tā yī shì
我再试他一试。
cǐ shí yǐ bù shì zài xiān nǐ wǒ zhī chēng le yòu wèn dào zú xià jì zhī lè lǐ dāng shí kǒng zhòng ní gǔ qín yú shì zhōng yán huí zì wài rù wén qín zhōng yǒu yōu chén zhī shēng yí yǒu tān shā zhī yì guài ér wèn zhī
”此时已不似在先你我之称了，又问道：“足下既知乐理，当时孔仲尼鼓琴于室中，颜回自外入，闻琴中有幽沉之声，疑有贪杀之意，怪而问之。
zhòng ní yuē wú shì gǔ qín jiàn māo fāng bǔ shǔ yù qí de zhī yòu kǒng qí shī zhī
仲尼曰：‘吾适鼓琴，见猫方捕鼠，欲其得之，又恐其失之。
cǐ tān shā zhī yì suì lù yú sī tóng
此贪杀之意，遂露于丝桐。
shǐ zhī shèng mén yīn yuè zhī lǐ rù yú wēi miào
”始知圣门音乐之理，入于微妙。
jiǎ rú xià guān fǔ qín xīn zhōng yǒu suǒ sī niàn zú xià néng wén ér zhī zhī fǒu
假如下官抚琴，心中有所思念，足下能闻而知之否？
qiáo fū dào máo shī yún tā rén yǒu xīn yǔ cǔn duó zhī
”樵夫道：“《毛诗》云：‘他人有心，予忖度之。
dà rén shì fǔ nòng yī guò xiǎo zi rèn xīn cāi duó
’大人试抚弄一过，小子任心猜度。
ruò cāi bù zháo shí dà rén xiū de jiàn zuì
若猜不着时，大人休得见罪。
bó yá jiāng duàn xián chóng zhěng chén sī bàn shǎng
”伯牙将断弦重整，沉思半晌。
qí yì zài yú gāo shān fǔ qín yī nòng
其意在于高山，抚琴一弄。
qiáo fū zàn dào měi zāi yáng yáng hu dà rén zhī yì zài gāo shān yě
樵夫赞道：“美哉洋洋乎，大人之意，在高山也！
bó yá bù dá
”伯牙不答。
yòu níng shén yī huì jiāng qín zài gǔ qí yì zài yú liú shuǐ
又凝神一会，将琴再鼓，其意在于流水。
qiáo fū yòu zàn dào měi zāi shāng shāng hu zhì zài liú shuǐ
樵夫又赞道：“美哉汤汤乎，志在流水！
zhǐ liǎng jù dào zhe le bó yá de xīn shì
”只两句，道着了伯牙的心事。
bó yá dà jīng tuī qín ér qǐ yǔ zǐ qī shī bīn zhǔ zhī lǐ
伯牙大惊，推琴而起，与子期施宾主之礼。
lián hū shī jìng
连呼：“失敬！
shī jìng
失敬！
shí zhōng yǒu měi yù zhī cáng ruò yǐ yī mào qǔ rén qǐ bù wù le tiān xià xián shì
石中有美玉之藏，若以衣貌取人，岂不误了天下贤士！
xiān shēng gāo míng yā xìng
先生高名雅姓？
qiáo dà qiàn shēn ér dá xiǎo zi xìng zhōng míng huī jiàn zì zǐ qī
”樵大欠身而答：“小子姓钟，名徽，贱字子期。
bó yá gǒng shǒu dào shì zhōng zǐ qī xiān shēng
”伯牙拱手道：“是钟子期先生。
zǐ qī zhuǎn wèn dà rén gāo xìng
”子期转问：“大人高姓？
róng rèn hé suǒ
荣任何所？
bó yá dào xià guān shù ruì shì yú jìn cháo yīn xiū pìn shàng guó ér lái
”伯牙道：”下官俞瑞，仕于晋朝，因修聘上国而来。
zǐ qī dào yuán lái shì bó yá dà rén
”子期道：“原来是伯牙大人。
bó yá tuī zǐ qī zuò yú kè wèi zì jǐ zhǔ xí xiāng péi mìng tóng zǐ diǎn chá
”伯牙推子期坐于客位，自己主席相陪，命童子点茶。
chá ba yòu mìng tóng zǐ qǔ jiǔ gòng zhuó
茶罢，又命童子取酒共酌。
bó yá dào jiè cǐ pān huà xiū xián jiǎn xiè
伯牙道：“借此攀话，休嫌简亵。
zǐ qī chēng bù gǎn
”子期称：“不敢。
tóng zǐ qǔ guò yáo qín èr rén rù xí yǐn jiǔ
童子取过瑶琴，二人入席饮酒。
bó yá kāi yán yòu wèn xiān shēng shēng kǒu shì chu rén le dàn bù zhī zūn jū hé chǔ
伯牙开言又问：“先生声口是楚人了，但不知尊居何处？
zǐ qī dào lí cǐ bù yuǎn dì míng mǎ ān shān jí xián cūn biàn shì huāng jū
”子期道：“离此不远，地名马安山集贤村，便是荒居。
bó yá diǎn tóu dào hǎo gè jí xián cūn
”伯牙点头道：“好个集贤村。
yòu wèn dào yì hé wéi
”又问：“道艺何为？
zǐ qī dào yě jiù shì dǎ chái wéi shēng
”子期道：“也就是打柴为生。
bó yá wēi xiào dào zǐ qī xiān shēng xià guān yě bù gāi jiàn yán shì xiān shēng zhè děng bào fù hé bù qiú qǔ gōng míng lì shēn yú láng miào chuí míng yú zhú bó
”伯牙微笑道：“子期先生，下官也不该僭言，似先生这等抱负，何不求取功名，立身于廊庙，垂名于竹帛；
què nǎi zī zhì lín quán hùn jì qiáo mù yǔ cǎo mù tóng xiǔ
却乃资志林泉，混迹樵牧，与草木同朽？
qiè wèi xiān shēng bù qǔ yě
窃为先生不取也。
zǐ qī dào shí bù xiāng mán shè jiān shàng yǒu nián mài èr qīn xià wú shǒu zú xiāng fǔ
”子期道：“实不相瞒，舍间上有年迈二亲，下无手足相辅。
cǎi qiáo dù rì yǐ jǐn fù mǔ zhī yú nián
采樵度日，以尽父母之余年。
suī wèi wèi sān gōng zhī zūn bù rěn yì wǒ yī rì zhī yǎng yě
虽位为三公之尊，不忍易我一日之养也。
bó yá dào rú cǐ dà xiào yī fà nán de
”伯牙道：“如此大孝，一发难得。
èr rén bēi jiǔ chóu zuò yī huì
”二人杯酒酬酢一会。
zǐ qī chǒng rǔ wú jīng bó yá yù jiā ài zhòng
子期宠辱无惊，伯牙愈加爱重。
yòu wèn zǐ qī qīng chūn duō shǎo
又问子期：“青春多少？
zǐ qī dào xū dù èr shí yǒu qī
”子期道：“虚度二十有七。
bó yá dào xià guān nián zhǎng yī xún
”伯牙道：“下官年长一旬。
zǐ qī ruò bù jiàn qì jié wèi xiōng dì xiāng chèn bù fù zhī yīn qì yǒu
子期若不见弃，结为兄弟相称，不负知音契友。
zǐ qī xiào dào dà rén chà yǐ
”子期笑道：“大人差矣！
dà rén nǎi shàng guó míng gōng zhōng huī nǎi qióng xiāng jiàn zǐ zěn gǎn yǎng bān yǒu rǔ fǔ jiù
大人乃上国名公，钟徽乃穷乡贱子，怎敢仰扳，有辱俯就。
bó yá dào xiāng shí mǎn tiān xià zhī xīn néng jǐ rén
”伯牙道：“相识满天下，知心能几人？
xià guān lù lù fēng chén de yǔ gāo xián jié qì shí nǎi shēng píng zhī wàn xìng
下官碌碌风尘，得与高贤结契，实乃生平之万幸。
ruò yǐ fù guì pín jiàn wèi xián qū shù ruì wèi hé děng rén hu
若以富贵贫贱为嫌，觑俞瑞为何等人乎！
suì mìng tóng zǐ zhòng tiān lú huǒ zài shú míng xiāng jiù chuán cāng zhōng yǔ zǐ qī dǐng lǐ bā bài
”遂命童子重添炉火，再熟名香，就船舱中与子期顶礼八拜。
bó yá nián zhǎng wèi xiōng zǐ qī wèi dì
伯牙年长为兄，子期为弟。
jīn hòu xiōng dì xiāng chèn shēng sǐ bù fù
今后兄弟相称，生死不负。
bài bà fù mìng qǔ nuǎn jiǔ zài zhuó
拜罢，复命取暖酒再酌。
zǐ qī ràng bó yá shàng zuò bó yá cóng qí yán
子期让伯牙上坐，伯牙从其言。
huàn le bēi zhù zǐ qī xià xí xiōng dì xiāng chèn bǐ cǐ tán xīn xù huà
换了杯箸，子期下席，兄弟相称，彼此谈心叙话。
zhèng shì hé yì kè lái xīn bù yàn zhī yīn rén tīng huà piān cháng
正是：“合意客来心不厌，知音人听话偏长。
tán lùn zhèng nóng bù jué yuè dàn xīng xī dōng fāng fā bái
谈论正浓，不觉月淡星稀，东方发白。
chuán shàng shuǐ shǒu dōu qǐ shēn shōu shí péng suǒ zhěng bèi kāi chuán
船上水手都起身收拾篷索，整备开船。
zǐ qī qǐ shēn gào cí bó yá pěng yī bēi jiǔ dì yǔ zǐ qī bà zi qī zhī shǒu tàn dào xián dì wǒ yǔ nǐ xiāng jiàn hé tài chí xiāng bié hé tài zǎo
子期起身告辞，伯牙捧一杯酒递与子期，把子期之手，叹道：“贤弟，我与你相见何太迟，相别何太早！
zǐ qī wén yán bù jué lèi zhū dī yú bēi zhōng
”子期闻言，不觉泪珠滴于杯中。
zǐ qī yī yǐn ér jìn zhēn jiǔ huí jìng bó yá
子期一饮而尽，斟酒回敬伯牙。
èr rén gè yǒu juàn liàn bù shě zhī yì
二人各有眷恋不舍之意。
bó yá dào yú xiōng yú qíng bù jìn yì yù qū yán xián dì tóng háng shù rì wèi zhī kě fǒu
伯牙道：“愚兄余情不尽，意欲曲延贤弟同行数日，未知可否？
zǐ qī dào xiǎo dì fēi bù yù xiāng cóng
”子期道：“小弟非不欲相从。
zěn nài èr qīn nián lǎo fù mǔ zài bù yuǎn yóu
怎奈二亲年老，‘父母在，不远游。
bó yá dào jì shì èr wèi zūn rén zài táng huí qù gào guò èr qīn dào jìn yáng lái kàn yú xiōng yī kàn zhè jiù shì yōu bì yǒu fāng le
’”伯牙道：“既是二位尊人在堂，回去告过二亲，到晋阳来看愚兄一看，这就是“游必有方’了。
zǐ qī dào xiǎo dì bù gǎn qīng nuò ér guǎ xìn xǔ le xián xiōng jiù dāng jiàn yuē
”子期道：“小弟不敢轻诺而寡信，许了贤兄，就当践约。
wàn yī bǐng mìng yú èr qīn èr qīn bù yǔn shǐ rén xiōng xuán wàng yú shù qiān lǐ zhī wài xiǎo dì zhī zuì gèng dà yǐ
万一禀命于二亲，二亲不允，使仁兄悬望于数千里之外，小弟之罪更大矣。
bó yá dào xián dì zhēn suǒ wèi zhì chéng jūn zǐ
”伯牙道：“贤弟真所谓至诚君子。
yě bà míng nián hái shì wǒ lái kàn xián dì
也罢，明年还是我来看贤弟。
zǐ qī dào rén xiōng míng suì hé shí dào cǐ
”子期道：“仁兄明岁何时到此？
xiǎo dì hǎo cì hou zūn jià
小弟好伺候尊驾。
bó yá qū zhǐ dào zuó yè shì zhōng qiū jié jīn rì tiān míng shì bā yuè shí liù rì le
”伯牙屈指道：“昨夜是中秋节，今日天明，是八月十六日了。
xián dì wǒ lái réng zài zhòng qiū zhōng wǔ liù rì fèng fǎng
贤弟，我来仍在仲秋中五六日奉访。
ruò guò le zhōng xún chí dào jì qiū yuè fēn jiù shì shuǎng xìn bù wéi jūn zǐ jiào tóng zǐ fēn fù jì shì jiāng zhōng xián dì suǒ jū dì míng jí xiāng huì de rì qī dēng xiě zài rì jì bù shàng
若过了中旬，迟到季秋月分，就是爽信，不为君子，”叫童子：“分付记室将钟贤弟所居地名及相会的日期，登写在日记簿上。
zǐ qī dào jì rú cǐ xiǎo dì lái nián zhòng qiū zhōng wǔ liù rì zhǔn zài jiāng biān shì lì gǒng hòu bù gǎn yǒu wù
”子期道：“既如此，小弟来年仲秋中五六日，准在江边侍立拱候，不敢有误。
tiān sè yǐ míng xiǎo dì gào cí le
天色已明，小弟告辞了。
bó yá dào xián dì qiě zhù
”伯牙道：“贤弟且住。
mìng tóng zǐ qǔ huáng jīn èr hù bù yòng fēng tiè shuāng shǒu pěng dìng dào xián dì xiē xū bó lǐ quán wèi èr wèi zūn rén gān zhǐ zhī fèi
”命童子取黄金二笏，不用封帖，双手捧定道：“贤弟，些须薄礼，权为二位尊人甘旨之费。
sī wén gǔ ròu wù de xián qīng
斯文骨肉，勿得嫌轻。
zǐ qī bù gǎn qiān ràng jí shí shōu xià
”子期不敢谦让，即时收下。
zài bài gào bié hán lèi chū cāng qǔ jiān dān tiāo le suō yī dǒu lì chā bǎn fǔ yú yāo wèn zhǎng tiào dā fú shǒu shàng yá
再拜告别，含泪出舱，取尖担挑了蓑衣、斗笠，插板斧于腰问，掌跳搭扶手上崖。
bó yá zhí sòng zhì chuán tóu gè gè sǎ lèi ér bié
伯牙直送至船头，各各洒泪而别。
bù tí zǐ qī huí jiā zhī shì
不题子期回家之事。
zài shuō shù bó yá diǎn gǔ kāi chuán yí lù jiāng shān zhī shèng wú xīn guān lǎn xīn xīn niàn niàn zhǐ xiǎng zhe zhī yīn zhī rén
再说俞伯牙点鼓开船，一路江山之胜，无心观览，心心念念，只想着知音之人。
yòu xíng le jǐ rì shě zhōu dēng àn
又行了几日，舍舟登岸。
jīng guò zhī de zhī shì jìn guó shàng dài fū bù gǎn qīng màn ān pái chē mǎ xiāng sòng
经过之地，知是晋国上大夫，不敢轻慢，安排车马相送。
zhí zhì jìn yáng huí fù le jìn zhǔ bù zài huà xià
直至晋阳，回复了晋主，不在话下。
guāng yīn xùn sù guò le qiū dōng bù jué chūn qù xià lái
光阴迅速，过了秋冬，不觉春去夏来。
bó yá xīn huái zǐ qī
伯牙心怀子期。
wú rì wàng zhī
无日忘之。
xiǎng zhe zhōng qiū jié jìn zòu guò jìn zhǔ gěi jiǎ huán xiāng
想着中秋节近，奏过晋主，给假还乡。
jìn zhǔ yī yǔn
晋主依允。
bó yá shōu shí xíng zhuāng réng dǎ dà kuān zhuǎn cóng shuǐ lù ér xíng
伯牙收拾行装，仍打大宽转，从水路而行。
xià chuán zhī hòu fēn fù shuǐ shǒu dàn shì wān bó suǒ zài jiù lái tōng bào dì míng
下船之后，分付水手，但是湾泊所在，就来通报地名。
shì yǒu ǒu rán gāng gāng bā yuè shí wǔ yè shuǐ shǒu bǐng fù cǐ qù mǎ ān shān bù yuǎn
事有偶然，刚刚八月十五夜，水手禀复，此去马安山不远。
bó yá yī xī hái rèn de qù nián pō chuán xiāng huì zǐ qī zhī chù
伯牙依稀还认得去年泊船相会子期之处。
fēn fù shuǐ shǒu jiāng chuán wān bó shuǐ dǐ pāo máo yá biān dīng jué
分付水手，将船湾泊，水底抛锚，崖边钉橛。
qí yè qíng míng chuán cāng nèi yī xiàn yuè guāng shè jìn zhū lián
其夜晴明，船舱内一线月光，射进朱帘。
bó yá mìng tóng zǐ jiāng lián juǎn qǐ bù chū cāng mén lì yú chuán tóu zhī shàng yǎng guān dǒu bǐng
伯牙命童子将帘卷起，步出舱门，立于船头之上，仰观斗柄。
shuǐ dǐ tiān xīn wàn qǐng máng rán zhào rú bái zhòu
水底天心，万顷茫然，照如白昼。
sī xiǎng qù suì yǔ zhī jǐ xiāng féng ér zhǐ yuè míng
思想去岁与知己相逢，而止月明。
jīn yè chóng lái yòu zhí liáng yè
今夜重来，又值良夜。
tā yuē dìng jiāng biān xiāng hòu rú hé quán wú zōng yǐng mò fēi shuǎng xìn
他约定江边相候，如何全无踪影，莫非爽信？
yòu děng le yī huì xiǎng dào wǒ lǐ huì dé le
又等了一会，想道：“我理会得了。
jiāng biān lái wǎng chuán zhī pō duō
江边来往船只颇多。
wǒ jīn rì suǒ jià de bú shì qù nián zhī chuán le
我今日所驾的，不是去年之船了。
wú dì jí qiè rú hé rèn de
吾弟急切如何认得？
qù suì wǒ yuán wèi fǔ qín jīng dòng zhī yīn
去岁我原为抚琴惊动知音。
jīn yè réng jiāng yáo qín fǔ nòng yī qǔ wú dì wén zhī bì lái xiāng jiàn
今夜仍将瑶琴抚弄一曲，吾弟闻之，必来相见。
mìng tóng zǐ qǔ qín zhuō ān fàng chuán tóu fén xiāng shè zuò
”命童子取琴桌安放船头，焚香设座。
bó yá kāi náng tiáo xián zhuǎn zhěn cái fàn yīn lǜ shāng xián zhōng yǒu āi yuàn zhī shēng
伯牙开囊，调弦转轸，才泛音律，商弦中有哀怨之声。
bó yá tíng qín bù cāo ya
伯牙停琴不操：“呀！
shāng xián āi shēng qī qiè wú dì bì zāo yōu zài jiā
商弦哀声凄切，吾弟必遭忧在家。
qù suì céng yán fù mǔ nián gāo
去岁曾言父母年高。
ruò fēi fù sāng bì shì mǔ wáng
若非父丧，必是母亡。
tā wéi rén zhì xiào shì yǒu qīng zhòng níng shī xìn yú wǒ bù kěn shī lǐ yú qīn suǒ yǐ bù lái yě
他为人至孝，事有轻重，宁失信于我，不肯失礼于亲，所以不来也。
lái rì tiān míng wǒ qīn shàng yá tàn wàng
来日天明，我亲上崖探望。
jiào tóng zǐ shōu shí qín zhuō xià cāng jiù qǐn
”叫童子收拾琴桌，下舱就寝。
bó yá yī yè bù shuì zhēn gè ba míng bù míng pàn xiǎo bù xiǎo
伯牙一夜不睡，真个巴明不明，盼晓不晓。
kàn kàn yuè yí lián yǐng rì chū shān tóu
看看月移帘影，日出山头。
bó yá qǐ lái shū xǐ zhěng yī mìng tóng zǐ xié qín xiāng suí yòu qǔ huáng jīn shí yì dài qu tǎng wú dì jū sāng kě wèi zèng lǐ
伯牙起来梳洗整衣，命童子携琴相随，又取黄金十镒带去：“傥吾弟居丧，可为赠礼。
shuàn tiào dēng yá xíng yú qiáo jìng yuē mò shí shù lǐ chū yī gǔ kǒu bó yá zhàn zhù
”踹跳登崖，行于樵径，约莫十数里，出一谷口，伯牙站住。
tóng zǐ bǐng dào lǎo yé wèi hé bù xíng
童子禀道：“老爷为何不行？
bó yá dào shān fēn nán běi lù liè dōng xī
”伯牙道：“山分南北，路列东西。
cóng shān gǔ chū lái liǎng tóu dōu shì dà lù dōu qù de
从山谷出来，两头都是大路，都去得。
zhī dào nà yí lù zài jí xián cūn qù
知道那一路在集贤村去？
děng gè shi lù zhī rén wèn míng liǎo tā fāng cái kě xíng
等个识路之人，问明了他，方才可行。
bó yá jiù shí shàng shǎo qì tóng ér tuì lì yú hòu
”伯牙就石上少憩，童儿退立于后。
bù duō shí zuǒ shǒu guān lù shàng yǒu yī lǎo sōu rán chuí yù xiàn fā wǎn yín sī ruò guān yě fú zuǒ shǒu jǔ téng zhàng yòu shǒu xié zhú lán xú bù ér lái
不多时，左手官路上有一老叟，髯垂玉线，发挽银丝，箬冠野服，左手举藤杖，右手携竹篮，徐步而来。
bó yá qǐ shēn zhěng yī xiàng qián shī lǐ
伯牙起身整衣，向前施礼。
nà lǎo zhě bù huāng bù máng jiāng yòu shǒu zhú lán qīng qīng fàng xià shuāng shǒu jǔ téng zhàng huán lǐ dào xiān shēng yǒu hé jiàn jiào
那老者不慌不忙，将右手竹篮轻轻放下，双手举藤杖还礼，道：“先生有何见教？
bó yá dào qǐng wèn liǎng tóu lù nà yī tiáo lù wǎng jí xián cūn qù de
”伯牙道：“请问两头路，那一条路，往集贤村去的？
lǎo zhě dào nà liǎng tóu lù jiù shì liǎng gè jí xián cūn
”老者道：“那两头路，就是两个集贤村。
zuǒ shǒu shì shàng jí xián cūn yòu shǒu shì xià jí xián cūn tōng qú sān shí lǐ guān dào
左手是上集贤村，右手是下集贤村，通衢三十里官道。
xiān shēng cóng gǔ chū lái zhèng dāng qí bàn
先生从谷出来，正当其半。
dōng qù shí wǔ lǐ xi qù yě shì shí wǔ lǐ
东去十五里，西去也是十五里。
bù zhī xiān shēng yào wǎng nà yí gè jí xián cūn
不知先生要往那一个集贤村？
bó yá mò mò wú yán àn xiǎng dào wú dì shì gè cōng míng rén zěn me shuō huà zhè děng hú tú
伯牙默默无言，暗想道：“吾弟是个聪明人，怎么说话这等糊涂！
xiāng huì zhī rì nǐ zhī dào cǐ wèn yǒu liǎng gè jí xián cūn huò shàng huò xià jiù gāi shuō gè míng bái le
相会之日，你知道此问有两个集贤村，或上或下，就该说个明白了。
bó yá què cái shěn yín nà lǎo zhě dào xiān shēng zhè děng yín xiǎng yí dìng nà shuō lù de bù céng fēn shàng xià zǒng shuō le gè jí xián cūn jiào xiān shēng méi chù zhuā xún le
”伯牙却才沈吟，那老者道：“先生这等吟想，一定那说路的，不曾分上下，总说了个集贤村，教先生没处抓寻了。
bó yá dào biàn shì
”伯牙道：“便是。
lǎo zhě dào liǎng gè jí xián cūn zhōng yǒu yī èr shí jiā zhuāng hù dà dǐ dōu shì yǐn dùn bì shì zhī bèi
”老者道：“两个集贤村中，有一二十家庄户，大抵都是隐遁避世之辈。
lǎo fū zài zhè shān lǐ duō zhù le jǐ nián zhèng shì tǔ jū èr shí zài wú yǒu bù qīn rén
老夫在这山里，多住了几年，正是‘土居二十载，无有不亲人’。
zhèi xiē zhuāng hù bú shì shè qīn jiù shì bì you
这些庄户，不是舍亲，就是敝友。
xiān shēng dào jí xián cūn bì shì fǎng yǒu zhǐ shuō xiān shēng suǒ fǎng zhī you xìng shèn míng shuí zhě fu jiù zhī tā zhù chù le
先生到集贤村必是访友，只说先生所访之友，姓甚名谁，者夫就知他住处了。
bó yá dào xué shēng yào wǎng zhōng jiā zhuāng qù
”伯牙道：“学生要往钟家庄去。
lǎo zhě wén zhōng jiā zhuāng èr zì yī shuāng hūn huā yǎn nèi pū sù sù diào xià lèi lái dào xiān shēng bié jiā kě qù ruò shuō zhōng jiā zhuāng bù bì qù le
”老者闻“钟家庄”二字，一双昏花眼内，扑簌簌掉下泪来，道：”先生别家可去，若说钟家庄，不必去了。
bó yá jīng wèn què shì wèi hé
”伯牙惊问：“却是为何？
lǎo zhě dào xiān shēng dào zhōng jiā zhuāng yào fǎng hé rén
”老者道：“先生到钟家庄，要访何人？
bó yá dào yào fǎng zǐ qī
”伯牙道：“要访子期。
lǎo zhě wén yán fàng shēng dà kū dào zǐ qī zhōng huī nǎi wú r yě
”老者闻言，放声大哭道：“子期钟徽，乃吾儿也。
qù nián bā yuè shí wǔ cǎi qiáo guī wǎn yù jìn guó shàng dài fū shù bó yá xiān shēng
去年八月十五采樵归晚，遇晋国上大夫俞伯牙先生。
jiǎng lùn zhī jiān yì qì xiāng tóu
讲论之间，意气相投。
lín xíng zèng huáng jīn èr hù
临行赠黄金二笏。
wú r mǎi shū gōng dú lǎo zhuō wú cái bù céng jìn zhǐ
吾儿买书攻读，老拙无才，不曾禁止。
dàn zé cǎi qiáo fù zhòng mù zé yù dú xīn qín xīn lì hào fèi rǎn chéng qiè jí shù yuè zhī jiān yǐ wáng gù le
旦则采樵负重，暮则育读辛勤，心力耗废，染成怯疾，数月之间，已亡故了。
bó yá wén yán wǔ nèi bēng liè lèi rú yǒng quán dà jiào yī shēng bàng shān yá diē dǎo hūn jué yú de
伯牙闻言，五内崩裂，泪如涌泉，大叫一声，傍山崖跌倒，昏绝于地。
zhōng gōng yòng shǒu chān fú huí gù xiǎo tóng dào cǐ wèi xiān shēng shì shuí
钟公用手搀扶，回顾小童道，“此位先生是谁？
xiǎo tóng dī dī fù ěr dào jiù shì shù bó yá lǎo yé
”小童低低附耳道：“就是俞伯牙老爷。
zhōng gōng dào yuán lái shì wú r hǎo yǒu
”钟公道：“元来是吾儿好友。
fú qǐ bó yá sū xǐng
”扶起伯牙苏醒。
bó yá zuò yú dì xià kǒu tǔ tán xián shuāng shǒu chuí xiōng tòng kū bù yǐ
伯牙坐于地下，口吐痰涎，双手捶胸，恸哭不已。
dào xián dì ā wǒ zuó yè pō zhōu hái shuō nǐ shuǎng xìn qǐ zhī yǐ wèi quán xià zhī guǐ
道：“贤弟呵，我昨夜泊舟，还说你爽信，岂知已为泉下之鬼！
nǐ yǒu cái wú shòu le
你有才无寿了！
zhōng gōng shì lèi xiāng quàn
”钟公拭泪相劝。
bó yá kū ba qǐ lái zhòng yǔ zhōng gōng shī lǐ bù gǎn hū lǎo zhàng chēng wéi lǎo bó yǐ jiàn tōng jiā xiōng dì zhī yì
伯牙哭罢起来，重与钟公施礼，不敢呼老丈，称为老伯，以见通家兄弟之意。
bó yá dào lǎo bó lìng láng hái shì tíng shū zài jiā hái shì chū yì jiāo wài le
伯牙道：“老伯，令郎还是停枢在家，还是出瘗郊外了？
zhōng gōng dào yī yán nán jìn
”钟公道：“一言难尽！
wáng r lín zhōng lǎo fū yǔ zhuō jīng zuò yú wò tà zhī qián
亡儿临终，老夫与拙荆坐于卧榻之前。
wáng r yí yǔ zhǔ fù dào xiū duǎn yóu tiān r shēng qián bù néng jìn rén zi shì qīn zhī dào sǐ hòu qǐ zàng yú mǎ ān shān jiāng biān
亡儿遗语瞩付道：‘修短由天，儿生前不能尽人子事亲之道，死后乞葬于马安山江边。
yǔ jìn dài fū shù bó yá yǒu yuē yù jiàn qián yán ěr
与晋大夫俞伯牙有约，欲践前言耳。
lǎo fū bù fù wáng r lín zhōng zhī yán
”老夫不负亡儿临终之言。
shì cái xiān shēng lái de xiǎo lù zhī yòu yī qiū xīn tǔ jí wú r zhōng huī zhī jiā
适才先生来的小路之右，一丘新土，即吾儿钟徽之家。
jīn rì shì bǎi rì zhī jì lǎo fū tí yī mò zhǐ qián wǎng fén qián shāo huà hé qī yǔ xiān shēng xiāng yù
今日是百日之忌，老夫提一陌纸钱，往坟前烧化，何期与先生相遇！
bó yá dào jì rú cǐ fèng péi lǎo pà jiù fén qián yī bài
”伯牙道：“既如此，奉陪老怕，就坟前一拜。
mìng xiǎo tóng dài tài gōng tí le zhú lán
”命小童代太公提了竹蓝。
zhōng gōng cè zhàng yǐn lù bó yá suí hòu xiǎo tóng gēn dìng fù jìn gǔ kǒu
钟公策杖引路，伯牙随后，小童跟定，复进谷口。
guǒ jiàn yī qiū xīn tǔ zài yú lù zuǒ
果见一丘新土，在于路左。
bó yá zhěng yī xià bài xián dì zài shì wéi rén cōng míng sǐ hòu wèi shén líng yīng
伯牙整衣下拜：“贤弟在世为人聪明，死后为神灵应。
yú xiōng cǐ yī bài chéng yǒng bié yǐ
愚兄此一拜，诚永别矣！
bài bà fàng shēng yòu kū
”拜罢，放声又哭。
jīng dòng shān qián shān hòu shān zuǒ shān yòu lí mín bǎi xìng bù wèn xíng de zhù de yuǎn de jìn de wén de cháo zhōng dà chén lái jì zhōng zǐ qī huí rào fén qián zhēng xiān guān kàn
惊动山前山后，山左山右黎民百姓，不问行的住的，远的近的，闻得朝中大臣来祭钟子期，回绕坟前，争先观看。
bó yá què bù céng bǎi de jì lǐ wú yǐ wéi qíng
伯牙却不曾摆得祭礼，无以为情。
mìng tóng zǐ bǎ yáo qín qǔ chū náng lái fàng yú jì shí tái shàng pán xī zuò yú fén qián huī lèi liǎng xíng fǔ qín yī cāo
命童子把瑶琴取出囊来，放于祭石台上，盘膝坐于坟前，挥泪两行，抚琴一操。
nèi xiē kàn zhě wén qín yùn kēng qiāng gǔ zhǎng dà xiào ér sàn
那些看者，闻琴韵铿锵，鼓掌大笑而散。
bó yá wèn lǎo bó xià guān fǔ qín diào lìng láng xián dì bēi bù néng yǐ zhòng rén wèi hé ér xiào
伯牙问：“老伯，下官抚琴，吊令郎贤弟，悲不能已，众人为何而笑？
zhōng gōng dào xiāng yě zhī rén bù zhī yīn lǜ
”钟公道：“乡野之人，不知音律。
wén qín shēng yǐ wéi qǔ lè zhī jù gù cǐ cháng xiào
闻琴声以为取乐之具，故此长笑。
bó yá dào yuán lái rú cǐ
”伯牙道：“原来如此。
lǎo bó kě zhī suǒ zòu hé qū
老伯可知所奏何曲？
zhōng gōng dào lǎo fū yòu nián yě pō xí
”钟公道：“老夫幼年也颇习。
rú jīn nián mài wǔ guān bàn fèi mó hú bù dǒng jiǔ yǐ
如今年迈，五官半废，模糊不懂久矣。
bó yá dào zhè jiù shì xià guān suí xīn yìng shǒu yī qǔ duǎn gē yǐ diào lìng láng zhě kǒu sòng yú lǎo bó tīng zhī
”伯牙道：“这就是下官随心应手一曲短歌，以吊令郎者，口诵于老伯听之。
zhōng gōng dào lǎo fū yuàn wén
”钟公道：“老夫愿闻。
bó yá sòng yún
”伯牙诵云：
yì xī qù nián chūn jiāng biān céng huì jūn
忆昔去年春，江边曾会君。
jīn rì chóng lái fǎng bú jiàn zhī yīn rén
今日重来访，不见知音人。
dàn jiàn yī póu tǔ cǎn rán shāng wǒ xīn
但见一抔土，惨然伤我心！
shāng xīn shāng xīn fù shāng xīn bù rěn lèi zhū fēn
伤心伤心复伤心，不忍泪珠纷。
lái huan qù hé kǔ jiāng pàn qǐ chóu yún
来欢去何苦，江畔起愁云。
zǐ qī zǐ qī xī nǐ wǒ qiān jīn yì lì jìn tiān yá wú zú yǔ cǐ qū zhōng xī bù fù dàn sān chǐ yáo qín wèi jūn sǐ
子期子期兮，你我千金义，历尽天涯无足语，此曲终兮不复弹，三尺瑶琴为君死！
bó yá yú yī jiā jiān qǔ chū jiě shǒu dāo gē duàn qín xián shuāng shǒu jǔ qín xiàng jì shí tái shàng yòng lì yī shuāi shuāi de yù zhēn pāo cán jīn huī líng luàn
伯牙于衣夹间取出解手刀，割断琴弦，双手举琴，向祭石台上，用力一摔，摔得玉珍抛残，金徽零乱。
zhōng gōng dà jīng wèn dào xiān shēng wèi hé shuāi suì cǐ qín
钟公大惊，问道：“先生为何摔碎此琴？
bó yá dào
”伯牙道：
shuāi suì yáo qín fèng wěi hán zǐ qī bù zài duì shuí dàn
摔碎瑶琴凤尾寒，子期不在对谁弹！
chūn fēng mǎn miàn jiē péng yǒu yù mì zhī yīn nán shàng nán
春风满面皆朋友，欲觅知音难上难。
zhōng gōng dào yuán lái rú cǐ kě lián
钟公道：“原来如此，可怜！
kě lián
可怜！
bó yá dào lǎo bó gāo jū duān dì zài shàng jí xián cūn hái shì xià jí xián cūn
”伯牙道：“老伯高居，端的在上集贤村，还是下集贤村？
zhōng gōng dào huāng jū zài shàng jí xián cūn dì bā jiā jiù shì
”钟公道：“荒居在上集贤村第八家就是。
xiān shēng rú jīn yòu wèn tā zěn de
先生如今又问他怎的？
bó yá dào xià guān shāng gǎn zài xīn xià gǎn suí lǎo bó dēng táng le
”伯牙道：“下官伤感在心，下敢随老伯登堂了。
suí shēn dài de yǒu huáng jīn èr yì yī bàn dài lìng láng gān zhǐ zhī fèng yī bàn mǎi jǐ mǔ jì tián wèi lìng láng chūn qiū sǎo mù zhī fèi
随身带得有黄金二镒，一半代令郎甘旨之奉，一半买几亩祭田，为令郎春秋扫墓之费。
dài xià guān huí běn cháo shí shàng biǎo gào guī lín xià
待下官回本朝时，上表告归林下。
nà shí què dào shàng jí xián cūn yíng jiē lǎo bó yǔ lǎo bó mǔ tóng dào hán jiā yǐ jǐn tiān nián
那时却到上集贤村，迎接老伯与老伯母，同到寒家，以尽天年。
wú jí zǐ qī zǐ qī jí wú yě
吾即子期，子期即吾也。
lǎo bó wù yǐ xià guān wèi wài rén xiāng xián
老伯勿以下官为外人相嫌。
shuō ba mìng xiǎo tóng qǔ chū huáng jīn qīn shǒu dì yǔ zhōng gōng kū bài yú de
”说罢，命小僮取出黄金，亲手递与钟公，哭拜于地。
zhōng gōng dá bài pán huán bàn shǎng ér bié
钟公答拜，盘桓半晌而别。
zhè huí shū tí zuò shù bó yá shuāi qín xiè zhī yīn
这回书，题作《俞伯牙摔琴谢知音》。
hòu rén yǒu shī zàn yún
后人有诗赞云：
shì lì jiāo huái shì lì xīn sī wén shuí fù niàn zhī yīn
势利交怀势利心，斯文谁复念知音！
bó yá bù zuò zhōng qī shì qiān gǔ lìng rén shuō pò qín
伯牙不作钟期逝，千古令人说破琴。