shù zhòng jǔ tí shī yù shàng huáng
俞仲举题诗遇上皇
rì yuè yíng kuī xīng chén shī dù wéi rén qǐ wú xīng shuāi
日月盈亏，星辰失度，为人岂无兴衰？
zǐ fáng nián yòu táo nàn zài xú pī yī yǐn céng gēng shēn yě zi yá cháng diào fán xī
子房年幼，逃难在徐邳，伊尹曾耕莘野，子牙尝钓璠溪。
jūn bú jiàn hán hóu wèi yù zāo kuà xià shòu qū chí méng zhèng wǎ yáo jiè sù
君不见：韩侯未遇，遭胯下受驱驰，蒙正瓦窑借宿，
péi dù zài gǔ miào yī qī shí lái yě jiē wèi jiàng xiàng fāng biǎo shì nán ér
裴度在古庙依栖，时来也，皆为将相，方表是男儿。
hàn wǔ dì yuán shòu èr nián sì chuān chéng dū fǔ yī xiù shì sī mǎ zhǎng qīng shuāng míng xiàng rú
汉武帝元狩二年，四川成都府一秀士，司马长卿，双名相如。
zì fù mǔ shuāng wáng gū shēn wú yǐ
自父母双亡，孤身无倚，
yán zì shǒu
盐自守。
guàn chuàn bǎi jiā jīng tōng jīng shǐ
贯串百家，精通经史。
suī rán yóu yì jiāng hú qí shí zhì zài gōng míng
虽然游艺江湖，其实志在功名。
chū mén zhī shí guò chéng běi qī lǐ xǔ yuē shēng xiān qiáo xiàng rú dà shū yú qiáo zhù shàng dà zhàng fū bù chéng sì mǎ chē bù fù guò cǐ qiáo
出门之时，过城北七里许，曰升仙桥，相如大书于桥柱上：“大丈夫不乘驷马车，不复过此桥。
suǒ yǐ běi dǐ jīng luò dōng zhì qí chǔ suì yī liáng xiào wáng zhī mén yǔ zōu yáng méi gāo bèi wèi you
”所以北抵京洛，东至齐楚，遂依梁孝王之门，与邹阳、枚皋辈为友。
bù qī liáng wáng liàng xiàng rú xiè bìng guī chéng dū shì shàng
不期梁王亮，相如谢病归成都市上。
lín zhǎo xiàn yǒu dàn lìng gōng jí měi měi shǐ rén xiāng zhāo
临爪县有旦令工吉，每每使人相招。
yī rì dào bō xiāng huì pán huán xún rì
一日到波相会，盘桓旬日。
tán jiān yán jí běn chǔ zhuō gōng sūn jù fù yǒu tíng tái chí guǎn huá měi kě wán
谈间，言及本处卓工孙巨富，有亭台池馆，华美可玩。
xiàn lìng zhe rén qù shuō jiào tā jiē dài
县令着人去说，教他接待。
zhuō wáng sūn zī shí jù wàn tóng pú shù bǎi mén lán shē chǐ
卓王孙资时巨万，僮仆数百，门阑奢侈。
yuán zhōng yǒu huā tíng yī suǒ míng yuē ruì xian
园中有花亭一所，名曰瑞仙。
sì miàn fāng fēi làn màn zhēn kě yóu xi
四面芳菲烂慢，真可游息。
jīng luò míng yuán jiē bù néng guò cǐ
京洛名园，皆不能过此。
zhè zhuō yuán wài sàng ǒu bù qǔ mù dào xiū zhēn
这卓员外丧偶不娶，慕道修真。
zhǐ yǒu yī nǚ xiǎo zì wén jūn nián fāng shí jiǔ xīn guǎ zài jiā
止有一女，小字文君，年方十九，新寡在家。
cōng huì guò rén zī tài chū zhòng
聪慧过人，姿态出众。
qín qí shū huà wú suǒ xià tōng
琴棋书画，无所下通。
yuán wài yī rì zǎo chén wén shuō xiàn lìng yǒu rén sī mǎ zhǎng qīng nǎi wén zhāng jù rú yào lái yóu wán yuán chí jiāng lái bài fǎng
员外一日早晨，闻说县令友人司马长卿乃文章巨儒，要来游玩园池，将来拜访。
huāng máng yíng jiē guī hòu huā yuán zhōng ruì xian tíng shàng
慌忙迎接，圭后花园中，瑞仙亭上。
dòng jiān yǐ bì zhuō wáng sūn zhì jiǔ xiāng dài
动间已毕，卓王孙置酒相待。
jiàn zhǎng qīng fēng zī jùn yǎ qiě shì wáng xiàn lìng hǎo yǒu shén xiāng jìng zhòng
见长卿丰姿俊雅，且是王县令好友，甚相敬重。
dào xiān shēng qù xiàn zhōng ān xià bù biàn hé bù zài bì shě quán zhù jǐ rì
道：“先生去县中安下不便，何不在敝舍权住几日？
xiàng rú gǎn qí hòu yì suì lìng rén huàn qín tóng xié xíng lǐ lái ruì xian tíng ān xià
”相如感其厚意，遂令人唤琴童携行李来瑞仙亭安下。
shū hū bàn yuè
倏忽半月。
qiě shuō zhuó wén jūn zài xiù fáng zhōng xián zuò wén shì nǚ chūn r shuō yǒu xiù shì sī mǎ zhǎng qīng xiāng fǎng yuán wài liú tā zài ruì xian tíng ān yù
且说卓文君在绣房中闲坐，闻侍女春儿说：“有秀士司马长卿相访，员外留他在瑞仙亭安寓。
cǐ shēng fēng zī jùn yǎ qiě shàn fǔ qín
此生丰姿俊雅，且善抚琴。
wén jūn xīn dòng jí yú dōng qiáng suǒ chuāng nèi qiè kuī shì xiàng rú cái mào rì hòu bì rán dà guì
”文君心动，及于东墙琐窗内窃窥视相如才貌，“日后必然大贵。
dàn bù zhī yǒu qī wú qī
但不知有妻无妻？
wǒ ruò de rú cǐ zhī zhàng fū píng shēng yuàn zú
我若得如此之丈夫，平生愿足！
zhēng nài cǐ rén gé piáo lǚ kōng ruò dài méi zhèng qiú qīn ǎn fù qīn jué rán bù kěn
争奈此人革瓢屡空，若待媒证求亲，俺父亲决然不肯。
tǎng ruò cuò guò cǐ rén zài hòu nán de
倘若挫过此人，再后难得。
guò le liǎng rì nǚ shǐ chūn r jiàn xiǎo jie shuāng méi chóu cù bì yǒu suǒ sī
”过了两日，女使春儿见小姐双眉愁蹙，必有所思。
nǎi duì xiǎo jiě dào jīn yè sān yuè shí wǔ rì yuè sè guāng míng hé bù zài huā yuán zhōng sàn mèn zé gè
乃对小姐道：“今夜三月十五日，月色光明，何不在花园中散闷则个？
xiǎo jiě kǒu zhōng bù shuō xīn xià sī liang zì xiàn le nà xiù cái rì yè fèi qǐn wàng cān fàng xīn bù xià
”小姐口中不说，心下思量：“自见了那秀才，日夜废寝忘餐，放心不下。
wǒ jīn zhǔ yì yǐ dìng suī rán yǒu kuī fù dào shì wǒ yī shì qián chéng
我今主意已定，虽然有亏妇道，是我一世前程。
shōu shí le xiē jīn zhū shǒu shì fēn fù chūn r ān pái jiǔ guǒ jīn yè yǔ nǐ shǎng yuè sàn mèn
”收拾了些金珠首饰，分付春儿安排酒果：“今夜与你赏月散闷。
chūn r dǎ diǎn wán bèi suí xiǎo jiě xíng lái
”春儿打点完备，随小姐行来。
huà zhōng qiě shuō xiàng rú jiǔ wén de wén jūn xiǎo jiě mào měi cōng huì shén zhī yīn lǜ yě yǒu xīn qù tiǎo dòu tā
话中且说相如久闻得文君小姐貌美聪慧，甚知音律，也有心去挑逗他。
jīn yè yuè míng rú shuǐ wén huā yīn xià yǒu xíng dòng zhī shēng jiào qín tóng sī qū zhī shì xiǎo jiě
今夜月明如水，闻花阴下有行动之声，教琴童私觑，知是小姐。
nǎi fén xiāng yī zhù jiāng yáo qín fǔ nòng
乃焚香一住，将瑶琴抚弄。
wén jūn zhèng xíng shù bù zhǐ tīng de qín shēng qīng liàng yí bù jiāng jìn ruì xian tíng zhuǎn guò huā yīn xià tīng de suǒ dàn yīn yuē
文君正行数步，只听得琴声清亮，移步将近瑞仙亭，转过花阴下，听得所弹音曰：
fēng xī fèng xī sī gù xiāng yāo yóu sì hǎi xī qiú qí huáng
风兮凤兮思故乡，邀游四海兮求其凰。
shí wèi yù xī wú suǒ jiāng hé rú jīn xī xī shēng sī táng
时未遇兮无所将，何如今夕兮升斯堂？
yǒu yàn shū nǚ zài guī fáng shì jìn rén xiá zài wǒ bàng
有艳淑女在闺房，室进人遐在我傍，
hé yuán jiāo jǐng wèi yuān yāng qī gé wán xī gòng áo xiáng
何缘交颈为鸳鸯，期颌顽兮共翱翔！
fèng xī fèng xī cóng wǒ qī de tuō xiǎng wěi yǒng wèi fēi
凤兮凤兮从我栖，得托享尾永为妃。
jiāo qíng tōng tǐ xīn hé xié zhōng yè xiāng cóng zhī zhě shuí
交情通体心和谐，中夜相从知者谁？
shuāng yì jù qǐ fān gāo fēi wú gǎn wǒ sī shǐ yú bēi
双翼俱起翻高飞，无感我思使余悲。
xiǎo jiě tīng ba duì shì nǚ dào xiù cái yǒu xīn qiè yì yǒu xīn
小姐听罢，对侍女道：“秀才有心，妾亦有心。
jīn yè jì dào zhè lǐ kě qù yǔ xiù cái xiāng jiàn
今夜既到这里，可去与秀才相见。
suì nǎi xíng dào tíng biān xiàng rú yuè xià jiàn le wén jūn lián máng qǐ shēn yíng jiē dào xiǎo shēng mèng xiǎng huā róng hé qī guāng jiàng
”遂乃行到亭边，相如月下见了文君，连忙起身迎接道，“小生梦想花容，何期光降。
bù jí yuǎn jiē shù zuì shù zuì
不及远接，恕罪，恕罪！
wén jūn liǎn rèn xiàng qián dào gāo xián xià lín shén quē kuǎn dài
”文君敛衽向前道：“高贤下临，甚缺款待。
gū guǎn jì mò lìng rén xiāng niàn wú yǐ
孤馆寂寞，令人相念无已。
xiàng rú dào bù láo xiǎo jiě guà yì
”相如道，“不劳小姐挂意。
xiǎo shēng yǒu qín yī zhāng zì néng xiāo qiǎn
小生有琴一张，自能消遣。
wén jūn xiào dào xiān shēng bù bì yū kuò
”文君笑道：“先生不必迂阔。
qín zhōng zhī yì qiè yǐ bèi zhī
琴中之意，妾已备知。
xiàng rú guì xià gào dào xiǎo shēng de jiàn huā yán sǐ yě gān xīn
”相如跪下告道：“小生得见花颜，死也甘心。
zhàng jūn dào qǐng qǐ qiè jīn yè dào cǐ yǔ xiān shēng shǎng yuè tóng yǐn sān bēi
”丈君道：“请起，妾今夜到此，与先生赏月，同饮三杯。
chūn r pái jiǔ guǒ yú ruì xian tíng shàng zhàng jūn xiàng rú duì yǐn
”春儿排酒果于瑞仙亭上，丈君、相如对饮。
xiàng rú xì shì zhàng jūn guǒ rán shēng de méi rú cuì yǔ jī rú bái xuě
相如细视丈君，果然生得：眉如翠羽，肌如白雪；
zhèn xiù yī pī jǐn shang nóng bù duǎn xiān bù zhǎng
振绣衣，披锦裳，浓不短，纤不长；
lín xī shuāng luò pǔ duì yuè liǎng cháng é
临溪双洛浦，对月两嫦娥。
jiǔ xíng shù xún wén jūn lìng chūn r shōu shí qián qù wǒ biàn huí lái
酒行数巡，文君令春儿收拾前去：“我便回来。
xiàng rú dào xiǎo jiě bù xián hán lòu yuàn jiù zhěn xí zhī huan
”相如道：“小姐不嫌寒陋，愿就枕席之欢。
wén jūn xiào dào qiè yù fèng zhōng shēn jī zhǒu
”文君笑道：“妾欲奉终身箕帚；
qǐ zài yī shí huān ài hu
岂在一时欢爱乎？
xiàng rú wèn dào xiǎo jiě jì jiāng ān chū
”相如问道：“小姐计将安出？
wén jūn dào rú jīn shōu shí le xiē jīn zhū zài cǐ
”文君道：“如今收拾了些金珠在此。
bù rú jīn yè tóng lí cǐ jiān bié chù jū zhù
不如今夜同离此间，别处居住。
tǎng hòu fù qīn xiǎng niàn bān huí yī jiā wán jù qǐ xià měi zāi
倘后父亲想念，搬回，一家完聚，岂下美哉？
dāng xià èr rén tóng xià ruì xian tíng chū hòu yuán ér zǒu
”当下二人同下瑞仙亭，出后园而走。
què shì áo yú tuō què jīn gōu qù bǎi wěi yáo tóu gèng bù huí
却是：鳌鱼脱却金钩去，摆尾摇头更不回。
qiě shuō chūn r zhì tiān míng bú jiàn xiǎo jiě zài fáng tíng zi shàng yòu xún bú jiàn bào yǔ lǎo yuán wài dé zhī
且说春儿至天明不见小姐在房，亭子上又寻不见，报与老员外得知。
xún dào ruì xian tíng shàng hé xiàng rú dōu bú jiàn
寻到瑞仙亭上，和相如都不见。
yuán wài dào xiàng rú shì wén xué zhī shì wèi cǐ qín shòu zhī xíng
员外道：“相如是文学之士，为此禽兽之行！
xiǎo jiàn rén nǐ yě zì yòu dú shū qǐ xià wén nǚ zǐ shì wú shàn wèi xíng wú dú chū
小贱人，你也自幼读书，岂下闻女子‘事无擅为，行无独出？
nǐ bù wén fù mìng sī bēn gǒu hé fēi wú nǚ yě
’你不闻父命，私奔苟合，非吾女也！
yù yào sòng zhī yú guān zhēng nài jiā chǒu bù kě wài yáng gù ěr zhōng zhǐ jù kàn tā yǒu hé miàn mù xiāng jiàn qīn qī
”欲要讼之于官，争奈家丑不可外扬，故尔中止，“巨看他有何面目相见亲戚！
cóng cǐ yǐn rěn wú yǔ yì bù zhuī xún
”从此隐忍无语，亦不追寻。
què shuō xiàng rú yǔ wén jūn dào jiā xiàng rú zì sī yì kuāng yīng rán nán yǐ dù rì xiǎng wǒ hún jiā nǎi fù guì zhī nǚ qǐ zhī rú cǐ jì mò
却说相如与文君到家，相如自思翼筐罂然，难以度日：“想我浑家乃富贵之女，岂知如此寂寞！
suǒ xǐ zhě lüè wú wēn sè pō wéi xián dá
所喜者略无温色，颇为贤达。
tā liào xiǎng sī mǎ zhǎng qīng bì yǒu fā dá shí fēn
他料想司马长卿必有发达时分。
zhèng chóu mèn jiān wén jūn zhì
”正愁闷间，文君至。
xiàng rú dào rì yǔ hún jiā shāng yì yù zuò xiē xiǎo yíng yùn nài wú zī běn
相如道：“日与浑家商议，欲做些小营运，奈无资本。
wén jūn dào wǒ shǒu shì fán chuàn jǐn kě biàn mài
”文君道：“我首饰钒钏，尽可变卖。
dàn wǒ fù qīn wàn guàn jiā cái qǐ bù néng zhōu jì yī nǚ
但我父亲万贯家财，岂不能周济一女？
rú jīn bù ruò kāi zhāng jiǔ sì qiè zì dāng lú
如今不若开张酒肆，妾自当垆。
ruò fù qīn zhī zhī bì rán ào huǐ
若父亲知之，必然懊悔。
xiàng rú cóng qí yán xiū zào fáng wū kāi diàn mài jiǔ
”相如从其言，修造房屋，开店卖酒。
wén jūn qīn zì dāng kūn jì zhàng
文君亲自当坤记帐。
hū yī rì zhuō wáng sūn jiā chōng yǒu shì dào chéng dū fǔ rén sì yǐn jiǔ shì yǒu còu qiǎo zhèng lái dào sī mǎ zhǎng qīng sì zhōng
忽一日，卓王孙家憧有事到成都府，人肆饮酒，事有凑巧，正来到司马长卿肆中。
jiàn dāng lú zhī fù nǎi shì zhǔ wēng xiǎo jiě chī le yī jīng
见当垆之妇，乃是主翁小姐，吃了一惊。
huāng máng zǒu huí lín qióng bào yǔ yuán wài zhī dào
慌忙走回临邛，报与员外知道。
yuán wài mǎn miàn xiū cán bù kěn rèn nǚ dàn dù mén bú jiàn bīn kè ér yǐ
员外满面羞惭，不肯认女，但杜门不见宾客而已。
zài shuō xiàng rú fū fù mài jiǔ yuē yǒu bàn nián
再说相如夫妇卖酒，约有半年。
hū yǒu tiān shǐ pěng zhe yī zhǐ zhào shū wèn sī mǎ xiàng rú míng zì dào yú sì zhōng shuō dào cháo tíng guān xiān niú suǒ zuò yú xū fù wén zhāng hào làn chāo yuè gǔ rén
忽有天使捧着一纸诏书，问司马相如名字，到于肆中，说道：“朝廷观先牛所作《于虚赋》，文章浩烂，超越古人。
guān lǐ tàn shǎng piāo piāo rán yǒu líng yún zhī zhì qì hèn bù dé yǔ cǐ rén tóng shí yǒu yáng dé yì zòu yán cǐ fù shì chén zhī tóng lǐ sī mǎ zhǎng qīng suǒ zuò jiàn zài chéng dū xián jū
官里叹赏，飘飘然有凌云之志气，恨不得与此人同时，有杨得意奏言：“此赋是臣之同里司马长卿所作，见在成都闲居。
tiān zǐ dà xǐ tè chà xiǎo guān lái zhēng zhào
’天子大喜，特差小官来征召。
zǒu mǎ lín cháo bù xǔ chí yán
走马临朝，不许迟延。
xiàng rú shōu shí xíng zhuāng jí shí yào xíng
”相如收拾行装，即时要行。
wén jūn dào guān rén cǐ xíng fù guì zé pà wàng le ruì xian tíng shàng
文君道：“官人此行富贵，则怕忘了瑞仙亭上！
xiàng rú dào xiǎo shēng shòu xiǎo jiě dà ēn fāng hèn wèi bào hé chū cǐ yán
”相如道：“小生受小姐大恩，方恨未报，何出此言？
wén jūn dào xiù cái men yě yǒu liǎng bān yǒu nà jūn zǐ rú bù lùn pín fù zhì xíng bù yí
”文君道：“秀才们也有两般，有那君子儒，不论贫富，志行不移；
yǒu nà xiǎo rén rú pín shí yòu yì bān fù shí jiù wàng le
有那小人儒，贫时又一般，富时就忘了。
xiàng rú dào xiǎo jiě fàng xīn
”相如道：“小姐放心！
fū qī èr rén bù rěn xiāng bié
”夫妻二人，不忍相别。
lín xíng wén jūn yòu zhǔ dào cǐ shí yǐ suì tí qiáo zhì mò fù dāng lú dí qì rén
临行，文君又嘱道：“此时已遂题桥志，莫负当垆涤器人！
qiě bù shuō xiàng rú tóng tiān shǐ dēng chéng
且不说相如同天使登程。
què shuō zhuō wáng sūn yǒu jiā tóng cóng cháng ān huí tīng de yáng dé yì jǔ jiàn sī mǎ xiàng rú méng cháo tíng zhēng zhào qù le
却说卓王孙有家僮从长安回，听得杨得意举荐司马相如，蒙朝廷征召去了。
zì yán wǒ nǚ ér yǒu xiān jiàn zhī míng wèi jiàn cǐ rén cái mào shuāng quán bì rán xiǎn dá suǒ yǐ chéng le qīn shì
自言：“我女儿有先见之明，为见此人才貌双全，必然显达，所以成了亲事。
lǎo fū xiǎng qi lai nán hūn nǚ jià rén zhī dà lún
老夫想起来，男婚女嫁，人之大伦。
wǒ nǚ xù bù dé guān shí wǒ xiān dài shì nǚ chūn r tóng wǎng chéng dū qù wàng nǎi shì fù yú zhī qíng wú rén xiào wǒ
我女婿不得官时，我先带侍女春儿同往成都去望，乃是父于之情，无人笑我。
ruò shì tā dé le guān shí qù kàn tā jiào rén dào wǒ qū shí fèng shì
若是他得了官时去看他，教人道我趋时奉势。
cì rì dài tóng chūn r jìng dào chéng dū fǔ xún jiàn wén jūn
”次日带同春儿径到成都府，寻见文君。
wén jūn jiàn le fù qīn bài dào hái ér yǒu bù xiào zhī zuì wàng diē diē ráo shù
文君见了父亲，拜道：“孩儿有不孝之罪，望爹爹饶恕！
yuán wài dào wǒ r nǐ xiǎng shā wǒ
”员外道：“我儿，你想杀我！
cóng qián zhī huà gèng bù xū tí le
从前之话，更不须提了。
rú jīn qiě xǐ cháo tíng zhēng zhào zhèng chēng hái ér zhī xīn
如今且喜朝廷怔召，正称孩儿之心。
wǒ jīn rì sòng chūn r lái fú shì jiē nǐ huí jiā jū zhù
我今日送春儿来伏侍，接你回家居住。
wǒ zì chà jiā tóng wǎng cháng ān bào yǔ xián xù zhī dào
我自差家僮往长安报与贤婿知道。
wén jūn zhí yì bù kěn
”文君执意不肯。
yuán wài jiàn nǚ ér zhǔ yì dìng le nǎi jiāng jiā cái zhī bàn fēn shòu nǚ ér yú chéng dū qǐ jiàn dà zhái shì mǎi liáng tián chōng pū sān sì wàn rén
员外见女儿主意定了，乃将家财之半，分授女儿，于成都起建大宅，市买良田，憧仆三四万人。
yuán wài bàn zhe nǚ ér tóng zhù děng hòu nǚ xù jiā yīn
员外伴着女儿同住，等候女婿佳音。
zài shuō sī mǎ xiàng rú tóng dà shǐ zhì jīng shī cháo jiàn xiàn shàng lín fù yī piān
再说司马相如同大使至京师朝见，献《上林赋》一篇。
tiān zǐ dà xǐ jí bài wèi zhù zuò láng dài zhào jīn mǎ mén
天子大喜，即拜为著作郎．待诏金马门。
jìn yǒu bā shǔ kāi tōng nán yí zhū dào yòng jūn xìng fǎ zhuǎn cáo fán rǒng jīng rǎo yí mín
近有巴蜀开通南夷诸道，用军兴法转槽繁冗，惊扰夷民。
guān lǐ wén zhī dà nù zhào xiàng rú yì lùn cǐ shì lìng zuò yù bā shǔ zhī xí
官里闻知大怒，召相如议论此事，令作谕巴蜀之檄。
guān lǐ dào cǐ yī shì yù dài chà guān fēi qīng bù kě
官里道：“此一事，欲待差官，非卿不可。
nǎi bài tóng rú wèi zhōng láng jiàng chí jié ér wǎng lìng jiàn jīn pái xiān zhǎn hòu zòu
”乃拜桐如为中郎将，持节而往，令剑金牌，先斩后奏。
xiàng rú xiè ēn cí tiān zǐ chū cháo yí lù chí yì ér xíng
相如谢恩，辞天子出朝，一路驰驿而行。
dào bǐ chù quàn yù yǐ shǔ yǐ píng mán yí qīng jìng bù guò bàn yuè bǎi xìng ān níng yì jǐn huán xiāng
到彼处，劝谕已蜀已平，蛮夷清静，不过半月，百姓安宁，衣锦还乡。
shù rì zhī jiān yǐ dá chéng dū fǔ
数日之间，已达成都府。
běn fǔ guān yuán yíng jiē
本府官员迎接。
dào shí xīn zhái wén jūn chū yíng
到十新宅，文君出迎。
xiàng rú dào dú shū bù fù rén jīn rì guǒ suì tí qiáo zhī yuàn
相如道：“读书不负人，今日果遂题桥之愿。
wén jūn dào gèng yǒu yī xǐ nǐ zhàng rén xiān dào zhè lǐ yíng jiē
”文君道：“更有一喜，你丈人先到这里迎接。
xiàng rú lián shēng bù gǎn bù gǎn
”相如连声：“不敢，不敢！
lǎo yuán wài chū jiàn xiàng rú xiàng qián shī lǐ
”老员外出见，相如向前施礼。
bǐ cǐ xiāng xiè pái yán hè xǐ
彼此相谢，排筵贺喜。
zì cǐ suì wèi chéng dū fù shì
自此遂为成都富室。
yǒu shī wèi zhèng
有诗为证。
yè jìng yáo tái yuè zhèng yuán qǐng fēng zhè lì mǎn lín luán
夜静瑶台月正圆，请风浙沥满林峦。
zhū xián màn cù xiāng sī diào bú shì zhī yīn bù yǔ dàn
朱弦慢促相思调，不是知音不与弹。
sī mǎ xiàng rú běn shì chéng dū fǔ yí gè qióng rú zhǐ wèi yī piān wén zì shàng tóu le zhì zūn zhī yì yī zhāo fā jì
司马相如本是成都府一个穷儒，只为一篇文字上投了至尊之意，一朝发迹。
rú jīn zài shuō nán sòng cháo yí gè pín shì yě shì chéng dū fǔ rén zài zhuó jǐn jiāng jū zhù
如今再说南宋朝一个贫士，也是成都府人，在濯锦江居住。
yì yīn cí piān zāo jì yì jǐn huán xiāng
亦因词篇遭际，衣锦还乡。
cǐ rén xìng shù míng liáng zì zhòng jǔ nián dēng èr shí wǔ suì yòu sàng fù mǔ qǔ qī zhāng shì zhè xiù cái rì yè qín gōng shī shǐ mǎn fù wén zhāng
此人姓俞名良，字仲举，年登二十五岁，幼丧父母，娶妻张氏，这秀才日夜勤攻诗史，满腹文章。
shí dāng chūn bǎng dòng xuǎn chǎng kāi guǎng zhāo tiān xià rén cái fù lín ān yìng jǔ
时当春榜动，选场开，广招天下人才，赴临安应举。
shù liáng biàn shōu shí qín jiàn shū xiāng zé rì qǐ chéng
俞良便收拾琴剑书箱，择日起程。
qīn péng jiàn sòng
亲朋饯送。
fēn fù hún jiā dào wǒ qù qiú guān duō zé sān nián shǎo zé yī zài
分付浑家道：“我去求官，多则三年，少则一载。
dàn dé yī guān bàn zhí jí biàn huí lái
但得一官半职，即便回来。
dào ba xiāng bié kuà yī jiǎn lǘ ér qù
”道罢，相别，跨一蹇驴而去。
xià zé yī rì xíng zhì zhōng tú
下则一日，行至中途。
ǒu rǎn yī jí máng xún kè diàn ān xià xīn zhōng fán nǎo
偶染一疾，忙寻客店安下，心中烦恼。
bù xiǎng bìng le bàn yuè shēn biān qián wù shǐ jìn
不想病了半月，身边钱物使尽。
zhǐ de jiāng lǘ r mài le zuò pán chán
只得将驴儿卖了做盘缠。
yòu pà wù le kē chǎng rì qī zhǐ de mǎi shuāng cǎo xié chuān le zì bèi shū náng ér xíng
又怕误了科场日期，只得买双草鞋穿了，自背书囊而行。
bù shù rì jiǎo dōu dǎ pò le
不数日，脚都打破了。
xiān xuè lín lí yú lù kǔ chǔ
鲜血淋漓，于路苦楚。
xīn zhōng xiǎng dào jǐ shí dé dào háng zhōu
心中想道：“几时得到杭州！
kàn zhe nà shuāng jiǎo zuò yī cí yǐ shù huái bào míng ruì hè xiān
”看着那双脚，作一词以述怀抱，名《瑞鹤仙》：
chūn xián qī jìn yě wàng dì jīng tiáo dì yóu zài tiān jì
春闲期近也，望帝京迢递，犹在天际。
ào hèn zhè shuāng jiǎo dǐ bù guàn xíng chéng rú jīn zěn miǎn de tuō ní dài shuǐ
懊恨这双脚底，不惯行程，如今怎免得拖泥带水。
tòng nán jìn máng xié wǔ ěr juàn xíng shí zhuó yì wēn cún xiào yǔ tián yán ān wèi
痛难禁，芒鞋五耳倦行时，着意温存，笑语甜言安慰。
zhēng qì fú chí wǒ qù xuǎn de gōng wèi nà shí shǎng nǐ chuān duì cháo xuē ān pái zài jiào r lǐ
争气扶持我去，选得宫未，那时赏你穿对朝靴，安排在轿儿里。
tái lái tái qù bǎo cān yáng ròu zī wèi zhòng jiào xì nì
抬来抬去，饱餐羊肉滋味，重教细腻。
gèng xún duì xiǎo xiǎo jiǎo r yè jiān bàn nǐ
更寻对小小脚儿，夜间伴你。
bù zé yī rì yǐ dào háng zhōu zhì gòng yuàn qián qiáo xià yǒu gè kè diàn xìng sūn jiào zuò sūn pó diàn shù liáng zài diàn zhōng ān xiē le
不则一日，已到杭州，至贡院前桥下，有个客店，姓孙，叫做孙婆店，俞良在店中安歇了。
guò xià duō jǐ rì shù liáng rù xuǎn chǎng yǐ bì jù gè cì hou guà bǎng
过下多几日，俞良入选场已毕，俱各伺候挂榜。
zhǐ shuō jǔ zǐ men yuán lái què yǒu zhè bān kǔ chǔ
只说举子们，元来却有这般苦处。
jiǎ rú shù liáng bā qiān yǒu yú duō lù lái dào lín ān zhǐ wàng yī jǔ chéng míng zhēng nài shí yùn wèi zhì lóng mén diǎn é jīn bǎng wú míng
假如俞良八千有余多路，来到临安，指望一举成名，争奈时运未至，龙门点额，金榜无名。
shù liáng xīn zhōng hǎo mèn yǎn zhōng liú lèi
俞良心中好闷，眼中流泪。
zì xún ēn dào gàn xiāng wàn lǐ lái dào cǐ jiān shēn biān náng qiè xiāo rán rú hé gōu de huí xiāng
自寻恩道：“干乡万里，来到此间，身边囊箧消然，如何勾得回乡？
bù miǎn liú luò háng zhōu
”不免流落杭州。
měi rì chū jiē yǒu xiē yín hé zhǐ mǎi jiǔ chī xiāo chóu jiě mèn
每日出街，有些银河，只买酒吃，消愁解闷。
kàn kàn qióng fá chū shí hái yǒu jǐ gè xiāng shí kàn qù tā hòu miàn hāo nǎo rén duō le bèi rén zēng xián
看看穷乏，初时还有几个相识看觑他，后面蒿恼人多了，被人憎嫌。
dàn yù jiàn yì bān xiù cái shàng diàn chī jiǔ shù liáng shǐ rù qù tóu yè
但遇见一般秀才上店吃酒，俞良使入去投谒。
měi rì chī liǎng wǎn è jiǔ làn zuì le guī diàn zhōng ān xiē
每日吃两碗饿酒，烂醉了归店中安歇。
sūn pó jiàn le mái yuān dào xiù cái nǐ què shǎo le wǒ fáng qián bù hái měi rì chī de dà zuì què yǒu qián mǎi jiǔ chī
孙婆见了，埋冤道：“秀才，你却少了我房钱不还，每日吃得大醉，却有钱买酒吃！
shù liáng yě bù fēn shuō
”俞良也不分说。
měi rì zǎo jiān jiān diàn xiǎo èr tǎo xiē tāng xǐ le miàn biàn chū mén
每日早间，间店小二讨些汤洗了面，便出门。
cháng piān jiàn zǎi xiàng duǎn juàn yè gōng qīng táng de jǐ wǎn jiǔ chī chī de làn zuì zhí dào hūn hēi biàn guī kè diàn ān xiē
“长篇见宰相，短卷谒公卿”，搪得几碗酒吃，吃得烂醉，直到昏黑，便归客店安歇。
měi rì rú shì
每日如是。
yī rì shù liáng zǒu dào zhòng ān qiáo jiàn gè chá fāng yǒu jǐ gè xiù cái zài lǐ miàn shù liáng biàn āi shēn rén qù zuò dì
一日，俞良走到众安桥，见个茶坊，有几个秀才在里面，俞良便挨身人去坐地。
zhī jiàn chá bó shì xiàng qián chàng gè rě wèn dào jiè yuán chī shèn me chá
只见茶博士向前唱个喏，问道：“解元吃甚么茶？
shù liáng kǒu zhōng bù dào xīn xià sī liang wǒ zǎo fàn yě bù céng chī què lái ā wǒ chī chá
”俞良口中不道，心下思量：“我早饭也不曾吃，却来呵我吃茶。
shēn biān tóng qián yòu wú chī liǎo què zhuō shèn me hái tā
身边铜钱又无，吃了却捉甚么还他？
biàn dào wǒ yuē yí gè xiāng shí zài zhè lǐ děng shǎo jiàn kè zhì lái wèn
”便道：“我约一个相识在这里等，少间客至来问。
chá bó shì zì tuì
”茶博士自退。
shù liáng zuò yú mén shǒu zhǐ yào kàn yí gè xiāng shí guò què yòu yù xià zhe
俞良坐于门首，只要看一个相识过，却又遇下着。
zhèng mèn zuò jiān zhī jiàn yí gè xiān shēng shǒu lǐ zhí zhuó yí gè zhāo ér shàng miàn xiě dào rú shén jiàn
正闷坐间，只见一个先生，手里执着一个招儿，上面写道：“如神见”。
shù liáng xiǎng shì gè suàn mìng xiān shēng qiě suàn yī mìng kàn
俞良想是个算命先生，且算一命看。
zé yī qǐng qǐng nà xiān shēng rén dào chá fāng lǐ zuò dìng
则一请，请那先生人到茶坊里坐定。
shù liáng shuō le nián yuè rì shí nà xiān shēng biàn suàn
俞良说了年月日时，那先生便算。
chá bó shì jiàn le dào zhè shì tā děng de xiāng shí lái le
茶博士见了道：“这是他等的相识来了。
biàn xiàng qián wèn dào jiè yuán chī shèn me chá
”便向前问道，“解元吃甚么茶？
shù liáng fēn fù diǎn liǎng gè jiāo chá lái
”俞良分付：“点两个椒茶来。
èr rén chī ba
”二人吃罢。
xiān shēng dào jiè yuán hǎo gè zào wù
先生道：“解元好个造物！
jí mù èr rì zhī nèi yǒu fèn yù dà guì rén fā jì guì bù kě yán
即目二日之内，有分遇大贵人发迹，贵不可言。
shù liáng tīng shuō zì xiǎng wǒ zhè děng mú yàng jǐ shí néng gōu fā jì
”俞良听说，自想：“我这等模样，几时能勾发迹？
yǎn xià chá qián yě méi de ràng
眼下茶钱也没得让。
biàn zuò gè yì tóu chōu shēn qǐ dào xiān shēng wǒ ruò zhēn gè fā jì shí què de xiāng xiè
”便做个意头，抽身起道：“先生，我若真个发迹时，却得相谢。
biàn qǐ shēn zǒu
”便起身走。
chá bó shì dào jiè yuán chá qián
茶博士道：“解元，茶钱！
shù liáng dào wǒ zhǐ jiè zuò yī zuò nǐ què lái wèn wǒ chá wǒ nà de qián hái
”俞良道：“我只借坐一坐，你却来问我茶，我那得钱还？
xiān shēng shuō wǒ zǎo wǎn fā jì děng wǒ hǎo le yī fà hái nǐ
先生说我早晚发迹，等我好了，一发还你。
diào le biàn zǒu
”掉了便走。
xiān shēng dào jiè yuán mìng qián wèi hái
先生道：“解元，命钱未还。
shù liáng dào xiān shēng dé zuì děng wǒ fā jì yī fà xiāng xiè
”俞良道：“先生得罪，等我发迹，一发相谢。
xiān shēng dào wǒ fāng cái chū lái hǎo bù shùn liū
”先生道：“我方才出来，好不顺溜！
chá bó shì dào wǒ méi xīng zhé le liǎng gè chá qián
”茶博士道“我没兴，折了两个茶钱！
dāng xià zì sàn
”当下自散。
shù liáng yòu qù gǎn chèn chī le jǐ wǎn è jiǔ
俞良又去赶趁，吃了几碗饿酒。
zhí dào tiān wǎn mǐng dǐng làn zuì liàng liàng qiàng qiàng dào sūn pó diàn zhōng hūn shù bù xǐng shuì dào le
直到天晚，酩酊烂醉，踉踉跄跄，到孙婆店中，昏述不醒，睡倒了。
sūn pó jiàn le dà mà dào zhè xiù cái hǎo méi dào lǐ
孙婆见了，大骂道：“这秀才好没道理！
shǎo chǎng wǒ ruò gān fáng qián bù kěn hái měi rì chī de dà zuì
少厂我若干房钱不肯还，每日吃得大醉。
nǐ dào bié rén qǐng nǐ zhōng bù chéng měi rì yǒu rén qǐng nǐ
你道别人请你，终不成每日有人请你？
shù liáng biàn dào wǒ zuì zì zuì gàn nǐ shén shì
”俞良便道：”我醉自醉，干你甚事！
bié rén qǐng bù qǐng yě bù gàn nǐ shì
别人请不请，也不干你事！
sūn pó dào lǎo niáng qíng yuàn zhé le xǔ duō shí fáng qián nǐ míng rì biàn qǐng chū mén qù
”孙婆道：“老娘情愿折了许多时房钱，你明日便请出门去。
shù liáng dài jiǔ hú yán luàn yǔ biàn dào nǐ yào wǒ dà zài yǔ wǒ wǔ guàn qián wǒ míng rì biàn qù
”俞良带酒胡言乱语，便道：“你要我大，再与我五贯钱，我明日便去。
sūn pó tīng shuō xiào jiāng qǐ lái dào cóng bù céng jiàn nèn bān zhǔ gù
”孙婆听说，笑将起来道：“从不曾见恁般主顾！
bái wǎng le xǔ duō shí diàn fáng dào hái yào zhà qián sā pō yě bù xiàng sī wén tǐ miàn
白往了许多时店房，到还要诈钱撒泼，也不像斯文体面。
shù liáng tīng de mà jiāng qǐ lái dào wǒ yǒu hán xìn zhī tǎn nǐ wú piào mǔ zhī rén
”俞良听得，骂将起来道：“我有韩信之忐，你无漂母之仁。
wǒ shù mǒu shì gè bǎo xué xiù cái shào bù dé jīn kē bù zhōng lái kē zhōng
我俞某是个饱学秀才，少不得今科不中来科中。
nǐ jiù gōng yǎng wǒ dào lái kē dǎ shèn mǒ jǐn
你就供养我到来科，打甚么紧！
chéng zhe jiǔ xìng qiāo tái dǎ dèng nòng jiǎ chéng zhēn qǐ lái
”乘着酒兴，敲台打凳，弄假成真起来。
sūn pó jiàn tā sā jiǔ fēng bù gǎn rě tā
孙婆见他撒酒风，不敢惹他。
guān le mén bái jìn qù le shù liáng nòng le bàn rì jiǔ shēn tǐ kùn juàn diē dǎo zài chuáng pù shàng yě shuì shàng le
关了门，白进去了，俞良弄了半日酒，身体困倦，跌倒在床铺上，也睡上了。
wǔ gēng jiǔ xǐng xiǎng qǐ qián qíng zì jué cán kuì
五更酒醒，想起前情，自觉惭愧。
yù yào bù bié ér xíng yòu méi gè qù chù
欲要不别而行，又没个去处。
zhèng zài liǎng nán
正在两难。
què shuō sūn pó yǔ ér zi sūn xiǎo èr shāng yì méi qīn hé zhǐ de pò liǎng guàn qián dào qù péi tā gè bú shì yāng jí tā dòng shēn
却说孙婆与儿子孙小二商议，没亲何，只得破两贯钱，倒去陪他个不是，央及他动身。
ruò kěn qīng qīng chè kāi biàn shì zào huà
若肯轻轻撤开，便是造化。
shù liáng běn shì bù shòu qí qīn shēn wú bàn wén
俞良本侍不受，其亲身无半文。
zhǐ de rěn zhe xiū shōu le zhè liǎng guàn qián zuò xiè ér qù
只得忍着羞，收了这两贯钱，作谢而去。
xīn xià xiǎng dào lín ān dào chéng dū yǒu bā qiān lǐ zhī yáo zhè liǎng guàn qián bù gōu chī jǐ dùn fàn què rú hé pán fèi de huí qù
心下想道：“临安到成都，有八千里之遥，这两贯钱，不勾吃几顿饭，却如何盘费得回去？
chū le sūn pó diàn mén zài jiē fāng bo dōng zǒu liǎng zǒu yòu méi xún gè xiāng shí chù
”出了孙婆店门，在街坊卜东走两走，又没寻个相识处。
zǒu dào fàn hòu dù lǐ yòu jī xīn zhōng yòu mèn
走到饭后，肚里又饥，心中又闷。
shēn biān zhǐ yǒu liǎng guàn qián mǎi xiē jiǔ shí chī bǎo le tiào xià xī hú qiě zuò gè bǎo guǐ
身边只有两贯钱，买些酒食吃饱了，跳下西湖，且做个饱鬼。
dāng xià yī jìng zǒu chū yǒng jīn mén wài xī hú biān jiàn zuò gāo lóu shàng miàn yī miàn dà pái zhū hóng dà shū fēng lè lóu
当下一径走出涌金门外西湖边，见座高楼，上面一面大牌，朱红大书：“丰乐楼。
zhǐ tīng de shēng huáng dì rào gǔ yuè xuān tiān
”只听得笙簧缔绕，鼓乐喧天。
shù liáng lì dìng jiǎo dǎ yī kàn shí zhī jiàn mén qián shàng xià shǒu lì zhe liǎng gè rén tóu dài fāng dǐng yàng tóu jīn shēn chuān zǐ shān jiǎo xià sī xié jìng mò chā zhuó shǒu kàn zhe shù liáng dào qǐng zuò
俞良立定脚打一看时，只见门前上下首立着两个人，头戴方顶样头巾，身穿紫衫，脚下丝鞋净沫，叉着手，看着俞良道：“请坐！
shù liáng jiàn qǐng xīn rán ér rù zhí zǒu dào lóu shàng jiǎn yí gè lín hú bàng kǎn de gé jǐ zuò xia
”俞良见请，欣然而入，直走到楼上，拣一个临湖傍槛的阁几坐下。
zhī jiàn yí gè dāng rì de jiǔ bǎo biàn xiàng shù liáng chàng gè rě fù jiè yuán bù zhī yào dǎ duō shǎo jiǔ
只见一个当日的酒保、便向俞良唱个喏：“覆解元，不知要打多少酒？
shù liáng dào wǒ yuē yí gè xiāng shí zài cǐ
”俞良道，“我约一个相识在此。
nǐ kě jiāng liǎng shuāng zhù fàng zài zhuō shàng pù xià liǎng zhǐ zhǎn děng yī děng lái wèn
你可将两双箸放在桌上，铺下两只盏，等一等来问。
jiǔ bǎo jiàn shuō biàn jiāng jiǔ gāng jiǔ tí shi zhe zhǎn dié fàng zài miàn qián jìn shì yín qì shù liáng kǒu zhōng bù dào xīn zhōng zì yán hǎo fù guì qù chù wǒ què zhè bān shēng shòu
”酒保见说，便将酒缸、酒提、匙、著、盏、碟，放在面前，尽是银器，俞良口中不道，心中自言：”好富贵去处，我却这般生受！
zhǐ yǒu liǎng guàn qián zài shēn biān zuò shèn yòng
只有两贯钱在身边，做甚用？
shǎo qǐng jiǔ bǎo yòu lái wèn jiè yuán yào duō shǎo jiǔ dǎ lái
”少顷，酒保又来问：“解元要多少酒，打来？
shù liáng biàn dào wǒ nà xiāng shí yǎn jiàn de bù lái le nǐ yǔ wǒ dǎ liǎng jiǎo jiǔ lái
”俞良便道：“我那相识，眼见的不来了，你与我打两角酒来。
jiǔ bǎo biàn yīng le yòu wèn jiè yuán yào shén xià jiǔ
”酒保便应了，又问：“解元，要甚下酒？
shù liáng dào suí nǐ bǎ lái
”俞良道：“随你把来。
dāng xià jiǔ bǎo zhǐ dāng shì gè hào kè shé mò shén xīn xiān guǒ pǐn kě kǒu yáo zhuàn hǎi xiān àn jiǔ zhī lèi pū pái miàn qián bān bān dōu yǒu
”当下酒保只当是个好客，折莫甚新鲜果品，可口肴馔，海鲜，案酒之类，铺排面前，般般都有。
jiāng yí gè yín jiǔ gāng shèng le liǎng jiǎo jiǔ ān yī bǎ biāo r jiǔ bǎo pín jiāng jiǔ tàng
将一个银酒缸盛了两角酒，安一把杓儿，酒保频将酒烫。
shù liáng dú zì yí gè cóng shǎng wǔ qián zhí chī dào rì bǔ shí hòu
俞良独自一个，从晌午前直吃到日哺时后。
miàn qián àn jiǔ chī de lán cán
面前按酒，吃得阑残。
shù liáng shǒu fǔ diāo lán xià shì hú guāng xīn zhōng chóu mèn
俞良手抚雕栏，下视湖光，心中愁闷。
huàn jiāng jiǔ bǎo lái fán jiè bǐ yàn zé gè
唤将酒保来：“烦借笔砚则个。
jiǔ bǎo dào jiè yuán jiè bǐ yàn mò bú shì yào tí shī fù
”酒保道：“解元借笔砚，莫不是要题诗赋？
què bù kě wū le fěn bì běn diàn zì yǒu shī pái
却不可污了粉壁，本店自有诗牌。
ruò shì wū le fěn bì xiǎo rén jīn rì dāng zhí biàn zhé le zhè yī rì rì shì qián
若是污了粉壁，小人今日当直，便折了这一日日事钱。
shù liáng dào nèn dì shí qǔ shī pái hé bǐ yàn lái
”俞良道：“恁地时，取诗牌和笔砚来。
xū yú zhī jiān jiǔ bǎo qǔ dào shī pái bǐ yàn ān zài zhuō shàng
”须臾之间，酒保取到诗牌笔砚，安在桌上。
shù liáng dào nǐ zì tuì wǒ jiào nǐ biàn lái
俞良道：“你自退，我教你便来。
bù jiào shí xiū lái
不叫时，休来。
dāng xià jiǔ bǎo zì qù
”当下酒保自去。
shù liáng yè shàng gé mén yòng dèng yú dǐng zhù zì yán dào wǒ zhǐ yào xiǎn míng zài zhè lóu shàng jiào hòu rén zhī wǒ
俞良拽上阁门，用凳于顶住，自言道：“我只要显名在这楼上，教后人知我。
nǐ què jiào wǒ xiě zài shī pái shàng zé shén
你却教我写在诗牌上则甚？
xiǎng qǐ shēn biān zhǐ yǒu liǎng guàn qián chī le xǔ duō jiǔ shí zhuō shén hái tā
”想起身边只有两贯钱，吃了许多酒食，捉甚还他？
bù rú tí le shī tuī kāi chuāng kàn zhe hú lǐ zhǐ yī tiào zuò yí gè bǎo guǐ
不如题了诗，推开窗，看着湖里只一跳，做一个饱鬼。
dāng xià mó de mò nóng zhàn de bǐ bǎo fú shì yī dǔ bì yú gān jìng xiě xià què qiáo xiān cí
当下磨得墨浓，蘸得笔饱，拂拭一堵壁于干净，写下《鹊桥仙》词：
lái shí qiū mù dào shí chūn mù guī qù yòu hái qiū mù
来时秋暮，到时春暮，归去又还秋暮。
fēng lè lóu shàng wàng xi chuān dòng bù dòng bā qiān lǐ lù
丰乐楼上望西川，动不动八千里路。
qīng shān wú shù bái yún wú shù lǜ shuǐ yòu hái wú shù
青山无数，白云无数，绿水又还无数。
rén shēng qī shí gǔ lái xī suàn nèn dì guāng yīn néng lái de jǐ dù
人生七十古来稀，算恁地光阴，能来得几度！
tí bì qù hòu miàn xiě dào jǐn lǐ xiù cái shù liáng zuò
题毕，去后面写道：“锦里秀才俞良作。
fàng xià bǐ bù jué yǎn zhōng liú lèi
”放下笔，不觉眼中流泪。
zì sī liang dào huó tā zuò shèn bù rú xún gè sǐ chù miǎn shòu qióng kǔ
自思量道：“活他做甚，不如寻个死处，免受穷苦！
dāng xià tuī kāi kǎn chuāng wàng zhe xià miàn hú shuǐ dài yào tiào xià qù zhēng nài qù àn yòu yuǎn
”当下推开槛窗，望着下面猢水，待要跳下去，争奈去岸又远。
tǎng huò tiào xià qù bù sǐ diān zhé le tuǐ jiǎo rú hé shì hǎo
倘或跳下去不死，颠折了腿脚，如何是好？
xīn shēng yī jì jiě xià yāo jiān xì de jiù tāo yī dā dā zài gé ér lǐ liáng shàng zuò yí gè huó luò quān
心生一计，解下腰间系的旧绦，一搭搭在阁儿里梁上，做一个活落圈。
shù liáng tàn le yī kǒu qì què dài bǎ tóu zuān rù nà quān lǐ qù
俞良叹了一口气，却待把头钻入那圈里去。
nǐ dào hǎo còu qiǎo
你道好凑巧！
nà jiǔ bǎo jiàn duō shí bù jiào tā zǒu lái gé ér qián jiàn guān zhe mén bù gǎn qiāo qù nà chuāng yǎn lǐ dǎ yī zhāng zhī jiàn shù liáng zài nèi zhèng yào zuān rù quān lǐ qù yòu bù shě de sǐ
那酒保见多时不叫他，走来阁儿前，见关着门，不敢敲，去那窗眼里打一张，只见俞良在内，正要钻入圈里去，又不舍得死。
jiǔ bǎo chī le yī jīng huǒ jí xiàng qián tuī kāi mén rén dào lǐ miàn yī bǎ bào zhù shù liáng dào jiè yuán shén zuò zuò
酒保吃了一惊，火急向前推开门，人到里面，一把抱住俞良道：“解元甚做作！
nǐ zì sǐ le xū lián lěi wǒ diàn zhōng
你自死了，须连累我店中！
shēng zhāng qǐ lái lóu xià zhǎng guǎn shī gōng jiǔ bǎo dǎ zá rén děng dōu shàng lóu lái yī shí rǎng dòng
”声张起来，楼下掌管、师工、酒保、打杂人等，都上楼来，一时嚷动。
zhòng rén kàn nà shù liáng shí què yǒu bā fēn jiǔ zhǐ tuī zuì kǒu lǐ hú yán luàn yǔ bú zhù shēng
众人看那俞良时，却有八分酒，只推醉，口里胡言乱语不住声。
jiǔ bǎo kàn nà bì shàng shí chá zhǎn lái dà xiǎo zì xiě le yī bì jiào kǔ bù dié wǒ jīn zhāo què bù méi xìng zhè yī rì shì qián xiū le yě
酒保看那壁上时，茶盏来大小字写了一壁，叫苦不迭：“我今朝却不没兴，这一日事钱休了也！
dào jiè yuán chī le jiǔ biàn suàn le qián huí qù
”道：“解元，吃了酒，便算了钱回去。
shù liáng dào zuò shèn me
”俞良道：“做甚么？
nǐ yào biàn dǎ shā le wǒ
你要便打杀了我！
jiǔ bǎo dào jiè yuán bú yào xún nào
”酒保道：“解元，不要寻闹。
nǐ jīn rì chī de jiǔ qián zǒng suàn qǐ lái gòng gāi wǔ liǎng yín zi
你今日吃的酒钱，总算起来，共该五两银子。
shù liáng dào ruò yào wǒ wǔ liǎng yín zi nǐ yào wǒ xìng mìng biàn yǒu nà de yín zi hái nǐ
”俞良道：“若要我五两银子，你要我性命便有，那得银子还你！
wǒ zì cóng mén qián zǒu guò nǐ jiā liǎng gè zhe zǐ shān de yāo zhù wǒ qǐng wǒ shàng lóu chī jiǔ
我自从门前走过，你家两个着紫衫的邀住我，请我上楼吃酒。
wǒ rú jīn méi qián zhǐ shì sǐ le ba
我如今没钱，只是死了罢。
biàn wàng chuāng kǎn wài yào tiào hu de jiǔ bǎo lián máng bào zhù
”便望窗槛外要跳，唬得酒保连忙抱住。
dāng xià zhòng rén shāng yì bù zhī tā zài nà lǐ zhù rěn huì qì fàng tā qù ba
当下众人商议：“不知他在那里住，忍晦气放他去罢。
bù shí zuò chū rén mìng lái míng rì zěn dì fēn shuō
不时，做出人命来，明日怎地分说？
biàn jiān shù liáng dào jiè yuán nǐ zài nà lǐ zhù
”便间俞良道：“解元，你在那里住？
shù liáng dào wǒ zhù zài gòng yuàn qiáo sūn pó kè diàn lǐ
”俞良道：“我住在贡院桥孙婆客店里。
wǒ shì xi chuān chéng dū fǔ yǒu míng de xiù cái yīn kē jǔ lái cǐ jiān
我是西川成都府有名的秀才，因科举来此间。
ruò wǒ huí qù lù shàng diān zài hé lǐ shuǐ lǐ míng rì dōu fàng xià guò nǐ men
若我回去，路上颠在河里水里，明日都放下过你们。
zhòng rén dào ruò zhēn gè sǐ le shí xià hǎo
”众人道：“若真个死了时下好。
zhǐ de rěn huì qì zhe liǎng gè rén sòng tā qù yǒu gè xià luò shěng rě guān sī
”只得忍晦气，着两个人送他去，有个下落，省惹官司。
dāng xià jiào liǎng gè jiǔ bǎo chān fú tā xià lóu
当下教两个酒保，搀扶他下楼。
chū mén qì bī shàng lù què yòu tiān sè wǎn le
出门迄逼上路，却又天色晚了。
liǎng gè rén yí lù fú zhe dào de sūn pó diàn qián nà kè diàn mén què guān le
两个人一路扶着，到得孙婆店前，那客店门却关了。
jiǔ bǎo biàn bǎ shù liáng fàng zài mén qián què qù qiāo mén
酒保便把俞良放在门前，却去敲门。
lǐ miàn zhī dào yǒu shèn kè lái lián máng kāi mén
里面只道有甚客来，连忙开门。
jiǔ bǎo jiàn kāi le mén chè le shǒu biàn zǒu
酒保见开了门，撤了手便走。
shù liáng dōng dǎo xī wāi liàng liàng qiàng qiàng zhǐ dài yào diān
俞良东倒西歪，踉踉跄跄，只待要颠。
sūn pó tǎo dēng lái yī zhào què shì shù liáng
孙婆讨灯来一照，却是俞良。
chī le yī jīng mò nài hé jiào ér zi sūn xiǎo èr fú tā rù fáng lǐ qù shuì le
吃了一惊，没奈何，叫儿子孙小二扶他入房里去睡了。
sūn pó biàn mà dào zuó rì zài wǒ jiā hāo nǎo bái bái lǐ sòng le tā liǎng guàn qián
孙婆便骂道：“昨日在我家蒿恼，白白里送了他两贯钱。
shuō dào huán xiāng qù
说道：‘还乡去。
què yuán lái jiāng qù mǎi jiǔ chī
’却元来将去买酒吃！
shù liáng zhǐ tuī zuì yóu tā mà bù gǎn zé shēng
”俞良只推醉，由他骂，不敢则声。
zhèng shì rén wú qì shì jīng shén jiǎn náng shǎo jīn qián yìng duì nán
正是：人无气势精神减，囊少金钱应对难。
huà fēn liǎng tóu
话分两头。
què shuō nán sòng gāo zì tiān yú chuán wèi xiào zōng zì wèi le tài shàng huáng jū yú dé shòu gōng
却说南宋高字天于传位孝宗，自为了太上皇，居于德寿宫。
xiào zōng jǐn shì qīn zhī dào chéng yán shùn zhì wéi kǒng yǒu wéi
孝宗尽事亲之道，承颜顺志，惟恐有违。
zì cháo hè wèn ān jí liáng chén měi jǐng fù zǐ tóng yóu zhī wài shàng huáng zài dé shòu gōng xián xiá měi tóng nèi shì guān dào xī hú yóu wán
自朝贺问安，及良辰美景父子同游之外，上皇在德寿宫闲暇，每同内侍官到西湖游玩。
huò yǒu shí kǒng jīng rǎo bǎi xìng wēi fú qián xíng yǐ cǐ wéi cháng
或有时恐惊扰百姓，微服潜行，以此为常。
hū yī rì shàng huáng lái dào líng yǐn sì lěng quán tíng xián zuò
忽一日，上皇来到灵隐寺冷泉亭闲坐。
zěn jiàn de lěng quán tíng hǎo chù yǒu zhāng yú shī sì jù
怎见得冷泉亭好处，有张舆诗四句：
duo duo fēng luán yōng cuì huá yǐ yún lóu gé shì sēng jiā
朵朵峰峦拥翠华，倚云楼阁是僧家。
píng lán jìn rì wú rén yǔ zhuó zú hán quán shǔ luo huā
凭栏尽日无人语，濯足寒泉数落花。
shàng huáng zhèng zuò guān quán sì zhōng zhù chí zēng xiàn chá
上皇正坐观泉，寺中住持憎献茶。
yǒu yī xíng zhě shǒu tuō chá pán gāo qíng xià guì
有一行者，手托茶盘，高擎下跪。
shàng huáng lóng mù guān kàn jiàn tā xiàng mào kuí wú qiě shì zhí zhá gōng jǐn
上皇龙目观看，见他相貌魁梧，且是执札恭谨。
yù yīn wèn dào zhèn kàn nǐ bù xiàng gè xíng zhě mú yàng kě shí shuō shì hé děng rén
御音问道：“朕看你不像个行者模样，可实说是何等人？
nà xíng zhě shuāng xíng liú dòng bài gào dào chén xìng li míng zhí yuán rèn nán jiàn fǔ dà shǒu
”那行者双行流洞，拜告道：“臣姓李名直，原任南剑府大守。
dé zuì yú jiān sī bèi wū zāng zuì fèi wèi shù rén jiā pín wú yǐ hú kǒu
得罪于监司，被诬赃罪，废为庶人，家贫无以糊口。
běn sì zhù chí shì chén mǔ jiù quán chōng xíng zhě mì xiē zhōu wáng yǐ yán wēi mìng
本寺住持是臣母舅，权充行者，觅些粥亡，以延微命。
shàng huáng cè rán bù rěn dào dài zhèn huí guān dāng yǔ huáng dì yán zhī
”上皇恻然不忍道：“待朕回官，当与皇帝言之。
shì wǎn huí gōng qià hǎo xiào zōng tiān zǐ chà tài jiàn dào dé shòu gōng wèn ān shàng huáng jiù jiāng fu jiàn dà shǒu li zhí fēn fù qù le yào huáng dì fù qí yuán guān
”是晚回宫，恰好孝宗天子差太监到德寿宫问安，上皇就将甫剑大守李直分付去了，要皇帝复其原官。
guò le shù rì shàng huáng zài dào líng yǐn sì zhōng nà xíng zhě yī jiù lái sòng chá
过了数日，上皇再到灵隐寺中，那行者依旧来送茶。
shàng huáng wèn dào huáng dì yǐ fù nǐ de yuán guān fǒu
上皇问道：“皇帝已复你的原官否？
nà xíng zhě kòu tóu zòu dào hái wèi
”那行者叩头奏道：“还未。
shàng huáng miàn yǒu kuì róng
”上皇面有愧容。
cì rì xiào zì tiān zǐ gōng qǐng tài shàng huáng huáng tài hòu xìng jù jǐng yuán
次日，孝字天子恭请太上皇、皇太后，幸聚景园。
shàng huáng bù yán bù xiào shì yǒu yuàn nù zhī yì xiào zōng zòu dào jīn rì fēng jǐng róng hé yuàn de shèng qíng kāi yuè
上皇不言不笑，似有怨怒之意，孝宗奏道：“今日风景融和，愿得圣情开悦。
shàng huáng hēi rán bù dá tài hòu dào hái ér hǎo yì zhāo lǎo fū fù yóu wán méi shì nǎo zuò shèn me
”上皇嘿然不答，太后道：“孩儿好意招老夫妇游玩，没事恼做甚么？
shàng huáng tàn kǒu qì dào shù lǎo zhāo fēng rén lǎo zhāo jiàn
”上皇叹口气道：“‘树老招风，人老招贱。
zhèn jīn nián lǎo shuō lái de huà dōu méi rén zuò zhǔn le
’朕今年老，说来的话，都没人作准了。
xiào zōng è rán zhèng bù zhī wéi shèn yuán gù kòu tóu qǐng zuì shàng huáng dào zhèn qián rì céng tì nán jiàn fǔ dà shǒu li zhí shuō gè fēn shàng jìng bù zuò zhǔn
”孝宗愕然，正不知为甚缘故，叩头请罪”上皇道：“朕前日曾替南剑府大守李直说个分上，竟不作准。
zuó rì yú sì zhōng fù jiàn qí rén lìng wǒ kuì shā
昨日于寺中复见其人，令我愧杀。
xiào zōng dào qián fèng shèng xùn cì rì jí yù zǎi xiàng
”孝宗道：“前奉圣训，次日即谕宰相。
zǎi xiàng shuō li zhí zāng wū láng jí nán yǐ fù yòng
宰相说：“李直赃污狼藉，难以复用。
jì chéng shèng juàn cǐ xiǎo shì lái cháo biàn xíng
’既承圣眷，此小事，来朝便行。
jīn rì qiě kāi huái yī zuì
今日且开怀一醉。
shàng huáng fāng cái huí chēn zuò xǐ jìn zuì fāng xiū
”上皇方才回嗔作喜，尽醉方休。
dì èr rì xiào zōng zài yù zǎi xiàng yào qǐ yòng li zhí
第二日，孝宗再谕宰相，要起用李直。
zǎi xiàng yī jiù tuī cí xiào zōng dào cǐ shì tài shàng zhǔ yì
宰相依旧推辞，孝宗道：“此是太上主意。
zuó rì fā nù zhèn wú dì fèng kě rù
昨日发怒，朕无地缝可入。
biàn shì dà nì móu fǎn yě xū fàng tā
便是大逆谋反，也须放他。
suì jǐn fù qí yuán guān
”遂尽复其原官。
cǐ shì gé qǐ bù tí
此事阁起不题。
zài shuō shù liáng zài sūn pó diàn jiè sù zhī yè shàng huáng hū dé yī mèng mèng yóu xī hú zhī shàng jiàn háo guāng wàn dào zhī zhōng què yǒu liǎng tiáo hēi qì chōng tiān sǒng rán jīng jué
再说俞良在孙婆店借宿之夜，上皇忽得一梦，梦游西湖之上，见毫光万道之中，却有两条黑气冲天，竦然惊觉。
zhì cì zǎo xuān gè yuán mèng xiān shēng lái shuō qí bèi xì
至次早，宣个圆梦先生来，说其备细。
xiān shēng zòu dào nǎi shì yǒu yī xián rén liú luò cǐ dì yóu yú xī hú kǒu tǔ yuàn qì chōng tiān gù tuō mèng yú shàng huáng bì zhǔ cháo tíng dé yī xián rén
先生奏道：“乃是有一贤人流落此地，游于西湖，口吐怨气冲天，故托梦于上皇，必主朝廷得一贤人。
yīng zài jīn rì bù zhù jí xiōng
应在今日，不注吉凶。
shàng huáng wén zhī dà xǐ shǎng le yuán mèng xiān shēng
”上皇闻之大喜，赏了圆梦先生。
suì rù guān zhōng gēng huàn yī zhuāng bàn zuò wén rén xiù cái dài jǐ gè jìn shì guān dōu bàn zuò sī zhàng mú yàng yī tóng xìn bù chū chéng
遂入官中，更换衣装，扮作文人秀才，带几个近侍官，都扮作斯丈模样，一同信步出城。
xíng zhì fēng lè lóu qián zhèng jiàn liǎng gè zhe zǐ shān de yòu zài mén qián yāo qǐng
行至丰乐楼前，正见两个着紫衫的，又在门前邀请。
dāng xià shàng huáng yǔ jìn shì guān yī tóng rù jiǔ sì zhōng
当下上皇与近侍官，一同入酒肆中。
zǒu shàng lóu qù
走上楼去。
nà yī rì lóu shàng gé ér qià hǎo dōu yǒu rén zuò mǎn zhǐ yǒu shù liáng yè lái xín sǐ de nà gé ér guān zhe
那一日楼上阁儿恰好都有人坐满，只有俞良夜来寻死的那阁儿关着。
shàng huáng biàn jiē kāi lián r què dài rù qù zhī jiàn jiǔ bǎo gào jiè yuán bù kě rù qù zhè gé ér bù shùn liū
上皇便揭开帘儿，却待入去，只见酒保告：“解元，不可入去，这阁儿不顺溜！
jīn rì zhǔ rén jiā biàn yào dǎ cù tàn le
今日主人家便要打醋炭了。
dài dǎ guò cù tàn què jiào kè rén chī jiǔ
待打过醋炭，却教客人吃酒。
shàng huáng biàn wèn zhè gé ér rú hé bù shùn liū
”上皇便问：“这阁儿如何不顺溜？
jiǔ bǎo gào jiè yuán shuō bù kě jǐn
”酒保告：“解元，说不可尽。
yè lái yǒu gè xiù cái shì xi chuān chéng dū fǔ rén yīn fù shì xià dì liú luò zài cǐ
夜来有个秀才，是西川成都府人，因赴试下第，流落在此。
dú zì yí gè zài zhè gé ér lǐ chī le wǔ liǎng yín le jiǔ shí chī de dà zuì
独自一个在这阁儿里，吃了五两银了酒食，吃的大醉。
zhí zhì rì wǎn shēn biān wú yín zi hái jiǔ qián biàn fàng wú lài xún sǐ mì huó zì gē zì diào
直至日晚，身边无银子还酒钱，便放无赖，寻死觅活，自割自吊。
mò nài hé pà rě guān sī zhǐ de yòu péi diàn lǐ liǎng gè rén sòng tā guī qù
没奈何怕惹官司，只得又赔店里两个人送他归去。
qiě shì zhù de yuǎn zhí dào gòng yuàn qiáo sūn pó kè diàn lǐ xiē
且是住的远，直到贡院桥孙婆客店里歇。
yīn cǐ bù shùn liū zhǔ jiā yào dǎ cù tàn le fāng jiào kè rén chī jiǔ
因此不顺溜，主家要打醋炭了，方教客人吃酒。
shàng huáng jiàn shuō dào bù fáng wǒ men shì xiù cái bù jù cǐ shì
”上皇见说道：“不妨，我们是秀才，不惧此事。
suì nǎi yī qí zuò xia
”遂乃一齐坐下。
shàng huáng tái tóu zhī jiàn bì shàng chá zhǎn lái dà xiǎo zì xiě mǎn què shì yī zhī què qiáo xiān cí
上皇抬头只见壁上茶盏来大小字写满，却是一只《鹊桥仙》词。
dú zhì hòu miàn xiě dào jǐn lǐ xiù cái shù liáng zuò lóng yán àn xǐ xiǎng dào cǐ rén zhèng shì yīng mèng xián shì zhè cí zhōng yǒu yuàn wàng zhī yán
读至后面写道：“锦里秀才俞良作”，龙颜暗喜，想道：“此人正是应梦贤士，这词中有怨望之言。
biàn wèn jiǔ bǎo cǐ cí shì shuí suǒ zuò
”便问酒保：“此词是谁所作？
jiǔ bǎo gào jiè yuán cǐ cí biàn shì nà yè lái sā lài xiù cái xiě de
”酒保告，“解元，此词便是那夜来撒赖秀才写的。
shàng huáng tīng le biàn wèn zhè xiù cái jiàn zài nà lǐ zhù
”上皇听了，便问：“这秀才见在那里住？
jiǔ bǎo dào jiàn zài gòng yuàn qiáo sūn pó kè diàn lǐ ān xiē
”酒保道：“见在贡院桥孙婆客店里安歇。
shàng huáng mǎi xiē jiǔ shí chī le suàn le jiǔ qián qǐ shēn huí gōng
”上皇买些酒食吃了，算了酒钱，起身回宫。
yī miàn fēn fù nèi shì guān chuán yī dào zhǐ yì zháo dì fāng guān gàn gòng yuàn qiáo sūn pó diàn zhōng qǔ jǐn lǐ xiù cái shù liáng huǒ sù huí zòu
一面分付内侍官，传一道旨意，着地方官干贡院桥孙婆店中，取锦里秀才俞良火速回奏。
nèi shì chuán jiāng chū qù zhǐ shuō tài shàng shèng zhǐ yào huàn shù liáng què bù céng xù chū yuán yóu míng bái
内侍传将出去，只说太上圣旨，要唤俞良，却不曾叙出缘由明白。
dì fāng guān xīn xià yě zhǐ hú tú dāng xià fèng zhǐ fēi mǎ dào gòng yuàn qiáo sūn pó diàn qián zuǒ yòu de yī suǒ kōu zhù sūn pó
地方官心下也只糊涂，当下奉旨飞马到贡院桥孙婆店前，左右的一索抠住孙婆。
yīn zǒu de qì jí kǒu zhōng lián huàn shù liáng shù liáng
因走得气急，口中连唤“俞良，俞良！
sūn pó zhī dào bèi shù liáng suǒ gào jīng de miàn rú tǔ sè
”孙婆只道被俞良所告，惊得面如土色。
shuāng xī guì xià zhǐ shì kē tóu
双膝跪下，只是磕头。
chà guān dào nà pó zǐ mò máng
差官道：“那婆子莫忙。
guān lǐ yào xi chuān xiù cái shù liáng zài nǐ diàn zhōng yě bù zài
官里要西川秀才俞良，在你店中也不在？
sūn pó fāng gǎn huí yán dào gào ēn guān yǒu què yǒu gè shù xiù cái zài cǐ ān xià zhǐ shì jīn rì qīng zǎo qǐ shēn huí jiā xiāng qù le
”孙婆方敢回言道：“告恩官，有却有个俞秀才在此安下，只是今日清早起身回家乡去了。
jiā zhōng ér zi sòng qù wū zì wèi huí
家中儿子送去，兀自未回。
lín xíng zhī shí yòu xiě yī shǒu cí zài bì shàng
临行之时，又写一首词在壁上。
guān rén rú bù xìn xià mǎ lái kàn biàn jiàn
官人如不信，下马来看便见。
chà guān tīng shuō rù diàn zhōng kàn shí jiàn bì shàng zhēn gè yǒu zhǐ cí mò jì shàng rán xīn xiān cí míng yě shì què qiáo xiān dào shì
”差官听说，入店中看时，见壁上真个有只词，墨迹尚然新鲜，词名也是《鹊桥仙》，道是：
xìng huā hóng yǔ lí huā bái xuě xiū duì duǎn tíng cháng lù
杏花红雨，梨花白雪，羞对短亭长路。
dōng jūn yě xiè shù guī chéng biàn dì luò huā fēi xù
东君也解数归程，遍地落花飞絮。
xiōng zhōng wàn juàn bǐ tóu qiān gǔ fāng xìn rú guān duō wù
胸中万卷，笔头千古，方信儒冠多误。
qīng xiāo yǒu lù bù xū máng biàn zhe liàng cǎo xié guī qù
青霄有路不须忙，便着辆草鞋归去。
yuán lái nà shù liáng gé yè zuì le yóu nà sūn pó mà le yī yè
元来那俞良隔夜醉了，由那孙婆骂了一夜。
dào de wǔ gēng sūn pó pà tā yòu xià qù jiào ér zi xiǎo èr qīng zǎo qǐ lái yā sòng tā chū mén
到得五更，孙婆怕他又下去，教儿子小二清早起来，押送他出门。
shù liáng lín qù jiù bì shàng xiě le zhè zhǐ cí
俞良临去，就壁上写了这只词。
sūn xiǎo èr sòng qù wū zì wèi huí
孙小二送去，兀自未回。
chà guān jiàn le cǐ cí biàn jiào zuǒ yòu chāo le fēi shēn shàng mǎ
差官见了此词，便教左右抄了，飞身上马。
lìng jiāng yì pǐ kōng mǎ yě jiào sūn pó qí zuò yī zhí wàng běi gǎn qù
另将一匹空马，也教孙婆骑坐，一直望北赶去。
lù shàng zhèng yíng jiàn sūn xiǎo èr
路上正迎见孙小二。
chà guān jiào fàng le sūn pó jiāng sūn xiǎo èr kōu zhù wèn shù liáng ān zài
差官教放了孙婆，将孙小二抠住，问俞良安在。
sūn xiǎo èr zhàn zhàn jīng jīng dào shù xiù cái wèi pán chán quē shǎo chóu chú bù jìn jiàn zài běi guān mén biān tāng tuán pù lǐ zuò
孙小二战战兢兢道：“俞秀才为盘缠缺少，踌蹰不进，见在北关门边汤团铺里坐。
dāng xià jiù dài sūn xiǎo èr zuò yǎn fēi mǎ gǎn dào běi guān mén xià
”当下就带孙小二做眼，飞马赶到北关门下。
zhī jiàn shù liáng lì zài nà zào biān shǒu lǐ ná zhe yī wǎn tāng tuán zhèng chī li bèi shǐ mìng jiào yī shēng shù liáng tīng shèng zhǐ
只见俞良立在那灶边，手里拿着一碗汤团正吃哩，被使命叫一声：“俞良听圣旨。
hu de shù liáng dà jīng lián máng fàng xià wǎn zǒu chū mén guì xià
”唬得俞良大惊，连忙放下碗，走出门跪下。
shǐ mìng kǒu xuān shàng huáng shèng zhǐ jiào shù liáng dào dé shòu gōng jiàn jià
使命口宣上皇圣旨：“教俞良到德寿宫见驾。
shù liáng bù zhī fēn xiǎo yī shí bèi zhòng rén cù yōng shàng mǎ yǐ lǐ zhí dào dé shòu gōng
”俞良不知分晓，一时被众人簇拥上马，迤逦直到德寿宫。
gè rén xià mǎ
各人下马。
qiě yú shì bān gé zǐ nèi tīng hòu chuán xuān
且于侍班阁子内，听候传宣。
dì fāng guān xiān zài gōng mén wài kòu tóu fù mìng shù liáng xiù cái qǔ dào le
地方官先在宫门外叩头复命：“俞良秀才取到了。
shàng huáng chuán zhǐ jiào shù liáng jiè zǐ rù nèi
”上皇传旨，教俞良借紫入内。
shù liáng chuān le zǐ yī ruǎn dài shā mào zào xuē dào de jīn jiē zhī xià bài wǔ qǐ jū yǐ bì
俞良穿了紫衣软带，纱帽皂靴，到得金阶之下，拜舞起居已毕。
shàng huáng chuán zhǐ wèn shù liáng fēng lè lóu shàng suǒ xiě què qiáo xiān cí shì qīng suǒ zuò
上皇传旨，问俞良：“丰乐楼上所写《鹊桥仙》词，是卿所作？
shù liáng zòu dào shì chén zuì zhōng zhī bǐ bù xiǎng jīng dòng shèng mù
”俞良奏道：“是臣醉中之笔，不想惊动圣目。
shàng huáng dào qīng yǒu rú cǐ cái bù yuǎn qiān lǐ ér lái yìng jǔ bù zhōng shì zhǔ sī zhī guò yě
”上皇道：“卿有如此才，不远千里而来，应举不中，是主司之过也。
qīng mò yǒu yuàn wàng zhī xīn
卿莫有怨望之心？
shù liáng zòu dào qióng dá jiē tiān chén qǐ gǎn yuàn
”俞良奏道：“穷达皆天，臣岂敢怨！
shàng huáng yuē yǐ qīng dà cái qǐ bù kān rèn yī fāng zhī jì
”上皇曰：“以卿大才，岂不堪任一方之寄？
zhèn jīn cì qīng yī zǐ shuō yǔ huáng dì fēng qīng dà guān qīng yì ruò hé
朕今赐卿衣紫，说与皇帝，封卿大官，卿意若何？
shù liáng kòu tóu bài xiè yuē chén yǒu hé dé néng gǎn yīng shèng juàn rú cǐ
”俞良叩头拜谢曰：“臣有何德能，敢膺圣眷如此！
shàng huáng yuē qīng dāng yú zhèn qián huò shī huò cí kě zuò yī shǒu shèng rú shǐ mìng suǒ chāo diàn zhōng bì shàng zhī zuò
”上皇曰：“卿当于朕前，或诗或词，可做一首，胜如使命所抄店中壁上之作。
shù liáng zòu qǐ tí mù
”俞良奏乞题目。
shàng huáng yuē biàn zhǐ zhǐ qīng jīn rì zāo yù zhèn gōng wèi tí
上皇曰：“便只指卿今日遭遇朕躬为题。
shù liáng lǐng zhǐ zuǒ yòu biàn qǔ guò wén fáng sì bǎo fàng zài shù liáng miàn qián
”俞良领旨，左右便取过文房四宝，放在俞良面前。
shù liáng yī huī ér jiù zuò le yī zhī cí míng guò lóng mén lìng
俞良一挥而就，做了一只词，名《过龙门令》：
mào xiǎn guò qín guān bá shè cháng jiāng qí qū wàn lǐ dào qián táng
冒险过秦关，跋涉长江，崎岖万里到钱塘。
jǔ bù chéng míng guī jì zhuō chèn shí jiē fāng
举不成名归计拙，趁食街坊。
mìng jiǎn kǔ nàn dāng bǎo yǒu cí zhāng piàn yán zhēng gǎn dòng wú huáng
命蹇苦难当，宝有词章，片言争敢动吾皇。
chì cì zǐ páo guī gù lǐ yì jǐn huán xiāng
敕赐紫袍归故里，衣锦还乡。
shàng huáng kàn le lóng yán dà xǐ duì shù liáng dào qīng yào yì jǐn huán xiāng zhèn dāng suì qīng zhī zhì
上皇看了，龙颜大喜，对俞良道：“卿要衣锦还乡，朕当遂卿之志。
dāng xià yù bǐ qīn shū liù jù
”当下御笔亲书六句：
jǐn lǐ shù liáng miào yǒu cí zhāng
锦里俞良，妙有词章。
gāo cái bù yù luò tuò kān shāng
高才不遇，落魄堪伤。
chì cì gāo guān yì jǐn huán xiāng
敕赐高官，衣锦还乡。
fēn fù nèi shì guān jiāng zhè dào zhǐ yì sòng yǔ huáng dì jiù yǐn shù liáng qù jiàn jià
分付内侍官，将这道旨意，送与皇帝，就引俞良去见驾。
xiào zōng jiàn le shàng huáng shèng zhǐ yīn shù rì qián wèi nán jiàn dà shǒu li zhí yī shì xiǎn xiē r chù le dà shàng zhī nù jīn fān zěn gǎn chí màn
孝宗见了上皇圣旨，因数日前为南剑大守李直一事，险些儿触了大上之怒，今番怎敢迟慢？
xiǎng shù liáng shì jǐn lǐ xiù cái rú jīn shèng zhǐ pī cì yì jǐn huán xiāng ruò yòng tā bié chù dì fāng wèi guān yòu kǒng fú le tài shàng de shèng yì
想俞良是锦里秀才，如今圣旨批赐衣锦还乡，若用他别处地方为官，又恐拂了太上的圣意。
jí kè pī zhǐ shù liáng kě shòu chéng dū fǔ dà shǒu jiā cì bái jīn qiān liǎng yǐ wéi lù fèi
即刻批旨：“俞良可授成都府大守，加赐白金千两，以为路费。
cì rì shù liáng zǐ páo jīn dài dāng diàn xiè ēn yǐ bì yòu wǎng dé shòu guān xiè le shàng huáng
”次日，俞良紫袍金带，当殿谢恩已毕，又往德寿官，谢了上皇。
jiāng yù cì yín liǎng bèi bàn ān mǎ pú cóng zhī lèi yòu jiāng bǎi jīn chóu xiè sūn pó
将御赐银两备办鞍马仆从之类，又将百金酬谢孙婆。
qián hū hòu yōng róng guī gù lǐ bù zài huà xià
前呼后拥，荣归故里，不在话下。
shì rì xiào zōng yù jià lái wǎng dé shòu gōng cháo jiàn shàng huáng xiè qí xián rén zhī cì
是日孝宗御驾来往德寿宫朝见上皇，谢其贤人之赐。
shàng huáng yòu duì xiào zōng shuō guò chuán zhǐ biàn xíng tiān xià xià cì xiù cái yìng jǔ xū yào xiāng shì dé zhōng rán hòu fù jīng diàn shì
上皇又对孝宗说过：传旨遍行天下，下次秀才应举，须要乡试得中，然后赴京殿试。
jīn shí xiāng shì zhī lì jiē yīn cǐ qǐ liú chuán zhì jīn yǒng yuǎn wéi lì yǐ
今时乡试之例，皆因此起，流传至今，永远为例矣。
xī nián sī mǎ féng yáng tóng jīn rì shù liáng jì shàng huáng
昔年司马逢杨童，今日俞良际上皇。
ruò shǐ wén zhāng jiē yù zhǔ gōng míng chí zǎo yòu hé fáng
若使文章皆遇主，功名迟早又何妨。