牡丹亭 · 汤显祖 · Chapter 18 of 55

第十八出·诊祟

PinyinModern Translation
Size

yī jiāng fēng tiē fú bìng dàn shàng dàn bìng mí sī

【一江风】〔贴扶病旦上〕〔旦〕病迷厮。

wéi shèn qīng qiáo cuì

为甚轻憔悴?

dǎ bù pò chóu hún mèi

打不破愁魂谜。

mèng chū huí yàn wěi fān fēng luàn sà qǐ xiāng lián cuì

梦初回,燕尾翻风,乱飒起湘帘翠。

chūn qù rè duō shí chūn qù rè duō shí huā róng zhǐ gù shuāi

春去偌多时,春去偌多时,花容只顾衰。

jǐng wú shēng guā de wǒ xīn r suì

井梧声刮的我心儿碎。

xíng xiāng zǐ chūn xiāng a wǒ chǔ chǔ jīng shén yè yè yāo shēn néng jìn duō bìng qūn xún

〔行香子〕春香啊,我“楚楚精神,叶叶腰身,能禁多病逡巡!

tiē nǐ xīng xīng cuò yǔ zhǒng zhǒng shēng chéng yǒu xǔ duō jiāo xǔ duō yùn xǔ duō qíng

〔贴〕你星星措与,种种生成,有许多娇,许多韵,许多情。

dàn hāi zán nòng méi xīn shì nà zhé liǔ qíng rén mèng yān jiàn àn lǎo cán chūn

〔旦〕咳,咱弄梅心事,那折柳情人,梦淹渐暗老残春。

tiē zhèng hǎo diàn lú xiāng wǔ zhěn shān fēng qīng

〔贴〕正好簟炉香午,枕扇风清。

zhī wèi shuí pín wèi shuí shòu wèi shuí téng

知为谁颦,为谁瘦,为谁疼?

dàn chūn xiāng wǒ zì chūn yóu yī mèng wò bìng rú jīn

”〔旦〕春香,我自春游一梦,卧病如今。

bù yǎng bù téng rú chī rú zuì

不痒不疼,如痴如醉。

zhī tā zěn shēng

知他怎生?

tiē xiǎo jiě mèng r lǐ shì xiǎng tā zé shèn

〔贴〕小姐,梦儿里事,想他则甚!

dàn nǐ jiào wǒ zěn shēng bù xiǎng a

〔旦〕你教我怎生不想啊!

jīn luò suǒ tān tā bàn shǎng chī zhuàn le duō qíng ní

【金落索】贪他半晌痴,赚了多情泥。

dài bù sī liang zěn bù sī liang de

待不思量,怎不思量得?

jiù lǐ àn xiāo jī pà rén zhī

就里暗销肌, 怕人知。

sou qiāng qiāng nèn chuǎn wēi

嗽腔腔嫩喘微。

āi yō wǒ zhè guàn yān jiān de yàng zi shuí lián xī

哎哟,我这惯淹煎的样子谁怜惜?

zì jìn zhǎi de chūn xīn zěn de zhī

自噤窄的春心怎的支?

xīn r huǐ huǐ dāng chū yī jiào liú chūn shuì

心儿悔,悔当初一觉留春睡。

tiē lǎo fū rén tì xiǎo jiě chōng xǐ

〔贴〕老夫人替小姐冲喜。

dàn xìn tā chōng de gè shén xǐ

〔旦〕信他冲的个甚喜?

dào de nián shí gǎn fàn shā huā yuán nèi

到的年时,敢犯杀花园内?

qián qiāng tiē kàn tā chūn guī hé chǔ guī chūn shuì hé zēng shuì

【前腔】〔贴〕看他春归何处归,春睡何曾睡?

qì sī r zěn dù de cháng tiān rì

气丝儿怎度的长天日?

bǎ xīn r pěng còu méi bìng xī shī

把心儿捧凑眉,病西施。

xiǎo jiě mèng qù zhī tā shí shí shuí

小姐,梦去知他实实谁?

bìng lái zhǐ sòng de gè xū xū de nǐ

病来只送的个虚虚的你。

zuò xíng yún xiān kě dào zài wū yáng huì

做行云先渴倒在巫阳会。

quán wú wèi bǎ dān xiāng sī hài de tè míng mèi

全无谓,把单相思害得忒明昧。

yòu bú shì kùn rén tiān qì zhōng jiǔ xīn qī xū xū de cháng rú zuì

又不是困人天气,中酒心期, 魆魆地常如醉。

mò shàng rì xià shài shū xián niǎo jì yuè zhōng dǎo yào yào chán sū

〔末上〕“日下晒书嫌鸟迹,月中捣药要蟾酥。

wǒ chén zuì liáng chéng gōng xiāng mìng lái zhěn shì xiǎo jiě mài xī

”我陈最良承公相命,来诊视小姐脉息。

dào cǐ hòu táng bù miǎn dǎ jiào yī shēng

到此后堂,不免打叫一声。

chūn xiāng xián dì yǒu me

春香贤弟有么?

tiē jiàn jiè shì chén shī fù

〔贴见介〕是陈师父。

xiǎo jiě shuì li

小姐睡哩。

mò miǎn jīng dòng tā

〔末〕免惊动他。

wǒ zì jìn qù

我自进去。

jiàn jiè xiǎo jiě

〔见介〕小姐。

dàn zuò jīng jiè shuí

〔旦作惊介〕谁?

tiē chén shī fù li

〔贴〕陈师父哩。

dàn fú qǐ jiè dàn shī fu wǒ xué shēng huàn bìng

〔旦扶起介〕〔旦〕师父,我学生患病。

jiǔ shī jìng le

久失敬了。

mò xué shēng xué shēng gǔ shū yǒu yún xué jīng yú qín huāng yú xī

〔末〕学生,学生,古书有云:“学精于勤,荒于嬉。

nǐ yīn wèi hòu huā yuán tāng fēng mào rì gǎn xià zhè jí huāng fèi shū gōng

”你因为后花园汤风冒日, 感下这疾,荒废书工。

wǒ wèi shī de zài wài qǐn shí bù ān

我为师的在外,寝食不安。

xìng xǐ lǎo gōng xiāng qǐng lái kàn bìng

幸喜老公相请来看病。

yě bù liào nǐ qīng jiǎn zhì cǐ

也不料你清减至此。

shì zhè bān yàng jǐ shí néng gòu qǐ lái dú shū

似这般样,几时能够起来读书?

zǎo zé duān yáng jié li

早则端阳节哩。

tiē shī fu duān jié yǒu nǐ de

〔贴〕师父,端节有你的。

mò wǒ shuō duān yáng nán dào yào nǐ zòng zi

〔末〕我说端阳,难道要你粽子?

xiǎo jiě wàng wén wèn qiē wǒ qiě wèn nǐ bìng zhèng yīn hé

小姐,望闻问切,我且问你病症因何?

tiē shī fu wèn shén me

〔贴〕师父问什么!

zhǐ yīn nǐ jiǎng máo shī zhè bìng biàn shì jūn zǐ hǎo qiú shàng lái de

只因你讲《毛诗》,这病便是“君子好求”上来的。

mò shì nà yī wèi jūn zǐ

〔末〕 是那一位君子?

tiē zhī tā shì nà yī wèi jūn zǐ

〔贴〕知他是那一位君子。

mò zhè bān shuō máo shī bìng yòng máo shī qù yī

〔末〕这般说,《毛诗》病用《毛诗》 去医。

nà tóu yī juǎn jiù yǒu nǚ kē shèng huì fāng zài lǐ

那头一卷就有女科圣惠方在里。

tiē shī fu kě jì de máo shī shàng fāng r

〔贴〕师父,可记的《毛诗》上方儿?

mò biàn yī tā chǔ fāng

〔末〕便依他处方。

xiǎo jiě hài le jūn zǐ de bìng yòng de shǐ jūn zǐ

小姐害了“君子”的病,用的史君子。

máo shī jì jiàn jūn zi yún hú bù chōu

《毛诗》:“既见君子,云胡不瘳?

zhè bìng yǒu le jūn zǐ chōu yī chōu jiù chōu hǎo le

”这病有了君子抽一抽,就抽好了。

dàn xiū jiè āi yě

〔旦羞介〕哎也!

tiē hái yǒu shèn yào

〔贴〕还有甚药?

mò suān méi shí gè

〔末〕酸梅十个。

shī yún piāo yǒu méi qí shí qī xī yòu shuō qí shí sān xī

《诗》云:“摽有梅,其实七兮”,又说:“其实三兮。

sān gè dǎ qī gè shì shí gè

”三个打七个,是十个。

cǐ fāng dān yī nán nǚ guò shí sī suān zhī bìng

此方单医男女过时思酸之病。

dàn tàn jiè tiē hái yǒu ne

〔旦叹介〕〔贴〕还有呢?

mò tiān nán xīng sān gè

〔末〕天南星三个。

tiē kě shǎo

〔贴〕可少?

mò zài tiān xiē

〔末〕再添些。

shī yún sān xīng zài tiān

《诗》云:“三星在天。

zhuān yī nán nǚ jí shí zhī bìng

” 专医男女及时之病。

tiē hái yǒu ne

〔贴〕还有呢?

mò ǎn kàn xiǎo jie yī dǔ zi huǒ nǐ kě mǒ jìng yí gè dà mǎ tǒng dài wǒ yòng zhī zǐ rén dāng guī xiè xià tā huǒ lái

〔末〕俺看小姐一肚子火,你可抹净一个大马桶,待我用栀子仁、当归,泻下他火来。

zhè yě shì yī fāng zhī zǐ yú guī yán mò qí mǎ

这也是依方:“之子于归,言秣其马。

tiē shī fu zhè mǎ bù tóng nà qí mǎ

” 〔贴〕师父,这马不同那“其马”。

mò yí yàng bì qiū kū dòng xià

〔末〕一样髀秋窟洞下。

dàn hǎo gè shāng fēng qiè yào chén xiān shēng

〔旦〕好个伤风切药陈先生。

tiē zuò de àn yuè tōng jīng chén mā ma

〔贴〕做的按月通经陈妈妈。

dàn shī fu bù kě zhí fāng hái shì zhěn mài wèi wěn

〔旦〕师父不可执方,还是诊脉为稳。

mò kàn mài cuò àn dàn shǒu bèi jiè tiē shī fu tǎo gè zhuǎn shǒu

〔末看脉,错按旦手背介〕〔贴〕师父,讨个转手。

mò nǚ rén fǎn cǐ bèi kàn zhī zhèng shì wáng shū hé mài jué

〔末〕女人反此背看之,正是王叔和《脉诀》。

yě bà shùn shǒu kàn shì

也罢,顺手看是。

zhěn mài jiè ya xiǎo jiě mài xī dào zhè gè fèn jì le

〔诊脉介〕呀,小姐脉息,到这个分际了。

jīn suǒ guà wú tóng tā rén cái tè zhěng qí mài xī rèn wēi xì

【金索挂梧桐】他人才忒整齐,脉息恁微细。

xiǎo xiǎo xiāng guī wéi shèn shāng qiáo cuì

小小香闺,为甚伤憔悴?

qǐ jiè chūn xiāng a shì tā zhè shāng chūn qiè xià jī hǎo fú chí

〔起介〕春香啊,似他这伤春怯夏肌,好扶持。

bìng fán rén róng yì shāng qiū yì

病烦人容易伤秋意。

xiǎo jiě wǒ qù zuǐ yào lái

小姐,我去咀药来。

dàn tàn jiè shī fu shào bù dé qíng zāi le qiào suǐ zhēn nán rù bìng duǒ zài yān huā nǐ yào zěn zhī

〔旦叹介〕师父,少不得情栽了窍髓针难入,病躲在烟花你药怎知?

qì jiè chéng zūn qū hé shí hé rì lái kàn zhè nǚ yán huí

〔泣介〕 承尊觑,何时何日来看这女颜回?

hé bìng zhōng shēn pà de shì jīng yí

〔合〕病中身怕的是惊疑。

qiě jiāng xī xiū fán xù

且将息,休烦絮。

dàn shī fu qiě zì zài

〔旦〕师父且自在。

sòng bù dé nǐ le

送不得你了。

kě zēng bǎ ǎn bā zì tuī suàn me

可曾把俺八字推算么?

mò suàn lái yào guò zhōng qiū hǎo

〔末〕算来要过中秋好。

dāng shēng zhǐ yǒu bā gè zì qǐ sǐ céng wú sān shì yī

“当生止有八个字,起死曾无三世医。

xià tiē yí gè dào gū zǒu lái le

”〔下〕〔贴〕一个道姑走来了。

jìng shàng bù wén nòng yù chuí xiāo qù yòu jiàn cháng é qiè yào lái

〔净上〕 “不闻弄玉吹箫去,又见嫦娥窃药来。

zì jiā zǐ yáng gōng shí dào gū biàn shì

”自家紫阳宫石道姑便是。

chéng dù lǎo fū rén hū huàn tì xiǎo jiě ráng jiě

承杜老夫人呼唤,替小姐禳解。

jiàn tiē jiè tiē gū gū wèi hé ér lái

〔见贴介〕〔贴〕姑姑为何而来?

jìng wú nǎi zǐ yáng gōng shí dào gū

〔净〕吾乃紫阳宫石道姑。

chéng fū rén mìng tì xiǎo jiě ráng jiě

承夫人命,替小姐禳解。

bù zhī hài de shèn bìng

不知害的甚病?

tiē guǐ jiān gà bìng

〔贴〕<鬼监魀病。

jìng wèi shuí lái

〔净〕为谁来?

tiē hòu huā yuán shuǎ lái

〔贴〕后花园耍来。

jìng jǔ sān zhǐ tiē yáo tóu jiè jìng jǔ wǔ zhǐ tiē yòu yáo tóu jiè jìng hāi nǐ shuō shì sān shì wǔ yǔ tā zuò zhǔ

〔净举三指,贴摇头介〕〔净举五指,贴又摇头介〕〔净〕 咳,你说是三是五,与他做主。

tiē nǐ zì wèn tā qù

〔贴〕你自问他去。

jìng jiàn dàn jiè xiǎo jiě xiǎo jiě dào gū qǐ shǒu nà

〔净见旦介〕小姐,小姐, 道姑稽首那。

dàn zuò jīng jiè nà lǐ dào gū

〔旦作惊介〕那里道姑?

jìng zǐ yáng gōng shí dào gū

〔净〕紫阳宫石道姑。

fū rén yǒu zhào tì xiǎo jiě bǎo ráng

夫人有召,替小姐保禳。

wén shuō xiǎo jiě zài hòu huā yuán zhe mèi wǒ bù xìn

闻说小姐在后花园着魅,我不信。

qián qiāng nǐ xīng xīng de zěn zhe mí

【前腔】你惺惺的怎着迷?

shè shè de hún rú mèi

设设的浑如魅。

dàn zuò yǎn yǔ jiè wǒ de rén nà

〔旦作魇语介〕我的人那。

jìng tiē bèi jiè nǐ tīng tā niàn niàn ne ne zuò de fēng fēng shì

〔净、 贴背介〕你听他念念呢呢,作的风风势。

shì le shēn biān dài yǒu gè xiǎo fú r

是了,身边带有个小符儿。

qǔ dàn chāi guà xiǎo fú zuò zhòu jiè hè hè yáng yáng rì chū dōng fāng

〔取旦钗挂小符,作咒介〕“赫赫扬扬,日出东方。

cǐ fú píng què è mèng pì chú bù xiáng

此符屏却恶梦,辟除不祥。

jí jí rú lǜ lìng chì

急急如律令敕。

chā chāi jiè zhè chāi tóu xiǎo zhuàn fú mián zuò mò jiào lí

”〔插钗介〕这钗头小篆符,眠坐莫教离。

bǎ xián shén yě mèng dōu huí bì

把闲神野梦都回避。

dàn xǐng jiè hāi zhè fú gǎn bù zhōng

〔旦醒介〕 咳,这符敢不中?

wǒ nà rén a xū bú shì yī huā fù mù lián xiān guǐ

我那人啊,须不是依花附木廉纤鬼。

zán zuò de nòng yǐng tuán fēng mǒ mèi chī

咱做的弄影团风抹媚痴。

jìng zài chī shí qǐng gè wǔ léi dǎ tā

〔净〕再痴时,请个五雷打他。

dàn xiē ér yì zhèng dài xié yún wò yǔ nǐ què yòng zhǎng xīn léi

〔旦〕些儿意,正待携云握雨,你却用掌心雷。

hé qián jìng hái fēn míng shuō yǔ qǐ gè sān zhàng gāo zhòu fān ér

〔合前〕〔净〕还分明说与,起个三丈高咒幡儿。

dàn dài shuō gè shén me zi hǎo

〔旦〕待说个什么子好?

wěi shēng yī xī zé jì de gè liǔ hé méi

【尾声】依稀则记的个柳和梅。

gū gū nǐ yě bù suǒ dǎ fú chūn guà zhú zhī zé dài wǒ lěng sī liàng yī xīng xīng zhòu xiàng mèng r lǐ

姑姑,你也不索打符椿挂竹枝,则待我冷思量,一星星咒向梦儿里。

tiē fú dàn xià

〔贴扶旦下〕

tiē lǜ cǎn shuāng é bù zì chí bù fēi yān jìng dào jiā zhuāng shù yā ráng shí

〔贴〕绿惨双蛾不自持,(步非烟)〔净〕道家妆束厌禳时。

xuē néng

(薛能)

dàn rú jīn bù zài huā hóng chù sēng huái jì hé wèi bào dōng fēng qiě mò chuī

〔旦〕如今不在花红处,(僧怀济)〔合〕为报东风且莫吹。

li shè

(李涉)

✦ You read 第十八出·诊祟

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.