yú yì tóng zhì shí néng zhāng mù duì rì míng chá qiū háo
余忆童稚时，能张目对日，明察秋毫。
jiàn miǎo xiǎo wēi wù bì xì chá qí wén lǐ gù shí yǒu wù wài zhī qù
见藐小微物，必细察其纹理，故时有物外之趣。
xià wén chéng léi sī nǐ zuò qún hè wǔ kōng xīn zhī suǒ xiàng zé huò qiān huò bǎi guǒ rán hè yě
夏蚊成雷，私拟作群鹤舞空，心之所向，则或千或百果然鹤也。
áng shǒu guān zhī xiàng wèi zhī qiáng
昂首观之，项为之强。
yòu liú wén yú sù zhàng zhōng xú pēn yǐ yān shǐ qí chōng yān fēi míng zuò qīng yún bái hè guān guǒ rú hè lì yún duān yí rán chēng kuài
又留蚊于素帐中，徐喷以烟，使其冲烟飞鸣，作青云白鹤观，果如鹤唳云端，怡然称快。
yú tǔ qiáng āo tū chù huā tái xiǎo cǎo cóng zá chù cháng dūn qí shēn shǐ yǔ tái qí dìng shén xì shì yǐ cóng cǎo wèi lín yǐ chóng yǐ wèi shòu yǐ tǔ lì tū zhě wèi qiū āo zhě wèi qiàn shén yóu qí zhōng yí rán zì dé
于土墙凹凸处、花台小草丛杂处，常蹲其身，使与台齐，定神细视，以丛草为林，以虫蚁为兽，以土砾凸者为丘，凹者为堑，神游其中，怡然自得。
yī rì jiàn èr chóng dòu cǎo jiān guān zhī zhèng nóng hū yǒu páng rán dà wù bá shān dào shù ér lái gài yī lài há má yě shé yī tǔ ér èr chóng jǐn wèi suǒ tūn
一日，见二虫斗草间，观之正浓，忽有庞然大物拔山倒树而来，盖一癞蛤蟆也，舌一吐而二虫尽为所吞。
yú nián yòu fāng chū shén bù jué yā rán jīng kǒng shén dìng zhuō há má biān shuò shuò shí qū zhī bié yuàn
余年幼方出神，不觉呀然惊恐，神定，捉蛤蟆，鞭数数十，驱之别院。
nián zhǎng sī zhī èr chóng zhī dòu gài tú jiān bù cóng yě gǔ yǔ yún jiān jìn shā chóng yì rán yé
年长思之，二虫之斗，盖图奸不从也，古语云“奸近杀”，虫亦然耶？
tān cǐ shēng yá luǎn wèi qiū yǐn suǒ hā wú sú chēng yáng yuē luǎn zhǒng bù néng biàn zhuō yā kāi kǒu hā zhī bì yù ǒu shì shǒu yā diān qí jǐng zuò tūn shì zhuàng jīng ér dà kū chuán wèi yǔ bǐng
贪此生涯，卵为蚯蚓所哈（吴俗称阳曰卵），肿不能便，捉鸭开口哈之，婢妪偶释手，鸭颠其颈作吞噬状，惊而大哭，传为语柄。
cǐ jiē yòu shí xián qíng yě
此皆幼时闲情也。
jí zhǎng ài huā chéng xuǎn xǐ jiǎn pén shù
及长，爱花成癣，喜剪盆树。
shi zhāng lán pō shǐ jīng jiǎn zhī yǎng jié zhī fǎ jì wù jiē huā dié shí zhī fǎ
识张兰坡，始精剪枝养节之法，继悟接花叠石之法。
huā yǐ lán wèi zuì qǔ qí yōu xiāng yùn zhì yě ér bàn pǐn zhī shāo kān rù pǔ zhě bù kě duō dé
花以兰为最，取其幽香韵致也，而瓣品之稍堪入谱者不可多得。
lán pō lín zhōng shí
兰坡临终时，
zèng yú hé bàn sù xīn chūn lán yī pén
赠余荷瓣素心春兰一盆，
jiē jiān píng xīn kuò
皆肩平心阔，
jīng xì bàn jìng
茎细瓣净，
kě yǐ rù pǔ zhě
可以入谱者，
zhēn rú gǒng bì
珍如拱璧，
zhí yú mù yóu yú wài
值余幕游于外，
yún néng qīn wéi guàn gài
芸能亲为灌溉，
huā yè pō mào
花叶颇茂，
bù èr nián
不二年，
yī dàn hū wèi sǐ
一旦忽萎死，
qǐ gēn shì zhī
起根视之，
jiē bái rú yù
皆白如玉，
jū lán yá bó rán
且兰芽勃然，
chū bù kě jiě
初不可解，
yǐ wéi wú fú xiāo shòu
以为无福消受，
hào tàn ér yǐ
浩叹而已，
shì hòu shǐ xī yǒu rén yù fēn bù yǔn
事后始悉有人欲分不允，
gù yòng gǔn tāng guàn shā yě
故用滚汤灌杀也。
cóng cǐ shì bù zhí lán
从此誓不植兰。
cì qǔ dù juān suī wú xiāng ér sè kě jiǔ wán qiě yì jiǎn cái
次取杜鹃，虽无香而色可久玩，且易剪裁。
yǐ yún xī zhī lián yè bù rěn chàng jiǎn gù nán chéng shù
以芸惜枝怜叶，不忍畅剪，故难成树。
qí tā pén wán jiē rán
其他盆玩皆然。
wéi měi nián lí dōng jú zhàn jī xìng chéng pǐ
惟每年篱东菊绽，积兴成癖。
xǐ zhāi chā píng bù ài pén wán
喜摘插瓶，不爱盆玩。
fēi pén wán bù zú guān yǐ jiā wú yuán pǔ bù néng zì zhí huò yú shì zhě jù cóng zá wú zhì gù bù qǔ ěr
非盆玩不足观，以家无园圃，不能自植，货于市者，俱丛杂无致，故不取耳。
qí chā huā duo shù yi dān bù yí shuāng měi píng qǔ yī zhǒng bù qǔ èr sè píng kǒu qǔ kuò dà bù qǔ zhǎi xiǎo kuò dà zhě shū zhǎn bù jū
其插花朵，数宜单，不宜双，每瓶取一种不取二色，瓶口取阔大不取窄小，阔大者舒展不拘。
zì wǔ qī huā zhì sān sì shí huā bì yú píng kǒu zhōng yī cóng nù qǐ yǐ bù sǎn màn bù jǐ yà bù kào píng kǒu wèi miào suǒ wèi qǐ bǎ yi jǐn yě
自五、七花至三、四十花，必于瓶口中一丛怒起，以不散漫、不挤轧、不靠瓶口为妙，所谓“起把宜紧”也。
huò tíng tíng yù lì huò fēi wǔ héng xié
或亭亭玉立，或飞舞横斜。
huā qǔ cēn cī jiān yǐ huā ruǐ yǐ miǎn fēi bó shuǎ pán zhī bìng
花取参差，间以花蕊，以免飞钹耍盘之病；
kuàng qǔ bù luàn
况取不乱；
gěng qǔ bù qiáng
梗取不强；
yòng zhēn yi cáng zhēn cháng níng duàn zhī wú lìng zhēn zhēn lù jīng suǒ wèi píng kǒu yi qīng yě
用针宜藏，针长宁断之，毋令针针露粳，所谓“瓶口宜清”也。
shì zhuō zhī dà xiǎo yī zhuō sān píng zhì qī píng ér zhǐ duō zé méi mù bù fēn jí tóng shì jǐng zhī jú píng yǐ
视桌之大小，一桌三瓶至七瓶而止，多则眉目不分，即同市井之菊屏矣。
jǐ zhī gāo dī zì sān sì cùn zhì èr chǐ wǔ liù cùn ér zhǐ bì xū cēn cī gāo xià hù xiāng zhào yìng yǐ qì shì lián luò wéi shàng ruò zhōng gāo liǎng dī hòu gāo qián dī chéng pái duì liè yòu fàn sú suǒ wèi jǐn huī duī yǐ
几之高低*自三四寸至二尺五六寸而止，必须参差高下互相照应，以气势联络为上，若中高两低，后高前低，成排对列，又犯俗所谓“锦灰堆”矣。
huò mì huò shū huò jìn huò chū quán zài huì xīn zhě de huà yì nǎi kě
或密或疏，或进或出，全在会心者得画意乃可。
ruò pén wǎn pán xǐ yòng piào qīng sōng xiāng yú pí miàn hé yóu xiān áo yǐ dào huī shōu chéng jiāo yǐ tóng piàn àn dīng xiàng shàng jiāng gāo huǒ huà zhān tóng piàn yú pán wǎn pén xǐ zhōng
若盆碗盘洗，用漂青松香榆皮面和油，先熬以稻灰，收成胶，以铜片按钉向上，将膏火化，粘铜片于盘碗盆洗中。
sì lěng jiāng huā yòng tiě sī zhā bǎ chā yú dīng shàng yi piān xié qǔ shì bù kě jū zhōng gèng yi zhī shū yè qīng bù kě yōng jǐ
俟冷，将花用铁丝扎把，插于钉上，宜偏斜取势不可居中，更宜枝疏叶清，不可拥挤。
rán hòu jiā shuǐ yòng wǎn shā shǎo xǔ yǎn tóng piàn shǐ guān zhě yí cóng huā shēng yú wǎn dǐ fāng miào
然后加水，用碗沙少许掩铜片，使观者疑丛花生于碗底方妙。
ruò yǐ mù běn huā guǒ chā píng jiǎn cái zhī fǎ bù néng sè sè zì mì qiàn rén pān zhé zhě měi bù hé yì bì xiān zhí zài shǒu zhōng héng xié yǐ guān qí shì fǎn cè yǐ qǔ qí tài
若以木本花果插瓶，剪裁之法（不能色色自觅，倩人攀折者每不合意），必先执在手中，横斜以观其势，反侧以取其态；
xiāng dìng zhī hòu jiǎn qù zá zhī yǐ shū shòu gǔ guài wèi jiā
相定之后，剪去杂枝，以疏瘦古怪为佳；
zài sī qí gěng rú hé rù píng huò zhé huò qū chā rù píng kǒu fāng miǎn bèi yè cè huā zhī huàn
再思其梗如何入瓶，或折或曲，插入瓶口，方免背叶侧花之患。
ruò yī zhī dào shǒu xiān jū dìng qí gěng zhī zhí zhě chā píng zhōng shì bì zhī luàn gěng qiáng huā cè yè bèi jì nán qǔ tài gèng wú yùn zhì yǐ
若一枝到手，先拘定其梗之直者插瓶中，势必枝乱梗强，花侧叶背，既难取态，更无韵致矣。
zhé gěng dǎ qū zhī fǎ jù qí gěng zhī bàn ér qiàn yǐ zhuān shí
折梗打曲之法，锯其梗之半而嵌以砖石。
zé zhí zhě qū yǐ rú huàn gěng dào qiāo yī èr dīng yǐ wǎn zhī
则直者曲矣，如患梗倒，敲一二钉以菀之。
jí fēng yè zhú zhī luàn cǎo jīng jí jūn kān rù xuǎn
即枫叶竹枝，乱草荆棘，均堪入选。
huò lǜ zhú yī gān pèi yǐ gǒu qǐ shù lì jǐ jīng xì cǎo bàn yǐ jīng jí liǎng zhī gǒu wèi zhì dé yí lìng yǒu shì wài zhī qù
或绿竹一竿配以枸杞数粒，几茎细草伴以荆棘两枝，苟位置得宜，另有世外之趣。
ruò xīn zāi huā mù bù fáng wāi xié qǔ shì tīng qí yè cè yī nián hòu zhī yè zì néng xiàng shàng rú shù shù zhí zāi jí nán qǔ shì yǐ
若新栽花木，不妨歪斜取势，听其叶侧，一年后枝叶自能向上，如树树直栽，即难取势矣。
zhì jiǎn cái pén shù xiān qǔ gēn lù jī zhǎo zhě zuǒ yòu jiǎn chéng sān jié rán hòu qǐ zhī
至剪裁盆树，先取根露鸡爪者，左右剪成三节，然后起枝。
zhī yī jié qī zhī dào dǐng huò jiǔ zhī dào dǐng
—枝一节，七枝到顶，或九枝到顶。
zhī jì duì jié rú jiān bì jié jì yōng zhǒng rú hè xī
枝忌对节如肩臂，节忌臃肿如鹤膝；
xū pán xuán chū zhī bù kě guāng liú zuǒ yòu yǐ bì chì xiōng lòu bèi zhī bìng
须盘旋出枝，不可光留左右，以避赤胸露背之病；
yòu bù kě qián hòu zhí chū yǒu míng shuāng qǐ sān qǐ zhě yī gēn ér qǐ liǎng sān shù yě
又不可前后直出．有名双起三起者，一根而起两三树也。
rú gēn wú zhǎo xíng biàn chéng chā shù gù bù qǔ
如根无爪形，便成插树，故不取。
rán yī shù jiǎn chéng zhì shǎo de sān sì shí nián
然一树剪成，至少得三四十年。
yú shēng píng jǐn jiàn wú xiāng wàn wēng míng cǎi zhāng zhě yī shēng jiǎn chéng shù shù
余生平仅见吾乡万翁名彩章者，一生剪成数树。
yòu zài yáng zhōu shāng jiā jiàn yǒu yú shān yóu kè xié sòng huáng yáng cuì bǎi gè yī pén xī hu míng zhū àn tóu yú wèi jiàn qí kě yě
又在扬州商家见有虞山游客携送黄杨翠柏各一盆，惜乎明珠暗投，余未见其可也。
ruò liú zhī pán rú bǎo tǎ zhā zhī qū rú qiū yǐn zhě biàn chéng jiàng qì yǐ
若留枝盘如宝塔，扎枝曲如蚯蚓者，便成匠气矣。
diǎn zhuì pén zhōng huā shí xiǎo jǐng kě yǐ rù huà dà jǐng kě yǐ rù shén
点缀盆中花石，小景可以入画，大景可以入神。
yī ōu qīng míng shén néng qū rù qí zhōng fāng kě gōng yōu zhāi zhī wán
一瓯清茗，神能趋入其中，方可供幽斋之玩。
zhǒng shuǐ xiān wú líng bì shí yú cháng yǐ tàn zhī yǒu shí yì zhě dài zhī
种水仙无灵壁石，余尝以炭之有石意者代之。
huáng yá cài xīn qí bái rú yù qǔ dà xiǎo wǔ qī zhī yòng shā tǔ zhí cháng fāng pán nèi yǐ tàn dài shí hēi bái fēn míng pō yǒu yì sī
黄芽菜心其白如玉，取大小五七枝，用沙土植长方盘内，以炭代石，黑白分明，颇有意思。
yǐ cǐ lèi tuī yōu qù wú qióng nán yǐ méi jǔ
以此类推，幽趣无穷，难以枚举。
rú shí gé pú jié zǐ yòng lěng mǐ tāng tóng jué pēn tàn shàng zhì yīn shī de néng zhǎng xì chāng pú suí yì yí yǎng pén wǎn zhōng róng róng kě ài
如石葛蒲结子，用冷米汤同嚼喷炭上，置阴湿地，能长细菖蒲，随意移养盆碗中，茸茸可爱。
yǐ lǎo péng zi mó báo liǎng tóu rù dàn ké shǐ jī yì zhī sì chú chéng qǔ chū yòng jiǔ zhōng yàn cháo ní jiā tiān mén dōng shí fēn zhī èr gǎo làn bàn yún zhí yú xiǎo qì zhōng guàn yǐ hé shuǐ shài yǐ zhāo yáng huā fā dà rú jiǔ bēi suō suō rú wǎn kǒu tíng tíng kě ài
以老蓬子磨薄两头，入蛋壳使鸡翼之，俟雏成取出，用久中燕巢泥加天门冬十分之二，搞烂拌匀，植于小器中，灌以河水，晒以朝阳，花发大如酒杯，缩缩如碗口，亭亭可爱。
ruò fú yuán tíng lóu gé tào shì huí láng dié shí chéng shān zāi huā qǔ shì yòu zài dà zhōng jiàn xiǎo xiǎo zhōng jiàn dà xū zhōng yǒu shí shí zhōng yǒu xū huò cáng huò lù huò qiǎn huò shēn
若夫园亭楼阁，套室回廊，叠石成山，栽花取势，又在大中见小，小中见大，虚中有实，实中有虚，或藏或露，或浅或深。
bù jǐn zài zhōu huí qū zhé sì yǔ yòu bù zài de guǎng shí duō tú fán gōng fèi
不仅在“周回曲折”四宇，又不在地广石多徒烦工费。
huò jué de duī tǔ chéng shān jiān yǐ kuài shí zá yǐ huā cǎo lí yòng méi biān qiáng yǐ téng yǐn zé wú shān ér chéng shān yǐ
或掘地堆土成山，间以块石，杂以花草，篱用梅编，墙以藤引，则无山而成山矣。
dà zhōng jiàn xiǎo zhě sǎn màn chù zhí yì zhǎng zhī zhú biān yì mào zhī méi yǐ píng zhī
大中见小者，散漫处植易长之竹，编易茂之梅以屏之。
xiǎo zhōng jiàn dà zhě zhǎi yuàn zhī qiáng yi āo tū qí xíng shì yǐ lǜ sè yǐn yǐ téng wàn
小中见大者，窄院之墙宜凹凸其形，饰以绿色，引以藤蔓；
qiàn dà shí záo zì zuò bēi jì xíng
嵌大石，凿字作碑记形；
tuī chuāng rú lín shí bì biàn jué jùn qiào wú qióng
推窗如临石壁，便觉峻峭无穷。
xū zhōng yǒu shí zhě huò shān qióng shuǐ jìn chù yī zhé ér huò rán kāi lǎng
虚中有实者，或山穷水尽处，一折而豁然开朗；
huò xuān gé shè chú chù yī kāi ér tōng bié yuàn
或轩阁设厨处，一开而通别院。
shí zhōng yǒu xū zhě kāi mén yú bù tōng zhī yuàn yìng yǐ zhú shí rú yǒu shí wú yě
实中有虚者，开门于不通之院，映以竹石，如有实无也；
shè ǎi lán yú qiáng tóu rú shàng yǒu yuè tái ér shí xū yě
设矮栏于墙头，如上有月台而实虚也。
pín shì wū shǎo rén duō dāng fǎng wú xiāng tài píng chuán hòu shāo zhī wèi zhì zài jiā zhuǎn yí
贫士屋少人多，当仿吾乡太平船后梢之位置，再加转移。
qí jiān tái jí wèi chuáng qián hòu jiè còu kě zuò sān tā jiān yǐ bǎn ér biǎo yǐ zhǐ zé qián hòu shàng xià jiē yuè jué pì zhī rú háng zhǎng lù jí bù jué qí zhǎi yǐ
其间台级为床，前后借凑，可作三塌，间以板而裱以纸，则前后上下皆越绝，譬之如行长路，即不觉其窄矣。
yú fū fù qiáo yù yáng zhōu shí céng fǎng cǐ fǎ wū jǐn liǎng chuán shàng xià wò shì chú zào kè zuò jiē yuè jué ér chuō rán yǒu yú
余夫妇乔寓扬州时，曾仿此法，屋仅两椽，上下卧室、厨灶、客座皆越绝而绰然有余。
yún céng xiào yuē wèi zhì suī jīng zhōng fēi fù guì jiā qì xiàng yě
芸曾笑曰：“位置虽精，终非富贵家气象也。
shì chéng rán yú
”是诚然欤？
yú sǎo mù shān zhōng jiǎn yǒu luán wén kě guān zhī shí guī yǔ yún shāng yuē yòng yóu huī dié xuān zhōu shí yú bái shí pén qǔ sè yún yě
余扫墓山中，检有峦纹可观之石，归与芸商曰：“用油灰叠宣州石于白石盆，取色匀也。
běn shān huáng shí suī gǔ piáo yì yòng yóu huī zé huáng bái xiāng yuè záo hén bì lù jiāng nài hé
本山黄石虽古朴，亦用油灰，则黄白相阅，凿痕毕露，将奈何？
yún yuē zé shí zhī wán liè zhě dǎo mò yú huī hén chù chéng shī sǎn zhī gàn huò sè tóng yě
”芸曰：“择石之顽劣者，捣末于灰痕处，乘湿糁之，干或色同也。
nǎi rú qí yán yòng yí xīng yáo cháng fāng pén dié qǐ yī fēng piān yú zuǒ ér tū yú yòu bèi zuò héng fāng wén rú yún lín shí fǎ chán yán āo tū ruò lín jiāng shí yàn zhuàng
”乃如其言，用宜兴窑长方盆叠起一峰：偏于左而凸于右，背作横方纹，如云林石法，廛岩凹凸，若临江石砚状；
xū yī jiǎo yòng hé ní zhǒng qiān bàn bái píng
虚一角，用河泥种千瓣白萍；
shí shàng zhí niǎo luó sú hū yún sōng
石上植茑萝，俗呼云松。
jīng yíng shù rì nǎi chéng
经营数日乃成。
zhì shēn qiū niǎo luó màn yán mǎn shān rú téng luó zhī xuán dàn bì huā kāi zhèng hóng sè bái píng yì tòu shuǐ dà fàng hóng bái xiāng jiàn
至深秋，茑萝蔓延满山，如藤萝之悬石壁，花开正红色，白萍亦透水大放，红白相间。
shén yóu qí zhōng rú dēng péng dǎo
神游其中，如登蓬岛。
zhì zhī yán xià yǔ yún pǐn tí cǐ chù yi shè shuǐ gé cǐ chù yi lì máo tíng cǐ chù yi záo liù zì yuē luò huā liú shuǐ zhī jiān cǐ kě yǐ jū cǐ kě yǐ diào cǐ kě yǐ tiào
置之檐下与芸品题：此处宜设水阁，此处宜立茅亭，此处宜凿六字曰“落花流水之间”，此可以居，此可以钓，此可以眺。
xiōng zhōng qiū hè ruò jiāng yí jū zhě rán
胸中丘壑，若将移居者然。
yī xī māo nú zhēng shí zì yán ér duò lián pén yǔ jià qǐng kè suì zhī
一夕，猫奴争食，自檐而堕，连盆与架顷刻碎之。
yú tàn yuē jí cǐ xiǎo jīng yíng shàng gàn zào wù jì yé
余叹曰：“即此小经营，尚干造物忌耶！
liǎng rén bù jīn lèi luò
”两人不禁泪落。
jìng shì fén xiāng xián zhōng yǎ qù
静室焚香，闲中雅趣。
yún cháng yǐ chén sù děng xiāng yú fàn jué zhēng tòu zài lú shàng shè yī tóng sī jià lí huǒ zhōng cùn xǔ xú xú hōng zhī qí xiāng yōu yùn ér wú yān
芸尝以沉速等香，于饭镢蒸透，在炉上设一铜丝架，离火中寸许，徐徐烘之，其香幽韵而无烟。
fó shǒu jì zuì bí xiù xiù zé yì làn
佛手忌醉鼻嗅，嗅则易烂；
mù guā jì chū hàn hàn chū yòng shuǐ xǐ zhī
木瓜忌出汗，汗出，用水洗之；
wéi xiāng yuán wú jì
惟香圆无忌。
fó shǒu mù guā yì yǒu gōng fǎ bù néng bǐ xuān
佛手、木瓜亦有供法，不能笔宣。
měi yǒu rù jiāng gōng tuǒ zhě suí shǒu qǔ xiù suí shǒu zhì zhī jí bù zhī gōng fǎ zhě yě
每有入将供妥者随手取嗅，随手置之，即不知供法者也。
yú xián jū àn tóu píng huā bù jué
余闲居，案头瓶花不绝。
yún yuē zi zhī chā huā néng bèi fēng qíng yǔ lù kě wèi jīng miào rù shén
芸曰：“子之插花能备风晴雨露，可谓精妙入神。
ér huà zhōng yǒu cǎo chóng yī fǎ hé fǎng ér xiào zhī
而画中有草虫一法，盍仿而效之。
yú yuē
”余曰；
chóng zhí zhú bù shòu zhì yān néng fǎng xiào
“虫踯躅不受制，焉能仿效？
yún yuē yǒu yī fǎ kǒng zuò yǒng zuì guò ěr
”芸曰：“有一法，恐作俑罪过耳。
yú yuē shì yán zhī
”余曰：“试言之。
yuē chóng sǐ sè bù biàn mì táng láng chán dié zhī shǔ yǐ zhēn cì sǐ yòng xì sī kòu chóng xiàng xì huā cǎo jiān zhěng qí zú huò bào gěng huò tà yè wǎn rán rú shēng bù yì shàn hu
”曰：“虫死色不变，觅螳螂蝉蝶之属，以针刺死，用细丝扣虫项系花草间，整其足，或抱梗，或踏叶，宛然如生，不亦善乎？
yú xǐ rú qí fǎ xíng zhī jiàn zhě wú bù chēng jué
”余喜，如其法行之，见者无不称绝。
qiú zhī guī zhōng jīn kǒng wèi bì yǒu cǐ huì xīn zhě yǐ
求之闺中，今恐未必有此会心者矣。
yú yǔ yún jì jiè xī shān huá shì shí huá fū rén yǐ liǎng nǚ cóng yún shí zì
余与芸寄届锡山华氏，时华夫人以两女从芸识字。
xiāng jū yuàn kuàng xià rì bī rén láo jiào qí jiā zuò huó huā píng fǎ shén miào
乡居院旷，夏日逼人，劳教其家，作活花屏法甚妙。
měi píng shàn yòng mù shāo èr zhī yuē zhǎng sì wǔ cùn zuò ǎi tiáo dèng shì xū qí zhōng héng sì dǎng kuān yī chǐ xǔ sì jiǎo záo yuán yǎn chā zhú biān fāng yǎn píng yuē gāo liù qī chǐ yòng shā pén zhǒng biǎn dòu zhì píng zhōng pán yán píng shàng liǎng rén kě yí dòng
每屏—扇，用木梢二枝约长四五寸作矮条凳式，虚其中，横四挡，宽一尺许，四角凿圆眼，插竹编方眼，屏约高六七尺，用砂盆种扁豆置屏中，盘延屏上，两人可移动。
duō biān shù píng suí yì zhē lán huǎng rú lǜ yīn mǎn chuāng tòu fēng bì rì yū huí qū zhé suí shí kě gèng gù yuē huó huā píng yǒu cǐ yī fǎ jí yī qiè téng běn xiāng cǎo suí dì kě yòng
多编数屏，随意遮拦，恍如绿阴满窗，透风蔽日，纡回曲折，随时可更，故曰活花屏，有此一法，即一切藤本香草随地可用。
cǐ zhēn xiāng jū zhī liáng fǎ yě
此真乡居之良法也。
yǒu rén lǔ bàn fǎng míng zhāng zì chūn shān shàn xiě sōng pāi jí méi jú gōng lì shū jiān gōng tiě bǐ
友人鲁半舫名璋，字春山，善写松拍及梅菊，工隶书，兼工铁笔。
yú jì jū qí jiā zhī xiāo shuǎng lóu yī nián yǒu bàn
余寄居其家之萧爽楼一年有半。
lóu gòng wǔ chuán dōng xiàng yú hòu qí sān huì míng fēng yǔ kě yǐ yuǎn tiào
楼共五椽，东向，余后其三．晦明风雨，可以远眺。
tíng zhōng yǒu mù xī yī zhū qīng xiāng liáo rén
庭中有木犀一株，清香撩人。
yǒu kuò yǒu xiāng dì jí yōu jìng
有廓有厢，地极幽静。
yí jū shí yǒu yī pū yī yù bìng qiè qí xiǎo nǚ lái
移居时，有一仆一妪，并挈其小女来。
pū néng chéng yī yù néng fǎng jì yú shì yún xiù yù jī pū zé chéng yī yǐ gōng xīn shuǐ yú sù ài kè xiǎo zhuó bì xíng lìng
仆能成衣，妪能纺绩，于是芸绣、妪绩、仆则成衣，以供薪水．余素爱客，小酌必行令。
yún shàn bù fèi zhī pēng páo guā shū yú xiā yī jīng yún shǒu biàn yǒu yì wài mèi tóng rén zhī yú pín měi chū zhàng tóu qián zuò jìng rì xù
芸善不费之烹庖，瓜蔬鱼虾，一经芸手，便有意外昧．同人知余贫，每出杖头钱，作竟日叙。
yú yòu hǎo jié de wú xiān chén qiě wú jū shù bù xián fàng zòng
余又好洁，地无纤尘，且无拘束，不嫌放纵。
shí yǒu yáng bǔ fán míng chāng xù shàn rén wù xiě zhēn
时有杨补凡名昌绪，善人物写真；
yuán shǎo yū míng pèi gōng shān shuǐ
袁少迂名沛，工山水；
wáng xīng lán míng yán gōng huā huì líng máo ài xiāo shuǎng lóu yōu yǎ jiē xié huà jù lái
王星澜名岩，工花卉翎毛，爱萧爽楼幽雅，皆携画具来。
yú zé cóng zhī xué huà xiě cǎo zhuàn juān tú zhāng jiā yǐ rùn bǐ jiāo yún bèi chá jiǔ gōng kè zhōng rì pǐn shī lùn huà ér yǐ
余则从之学画，写草篆，镌图章，加以润笔，交芸备茶酒供客，终日品诗论画而已。
gèng yǒu xià dàn ān yī shān liǎng kūn jì bìng miào shān yīn zhī bái liǎng kūn jì jí jiǎng yùn xiāng lù jú xiāng zhōu xiào xiá guō xiǎo yú huá xìng fān zhāng xián hān zhū jūn zi rú liáng shàng zhī yàn zì qù zì lái
更有夏淡安、揖山两昆季，并缪山音、知白两昆季，及蒋韵香、陆橘香、周啸霞、郭小愚，华杏帆、张闲酣诸君子，如梁上之燕，自去自来。
yún zé bá chāi gū jiǔ bù dòng shēng sè liáng chén měi jǐng bù fàng qīng yuè
芸则拔钗沽酒，不动声色，良辰美景，不放轻越。
jīn zé tiān gè yī fāng fēng liú yún sàn jiān zhī yù suì xiāng mái bù kān huí shǒu yǐ
今则天各一方，风流云散，兼之玉碎香埋，不堪回首矣！
fēi suǒ wèi dāng rì hún xián shì ér jīn jǐn kě lián zhě hu
非所谓“当日浑闲事，而今尽可怜”者乎！
xiāo shuǎng lóu yǒu sì jì tán guān huàn shēng qiān gōng xiè shí shì bā gǔ shí wén kàn pái zhì sè yǒu fàn bì fá jiǔ wǔ tīng
萧爽楼有四忌：谈官宦升迁、公廨时事、八股时文、看牌掷色，有犯必罚酒五厅。
yǒu sì qǔ kāng kǎi háo shuǎng fēng liú yùn jiè luò tuò bù jī chéng jìng jiān mò
有四取：慷慨豪爽、风流蕴藉、落拓不羁、澄静缄默。
cháng xià wú shì kǎo duì wèi huì měi huì bā rén měi rén gè xié qīng fú èr bǎi xiān niān jiū de dì yī zhě wéi zhǔ zhě guān fáng bié zuò dì èr zhě wèi téng lù yì jiù zuò yú zuò jǔ zǐ gè yú téng lù chù qǔ zhǐ yī tiáo gài yòng yìn zhāng
长夏无事，考对为会，每会八人，每人各携青蚨二百．先拈阄，得第一者为主者，关防别座，第二者为誊录，亦就座，余作举子，各于誊录处取纸一条，盖用印章。
zhǔ kǎo chū wǔ qī yán gè yī jù kè xiāng wéi xiàn xíng lì gòu sī bù zhǔn jiāo tóu sī yǔ duì jiù hòu tóu rù yī xiá fāng xǔ jiù zuò
主考出五七言各一句，刻香为限，行立构思，不准交头私语，对就后投入一匣，方许就座。
gè rén jiāo juàn bì téng lù qǐ xiá bìng lù yī cè zhuǎn chéng zhǔ kǎo yǐ dù xùn sī
各人交卷毕，誊录启匣，并录一册，转呈主考，以杜徇私。
shí liù duì zhōng qǔ qī yán sān lián wǔ yán sān lián
十六对中取七言三联，五言三联。
liù lián zhōng qǔ dì yī zhě jí wéi hòu rèn zhǔ kǎo dì èr zhě wèi téng lù měi rén yǒu liǎng lián bù qǔ zhě fá qián èr shí wén qǔ yī lián zhě miǎn fá shí wén guò xiàn zhě bèi fá
六联中取第一者即为后任主考，第二者为誊录，每人有两联不取者罚钱二十文，取一联者免罚十文，过限者倍罚。
yī chǎng zhǔ kǎo de xiāng qián bǎi wén
一场，主考得香钱百文。
yī rì kě shí chǎng jī qián qiān wén jiǔ zī dà chàng yǐ
一日可十场，积钱千文，酒资大畅矣。
wéi yún yì wèi guān juàn zhǔn zuò ér gòu sī
惟芸议为官卷，准坐而构思。
yáng bǔ fán wèi yú fū fù xiě zǎi huā xiǎo yǐng shén qíng què xiào
杨补凡为余夫妇写载花小影，神情确肖。
shì yè yuè sè pō jiā lán yǐng shàng fěn qiáng bié yǒu yōu zhì xīng lán zuì hòu xīng fā yuē bǔ fán néng wéi jūn xiě zhēn wǒ néng wéi huā tú yǐng
是夜月色颇佳，兰影上粉墙，别有幽致，星澜醉后兴发曰：“补凡能为君写真，我能为花图影。
yú xiào yuē huā yǐng néng rú rù yǐng fǒu
”余笑曰：“花影能如入影否？
xīng lán qǔ sù zhǐ pù yú qiáng jí jiù lán yǐng yòng mò nóng dàn tú zhī
”星澜取素纸铺于墙，即就兰影，用墨浓淡图之。
rì jiān qǔ shì suī bù chéng huà ér huā yè xiāo shū zì yǒu yuè xià zhī qù
日间取视，虽不成画，而花叶萧疏，自有月下之趣。
yún bǎo zhī gè yǒu tí yǒng
芸宝之，各有题咏。
sū chéng yǒu nán yuán běi yuán sān chù cài huā huáng shí kǔ wú jiǔ jiā xiǎo yǐn
苏城有南园、北园三处，菜花黄时，苦无酒家小饮。
xié hé ér wǎng duì huā lěng yǐn shū wú yì mèi
携盒而往，对花冷饮，殊无意昧。
huò yì jiù jìn mì yǐn zhě huò yì kàn huā guī yǐn zhě zhōng bù rú duì huā rè yǐn wèi kuài
或议就近觅饮者，或议看花归饮者，终不如对花热饮为快。
zhòng yì mò dìng
众议末定。
yún xiào yuē míng rì dàn gè chū zhàng tóu qián wǒ zì dān lú huǒ lái
芸笑曰：“明日但各出杖头钱，我自担炉火来。
zhòng xiào yuē nuò
”众笑曰：“诺。
zhòng qù yú wèn yuē qīng guǒ zì wǎng hu
”众去，余问曰：“卿果自往乎？
yún yuē fēi yě qiè jiàn shì zhōng mài hún tun zhě qí dān guō zào wú bù bèi hé gù zhī ér wǎng
”芸曰：“非也，妾见市中卖馄饨者，其担锅、灶无不备，盍雇之而往？
qiè xiān pēng tiáo duān zhěng dào bǐ chù zài yī xià guō chá jiǔ liǎng biàn
妾先烹调端整，到彼处再一下锅，茶酒两便。
yú yuē jiǔ cài gù biàn yǐ chá fá pēng jù
”余曰：“酒菜固便矣，茶乏烹具。
yún yuē xié yī shā guàn qù yǐ tiě chā chuàn chuàn guàn bǐng qù qí guō xuán yú xíng zào zhōng jiā chái huō jiān chá bù yì biàn hu
”芸曰：“携一砂罐去，以铁叉串串罐柄，去其锅，悬于行灶中，加柴火煎茶，不亦便乎？
yú gǔ zhǎng chēng shàn
”余鼓掌称善。
jiē tóu yǒu bào xìng zhě mài hún tun wèi yè yǐ bǎi qián gù qí dān yuē yǐ míng rì wǔ hòu bào xīn rán yǔn yì
街头有鲍姓者，卖馄饨为业，以百钱雇其担，约以明日午后，鲍欣然允议。
míng rì kàn huā zhě zhì yú gào yǐ gù zhòng xián tàn fú
明日看花者至，余告以故，众咸叹服。
fàn hòu tóng wǎng bìng dài xí diàn zhì nán yuán zé liǔ yīn xià tuán zuò
饭后同往，并带席垫至南园，择柳阴下团坐。
xiān pēng míng yǐn bì rán hòu nuǎn jiǔ pēng yáo
先烹茗，饮毕，然后暖酒烹肴。
shì shí fēng hé rì lì biàn dì huáng jīn qīng shān hóng xiù yuè qiān dù mò dié fēng luàn fēi lìng rén bù yǐn zì zuì
是时风和日丽，遍地黄金，青衫红袖，越阡度陌，蝶蜂乱飞，令人不饮自醉。
jì ér jiǔ yáo jù shú zuò dì dà jué dān zhě pō bù sú lā yǔ tóng yǐn
既而酒肴俱熟，坐地大嚼，担者颇不俗，拉与同饮。
yóu rén jiàn zhī mò bù xiàn wèi qí xiǎng
游人见之莫不羡为奇想。
bēi pán láng jí gè yǐ táo rán huò zuò huò wò huò gē huò xiào
杯盘狼籍，各已陶然，或坐或卧，或歌或啸。
hóng rì jiāng tuí yú sī zhōu dàn zhě jí wéi mǎi mǐ zhǔ zhī guǒ fù ér guī
红日将颓，余思粥，但者即为买米煮之，果腹而归。
yún yuē jīn rì zhī yóu lè hu
芸曰：“今日之游乐乎？
zhòng yuē fēi fū rén zhī lì bù jí cǐ
”众曰：“非夫人之力不及此。
dà xiào ér sàn
”大笑而散。
pín shì qǐ jū fú shí yǐ jí qì mǐn fáng shè yi shěng jiǎn ér yǎ jié shěng jiǎn zhī fǎ yuē jiù shì lùn shì
贫士起居服食以及器皿房舍，宜省俭而雅洁，省俭之法曰“就事论事”。
yú ài xiǎo yǐn bù xǐ duō cài yún wèi zhì yī méi huā hé yòng èr cùn bái cí
余爱小饮，不喜多菜．芸为置一梅花盒：用二寸白磁
liù zhǐ zhōng zhì yī zhī wài zhì wǔ zhǐ yòng huī qī jiù qí xíng rú méi huā dǐ gài jūn qǐ āo léng gài zhī shàng yǒu bǐng rú huā dì
六只，中置一只，外置五只，用灰漆就，其形如梅花，底盖均起凹楞，盖之上有柄如花蒂。
zhì zhī àn tóu rú yī duo mò méi fù zhuō
置之案头，如一朵墨梅覆桌；
qǐ gài shì zhī rú cài zhuāng yǔ huā bàn zhōng yī hé liù sè èr sān zhī jǐ kě yǐ suí yì qǔ shí shí wán zài tiān
启盖视之，如菜装与花瓣中，一盒六色，二三知己可以随意取食，食完再添。
lìng zuò ǎi biān yuán pán yī zhī yǐ biàn fàng bēi zhù jiǔ hú zhī lèi suí chù kě bǎi yí duō yì biàn
另做矮边圆盘一只，以便放杯、箸、酒壶之类，随处可摆，移掇亦便。
jí shí wù shěng jiǎn zhī yī duān yě
即食物省俭之一端也。
yú zhī xiǎo mào lǐng wà jiē yún zì zuò
余之小帽、领、袜，皆芸自做。
yī zhī pò zhě yí dōng bǔ xī bì zhěng bì jié sè qǔ àn dàn yǐ miǎn gòu jī jì kě chū kè yòu kě jiā cháng
衣之破者，移东补西，必整必洁，色取暗淡，以免垢迹，既可出客，又可家常。
cǐ yòu fú shì shěng jiǎn zhī yī duān yě
此又服饰省俭之一端也。
chū zhì xiāo shuǎng lóu zhōng xián qí àn yǐ bái zhǐ hu bì suì liàng
初至萧爽楼中，嫌其暗，以白纸糊壁，遂亮。
xià yuè lóu xià qù chuāng wú lán gān jué kōng dòng wú zhē lán
夏月楼下去窗，无阑干，觉空洞无遮拦。
yún yuē yǒu jiù zhú lián zài hé bù yǐ lián dài lán
芸曰：“有旧竹帘在，何不以帘代栏？
yú yuē rú hé
”余曰：“如何？
yún yuē yòng zhú shù gēn yǒu hēi sè yī héng yī shù liú chū zǒu lù jié bàn lián dā zài héng zhú shàng chuí zhì de gāo yǔ zhuō qí
”芸曰：“用竹数根，黝黑色，一横一竖，留出走路，截半帘搭在横竹上，垂至地，高与桌齐。
zhōng shù duǎn zhú sì gēn yòng má xiàn zhā dìng rán hòu yú héng zhú dā lián chù xún jiù hēi bù tiáo lián héng zhú guǒ fèng zhī
中竖短竹四根，用麻线扎定，然后于横竹搭帘处，寻旧黑布条，连横竹裹缝之。
jì kě zhē lán shì guān yòu bù fèi qián
既可遮栏视观，又不费钱。
cǐ jiù shì lùn shì zhī yī fǎ yě
”此“就事论事”之一法也。
yǐ cǐ tuī zhī gǔ rén suǒ wèi zhú tóu mù xiè jiē yǒu yòng liáng yǒu yǐ yě
以此推之，古人所谓竹头木屑皆有用，良有以也。
xià yuè hé huā chū kāi shí wǎn hán ér xiǎo fàng yún yòng xiǎo shā náng cuō chá yè shǎo xǔ zhì huā xīn míng zǎo qǔ chū pēng tiān quán shuǐ pào zhī xiāng yùn yóu jué
夏月荷花初开时，晚含而晓放，芸用小纱囊撮茶叶少许，置花心，明早取出，烹天泉水泡之，香韵尤绝。