抱朴子 · 葛洪 · Chapter 15 of 70

内篇·杂应

PinyinModern Translation
Size

huò yuē gǎn wèn duàn gǔ rén kě yǐ cháng shēng hu

或曰:“敢问断谷人可以长生乎?

fán yǒu jǐ fǎ hé zhě zuì shàn yǔ

凡有几法,何者最善与?

bào pǔ zǐ dá yuē duàn gǔ rén zhǐ kě xi yáo liáng zhī fèi bù néng dú lìng rén cháng shēng yě

”抱朴子答曰:“断谷人止可息肴粮之费,不能独令人长生也。

wèn zhū céng duàn gǔ jī jiǔ zhě yún chà shǎo bìng tòng shèng wū shí gǔ shí

问诸曾断谷积久者云,差少病痛,胜于食谷时。

qí fú shù jí ěr huáng jīng yòu yǔ yú liáng wán rì zài fú sān rì lìng rén duō qì lì kān fù dān yuǎn xíng shēn qīng bù jí

其服术及饵黄精,又禹馀粮丸,日再服,三日,令人多气力,堪负担远行,身轻不极。

qí fú zhū shí yào yī fù shǒu zhōng shí nián wǔ nián zhě jí tūn qì fú fú yǐn shén shuǐ bèi dàn wèi bù jī ěr tǐ lì bù rèn láo yě

其服诸石药,一服守中十年五年者及吞气服符饮神水辈,但为不饥耳,体力不任劳也。

dào shū suī yán yù de cháng shēng cháng zhōng dāng qīng

道书虽言欲得长生,肠中当清;

yù de bù sǐ cháng zhōng wú zǐ

欲得不死,肠中无滓。

yòu yún shí cǎo zhě shàn zǒu ér yú shí ròu zhě duō lì ér hàn shí gǔ zhě zhì ér bù shòu shí qì zhě shén míng bù sǐ

又云,食草者善走而愚,食肉者多力而悍,食谷者智而不寿,食气者神明不死。

cǐ nǎi xíng qì zhě yī jiā zhī piān shuō ěr bù kě biàn gū yòng yě

此乃行气者一家之偏说耳,不可便孤用也。

ruò yù fú jīn dān dà yào xiān bù shí bǎi xǔ rì wèi kuài

若欲服金丹大药,先不食百许日为快。

ruò bù néng zhě zhèng ěr fú zhī dàn de xiān xiǎo chí ěr wú dà fáng yě

若不能者,正尔服之,但得仙小迟耳,无大妨也。

ruò zāo shì huāng yǐn cuàn shān lín zhī cǐ fǎ zhě zé kě yǐ bù è sǐ

若遭世荒,隐窜山林,知此法者,则可以不饿死。

qí bù rán yě zé wú jí duàn jí jì wú kě dà yì

其不然也,则无急断,急既无可大益。

yòu zhǐ rén zhōng duàn ròu wén féi xiān zhī qì jiē bù néng bù yǒu yù wū zhōng xīn

又止人中断肉,闻肥鲜之气,皆不能不有欲于中心。

ruò wèi biàn jué sú wěi jiā yán qī xiù chù zhě gù bù chéng suì xiū wǔ wèi wú zhì zì kǔ bù rú mò duàn gǔ ér jié liàng jī bǎo

若未便绝俗委家,岩栖岫处者,固不成遂休五味,无致自苦,不如莫断谷而节量饥饱。

jìn yǒu yī bǎi xǔ fǎ huò fú shǒu zhōng shí yào shù shí wán biàn pì sì wǔ shí rì bù jī liàn sōng bǎi jí shù yì kě yǐ shǒu zhōng dàn bù jí dà yào jiǔ bù guò shí nián yǐ huán

近有一百许法,或服守中石药数十丸,便辟四五十日不饥,练松柏及术,亦可以守中,但不及大药,久不过十年以还。

huò pì yī bǎi èr bǎi rì huò xū rì rì fú zhī nǎi bù jī zhě

或辟一百二百日,或须日日服之,乃不饥者。

huò xiān zuò měi shí jí bǎo nǎi fú yào yǐ yǎng suǒ shí zhī wù lìng bù xiāo huà kě pì sān nián

或先作美食极饱,乃服药以养所食之物,令不消化,可辟三年。

yù hái shí gǔ dāng yǐ kuí zǐ zhū gāo xià zhī zé suǒ zuò měi shí jiē xià bù huài rú gù yě

欲还食谷,当以葵子猪膏下之,则所作美食皆下,不坏如故也。

luò yáng yǒu dào shì dǒng wēi niǎn

洛阳有道士董威辇,

cháng zhǐ bái shè zhōng

常止白社中,

liǎo bù shí

了不食,

chén zi xù gòng shǒu shì zhī

陈子叙共守事之,

cóng xué dào jī jiǔ

从学道积久,

nǎi de qí fāng

乃得其方,

yún yǐ gān cǎo fáng fēng xiàn shí zhī shǔ shí xǔ zhǒng dǎo wèi sàn

云以甘草、防风、苋实之属十许种捣为散,

xiān fú fāng cùn bǐ

先服方寸匕,

nǎi tūn shí zǐ dà rú què luǎn shí èr méi

乃吞石子大如雀卵十二枚,

zú pì bǎi rì

足辟百日,

zhé gèng fú sàn

辄更服散,

qì lì yán sè rú gù yě

气力颜色如故也。

yù hái shí gǔ zhě dāng fú kuí zi tāng xià shí zi nǎi kě shí ěr

欲还食谷者,当服葵子汤下石子,乃可食耳。

yòu chì lóng xuè qīng lóng gāo zuò zhī yòng dān shā zēng qīng shuǐ yǐ shí nèi qí zhōng fù xū yú shí róu ér kě shí yě

又赤龙血青龙膏作之,用丹砂曾青水,以石内其中,复须臾,石柔而可食也。

ruò bù jí qǔ biàn xiāo làn jǐn yě

若不即取,便消烂尽也。

shí cǐ shí yǐ kǒu qǔ bǎo lìng rén dīng zhuàng

食此石以口取饱,令人丁壮。

yòu yǒu yǐn shí sàn yǐ fāng cùn bǐ tóu yī dòu bái shí zi zhōng yǐ shuǐ hé zhǔ zhī yì lì shú rú yù zǐ kě shí yǐ dāng gǔ yě

又有引石散,以方寸匕投一斗白石子中,以水合煮之,亦立熟如芋子,可食以当谷也。

zhāng tài yuán jǔ jiā jí dì zǐ shù shí rén yǐn jū lín lǜ shān zhōng yǐ cǐ fǎ shí shí shí yú nián jiē féi jiàn

张太元举家及弟子数十人,隐居林虑山中,以此法食石十馀年,皆肥健。

dàn wèi xū de bái shí bù rú chì lóng xuè qīng lóng gāo qǔ de shí biàn kě yòng yòu dāng zhǔ zhī yǒu xīn huǒ zhī fán ěr

但为须得白石,不如赤龙血青龙膏,取得石便可用,又当煮之,有薪火之烦耳。

huò yòng fú huò yòng shuǐ huò fú shuǐ jiān yòng

或用符,或用水,或符水兼用。

huò yòng qián zǎo rì jiǔ méi jiǔ yī èr shēng zhě

或用干枣,日九枚,酒一二升者。

huò shí shí èr shí qì cóng yè bàn shǐ cóng jiǔ jiǔ zhì bā bā qī qī liù liù wǔ wǔ ér zhǐ

或食十二时气,从夜半始,从九九至八八七七六六五五而止。

huò chūn xiàng dōng shí suì xīng qīng qì shǐ rù gān

或春向东食岁星青气,使入肝;

xià fú yíng huò chì qì shǐ rù xīn

夏服荧惑赤气,使入心;

sì jì zhī yuè shí zhèn xīng huáng qì shǐ rù pí

四季之月食镇星黄气,使入脾;

qiū shí tài bái bái qì shǐ rù fèi

秋食太白白气,使入肺;

dōng fú chén xīng hēi qì shǐ rù shèn

冬服辰星黑气,使入肾。

yòu zhōng yuè dào shì xī yuán jié shí liù wù zhī jīng yì dà yǒu xiào

又中岳道士郗元节食六戊之精,亦大有效。

jiǎ lìng jiǎ zǐ zhī xún yǒu wù chén zhī jīng zé jìng qí xún shí rì cháng xiàng chén dì ér tūn qì dào hòu jiǎ fù xiàng qí xún zhī wù yě

假令甲子之旬,有戊辰之精,则竟其旬十日,常向辰地而吞气,到后甲复向其旬之戊也。

gān shǐ fǎ zhào liù jiǎ liù dīng yù nǚ gè yǒu míng zì yīn yǐ zhù shuǐ ér yǐn zhī yì kě lìng niú mǎ jiē bù jī yě

甘始法,召六甲六丁玉女,各有名字,因以祝水而饮之,亦可令牛马皆不饥也。

huò sī pí zhōng shén míng míng huáng cháng zi dàn hé kǒu shí nèi qì cǐ jiē yǒu zhēn xiào

或思脾中神名,名黄裳子,但合口食内气,此皆有真效。

yú shù jiàn duàn gǔ rén sān nián èr nián zhě duō jiē shēn qīng sè hǎo kān fēng hán shǔ shī dà dū wú féi zhě ěr

余数见断谷人三年二年者多,皆身轻色好,堪风寒暑湿,大都无肥者耳。

suī wèi jiàn shù shí suì bù shí zhě rán rén jué gǔ bù guò shí xǔ rì jiē sǐ ér cǐ děng yǐ jī zǎi ér zì ruò yì hé yí wū bù kě dà jiǔ hu

虽未见数十岁不食者,然人绝谷不过十许日皆死,而此等已积载而自若,亦何疑于不可大久乎?

ruò lìng zhū jué gǔ zhě zhuān léi jí cháng lǜ zhī kǒng bù kě jiǔ ěr

若令诸绝谷者专羸,极常虑之,恐不可久耳。

ér wèn zhū wèi zhī zhě wú bù chū shí shǎo qì lì ér hòu shāo dīng jiàn yuè shèng yī yuè suì shèng yī suì zhèng ěr kě jiǔ wú xián yě

而问诸为之者,无不初时少气力,而后稍丁健,月胜一月,岁胜一岁,正尔,可久无嫌也。

fu cháng shēng dé dào zhě mò bù jiē yóu fú yào tūn qì ér dá zhī zhě ér bù wàng yě

夫长生得道者,莫不皆由服药吞气,而达之者而不妄也。

fu fú yào duàn gǔ zhě lüè wú bù xiān jí yě

夫服药断谷者,略无不先极也。

dàn yòng fú shuǐ jí dān fú qì zhě jiē zuò sì shí rì zhōng pí shòu guò cǐ nǎi jiàn ěr

但用符水及单服气者,皆作四十日中疲瘦,过此乃健耳。

zhèng jūn yún běn xìng yǐn jiǔ bù duō xī zài tóng shān zhōng jué gǔ èr nián xǔ yǐn jiǔ shù dòu bù zuì

郑君云:本性饮酒不多,昔在铜山中,绝谷二年许,饮酒数斗不醉。

yǐ cǐ tuī zhī shì wèi bù shí gèng lìng rén nài dú nài dú zé shì nán bìng zhī hou yě

以此推之,是为不食更令人耐毒,耐毒则是难病之候也。

yú yīn cǐ wèn shān zhōng nà de jiǔ

余因此问山中那得酒?

zhèng jūn yán xiān niàng hǎo yún yè wù yā lù yīn yǐ guì fù zǐ gān cǎo wǔ liù zhǒng mò hé wán zhī pù qián yǐ yī wán rú jī zǐ xǔ tóu yī dòu shuǐ zhōng lì chéng měi jiǔ

郑君言,先酿好云液勿压漉,因以桂附子甘草五六种末合丸之,曝干,以一丸如鸡子许,投一斗水中,立成美酒。

yòu yǒu huáng dì yún yè quán fǎ yǐ niè mǐ jí qī bā zhǒng yào hé zhī qǔ yī shēng zhé nèi yī shēng shuǐ tóu zhòng rú qiān suì kǔ jiǔ zhī nèi shuǐ yě

又有黄帝云液泉法,以糵米及七八种药合之,取一升,辄内一升水投中,如千岁苦酒之内水也。

wú zhī jǐn shí ér wèi cháng hǎo bù biàn yǐn zhī dà yì rén

无知尽时,而味常好不变,饮之大益人。

yòu fú shuǐ duàn gǔ suī xiān lìng rén léi rán yi jiān zhī zhě tǎng zú yù huāng nián bù jí hé zuò yào wù zé fú shuǐ wéi shàng yǐ

又符水断谷,虽先令人羸,然宜兼知者,倘卒遇荒年,不及合作药物,则符水为上矣。

yǒu píng shēng zhě dàn dān tūn qì duàn gǔ yǐ sān nián guān qí bù zhì dēng shān dān yī hú xǔ zhòng zhōng rì bù juàn

有冯生者,但单吞炁,断谷已三年,观其步陟登山,担一斛许重,终日不倦。

yòu shí shí yǐn gōng ér lüè bù yán yǔ yán yǔ yòu bù kěn dà shēng

又时时引弓,而略不言语,言语又不肯大声。

wèn zhī yún duàn gǔ wáng jīng fèi qì zuì dà jì yě

问之云,断谷亡精费气,最大忌也。

yú yì lǚ jiàn qiǎn bó dào shì bèi wèi yù xū yào qí guài zhāo bù shí zhī míng ér shí bù zhī qí dào dàn xū wèi bù dàn gēng fàn ěr

余亦屡见浅薄道士辈,为欲虚曜奇怪,招不食之名,而实不知其道,但虚为不啖羹饭耳。

zhì wū yǐn jiǔ rì zhōng dòu yú fǔ là tái fǔ zǎo lì jī zǐ zhī shǔ bù jué qí kǒu

至于饮酒,日中斗馀,脯腊台甫枣栗鸡子之属,不绝其口。

huò dà shí ròu ér yàn qí zhī tǔ qí zǐ zhōng rì jīng kǒu zhě shù shí jīn cǐ zhí shì gèng zuò měi shí yǐ

或大食肉而咽其汁,吐其滓,终日经口者数十斤,此直是更作美食矣。

fán jiǔ kè dàn yǐn jiǔ shí pú ér bù shí gǔ jiē zì kān bàn suì yī suì ér bù cù dùn yǐ wèi míng jué gǔ ěr

凡酒客但饮酒食脯而不食谷,皆自堪半岁一岁而不蹙顿矣,未名绝谷耳。

wú yǒu dào shì shí chūn měi xíng qì wéi rén zhì bìng zhé bù shí yǐ xū bìng zhě zhī yù huò bǎi rì huò yī yuè nǎi shí

吴有道士石春,每行气为人治病,辄不食,以须病者之愈,或百日,或一月乃食。

wú jǐng dì wén zhī yuē cǐ dàn bù jiǔ bì dāng jī sǐ yě

吴景帝闻之曰,此但不久,必当饥死也。

nǎi zhào qǔ suǒ bì lìng rén bèi shǒu zhī

乃召取锁闭,令人备守之。

chūn dàn qiú sān èr shēng shuǐ rú cǐ yī nián yú chūn yán sè gèng xiān yuè qì lì rú gù

春但求三二升水,如此一年馀,春颜色更鲜悦,气力如故。

jǐng dì wèn zhī kě fù kān jǐ shí

景帝问之,可复堪几时?

chūn yán wú xiàn kě shǔ shí nián dàn kǒng lǎo sǐ ěr bù yōu jī yě

春言无限,可数十年,但恐老死耳,不忧饥也。

nǎi bà qiǎn zhī

乃罢遣之。

àn rú chūn yán shì wèi duàn gǔ bù néng yán nián kě zhī yě

按如春言,是为断谷不能延年可知也。

jīn shí yì yǒu de chūn zhī fǎ zhě

今时亦有得春之法者。

huò wèn bù hán zhī dào

或问不寒之道。

bào pǔ zǐ yuē huò yǐ lì dōng zhī rì fú liù bǐng liù dīng zhī fú huò bì kǒu xíng wǔ huǒ zhī qì qiān èr bǎi biàn zé shí èr yuè zhōng bù hán yě

抱朴子曰:“或以立冬之日,服六丙六丁之符,或闭口行五火之炁千二百遍,则十二月中不寒也。

huò fú tài yáng jiǔ huò fú zǐ shí yīng zhū qī sàn huò fú xióng wán yī hòu fú cí wán èr yì kě kān yī rì yī xī bù hán yě

或服太阳酒,或服紫石英朱漆散,或服雄丸一,后服雌丸二,亦可堪一日一夕不寒也。

cí wán yòng cí huáng zēng qīng fán shí cí shí yě

雌丸用雌黄、曾青、矾石、磁石也。

xióng wán yòng xióng huáng dān shā shí dǎn yě

雄丸用雄黄、丹砂、石胆也。

rán cǐ wú yì wū yán nián zhī shì yě

然此无益于延年之事也。

huò wèn bù rè zhī dào

或问不热之道。

bào pǔ zǐ yuē huò yǐ lì xià rì fú liù rén liù guǐ zhī fú huò xíng liù guǐ zhī qì huò fú xuán bīng zhī wán huò fú fēi shuāng zhī sàn

抱朴子曰:“或以立夏日,服六壬六癸之符,或行六癸之炁,或服玄冰之丸,或服飞霜之散。

rán cǐ yòng xiāo qiū shàng mù pí jí wǔ yuè wǔ rì zhōng shí běi xíng hēi shé xuè gù shǎo yǒu de hé zhī zhě yě

然此用萧丘上木皮,及五月五日中时北行黑蛇血,故少有得合之者也。

wéi yòu bǎi zǐ wáng zhòng dōu cǐ èr rén yī yǐ chóng qiú pù zhī wū xià rì zhī zhōng zhōu yǐ shí lú zhī huǒ kǒu bù chēng rè shēn bù liú hàn gài yòng cǐ fāng zhě yě

唯幼伯子王仲都,此二人衣以重裘,曝之于夏日之中,周以十炉之火,口不称热,身不流汗,盖用此方者也。

huò wèn pì wǔ bīng zhī dào

或问辟五兵之道。

bào pǔ zǐ dá yuē wú wén wú dà huáng dì céng cóng jiè xiān shēng shòu yào dào yún dàn zhī shū běi dǒu zì jí rì yuè zì biàn bù wèi bái rèn

抱朴子答曰:“吾闻吴大皇帝曾从介先生受要道云,但知书北斗字及日月字,便不畏白刃。

dì yǐ shì zuǒ yòu shù shí rén cháng wèi xiān dēng fēng xiàn zhèn jiē zhōng shēn bù shāng yě

帝以试左右数十人,常为先登锋陷阵,皆终身不伤也。

zhèng jūn yún dàn sòng wǔ bīng míng yì yǒu yàn

郑君云,但诵五兵名亦有验。

dāo míng dà fáng xū xīng zhǔ zhī

刀名大房,虚星主之;

gōng míng qǔ zhāng dǐ xīng zhǔ zhī

弓名曲张,氐星主之;

shǐ míng páng huáng yíng huò xīng zhǔ zhī

矢名彷徨,荧惑星主之;

jiàn míng shī shāng jiǎo xīng zhǔ zhī

剑名失伤,角星主之;

nǔ míng yuǎn wàng zhāng xīng zhǔ zhī

弩名远望,张星主之;

jǐ míng dà jiàng shēn xīng zhǔ zhī yě

戟名大将,参星主之也。

lín zhàn shí cháng xì zhù zhī

临战时,常细祝之。

huò yǐ wǔ yuè wǔ rì zuò chì líng fú zhe xīn qián

或以五月五日作赤灵符,著心前。

huò bǐng wǔ rì rì zhōng shí zuò yàn jūn lóng hǔ sān náng fú

或丙午日日中时,作燕君龙虎三囊符。

suì fú suì yì zhī yuè fú yuè yì zhī rì fú rì yì zhī

岁符岁易之,月符月易之,日符日易之。

huò pèi xī wáng mǔ bīng xìn zhī fú huò pèi yíng huò zhū què zhī fú huò pèi nán jí shuò jīn zhī fú huò dài què rèn zhī fú zhù róng zhī fú

或佩西王母兵信之符,或佩荧惑朱雀之符,或佩南极铄金之符,或戴却刃之符,祝融之符。

huò fu yù zhá sàn huò yù jìn cōng tāng huò qǔ mǔ jīng yǐ zuò liù yīn shén jiāng fú fú zhǐ dí rén

或傅玉札散,或浴禁葱汤,或取牡荆以作六阴神将符,符指敌人。

huò yǐ yuè shí shí kè sān suì chán chú hóu xià yǒu bā zì zhě xuè yǐ shū suǒ chí zhī dāo jiàn

或以月蚀时刻,三岁蟾蜍喉下有八字者血,以书所持之刀剑。

huò dài wǔ wēi fú yíng huǒ wán

或带武威符荧火丸。

huò jiāo fēng rèn zhī jì chéng kuí lǚ gāng dāo hū sì fāng zhī zhǎng yì yǒu míng xiào

或交锋刃之际,乘魁履罡刂,呼四方之长,亦有明效。

jīn shì zhī rén yì yǒu de jìn pì wǔ bīng zhī dào wǎng wǎng yǒu zhī

今世之人,亦有得禁辟五兵之道,往往有之。

huò wèn yǐn lún zhī dào

或问隐沦之道。

bào pǔ zǐ yuē shén dào yǒu wǔ zuò zài lì wáng qí shù yān

抱朴子曰:“神道有五,坐在立亡其数焉。

rán wú yì wū nián mìng zhī shì dàn zài rén jiàn wú gù ér wèi cǐ zé zhì guǐ guài zhī shēng bù zú wàng xíng yě

然无益于年命之事,但在人闲无故而为此,则致诡怪之声,不足妄行也。

kě yǐ bèi bīng luàn wēi jí bù dé yǐ ér yòng zhī kě yǐ miǎn nán yě

可以备兵乱危急,不得已而用之,可以免难也。

zhèng jūn yún fú dà yǐn fú shí rì yù yǐn zé zuǒ zhuǎn yù jiàn zé yòu huí yě

郑君云,服大隐符十日,欲隐则左转,欲见则右回也。

huò yǐ yù tái wán tú rén shēn zhōng

或以玉台丸涂人身中;

huò yǐ shé zú sàn huò huái lí mǔ zhī cǎo huò zhé qīng lóng zhī cǎo yǐ fú liù dīng zhī xià

或以蛇足散,或怀离母之草,或折青龙之草,以伏六丁之下;

huò rù zhú tián zhī zhōng ér zhí tiān shū zhī rǎng

或入竹田之中,而执天枢之壤;

huò zào hé lóng shí shì ér yǐn yún gài zhī yīn

或造河龙石室,而隐云盖之阴;

huò fú qīng líng zhī yuān yǐ guò yōu quē zhī jìng

或伏清泠之渊,以过幽阙之径;

huò chéng tiān yī mǎ yǐ yóu zǐ fáng

或乘天一马以游紫房;

huò dēng tiān yī zhī míng táng

或登天一之明堂;

huò rù yù nǚ zhī jīn guì

或入玉女之金匮;

huò bèi fǔ xiàng guān lì sān gài zhī xià

或背辅向官,立三盖之下;

huò tóu jīn jiě lǚ dǎn jiān jí r yī fú

或投巾解履、胆煎及儿衣符,

zi jū méng rén

子居蒙人,

qīng yè guì gěng

青液桂梗,

liù jiǎ fù mǔ

六甲父母,

pì cè zhī jiāo

僻侧之胶,

bó mǎ ní wán

駮马泥丸,

mù guǐ zhī zǐ

木鬼之子,

jīn shāng zhī ài

金商之艾,

huò kě wèi xiǎo ér

或可为小儿,

huò kě wèi lǎo wēng

或可为老翁,

huò kě wèi niǎo

或可为鸟,

huò kě wèi shòu

或可为兽,

huò kě wèi cǎo

或可为草,

huò kě wèi mù

或可为木,

huò kě wèi liù chù

或可为六畜,

huò yī mù chéng mù

或依木成木,

huò yī shí chéng shí

或依石成石,

yī shuǐ chéng shuǐ

依水成水,

yī huǒ chéng huǒ

依火成火,

cǐ suǒ wèi yí xíng yì mào

此所谓移形易貌,

bù néng dōu yǐn zhě yě

不能都隐者也。

huò wèn wèi wǔ dì céng shōu zuǒ yuán fàng ér zhì gù zhī ér de zì rán jiě tuō yǐ hé fǎ hu

或问:“魏武帝曾收左元放而桎梏之,而得自然解脱,以何法乎?

bào pǔ zǐ yuē wú bù néng zhèng zhī zuǒ jūn suǒ shī yòng zhī shì

”抱朴子曰:“吾不能正知左君所施用之事。

rán lì lǎn zhū fāng shū

然历览诸方书,

yǒu yuè sān fú yì yǐ zi

有月三服薏苡子,

hé yòng sān wǔ yīn dān

和用三五阴丹,

huò yǐ ǒu yá yáng bāo

或以偶牙阳胞,

huò yǐ qī yuè qī rì dōng xíng tiào tuō chóng

或以七月七日东行跳脱虫,

huò yǐ wǔ yuè wǔ rì shí shàng lóng zi dān yī

或以五月五日石上龙子单衣,

huò yǐ xià zhì rì pī lì xiē

或以夏至日霹雳楔,

huò yǐ tiān wén èr shí yī zì fú

或以天文二十一字符,

huò yǐ zì jiě qù fù xuè

或以自解去父血,

huò yǐ yù zǐ yú liáng

或以玉子馀粮,

huò hé shān jūn mù

或合山君目,

hé bó yú liáng

河伯馀粮,

fú yún zǐ yǐ tu zhī

浮云滓以涂之,

jiē zì jiě

皆自解。

rán zuǒ jūn zhī biàn huà wú fāng wèi bì yóu cǐ yě

然左君之变化无方,未必由此也。

zì yòng liù jiǎ biàn huà qí zhēn xíng bù kě de zhí yě

自用六甲变化,其真形不可得执也。

huò wèn yuē wéi dào zhě kě yǐ bù bìng hu

或问曰:“为道者可以不病乎?

bào pǔ zǐ yuē yǎng shēng zhī jǐn lǐ zhě jì jiāng fú shén yào yòu xíng qì bù xiè zhāo xī dǎo yǐn yǐ xuān dòng róng wèi shǐ wú chuò hé jiā zhī yǐ fáng zhōng zhī shù jié liàng yǐn shí bù fàn fēng shī bù huàn suǒ bù néng rú cǐ kě yǐ bù bìng

”抱朴子曰:“养生之尽理者,既将服神药,又行气不懈,朝夕导引,以宣动荣卫,使无辍阂,加之以房中之术,节量饮食,不犯风湿,不患所不能,如此可以不病。

dàn huàn jū rén jiàn zhě zhì bù dé zhuān suǒ xiū wú héng yòu kǔ xiè dài bù qín gù bù dé bù yǒu zhěn jí ěr

但患居人闲者,志不得专,所修无恒,又苦懈怠不勤,故不得不有疹疾耳。

kǔ tú yǒu xìn dào zhī xīn ér wú yì jǐ zhī yè nián mìng zài gū xū zhī xià tǐ yǒu sǔn shāng zhī wēi zé sān shī yīn qí shuāi yuè wēi rì rù jué mìng bìng xiāng zhī shí zhāo hū xié qì wàng yán guǐ mèi lái zuò yāng hài

苦徒有信道之心,而无益己之业,年命在孤虚之下,体有损伤之危,则三尸因其衰月危日,入绝命病乡之时,招呼邪气,妄延鬼魅,来作殃害。

qí liù ě bìng huì sān xíng tóng fāng zhě qí zāi bì dà

其六厄并会,三刑同方者,其灾必大。

qí shàng shèng zhě zé shēng zhū jí bìng xiān yǒu zhěn huàn zhě zé lìng fā dòng

其尚盛者,则生诸疾病,先有疹患者,则令发动。

shì gù gǔ zhī chū wéi dào zhě mò bù jiān xiū yī shù yǐ jiù jìn huò yān

是故古之初为道者,莫不兼修医术,以救近祸焉。

fán yōng dào shì bù shí cǐ lǐ shì qí suǒ wén zhě dà zhì bù guān zhì bìng zhī fāng

凡庸道士,不识此理,恃其所闻者,大至不关治病之方。

yòu bù néng jué sú yōu jū zhuān xíng nèi shì yǐ què bìng tòng bìng tòng jí jǐ wú yǐ gōng liáo nǎi gèng bù rú fán rén zhī zhuān tāng yào zhě

又不能绝俗幽居,专行内事,以却病痛,病痛及己,无以攻疗,乃更不如凡人之专汤药者。

suǒ wèi jìn bù dé hán dān zhī bù tuì yòu shī shòu líng zhī yì zhě yě

所谓进不得邯郸之步,退又失寿陵之义者也。

yú jiàn dài bà huá tā suǒ jí jīn guì lǜ náng cuī zhōng shū huáng sù fāng jí bǎi jiā zá fāng wǔ bǎi xǔ juǎn

余见戴霸华他所集金匮绿囊崔中书黄素方及百家杂方五百许卷。

gān hú lǚ fù zhōu shǐ gān táng tōng yuán nán hé děng gè zhuàn jí bào zú bèi jí fāng huò yī bǎi shí huò jiǔ shí sì huò bā shí wǔ huò sì shí liù shì rén jiē wèi jīng xī bù kě jiā yě

甘胡吕傅周始甘唐通阮南河等,各撰集暴卒备急方,或一百十,或九十四,或八十五,或四十六,世人皆为精悉,不可加也。

yú jiū ér guān zhī shū duō bù bèi zhū jí bìng shén shàng wèi jǐn yòu hún màn zá cuò wú qí tiáo guàn yǒu suǒ xún àn bù jí kě de

余究而观之,殊多不备,诸急病甚尚未尽,又浑漫杂错,无其条贯,有所寻按,不即可得。

ér zhì zú bào zhī hou jiē yòng guì yào dòng shù shí zhǒng zì fēi fù shì ér jū jīng dū zhě bù néng sù chǔ bù kě zú bàn yě

而治卒暴之候,皆用贵药,动数十种,自非富室而居京都者,不能素储,不可卒办也。

yòu duō lìng rén yǐ zhēn zhì bìng qí jiǔ fǎ yòu bù míng chù suǒ fēn cùn ér dàn shuō shēn zhōng kǒng xué róng shū zhī míng

又多令人以针治病,其灸法又不明处所分寸,而但说身中孔穴荣输之名。

zì fēi jiù yī bèi lǎn míng táng liú zhù yǎn cè tú zhě ān néng xiǎo zhī zāi

自非旧医备览明堂流注偃侧图者,安能晓之哉?

yú suǒ zhuàn bǎi juǎn míng yuē yù hán fāng jiē fēn bié bìng míng yǐ lèi xiāng xù bù xiāng zá cuò qí jiù zú cān juǎn jiē dān xíng jìng yì yuē ér yì yàn lí mò zhī jiàn gù miǎn jiē yào zhòng jí zhī bìng wú bù bì bèi jiā yǒu cǐ fāng kě bù yòng yī

余所撰百卷,名曰玉函方,皆分别病名,以类相续,不相杂错,其救卒参卷,皆单行径易,约而易验,篱陌之闲,顾眄皆药,众急之病,无不毕备,家有此方,可不用医。

yī duō chéng xí shì yè yǒu míng wú shí dàn yǎng xū shēng yǐ tú cái lì

医多承袭世业,有名无实,但养虚声,以图财利。

hán bái tuì shì suǒ bù dé shǐ shǐ zhī zhě nǎi duō wù rén wèi ruò zì xián qí yào shèng wū suǒ yíng wú zhī zhī yī

寒白退士,所不得使,使之者乃多误人,未若自闲其要,胜于所迎无知之医。

yī yòu bù kě zú de de yòu bù kěn jí wéi rén shǐ shǐ còu lǐ zhī wēi jí chéng gāo huāng zhī shēn huò nǎi zhì bù jiù

医又不可卒得,得又不肯即为人使,使腠理之微疾,成膏肓之深祸,乃至不救。

qiě bào jí zhī bìng ér yuǎn xíng jiè wèn lǜ duō wǎng sǐ yǐ

且暴急之病,而远行借问,率多枉死矣。

huò wèn jiāng lái jí xiōng ān wēi qù jiù zhī zhī kě quán shēn wèi yǒu dào hu

或问:“将来吉凶,安危去就,知之可全身,为有道乎?

bào pǔ zǐ yuē yǎng guān tiān wén fǔ chá dì lǐ zhàn fēng qì bù chóu suàn tuī sān qí bù jiǔ gōng jiǎn bā guà kǎo fēi fú zhī suǒ jí zhěn yāo é wū wù lèi zhàn xiū jiù wū guī jiā jiē xià shù cháng jì pí láo ér nán shì

抱朴子曰:“仰观天文,俯察地理,占风气,布筹算,推三棋,步九宫,检八卦,考飞伏之所集,诊𫍚讹于物类,占休咎于龟䇲,皆下术常伎,疲劳而难恃。

ruò nǎi bù chū wéi mù ér jiàn tiān xià nǎi wèi rù shén yǐ

若乃不出帷幕而见天下,乃为入神矣。

huò yǐ sān huáng tiān wén zhào sī mìng sī wēi wǔ yuè zhī jūn qiān mò tíng cháng liù dīng zhī líng jiē shǐ rén jiàn zhī ér duì wèn yǐ zhū shì zé jí xiōng zhāo rán ruò cún zhū zhǎng wú yuǎn jìn yōu shēn xián kě xiān zhī yě

或以三皇天文,召司命司危五岳之君,阡陌亭长六丁之灵,皆使人见之,而对问以诸事,则吉凶昭然,若存诸掌,无远近幽深,咸可先知也。

huò zhào liù yīn yù nǚ qí fǎ liù shí rì ér chéng chéng zé zhǎng kě yì shǐ

或召六阴玉女,其法六十日而成,成则长可役使。

huò jì zhì bā shǐ bā shǐ zhě bā guà zhī jīng yě yì zú yǐ yù shi wèi xíng yǐ

或祭致八史,八史者,八卦之精也,亦足以预识未形矣。

huò fú gé huā jí qiū máng má bó dāo guī fāng cùn bǐ hū rán rú yù wò ér wén rén yǔ zhī yǐ suǒ bù jué zhī shì jí xiōng lì dìng yě

或服葛花及秋芒麻勃刀圭方寸匕,忽然如欲卧,而闻人语之以所不决之事,吉凶立定也。

huò yòng míng jìng jiǔ cùn yǐ shàng zì zhào yǒu suǒ sī cún qī rì qī xī zé jiàn shén xiān huò nán huò nǚ huò lǎo huò shǎo yī shì zhī hòu xīn zhōng zì zhī qiān lǐ zhī wài fāng lái zhī shì yě

或用明镜九寸以上自照,有所思存,七日七夕则见神仙,或男或女,或老或少,一示之后,心中自知千里之外,方来之事也。

míng jìng huò yòng yī huò yòng èr wèi zhī rì yuè jìng

明镜或用一,或用二,谓之日月镜。

huò yòng sì wèi zhī sì guī jìng

或用四,谓之四规镜。

sì guī zhě zhào zhī shí qián hòu zuǒ yòu gè shī yī yě

四规者,照之时,前后左右各施一也。

yòng sì guī suǒ jiàn lái shén shén duō

用四规所见来神甚多。

huò zòng mù huò chéng lóng jià hǔ guān fú cǎi sè bù yǔ shì tóng jiē yǒu jīng tú

或纵目,或乘龙驾虎,冠服彩色,不与世同,皆有经图。

yù xiū qí dào dāng xiān àn sòng suǒ dāng zhì jiàn zhū shén xìng míng wèi hào shi qí yì guān

欲修其道,当先暗诵所当致见诸神姓名位号,识其衣冠。

bù ěr zé zú zhì ér wàng qí shén huò néng jīng jù zé hài rén yě

不尔,则卒至而忘其神,或能惊惧,则害人也。

wèi zhī lǜ yù de jìng mò yōu xián lín lù zhī zhōng wài xíng bù jīng mù wài shēng bù rù ěr qí dào bì chéng yě

为之,率欲得静漠幽闲林麓之中,外形不经目,外声不入耳,其道必成也。

sān tóng jiǔ nǚ jié shòu jūn jiǔ shǒu shé qū bǎi èr shí guān suī lái wù de shú shì yě

三童九女节寿君,九首蛇躯百二十官,虽来勿得熟视也。

huò yǒu wèn zhī zhě huò yǒu hē nù zhī zhě yì wù dá yě

或有问之者,或有诃怒之者,亦勿答也。

huò yǒu shì cóng wěi yè lì shì jiǎ zú chéng lóng jià hǔ xiāo gǔ cáo cáo wù jǔ mù yǔ yán yě

或有侍从𬀩晔,力士甲卒,乘龙驾虎,箫鼓嘈嘈,勿举目与言也。

dàn dì niàn lǎo jūn zhēn xíng lǎo jūn zhēn xíng jiàn zé qǐ zài bài yě

但谛念老君真形,老君真形见,则起再拜也。

lǎo jūn zhēn xíng zhě

老君真形者,

sī zhī

思之,

xìng li míng dān

姓李名聃,

zì bó yáng

字伯阳,

shēn cháng jiǔ chǐ

身长九尺,

huáng sè

黄色,

niǎo huì

鸟喙,

lóng bí

隆鼻,

xiù méi zhǎng wǔ cùn

秀眉长五寸,

ěr zhǎng qī cùn

耳长七寸,

é yǒu sān lǐ shàng xià chè

额有三理上下彻,

zú yǒu bā guà

足有八卦,

yǐ shén guī wèi chuáng

以神龟为床,

jīn lóu yù táng

金楼玉堂,

bái yín wèi jiē

白银为阶,

wǔ sè yún wèi yī

五色云为衣,

chóng dié zhī guān

重叠之冠,

fēng chán zhī jiàn

锋鋋之剑,

cóng huáng tóng bǎi èr shí rén

从黄童百二十人,

zuǒ yǒu shí èr qīng lóng

左有十二青龙,

yòu yǒu èr shí liù bái hǔ

右有二十六白虎,

qián yǒu èr shí sì zhū què

前有二十四朱雀,

hòu yǒu qī shí èr xuán wǔ

后有七十二玄武,

qián dào shí èr qióng qí

前道十二穷奇,

hòu cóng sān shí liù bì xié

后从三十六辟邪,

léi diàn zài shàng

雷电在上,

huàng huǎng yù yù

晃晃昱昱,

cǐ shì chū wū xiān jīng zhōng yě

此事出于仙经中也。

jiàn lǎo jūn zé nián mìng yán cháng xīn rú rì yuè wú shì bù zhī yě

见老君则年命延长,心如日月,无事不知也。

huò wèn jiān chǐ zhī dào

或问坚齿之道。

bào pǔ zǐ yuē néng yǎng yǐ huá chí jìn yǐ lǐ yè qīng chén jiàn chǐ sān bǎi guò zhě yǒng bù yáo dòng

抱朴子曰:“能养以华池,浸以醴液,清晨建齿三百过者,永不摇动。

qí cì zé hán dì huáng jiān huò hán xuán dǎn tāng jí shé zhī wán fán shí wán jiǔ jí sàn

其次则含地黄煎,或含玄胆汤,及蛇脂丸、矾石丸、九棘散。

zé yǐ dòng zhě gèng láo yǒu chóng zhě jí yù

则已动者更牢,有虫者即愈。

yòu fú líng fēi sàn zhě zé kě lìng jì tuō zhě gēng shēng yě

又服灵飞散者,则可令既脱者更生也。

huò wèn cōng ěr zhī dào

或问聪耳之道。

bào pǔ zǐ yuē néng lóng dǎo hǔ yǐn xióng jīng guī yàn yàn fēi shé qū niǎo shēn tiān fǔ de yǎng lìng chì huáng zhī jǐng bù qù dòng fáng yuán jù tù jīng qiān èr bǎi zhì zé cōng bù sǔn yě

抱朴子曰:“能龙导虎引,熊经龟咽,燕飞蛇屈鸟伸,天俛地仰,令赤黄之景,不去洞房,猿据兔惊,千二百至,则聪不损也。

qí jì lóng zhě yǐ xuán guī xūn zhī huò yǐ jí tóu yáng fèn guì máo què guì chéng guǒ sāi zhī

其既聋者,以玄龟薰之,或以棘头、羊粪、桂毛、雀桂成裹塞之;

huò yǐ láng dú yě gě huò yǐ fù zǐ cōng tì hé nèi ěr zhōng huò yǐ zhēng lǐ yú nǎo guàn zhī jiē yù yě

或以狼毒冶葛,或以附子葱涕,合内耳中,或以蒸鲤鱼脑灌之,皆愈也。

huò wèn míng mù zhī dào

或问明目之道。

bào pǔ zǐ yuē néng yǐn sān jiāo zhī shēng jǐng zhào dà huǒ wū nán lí xǐ zhī yǐ míng shí wèi zhī yǐ yáng guāng jí shāo bǐng dīng dòng shì fú yǐ jiǔ hé xǐ zhī gǔ rén céng yǐ yè shū yě

抱朴子曰:“能引三焦之升景,召大火于南离,洗之以明石,慰之以阳光,及烧丙丁洞视符,以酒和洗之,古人曾以夜书也。

huò yǐ kǔ jiǔ zhǔ wú jīng zi lìng shú pù qián mò fú fāng cùn bǐ rì sān jǐn yī dòu néng yè shì yǒu suǒ jiàn yǐ

或以苦酒煮芜菁子令熟,曝干,末服方寸匕,日三,尽一斗,能夜视有所见矣。

huò yǐ quǎn dǎn jiān qīng yáng bān jiū shí jué míng chōng wèi bǎi huá sàn huò yǐ jī shé xiāng huáng lián rǔ zhī jiān zhù zhī

或以犬胆煎青羊、班鸠、石决明、充蔚百华散,或以鸡舌香、黄连、乳汁煎注之。

zhū yǒu bǎi jí zhī zài mù zhě jiē yù ér gèng jiā jīng míng bèi cháng yě

诸有百疾之在目者皆愈,而更加精明倍常也。

huò wèn dēng jùn shè xiǎn yuǎn xíng bù jí zhī dào

或问登峻涉险、远行不极之道。

bào pǔ zǐ yuē wéi fú shí dà yào zé shēn qīng lì jìn láo ér bù pí yǐ

抱朴子曰:“惟服食大药,则身轻力劲,劳而不疲矣。

ruò chū rù shān lín

若初入山林,

tǐ wèi quán shí zhě

体未全实者,

yi yǐ yún zhū fěn bǎi huá lǐ xuán zǐ tāng xǐ jiǎo

宜以云珠粉、百华醴、玄子汤洗脚,

jí hǔ dǎn wán zhū míng jiǔ tiān xióng hè zhī wán fēi lián jiān qiū máng chē qián zé xiè sàn

及虎胆丸、朱明酒、天雄鹤脂丸、飞廉煎秋芒、车前、泽泻散,

yòng zhī xún rì

用之旬日,

bù dàn shè yuǎn bù jí

不但涉远不极,

nǎi gèng lìng rén xíng jí

乃更令人行疾,

kě sān bèi wū cháng yě

可三倍于常也。

ruò néng chéng jué zhě kě yǐ zhōu liú tiān xià bù jū shān hé

若能乘𫏋者,可以周流天下,不拘山河。

fán chéng jué dào yǒu sān fǎ yī yuē lóng jué èr yuē hǔ qiāo sān yuē lù lú jué

凡乘𫏋道有三法:一曰龙𫏋,二曰虎𫏋,三曰鹿卢𫏋。

huò fú fú jīng sī ruò yù xíng qiān lǐ zé yǐ yī shí sī zhī

或服符精思,若欲行千里,则以一时思之。

ruò zhòu yè shí èr shí sī zhī zé kě yǐ yī rì yī xī xíng wàn èr qiān lǐ yì bù néng guò cǐ guò cǐ dāng gèng sī zhī rú qián fǎ

若昼夜十二时思之,则可以一日一夕行万二千里,亦不能过此,过此当更思之,如前法。

huò yòng zǎo xīn mù wèi fēi chē yǐ niú gé jié huán jiàn yǐ yǐn qí jī huò cún niàn zuò wǔ shé liù lóng sān niú jiāo gāng ér chéng zhī shàng shēng sì shí lǐ míng wéi tài qīng

或用枣心木为飞车,以牛革结环剑以引其机,或存念作五蛇六龙三牛交罡而乘之,上升四十里,名为太清。

tài qīng zhī zhōng qí qì shén gāng dāo néng shèng rén yě

太清之中,其气甚罡刂,能胜人也。

shī yán yuān fēi zhuàn gāo zé dàn zhí shū liǎng chì liǎo bù fù shàn yáo zhī ér zì jìn zhě jiàn chéng gāng dāo qì gù yě

师言鸢飞转高,则但直舒两翅,了不复扇摇之而自进者,渐乘罡刂炁故也。

lóng chū shēng jiē yún qí shàng xíng zhì sì shí lǐ zé zì xíng yǐ

龙初升阶云,其上行至四十里,则自行矣。

cǐ yán chū wū xiān rén ér liú chuán wū shì sú ěr shí fēi fán rén suǒ zhī yě

此言出于仙人,而留传于世俗耳,实非凡人所知也。

yòu chéng jué xū cháng zhāi jué hūn cài duàn xuè shí yī nián zhī hòu nǎi kě chéng cǐ sān qiāo ěr

又乘𫏋须长斋,绝荤菜,断血食,一年之后,乃可乘此三𫏋耳。

suī fù fú fú sī wǔ lóng qiāo xíng zuì yuǎn qí yú zhě bù guò qiān lǐ yě

虽复服符,思五龙𫏋行最远,其馀者不过千里也。

qí gāo xià qù liú jiē zì yǒu fǎ wù de rèn yì ěr

其高下去留,皆自有法,勿得任意耳。

ruò bù fèng qí jìn zé bù kě wàng chéng jué yǒu qīng zhuì zhī huò yě

若不奉其禁,则不可妄乘𫏋,有倾坠之祸也。

huò yuē lǎo zi piān zhōng jì jí guī wén jīng jiē yán yào bīng zhī hòu jīn mù zhī nián bì yǒu dà yì wàn rén yú yī gǎn wèn pì zhī dào

或曰:“老子篇中记及龟文经,皆言药兵之后,金木之年,必有大疫,万人馀一,敢问辟之道。

bào pǔ zǐ yuē xiān rén rù wēn yì mì jìn fǎ sī qí shēn wéi wǔ yù

”抱朴子曰:“仙人入瘟疫秘禁法,思其身为五玉。

wǔ yù zhě suí sì shí zhī sè chūn sè qīng xià chì sì jì yuè huáng qiū bái dōng hēi

五玉者,随四时之色,春色青,夏赤,四季月黄,秋白,冬黑。

yòu sī guān jīn jīn sī xīn rú yán huǒ dà rú dòu zé wú suǒ wèi yě

又思冠金巾,思心如炎火,大如斗,则无所畏也。

yòu yī fǎ sī qí fā sàn yǐ bèi shēn yī fà duān zhé yǒu yī dà xīng zhui zhī

又一法,思其发散以被身,一发端,辄有一大星缀之。

yòu sī zuò qī xīng běi dǒu yǐ kuí fù qí tóu yǐ gāng zhǐ qián

又思作七星北斗,以魁覆其头,以罡指前。

yòu sī wǔ zàng zhī qì cóng liǎng mù chū zhōu shēn rú yún wù gān qīng qì fèi bái qì pí huáng qì shèn hēi qì xīn chì qì wǔ sè fēn cuò zé kě yǔ yì bìng zhě tóng chuáng yě

又思五脏之气,从两目出,周身如云雾,肝青气,肺白气,脾黄气,肾黑气,心赤气,五色纷错,则可与疫病者同床也。

huò yǔ bù hū zhí rì yù nǚ huò bì qì sī lì shì cāo qiān jīn jīn chuí bǎi èr shí rén yǐ zì wèi

或禹步呼直日玉女,或闭气思力士,操千斤金锤,百二十人以自卫。

huò yòng shè guǐ wán chì chē shǐ zhě wán guàn jūn wán xú zhǎng qīng sàn yù hán jīng fěn qīng nián dào shì xūn shēn wán cuī wén huáng sàn cǎo yù jiǔ huáng tíng wán huáng fú lǎo zi lǐng zhōng fú chì xū zǐ táo huā fú jiē yǒu liáng xiào zhě yě

或用射鬼丸、赤车使者丸、冠军丸、徐长卿散、玉函精粉、青年道士熏身丸、崔文黄散、草玉酒、黄庭丸、皇符、老子领中符、赤须子桃花符,皆有良效者也。

✦ You read 内篇·杂应

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.