bào pǔ zǐ yuē chéng shì wū qiū háo zhě bú jiàn tiān wén zhī huàn bǐng
抱朴子曰：澄视于秋毫者，不见天文之焕炳。
sì xīn wū xì wù zhě bù jué rú dào zhī hóng yuǎn
肆心于细务者，不觉儒道之弘远。
wán bào zhě wàng chén huì mí dà zhě bù néng fǎn
玩鲍者忘茞蕙，迷大者不能反。
fu shòu shéng mò zhě wú wang kū zhī mù rǎn dào xùn zhě wú xié pì zhī rén
夫受绳墨者无枉刳之木，染道训者无邪僻之人。
shì zhì zhī shù mò liáng hu xué
饰治之术，莫良乎学。
xué zhī guǎng zài wū bù juàn bù juàn zài wū gù zhì
学之广在于不倦，不倦在于固志。
zhì gǒu bù gù zé pín jiàn zhě jí jí wū yíng shēng fù guì zhě chén lún wū yì lè
志苟不固，则贫贱者汲汲于营生，富贵者沈伦于逸乐。
shì yǐ xiá lǎn yuān bó zhě kuàng dài ér shí yǒu
是以遐览渊博者，旷代而时有；
miàn qiáng zhī tú bǐ jiān ér jiē wǔ yě
面墙之徒，比肩而接武也。
ruò shǐ sù shì zé zhòu gōng gēng yǐ hú kǒu yè xīn huǒ yǐ xiū yè zài wèi zé yǐ hān yàn zhī yú xiá shí yóu guān wū quàn jiè zé shì wú shì ròu yóu xià bù fá yǐ
若使素士则昼躬耕以糊口，夜薪火以修业，在位则以酣宴之余暇，时游观于劝诫，则世无视肉，游夏不乏矣。
yì yǒu jī hán qiē jǐ lí huò bù gěi fū kùn fēng shuāng kǒu fá zāo kāng chū wú cóng shī zhī zī jiā yǒu mù dàn zhī jí shì lěi zé nóng shì fèi zhí juǎn zé gōng yǎng kuī zhě suī quē xué yè kě nù zhě yě
亦有饥寒切己，藜藿不给，肤困风霜，口乏糟糠，出无从师之资，家有暮旦之急，释耒则农事废，执卷则供养亏者，虽阙学业，可怒者也。
suǒ wèi qiān lǐ zhī zú kùn wū yán chē zhī xià
所谓千里之足，困于盐车之下；
chì dāo zhī kuàng bù jīng ōu yě zhī mén zhě yě
赤刀之矿，不经欧冶之门者也。
ruò fú wáng sūn gōng zǐ
若夫王孙公子，
yōu yóu guì lè
优游贵乐，
pó suō qǐ wán zhī jiān
婆娑绮纨之间，
bù zhī jià sè zhī jiān nán
不知稼穑之艰难，
mù juàn wū xuán huáng
目倦于玄黄，
ěr pí hu zhèng wèi
耳疲乎郑卫，
bí yàn hu lán shè
鼻餍乎兰麝，
kǒu shuǎng wū gāo liáng
口爽于膏粱，
dōng tà diāo hú zhī wēn lì
冬沓貂狐之缊丽，
xià zhěn shā hú zhī piān piāo
夏缜纱縠之翩飘，
chū qū qìng fēng zhī qīng xuān
出驱庆封之轻轩，
rù yàn huá fáng zhī càn wèi
入宴华房之粲蔚，
shì zhū cuì wū yíng tuō
饰朱翠于楹棁，
jī wú yǐ wū qiè kuì
积无已于箧匮，
chén yāo yě yǐ yú xīn
陈妖冶以娱心，
miǎn rú lù yǐ shěn zuì
湎醹醁以沈醉，
xíng wéi huì yǐn zhī kuí
行为会饮之魁，
zuò wèi bó yì zhī shuài
坐为博奕之帅。
shěng wén zhāng jì bù xiǎo dǔ xué shì rú cǎo jiè kǒu bǐ fá hu diǎn jù qiān yǐn cuò wū shì lèi
省文章既不晓，睹学士如草芥，口笔乏乎典据，牵引错于事类。
jù tán zé fāng zhàn ér yǐ qū lín yí zé wèi lǎo ér qiáo cuì
剧谈则方战而已屈，临疑则未老而憔悴。
suī shū mài zhī néng biàn yì xī bié hu gǔ kuì zāi
虽叔麦之能辩，亦奚别乎瞽瞆哉！
bào pǔ zǐ yuē gài wén dì zhī yuán chǔ bì rù tài xué chéng shī wèn dào
抱朴子曰：盖闻帝之元储，必入太学，承师问道。
chǐ wū guó zǐ zhě yǐ zhī wéi chén rán hòu kě yǐ wèi jūn
齿于国子者，以知为臣，然后可以为君；
zhī wèi zi rán hòu kě yǐ wèi fù yě
知为子，然后可以为父也。
gù xué lì ér shì bù yǐ zhèng xué cāo dāo shāng gē zhèng qiáo suǒ tàn
故学立而仕，不以政学，操刀伤割，郑乔所叹。
chù qíng zòng yù wèi zhī fēi rén
触情纵欲，谓之非人。
ér guì yóu zǐ dì shēng hu shēn gōng zhī zhōng zhǎng hu fù rén zhī shǒu yōu jù zhī láo wèi cháng jīng xīn huò wèi miǎn wū qiǎng bǎo zhī zhōng ér jiā qīng zǐ zhī guān
而贵游子弟，生乎深宫之中，长乎妇人之手，忧惧之劳，未常经心，或未免于襁褓之中，而加青紫之官；
cái shèng yī guān ér jū qīng xiǎn zhī wèi
才胜衣冠，而居清显之位。
cāo shā shēng zhī wēi tí chù zhì zhī bǐng róng rǔ jué wū yǔ duó lì bìng gǎn wū chún wěn ài è wú shí zàn fá huǐ yù kuò lì wū ěr
操杀生之威，提黜陟之柄，荣辱决于与夺，利病感于唇吻，爱恶无时暂乏，毁誉括厉于耳。
xián yí xiàng lèi sì shì ér fēi yīn jī huì yǐ shēng wú duān jiè sù xìn yǐ shè qiǎo yán jiāo gòu zhī biàn qiān duān wàn xù qiǎo suàn suǒ bù néng xiáng háo mò suǒ bù néng jiū yě
嫌疑象类，似是而非，因机会以生无端，藉素信以设巧言，交构之变，千端万绪，巧算所不能详，毫墨所不能究也。
wú shù xué zé ān néng jiàn xié zhèng zhī zhēn wěi jù gǔ jīn zhī xíng shì zì wù zhī lǐ wú suǒ huò jiǎ néng wú qīng cháo fù chē zhī huò hu
无术学，则安能见邪正之真伪，具古今之行事?自悟之理，无所惑假，能无倾巢覆车之祸乎！
xiān zhé jū gāo bù gǎn wàng wēi ài zǐ yù jiào zhī yì fāng diāo zhuó qiē cuō fú nà wū xié wěi
先哲居高，不敢忘危，爱子欲教之义方，雕琢切磋，弗纳于邪伪。
xuǎn míng shī yǐ xiàng chéng zhī zé liáng yǒu yǐ jiān rǎn zhī dū zhī yǐ bó lǎn shì zhī yǐ chéng bài shǐ zhī chá wǎng yǐ wù lái guān bǐ yǐ zhī cǐ qū zhī wū zhí dào zhī shàng liǎn zhī hu jiǎn kuò zhī zhōng lǐn hu ruò gēn guà wū wàn rèn lì rán yǒu rú chéng bēn yǐ lǚ bīng
选明师以象成之，择良友以渐染之，督之以博览，示之以成败，使之察往以悟来，观彼以知此，驱之于直道之上，敛之乎检括之中，懔乎若跟挂于万仞，栗然有如乘奔以履冰。
gù néng duō yuǎn huǐ lìn bǎo qí zhēn jí yě
故能多远悔吝，保其贞吉也。
xī zhū dòu méng yí jiào zhī fú huò yǔ shòu shuài yì zhī huò zhōng shān dōng píng yǐ hào gǔ ér ān yàn là yóu miàn qiáng ér wēi
昔诸窦蒙遗教之福，霍禹受率意之祸，中山东平以好古而安，燕剌由面墙而危。
qián shì bù wàng jīn zhī liáng jiàn yě
前事不忘，今之良鉴也。
tāng wǔ rǎn hu yī lǚ qí xìng bó rán
汤武染乎伊吕，其兴勃然；
xīn guǐ rǎn hu tuī chóng qí wáng hū yān
辛癸染乎推崇，其亡忽焉。
péng yǒu shī fū yóu yi jīng jiǎn
朋友师傅，尤宜精简。
bì qǔ hán sù dé xíng zhī shì yǐ qīng kǔ zì lì yǐ bù qún jiàn dàn zhě
必取寒素德行之士，以清苦自立，以不群见惮者。
qí jīng shù rú zhòng shū huán róng zhě qiáng zhí ruò gōng suì wáng jí zhě néng zhāo xī jiǎng lùn zhōng xiào zhī zhì dào zhèng sè zhèng cún wáng zhī guǐ jì yǐ xǐ zhuó gòu niè xián xié jiǎo wǎng yi bì yì qíng zūn xiàn fǎ rù dé xun zhě yǐ
其经术如仲舒桓荣者，强直若龚遂王吉者，能朝夕讲论忠孝之至道，正色证存亡之轨迹，以洗濯垢涅，闲邪矫枉，宜必抑情遵宪法，入德训者矣。
hàn zhī mò shì wú zhī wǎn nián zé bù rán yān
汉之末世，吴之晚年，则不然焉。
wàng guān gài yǐ xuǎn yòng rèn péng dǎng zhī huá yù yǒu shī yǒu zhī míng wú shí yí zhī shí
望冠盖以选用，任朋党之华誉，有师友之名，无拾遗之实。
fěi wéi wú yì nǎi fǎn wèi sǔn
匪唯无益，乃反为损。
gù qí suǒ jiǎng shuō fēi dào dé yě
故其所讲说，非道德也；
qí suǒ gòng jìn fēi zhōng yì yě
其所贡进，非忠益也。
wéi zài wū xīn shēng yàn sè
唯在于新声艳色，
qīng tǐ miào shǒu
轻体妙手，
píng gē ōu zhī qīng zhuó
评歌讴之清浊，
lǐ guǎn xián zhī cháng duǎn
理管弦之长短，
xiāng gǒu mǎ zhī jiǎo nú
相狗马之剿驽，
yì áo yóu zhī chù suǒ
议遨游之处所，
bǐ cuò tú zhī hào wù
比错途之好恶，
fāng diāo zhuó zhī jīng cū
方雕琢之精粗，
xiào dàn qí chū pú zhī qiǎo zhuō
校弹棋樗蒲之巧拙，
jì yú liè xiāng póu zhī shèng fù
计渔猎相掊之胜负，
pǐn zǎo jì qiè zhī yán chī
品藻妓妾之妍蚩，
zhǐ zhāi yī fú zhī bǐ yě
指摘衣服之鄙野，
zhēng qí chéng zhī shàn fǒu
争骑乘之善否，
lùn gōng jiàn zhī shū mì
论弓剑之疏密。
zhāo qí hé yì zhì wū wú xiàn yíng yì zhī guò rì zēng yuè shén
招奇合异，至于无限，盈溢之过，日增月甚。
qí tán gōng diàn zé yuǎn nǐ yáo tái qióng shì jìn xiào ē páng lín guāng yǐ qiān mén wàn hù wèi jú cù yǐ kūn míng tài yè wèi qiǎn lòu xiào máo cí wèi bù xiào yǐ tǔ jiē wèi piáo mǎ yǐ
其谈宫殿，则远拟瑶台琼室，近效阿房林光，以千门万户为局促，以昆明太液为浅陋，笑茅茨为不肖，以土阶为朴马矣。
mín lì jié wū gōng yì chǔ xù mǐ wū bù jí qǐ tǔ shān yǐ zhǔn sōng huò jué qú shuǐ yǐ xiàng jiǔ hé
民力竭于功役，储蓄靡于不急，起土山以准嵩霍，决渠水以象九河；
dēng líng xiāo zhī huá guān pì yún jì zhī qǐ chuāng
登凌霄之华观，辟云际之绮窗。
yín yīn zào ér huò ěr luó mèi huī ér luàn mù pú shàng běi lǐ dié zòu dié qǐ
淫音噪而惑耳，罗袂挥而乱目，濮上北里，迭奏迭起；
huò hào huò hū bǐ zhòu zuò yè
或号或呼，俾昼作夜。
liú lián wū yǔ shāng zhī jiān shěn lún hu xián jié zhī cè
流连于羽觞之间，沈沦乎弦节之侧。
huò jiàn cuì yì zhī qīng cōng huò shè yǒng qín wū jiāo jiōng chí qīng zú wū xiǎn jùn zhī shàng bào liáo lì wū shèng rì zhī xià jǔ huǒ ér wǎng chéng xīng ér fǎn jī shì fèi ér bù xiū shǎng fá qì ér bù zhì
或建翠翳之青葱，或射勇禽于郊坰，驰轻足于崄峻之上，暴僚隶于盛日之下，举火而往，乘星而返，机事废而不修，赏罚弃而不治。
huò fú wén sōu wū huàng yàng bù mì wǎng wū lǜ chuān chuí xiāng ěr wū lián tán zòng zhuó gē wū qīng yuān fēi gāo jiǎo yǐ xià qīng hóng yǐn shěn lún yǐ bá qián lín
或浮文艘于滉瀁，布密网于绿川，垂香饵于涟潭，纵擢歌于清渊，飞高缴以下轻鸿，引沈纶以拔潜鳞；
huò jié jū fú wū lín lù zhī zhōng hé chóng wéi wū shān zé zhī biǎo liè dān biāo wū fēng cǎo chěng yì qí wū píng yuán zòng lú liè yǐ shì jiǎo shòu fēi qīng yào yǐ zhì xiáng qín jìn nǔ yì kuáng sì cháng jǐ bì xióng hǔ
或结罝罘于林麓之中，合重围于山泽之表，列丹飚于丰草，骋逸骑于平原，纵卢猎以噬狡兽，飞轻鹞以鸷翔禽，劲弩殪狂兕，长戟毙熊虎。
rú cǐ jì mí nián ér bù yàn lì zǎi ér wú yǐ yǐ
如此，既弥年而不厌，历载而无已矣。
ér yòu jiā zhī yǐ sì shí qǐng huì zǔ sòng qìng hè yào sī shù zhī mì kè jiē zhí zhì zhī jiā bīn
而又加之以四时请会，祖送庆贺，要思数之密客，接执贽之嘉宾。
rén jiān zhī wu mì wù wǎng jí
人间之务，密勿罔极。
shì yǐ yǎ zhèng shāo yuǎn áo yì jiàn dǔ
是以雅正稍远，遨逸渐笃。
qí qù rú xué miǎn hu miǎo yǐ
其去儒学，缅乎邈矣。
néng dú jiàn chóng tì zhī lǐ zì bá lún nì zhī zhōng shě bài dé zhī xiǎn tú lǚ cháng shì zhī dà dào zhě liáng shén xiān yǐ
能独见崇替之理，自拔沦溺之中，舍败德之崄途，履长世之大道者，良甚鲜矣。
jiē hū
唉！
cǐ suǒ yǐ bǎo guó ān jiā zhě zhì xī ér qīng náo qì xuè zhě wú suàn yě
此所以保国安家者至稀，而倾挠泣血者无算也。
jīn shèng míng zài shàng jī gǔ jì wù jiān dī fáng yǐ dù jué yì míng bāo biǎn yǐ zhāng quàn jǔ
今圣明在上，稽古济物，坚堤防以杜决溢，明褒贬以彰劝沮；
xiǎng zōng shì gōng zú jí guì mén fù nián bì dāng jìng shàng rú shù zǔn jié yì wén shì lǎo zhuāng zhī yì yì zì yǎn bù jí jīng liù jīng zhī zhèng dào yě
想宗室公族，及贵门富年，必当竞尚儒术，撙节艺文，释老庄之意(意字衍)不急，精六经之正道也。