bào pǔ zǐ yuē qīng xuán pōu ér shàng fú zhuó huáng pàn ér xià chén
抱朴子曰:清玄剖而上浮，浊黄判而下沈。
zūn bēi děng wēi wū shì hu zhe
尊卑等威，于是乎著。
wǎng shèng qǔ zhū liǎng yí ér jūn chén zhī dào lì
往圣取诸两仪，而君臣之道立；
shè guān fēn zhí ér yōng xī zhī huà lóng
设官分职，而雍熙之化隆。
jūn rén zhě bì xiū zhū jǐ yǐ xiān sì hǎi qù piān dǎng yǐ píng wáng dào qiǎn sī qíng yǐ biāo zhì gōng hài yǔ zhòu yǐ lóng wàn shū
君人者，必修诸己以先四海，去偏党以平王道，遣私情以标至公，氦宇宙以笼万殊。
zhēn wěi jì míng wū wù wài yǐ ér jiān zhī yǐ zì xiàn
真伪既明于物外矣，而兼之以自见；
tīng shòu jì cōng wū jiē lái yǐ ér jiā zhī yǐ zì wén
听受既聪于接来矣，而加之以自闻。
yí jué shuǐ yǐ jìn shàn jūn jué xián yǐ chù è zhāo dé sè wéi yōng qīn nì xián shǐ guī jǐn qí yuán ju jié qí fāng shéng sì qí zhí jīn xiào qí zhuó
仪决水以进善，钧绝弦以黜恶，昭德塞违，庸亲昵贤，使规尽其圆，矩竭其方，绳肆其直，斤效其斫。
qì wú liàng biǎo zhī rèn cái wú shī shòu zhī yòng
器无量表之任，才无失授之用。
kǎo míng zé shí lǚ shěng qín xù shù xùn diǎn yǐ shì mín jí shěn bāo biǎn yǐ zhāng quàn jǔ míng jiǎn qí yǐ dù jiàn làn xiáng zhí wang yǐ wéi huì lìn
考名责实，屡省勤恤，树训典以示民极，审褒贬以彰劝沮，明检齐以杜僭滥，详直枉以违晦吝。
qí yǔ zhī yě wú pàn lǐ zhī xìng
其与之也，无叛理之幸；
qí duó zhī yě yǒu bǎi shì zhī yǎn
其夺之也，有百氏之掩。
jiang zhī yǐ liù yì guǐ zhī yǐ zhōng xìn lì zhī yǐ cí hé qí zhī yǐ lǐ xíng
匠之以六艺，轨之以忠信，莅之以慈和，齐之以礼刑。
yáng zè lòu yǐ cù shěn yì jī qīng liú yǐ chéng zāng pǐ
扬仄陋以促沈抑，激清流以澄臧否。
shǐ wù wú guǐ dào shì wú fēi fēn
使物无诡道，事无非分。
lì cháo mù mín zhě bù dé qīn guān yuè jú
立朝牧民者，不得侵官越局；
tuī gǔ jí róng zhě mò gǎn dàn wēi gù mìng
推毂即戎者，莫敢惮危顾命。
yuè jìn yǐ huái yuǎn xiū wén yǐ zhāo xié
悦近以怀远，修文以招携。
fù bǎi xìng zhī cái sù chǎn jìn dé zhī guǎng tú dù jī wěi zhī fán wù xià yǒu tuō wén zé míng fá chì fǎ āi jìng shé yù
阜百姓之财粟，阐进德之广途，杜机伪之繁务(下有脱文)，则明罚敕法，哀敬折狱；
chún huà qià zé nì xiá cáng jí wǔ jiào zài kuān
淳化洽，则匿瑕藏疾，五教在宽。
wài zǒng duō shì wū wén wǔ nèi jiàn wéi chéng zhī mù shǔ shǐ qīn shū xiāng chí wěi wéi shēn gàn
外总多士于文武，内建维城之穆属，使亲疏相持，尾为身干。
zhī suī mào ér wú shāng běn zhī yōu liú suī shèng ér wú bèi yuán zhī shì
枝虽茂而无伤本之忧，流虽盛而无背源之势。
shí pán yuè zhì shì è jì yú
石磐岳峙，式遏觊觎。
jiàn sān miáo zhī qīng tiǎn zé zhī chuān yuán zhī wèi kě shì yě
见三苗之倾殄，则知川源之未可恃也；
dǔ yì yōu zhī bù shǒu zé jué yán xiǎn zhī bù zú lài yě
睹翳幽之不守，则觉严*崄之不足赖也。
fu jiāng hàn yóu cún ér qiáng chu lǔ rǔ
夫江汉犹存，而强楚虏辱；
jiàn gé zì rú ér zi yáng chì zú
剑阁自如，而子阳赤族。
sì yuè sān tú tǔ shí bù yī xìng
四岳三涂土，实不一姓；
jīn chéng tāng chí wèi ruò rén hé
金城汤池，未若人和。
shǒu zài hǎi wài fěi shān hé yě
守在海外，匪山河也。
shì yǐ xián jūn bào yǒu tuō wén jù bù zú ér gǎi guò kǒng yǒu yú
是以贤君抱(有脱文)惧不足，而改过恐有余。
móu dāng jì de yóu sī wēi ér fú xiū yān
谋当计得，犹思危而弗休焉；
zhàn shèng de guǎng yóu jiè yíng ér xī tì yān
战胜地广，犹戒盈而夕惕焉。
xiàng hún qióng yǐ xiá dào shì kūn hòu yǐ guǎng zài
象浑穹以遐焘，式坤厚以广载。
yùn chóng guāng yǐ biǎo wēi zhì yuǎn sī hu wèi zhào
运重光以表微，致远思乎未兆。
zī chūn jǐng yǐ yù xù fàn qiū shuāng yǐ sù wù
资春景以妪煦，范秋霜以肃物。
yán zhōu zī yǐ xiào tóng yì píng héng yǐ quán qún yán
言州谘以校同异，平衡以铨群言。
xū jǐ yǐ jìn xià qíng tuī gōng yǐ quàn jiāng lái
虚己以尽下情，推功以劝将来。
yù zhī yǐ shù zé zhōng shǐ kě jié yě
御之以术，则终始可竭也；
zhěng zhī yǐ dù zé sān chā kě qí yě
整之以度，则叁差可齐也。
yí ruò láng fēng zhī líng xiāo ér zhū xià bù dé yǐ qīng zhòng liào yān
嶷若阆风之凌霄，而诸下不得以轻重料焉；
yǎo ruò xuán yuān zhī wàn rèn zé jìn shì bù néng yǐ shǎo duō liàng yān
窈若玄渊之万仞，则近侍不能以少多量焉。
rán zé jūn zhī liú yuán bù qióng ér bǎi liáo zhī cái lì bì chén yǐ
然则君之流源不穷，而百僚之才力毕陈矣；
wǒ zhī yá pàn wú wài ér bǐ zhī jīn liǎng kě xiàn yǐ
我之涯畔无外，而彼之斤两可限矣。
fā hào tǔ lìng zé chē hōng ruò zhèn tíng zhī jī xiǎng ér bù wéi yá biàn gǎi qí zhèng
发号吐令，则车訇若震霆之激响，而不为邪辩改其正。
huà fǎ chuàng zhì zé bǐng ruò qī yào zhī lì tiān ér bù yǐ ài è qū qí qíng
画法创制，则炳若七曜之丽天，而不以爱恶曲其情。
hóng lüè yuǎn zhào zé ǎi ruò mì yún zhī gāo jié
宏略远罩，则蔼若密云之高结。
jū zhēn chéng wù zé què ruò sōng dài zhī gēn dì
居贞成务，则确若嵩岱之根地。
liào yǐ fú wū wèi méng zhī qián shěn huǐ yù wū qiǎo yán zhī kǒu
料倚伏于未萌之前，审毁誉于巧言之口。
bù shǐ dūn piáo sàn wū diāo wěi bù shǐ yī tǐ jiāo wū èr duān
不使敦朴散于雕伪，不使一体浇于二端。
suī néng dú duàn bì bó nà hu chú ráo
虽能独断，必博纳乎刍荛；
suī wu hán hóng bì qīng ěr wū jìn rùn
虽务含弘，必清耳于浸润。
mín zhī jī hán zé āi bǐ zé cǐ
民之饥寒，则哀彼责此；
bǎi xìng yǒu zuì zé wèi zhī zài yǔ
百姓有罪，则谓之在予。
jiā xiáng zhī zhēn zé niàn de shén zhī yòu
嘉祥之臻，则念得神之佑；
huò féng tiān zhī nù zé sī sāng lín zhī yǐn jiù
或逢天之怒，则思桑林之引咎。
bù lìn gǎi xián wū yi yì zhī diào bù chǐ fǎn mí wū cháo guò zhī tú
不吝改弦于宜易之调，不耻反迷于朝过之途。
hǔ miǎn yǐ jǐng mì lín zhì yǐ jiē shū
虎眄以警密，麟跱以接疏。
lù wú jī rǎng zhī sōu zé xiū wén hé yīn zhī zuò
路无击壤之叟，则羞闻和音之作；
mín yǒu bù lì zhī kuì zé kuì lín fāng zhàng zhī shàn
民有不粒之匮，则愧临方丈之膳。
chù fēi gé zhī gài tiān zé jù yì fū zhī láo cuì
处飞阁之概天，则惧役夫之劳瘁；
rú róu jiā zhī zhǐ yuè sè zé yōu jìng shòu zhī shī shí
茹柔嘉之旨月色，则忧敬授之失时；
líng guǎn xián zhī yàn xiàn zé qi yì lè zhī yǒu guò
聆管弦之宴羡，则戚逸乐之有过；
zhān zǎo lì zhī biàn càn zé lǜ fù liǎn zhī cǎn liè
瞻藻丽之辨粲，则虑赋敛之惨烈。
zūn fàng xūn zhī cū qiú zhǔn wèi wén zhī dà bó
遵放勋之粗裘，准卫文之大帛；
zhuī yǒu xià zhī bēi gōng shi lù tái zhī bù guǒ
追有夏之卑宫，识露台之不果；
jiàn zhāng huá zhī zhào zāi wù ē páng zhī sù huò
鉴章华之召灾，悟阿房之速祸。
gào shì zé niàn yī shí zhī shī xìn
诰誓则念依时之失信。
dān wán zé jué bāo dá zhī huò wǒ
耽玩则觉褒妲之惑我。
zhēng fá zé liàng lì dù shí bù lìng bǎi lǐ yǒu hào qì zhī fèn
征伐则量力度时，不令百里有号泣之愤；
zhū lù zé yí qíng rèn lǐ bù shǐ chī yí yǒu bào wang zhī hún
诛戮则遗情任理，不使鸱夷有抱枉之魂。
jiàn cāo tóng zhī dù bó wéi rén lì zhī hū shǐ
鉴操彤之杜伯，惟人立之呼豕。
fèi dí zé jiè jìn xiàn zhī jù huò
废嫡则戒晋献之巨惑。
lì zhù zé niàn liú biǎo zhī tiǎn sì
立庶则念刘表之殄祀。
cǎo guǐ tián zé lè shī shòu ér de shì shi chí wǎng ér yuè yuǎn piān ài zé lǜ xiù fēng zhī bàng qiǎo fēi yàn zhī zhuān chǒng
草鬼畋则乐失兽而得士，识驰网而悦远，偏爱则虑袖蜂之谤巧，飞燕之专宠。
dú rèn zé wù lù mǎ zhī zuò wēi gōng xiǎn zhī è zhí
独任则悟鹿马之作威，恭显之恶直。
nà cè zé sī hàn zǔ zhī tǔ bǔ xiào jǐng zhī zhū cuò
纳策则思汉祖之吐哺，孝景之诛错。
zhǐ gān zhī jìn zé shū yí dí
旨甘之进，则疏仪狄。
róng yuè gū xī zé chén luán jī
容悦姑息，则沈栾激。
chú zhēng zi zhī chǎn qīn fàng mí zhī rén
除蒸子之谄，亲放麋之仁。
jiàn bái lóng yǐ chuò qīng tuō guān léi yuán tuō yī zì yǐ jié wú yàn
鉴白龙以辍轻脱，观羸(原脱一字)以节无餍。
fáng rén zhì zhī biàn wū liù gōng zhī zhōng zhǐ hàn xuè zhī qiú wū jué yù zhī wài
防人彘之变于六宫之中，止汗血之求于绝域之外。
chú è quǎn yǐ è jiǔ xù zhī huàn shì mǎ gǔ yǐ zhāo zhuī fēng zhī jùn
除恶犬以遏酒酗之患，市马骨以招追风之骏。
shì nù wā yǐ yǐ quàn yǒng bì táng láng yǐ lì wǔ
轼怒蛙以以劝勇，避螳螂以励武。
líng gōng lú zhī dǎng yán róng bǎo jiǎ zhī zhèng zhí
聆公庐之谠言，容保甲之正直。
tī fù bèi wú yì zhī máo lǎn liù hé líng xū zhī yòng
剔腹背无益之毛，揽六翮凌虚之用。
pēng rú huáng yǐ mì sī yuán zhī zhēn zhé wǎn ruò yǐ dí liáng bó zhī měi
烹如簧以谧司原之箴，折菀渃以迪梁伯之美。
fàng dān jī yǐ mǐ wǎn luán zhī mí tuì zi xiá yǐ dù yú táo zhī huò
放丹姬以弭婉娈之迷，退子瑕以杜余桃之惑。
cáng yuān zhōng zhī yú cāo lì qì zhī bǐng
藏渊中之鱼，操利器之柄。
wù dàn xǐ xīn zhī fán yǐ shěng jiāo làn zhī fèi
勿惮徙薪之烦，以省焦烂之费。
gǔ lián chǐ zhī táo yě míng kǎo shì zhī zhǔn dì
鼓廉耻之陶冶，明考试之准的。
nù bù yuè fǎ yǐ jiā nüè xǐ bù yú xiàn yǐ hòu yí
怒不越法以加虐，喜不逾宪以厚遗。
gē qíng wū suǒ ài ér yǒu fàn zhě wú shè
割情于所爱，而有犯者无赦；
biàn shàn wū suǒ zēng ér yǒu láo zhě bù yí
辨善于所憎，而有劳者不遗。
qīng xià yuán tuō yī zì yǐ nà zhōng wén nì ěr ér bù huì
倾下(原脱一字)以纳忠，闻逆耳而不讳。
guǎng qǐ yán wū fěi bàng suī wěi yì ér bù jù
广乞言于诽谤，虽委抑而不距。
yǎn xì xiá ér lù dà yòng wàng jìn è ér niàn yuǎn gōng shǐ fu cáo guì mèng míng yǒu xiū lái zhī xiào wèi shàng zhāng chǎng lì xuě chǐ zhī jī
掩细瑕而录大用，忘近恶而念远功，使夫曹刿孟明有修来之效，魏尚张敞立雪耻之绩。
shēn gōu zhī zéi chén zhe kuāng hé zhī hóng xūn
身钩之贼臣，著匡合之弘勋；
shì fù zhī zuǒ chē tǔ zhǐ gē zhī gāo cè
释缚之左车，吐止戈之高策。
zé xiū xiāo huà wèi yuān luán xié wěi biàn chéng zhōng zhēn
则鸺枭化为鸳鸾，邪伪变成忠贞。
máng yǐng xiù wū chì lǔ yè guāng qǐ hu ní nìng
芒颖秀于斥卤，夜光起乎泥泞。
yǎn ruì zài xū jiǔ gōng yǔn xié xī miàn qūn xún yǐ yán shī yǒu zhī cái
剡锐载胥，九功允谐，西面逡巡，以延师友之才；
zūn shì lǎo sǒu yǐ dūn xiào tì zhī xíng
尊事老叟，以敦孝悌之行。
shì yǐ yuān pán zhě yǎng fù shān qī zhě fǔ jí
是以渊蟠者仰赴，山栖者俯集。
bǐng wèi nèi bì jiǔ hǔ hǎn wài yù
炳蔚内弼，九虎阚外御。
zhèng de wū shàng ér wù qīng wū xià
政得于上，而物倾于下；
huì fā hu ěr ér zé mài hu yuǎn
惠发乎迩，而泽迈乎远。
míng zhé xuān lì wū yōu lì qián shù ràng pàn wū sǒu zé
明哲宣力于攸莅，黔庶让畔于薮泽。
ěr nǎi juān zī zhāng zhī fǎ lìng zhèn dà hé zhī qīng fēng
尔乃蠲滋章之法令，振大和之清风。
pú lún yù bó yǐ chōu qiū yuán zhī jùn mín
蒲轮玉帛，以抽丘园之俊民；
yuán qǐ bì jí yǐ jiū lùn dào zhī sǔn yì
元岂毕集，以究论道之损益。
jiǎn mù yáng zhī duō rén fǎn bù gū zhī zhì chún zhāng rén ràng zhī wéi dù huá jìng zhī jīn jīng yì zhèng zhī cāo hóng dào sù zhī gé
减牧羊之多人，反不酤之至醇，张仁让之闱，杜华竞之津，旌义正之操，弘道素之格。
shǐ fù dé zhě ruò qián méng zhī yuè gān yǔ jiàn guī zhě yóu xíng liáo zhī fù dà chuān
使附德者若潜萌之悦甘雨，见归者犹行潦之赴大川。
lí mín ān zhī ruò lǜ yè zhī zhui xiū kē
黎民安之，若绿叶之缀修柯；
zuǒ rèn yǎng zhī ruò zhòng xīng zhī xì běi chén
左衽仰之，若众星之系北辰。
shì yǐ qī zhèng bù luàn xiàng wū xuán jí hán wēn bù miù jié ér cuò jí
是以七政不乱象于玄极，寒温不谬节而错集。
sì líng bèi dí zhī huá zhuó càn
四灵备觌，芝华灼粲。
gān lù lín lù yǐ xiāo fù jiā suì ē nuó ér yíng xiāng
甘露淋漉以霄附，嘉穗婀娜而盈箱。
dān bá zhú wū shén huáng xuán lì jū wū guǎng shuò
丹魃逐于神潢，玄厉拘于广朔。
bǎi chuān wú fèi téng zhī yì nán jī mì yǎn hé zhī bào wù wú guǐ shí zhī diāo rén wú jiē kǎi zhī xiǎng
百川无沸腾之异，南箕谧偃禾之暴，物无诡时之凋，人无嗟慨之响。
líng yǔ xū chén wǔ xíng qǐn cuò
囹圄虚陈，五刑寝厝。
zhēng shuò suǒ bù jiā miǎn shēn suǒ bù jì zhān qiú pí fú shān qī hǎi cuàn mò bù hán huan gé miàn gǎn hé chóng yì líng qín gòng wū tóng tíng yáo huán xiàn zì xī jí
正朔所不加，冕绅所不暨，毡裘皮服，山栖海窜，莫不含欢革面，感和重译，灵禽贡于彤庭，瑶环献自西极。
yuán shǒu jù shàn yóu yīn yūn zhī shùn jìn fēng
员首遽善，犹氤氲之顺劲风；
yào huāng chéng zhǐ ruò xiǎng liàng zhī hé jué yīn
要荒承指，若响亮之和绝音。
chéng shēng lóng zhī shèng zhì sān wǔ zhī guǐ zhú yě
诚升隆之盛致，三五之轨躅也。
gù néng gù miào tiāo wū wǎng jí fán běn zhī hu bǎi shì yǐ
故能固庙祧于罔极，繁本枝乎百世矣。
fu gēn shēn zé mò shèng yǐ xià lè zé shàng ān yǐ
夫根深则末盛矣，下乐则上安矣。
mǎ bù tiáo zào fù bù néng chāo qiān lǐ zhī jī
马不调，造父不能超千里之迹；
mín bù fù táng yú bù néng zhì tóng tiān zhī měi
民不附，唐虞不能致同天之美。
mǎ jí zé biàn tài shēng ér qīng fèn wéi yōu yǐ
马极则变态生，而倾偾惟忧矣；
mín kùn zé duō lí pàn qí huò bì zhèn yǐ
民困则多离叛，其祸必振矣。
kě bù zhàn zhàn yǐ dài dàn hu
可不战战以待旦乎！
kě bù lì lì ér lǜ wēi hu
可不栗栗而虑危乎！
rén zhǔ bù chéng sī wū zhì luàn bù shēn jiàn wū wáng zhēng suī pàn bǎi xún zhī qiū háo ěr jīng bā yīn zhī qīng zhuó wén zé lín láng duò wū bǐ duān wǔ zé gōu gè cuī wū zhǐ zhǎng xīn bāo wàn piān zhī sòng kǒu bō tāo bō zhī biàn yóu wú bǔ wū tǔ bēng bù jiù hu wǎ jiě yě
人主不澄思于治乱，不深鉴于亡征，虽盼百寻之秋毫，耳精八音之清浊，文则琳琅堕于笔端，武则钩铬摧于指掌，心苞万篇之诵，口播涛波之辩，犹无补于土崩，不救乎瓦解也。
hé zhě
为什么呢？
bù jū qí dà ér wu qí xì zhì hu xià rén zhī yè ér àn yuán běn zhī duān yě
不居其大，而务其细，滞乎下人之业，而暗元本之端也。
chéng néng shì guò hu cóng
诚能事过乎丛，
lín shēn lǚ bīng
临深履冰，
jū ān bù wàng chéng bēn zhī jiè
居安不忘乘奔之戒，
chù cún bù fèi lǜ wáng zhī jù
处存不废虑亡之惧，
cāo gāng lǐng yǐ zhěng máo mù
操纲领以整毛目，
wò dào shù yǐ yù zhòng cái
握道数以御众才，
hán bái bì lì yǐ zhé chōng
韩白毕力以折冲，
xiāo cáo jié néng yǐ jīng guó
萧曹竭能以经国，
jiè yī rén zhī xīn zhì qí guǒ yì
介一人之心致其果毅，
móu fū xié sī jìn qí cháng suàn
谋夫协思进其长算；
zé rén zhǔ suī cóng róng yù fáng zhī nèi xiāo yáo yún gé zhī duān yǔ jué fǔ wū gān láo lè rén pí wū biàn wǔ yóu kě yǐ chuí gǒng ér rèn xián gāo zhěn yǐ zé chéng
则人主虽从容玉房之内，逍遥云阁之端，羽爵腐于甘醪，乐人疲于拚舞，犹可以垂拱而任贤，高枕以责成。
hé bì jū máo cí zhī xiá lòu shí báo wèi zhī dà gēng gōng jiān mén zhī láo yì huái sǔn mìng zhī xīn qín rán hòu kě yǐ huì liú cāng shēng dào qià hǎi wài zāi
何必居茅茨之狭陋，食薄味之大羹，躬监门之劳役，怀损命之辛勤，然后可以惠流苍生，道洽海外哉！
hūn huò zhī jūn zé bù rán yān
昏惑之君，则不然焉。
qí wéi zhèng yě huò rén ér bù duàn zhū zǐ hùn màn zhèng zhě bù shǎng yá zhě bù fá
其为政也，或仁而不断，朱紫混漫，正者不赏，邪者不罚。
huò kē měng cǎn kù huò chún wēi wú ēn xíng guò hu zhòng bù shù bù dǎi
或苛猛惨酷，或纯威无恩，刑过乎重，不恕不逮。
gēn lù jī tuí wēi yóu cháo mù ér zì bǐ wū tiān rì nǐ gù wū tài shān wèi kè míng jùn dé zhě bù nán jí xiǎo xīn yì yì zhě wèi zú suàn yě
根露基颓，危犹巢幕，而自比于天日，拟固于泰山，谓克明俊德者不难及，小心翼翼者未足算也。
wū shì wú zuì wú gū yín xíng yǐ chěng mín bú jiàn dé wéi lù shì wén
于是无罪无辜，淫刑以逞，民不见德，唯戮是闻。
guān rén zé yǐ shùn zhì zhě wèi xián zhuó cái zé yǐ jìn xí zhě wèi qián
官人则以顺志者为贤，擢才则以近习者为前。
shàng zǎi dǐng liè wěi zhī mǔ hòu zhī zú
上宰鼎列，委之母后之族；
zhuān duàn gù wèn jué zhī ā chǎn zhī tú
专断顾问，决之阿谄之徒。
suǒ yáng yǐn zé yuǎn jiǔ zú wài qīn ér bù jiǎn qí qì gàn
所扬引则远九族外亲，而不简其器干；
suǒ xìn zhàng zé zài wū suǒ cái qǔ mèi ér zēng hu fāng zhí
所信仗则在于琐才曲媚，而憎乎方直；
suǒ yì tuì zé cóng léi tóng ér bù chá zhī yǐ qíng
所抑退则从雷同，而不察之以情；
suǒ chǒng jìn zé rèn měi tán ér bù kǎo qí jì yòng
所宠进则任美谈，而不考其绩用。
zhǎng yào zhì mín zhī guān yù róng zhuān zhēng zhī jiāng huò tān wū yǐ huài suǒ zài yǐ huò yíng sī yǐ luàn cháo tíng yǐ huò nuò ruò yǐ bài zhù shì yǐ huò kuāng qiè yǐ shī jūn lì yǐ
掌要治民之官，御戎专征之将，或贪污以坏所在矣，或营私以乱朝廷矣，或懦弱以败庶事矣，或恇怯以失军利矣。
zhōng wū bù jué bù rěn chù chì yóu jiā qīn wěi jì qí wǎn xiào
终于不觉，不忍黜斥，犹加亲委，冀其晚效。
qì xiǎo rèn dà suì jí wū huò
器小任大，遂及于祸。
liáng cái yuǎn liàng wú yuán zhī shì huò pī hè ér cháo yǐn huò shěn lún wū qióng fǒu huái dào kuò náng mín lì mò yóu líng tì zhī zāi suǒ yǐ duō yǒu yě
良才远量无援之士，或披褐而朝隐，或沈沦于穷否，怀道括囊，民力莫由，陵替之灾，所以多有也。
yòu jīng diǎn guī jiè fú wén fú lǎn wán nòng xiè yàn shì dān shì wu
又经典规戒，弗闻弗览，玩弄亵宴，是耽是务。
gāo lóu guān ér xià dào dé
高楼观而下道德，
guǎng yuàn yòu ér xiá zhāo nà
广苑囿而狭招纳，
shēn chí zhǎo ér qiǎn ēn xìn
深池沼而浅恩信，
yuè gǒu mǎ ér è jiǎn è
悦狗马而恶蹇谔，
guì zhū yù ér jiàn zhì lüè
贵珠玉而贱智略，
fēng qǐ wán ér yuē huì zé
丰绮纨而约惠泽，
huǎn zhèn jì ér jí jù liǎn
缓赈济而急聚敛，
qín tián yì ér hū jià sè
勤畋弋而忽稼穑，
zhòng jiān bìng ér qīng mín mìng
重兼并而轻民命，
jìn yōu chàng ér tuì rú yǎ
进优倡而退儒雅，
hòu bì xìng ér báo zhàn shì
厚嬖幸而薄战士，
liú shēng sè ér wàng zhù shì
流声色而忘庶事，
xiān hān yóu ér hòu tīng duàn
先酣游而后听断，
shù kǔ yì ér shū kào cì
数苦役而疏犒赐，
gōng zào fèi hǎo bù jí zhī qì
工造费好不急之器，
quān jù shí ròu mǐ gǔ zhī wù
圈聚食肉靡谷之物。
rán zé wēi wáng bù kě yǐ yuàn tiān wēi ruò bù kě yǐ yóu rén yě
然则危亡不可以怨天，微弱不可以尤人也。
fu jí xiōng yóu jǐ tāng wǔ qǐ yī zāi
夫吉凶由己，汤武岂一哉？
xī zhōu wén yǎn wèi mái zhī gǔ ér tiān xià chēng qí rén
昔周文掩未埋之骨，而天下称其仁。
yīn zhòu pōu bǐ gàn zhī xīn ér sì hǎi jí qí nüè
殷纣剖比干之心，而四海疾其虐。
wàng zài jù zhān huǐ yù yóu sù
望在具瞻，毁誉尤速。
dé shī zhī jǔ bù zài duō yě
得失之举，不在多也。
fán yù zhòng zé mán mò guī huái ér bù kě yǐ xū suǒ yě
凡誉重则蛮貊归怀，而不可以虚索也；
huǐ jī jí huá xià lí xīn ér bù kě yǐ yán jiù yě
毁积即华夏离心，而不可以言救也。
shì yǐ xiǎo shàn suī wú dà yì ér bù kě bù wéi
是以小善虽无大益，而不可不为；
xì è suī wú jìn huò ér bù kě bù qù yě
细恶虽无近祸，而不可不去也。
ruò nǎi sì qíng zòng yù ér bù yǔ tiān xià gòng qí lè gù yǒu yōu mò zhī xù yě
若乃肆情纵欲，而不与天下共其乐，故有忧莫之恤也。
xuē jī zēng jùn ér bù jué xià duò zé shàng bēng gù qīng tuí mò zhī fú yě
削基憎峻，而不觉下堕则上崩，故倾颓莫之扶也。
wū shì pèi cè qù wū wǒ shǒu
于是辔策去于我手，
shén wù jiǎ ér bù hái
神物假而不还，
lì qín cái kuì
力勤财匮，
mín bù kān mìng
民不堪命，
zhòng yuàn wū xià
众怨于下，
tiān nù wū shàng
天怒于上，
tián chéng dào quán qí wū wéi wò
田成盗全齐于帷幄，
jī chāng qǔ yǒu èr wū xī lín
姬昌取有二于西邻，
chén wú zhī tú
陈吴之徒，
fèn jiàn ér dà hū
奋剑而大呼，
liú xiàng zhī lún
刘项之伦，
huī gē ér biāo hài
挥戈而飚骇，
yún tī chéng wū bǎi zhì zhī shàng
云梯乘于百雉之上，
hào rèn jiāo wū xiàng wèi zhī xià
皓刃交于象魏之下，
fēi fēng nèi jiàn
飞锋内荐，
jìn bīng wài kuì
禁兵外溃，
ér nǎi yōu bēi yǐ sī miǎo shì zhī dà xián
而乃忧悲以思邈世之大贤，
yōng huì yǐ yán yán qī zhī zhì shì
拥彗以延岩栖之智士，
mù yī lǚ wū sōng xiù
慕伊吕于嵩岫，
zhāo sūn wú wū cǎo lái
招孙吴于草莱，
bài chāng yán ér wú suǒ
拜昌言而无所，
sī jiā suàn ér mò wèn
思嘉算而莫问，
yóu dà shà jì fán
犹大厦既燔，
ér yùn shuǐ wū cāng hǎi
而运水于沧海，
hóng liáo líng shì
洪潦凌室，
ér zào chuán wū cháng zhōu yǐ
而造船于长洲矣。
fu wēi wēi zhī chēng bù kě jiāo lìn gòu
夫巍巍之称，不可骄吝构；
ér dōng yuè zhī fēng wèi yì yǐ zì yù xiū yě
而东岳之封，未易以恣欲修也。
shàng shèng jiān cè zài chí yóu jù bù dǎi qián
上圣兼策载驰，犹惧不逮前；
ér yōng zhǔ huǎn bù àn pèi ér zì yǐ wéi guò zhī
而庸主缓步按辔，而自以为过之。
huò wū ān ér sī wēi huò zài xiǎn ér zì yì
或于安而思危，或在崄而自逸。
huò gōng chéng zhì dìng ér fěi dài fěi huāng huò zhuì liú léi luǎn ér bù jué bù wù
或功成治定，而匪怠匪荒，或缀旒累卵，而不觉不寤。
bù yǒu xīn guǐ zhī méi nì hé yòng guì qīn míng zhī gāo jì zāi
不有辛癸之没溺，曷用贵钦明之高济哉？
niàn zī zài zī shù hū shù hū
念兹在兹，庶乎庶乎！