抱朴子 · 葛洪 · Chapter 26 of 70

外篇·臣节

PinyinModern Translation
Size

bào pǔ zǐ yuē xī zài táng yú jī gǔ qīn míng yóu sì qún hòu zhī yì liàng yòng zhēn wēi wēi zhī chéng gōng

抱朴子曰:昔在唐虞稽古钦明犹俟群后之翼亮用臻巍巍之成功。

gù néng xī dì zhī zài shù jì qī níng sì mén mù mù bǎi kuí shí xù mán yí wú huá xià zhī biàn ā gé yǒu míng fèng zhī cháo yě

故能熙帝之载庶绩欺凝四门穆穆百揆时序蛮夷无猾夏之变阿阁有鸣凤之巢也。

yù zhī yuán shǒu fāng zhī gǔ gōng suī yǒu zūn bēi zhī shū miǎo shí ruò yī tǐ zhī xiāng lài yě

喻之元首方之股肱虽有尊卑之殊邈实若一体之相赖也。

jūn bì dù néng ér shòu zhě bèi hu fù shí shù zhī bài

君必度能而授者备乎覆食束之败;

chén bì liàng cái ér shòu zhě gù wú liú fàng zhī huò

臣必量才而受者故无流放之祸。

fu rú yǐng rú xiǎng fǔ fú wéi mìng zhě tōu róng zhī shī sù yě

夫如影如响俯伏惟命者偷容之尸素也。

wéi lìng fàn yán jiǎn jiǎn fěi gōng zhě ān shàng zhī mín hàn yě

违令犯颜蹇蹇匪躬者安上之民翰也。

xiān yì chéng zhǐ zhě nìng chǎn zhī tú yě

先意承指者佞谄之徒也;

kuāng guò bì wéi zhě shè jì zhī gěng yě

匡过弼违者社稷之鲠也。

bì jiāng fú fǔ jīn zhì ér zhèng jiàn jù dǐng huò ér jìn yán

必将伏斧金质而正谏据鼎镬而尽言。

zhōng ér jiàn yí zhèng ér bù dé zhě dài fàng kě yě

忠而见疑诤而不得者待放可也;

bì sǐ wú bǔ jiāng zēng zhǔ guò zhě qù zhī kě yě

必死无补将增主过者去之可也。

qí dòng yě fěi xùn diǎn fú jù yān

其动也匪训典弗据焉;

qí jìng yě fěi xiàn zhāng fú xún yān

其静也匪宪章弗循焉。

qǐng tuō wú suǒ róng shēn shéng bù gù sī

请托无所容申绳不顾私。

míng xíng ér bù làn hu suǒ hèn shěn shǎng ér bù jiā hu fù jǐ

明刑而不滥乎所恨审赏而不加乎附己。

bù zhuān mìng yǐ zhāo quán bù hán wū ér tán jié

不专命以招权不含洿而谈洁。

jìn sī jìn yán yǐ gōng miù tuì niàn tuī xián ér bù bì

进思尽言以攻谬退念推贤而不蔽。

sù xīng yè mèi qi zhù shì zhī bù kāng yě

夙兴夜寐戚庶事之不康也;

jiǎn gōng yuē zhì ruò cè bēn wū báo bīng yě

俭躬约志若策奔于薄冰也。

nà móu gòng shì bù xuān zhī wū kǒu

纳谋贡士不宣之于口;

fēi yì zhī lì bù qī zhī hu xīn

非义之利不栖之乎心。

lì cháo zé yǐ dǐ shǐ wèi cāo jū jǐ zé yǐ gāo yáng wèi jié

立朝则以砥矢为操居己则以羔羊为节。

dāng wēi zhí nán zé wàng jiā ér bù gù mìng

当危值难则忘家而不顾命。

lǎn héng zhí quán zé píng huái ér wú bǐ cǐ

擥衡执铨则平怀而无彼此。

yí xiāo cáo zhī zhǐ huī xiàn zhāng chén zhī qí huà zhuī zhōu bó zhī jìn zhōng zhǔn èr bào zhī zhí shì dǎo yīng hóng zhī jié cóng zhí tián yì zhī shǒu zhōng gān cǐ lí jì zhì shēn zhī fēn jiè bǐ hán yīng shī zhōng zhī huò

仪萧曹之指挥羡张陈之奇画追周勃之尽忠准二鲍之直视蹈婴弘之节丛执恬毅之守终甘此离纪炙身之分戒彼韩英失忠之祸。

chū bù cí láo rù bù shù gōng guī xūn yǐn guò ràng yǐ xiān xià zhuān chéng zhī lì héng ruò tiān wēi zhī zài yán yě

出不辞劳入不数功归勋引过让以先下专诚祗栗恒若天威之在颜也;

xiāo sù qián sǒng yǒu rú tāng huò zhī zài cè yě

宵夙虔竦有如汤镬之在侧也。

fù hè jì tuō zé yǐ yī zhōu wèi shī biǎo

负荷寄托则以伊周为师表;

xuān lì sì fāng zé yǐ jí zhào wèi guǐ yí

宣力四方则以吉召为轨仪;

sòng wǎng shì jū zé jié zhōng zhēn ér bù huí

送往视居则竭忠贞而不回;

bó shì gàn jì zé ruò yīng zhān zhī zhì niǎo què

搏噬干纪则若鹰鹯之鸷鸟雀;

fán hàn jiāng chǎng zé mù wèi jiàng li mù zhī gāo zōng

蕃捍疆场则慕魏绛李牧之高踪;

lì zhòng fǔ mín zé xī wén wēng xìn chén zhī dé huà

莅众抚民则希文翁信臣之德化。

fu zhōng zhì zhě wú yuán tuō yī zì yǐ wéi guó kuàng huái zhì yǐ mí shàng hu

夫忠至者无(原脱一字)以为国况怀智以迷上乎?

yì dū zhě miè sì ér wú dàn kuàng chù rǔ zhī gǎn cí hu

义督者灭祀而无惮况黜辱之敢辞乎?

gù néng bǎo láo guì yǐ xiǎn qīn tuō liáng zāi wū yú gē

故能保劳贵以显亲托良哉于舆歌。

kūn wú yí qì néng zhě juān xūn

昆吾彝器能者镌勋。

gāo yáo hòu jì yì hé rén zāi

皋陶后稷亦何人哉!

bào pǔ zǐ yuē rén chén xūn bù hóng zé chǐ fèng lù zhī xū hòu yě

抱朴子曰:人臣勋不弘则耻俸禄之虚厚也;

jī bù mào zé xiū jué mìng zhī wàng gāo yě

绩不茂则羞爵命之妄高也。

lǚ xìn sī shùn tiān rén yōu zàn

履信思顺天人攸赞;

wèi yíng jū qiān nǎi zhōng yǒu qìng

畏盈居谦乃终有庆。

jǔ zú zé dǎo dào dù kàng shǒu zé fèng shéng mò bāo chóng suī yān liú ér huǐ rǔ yì bì yuǎn yǐ

举足则蹈道度抗手则奉绳墨褒崇虽淹留而悔辱亦必远矣。

ruò fú sǔn shàng yǐ fù xià fèi gōng yǐ yíng sī ā mèi qǔ cóng yǐ shuǐ jǐ shuǐ jūn jǔ suī miù ér chǎn xiào zàn shàn

若夫损上以附下废公以营私阿媚曲从以水济水君举虽谬而谄笑赞善。

shù jìn wán hǎo xiàn zhǔ wū è

数进玩好陷主于恶。

qiǎo yán huǐ zhèng lìng sè qǔ yuè shàng bì rén zhǔ zhī míng xià dù jìn xián zhī lù

巧言毁政令色取悦上蔽人主之明下杜进贤之路;

wài jiē chū jìng zhī jiāo nèi shù bèi gōng zhī dǎng

外结出境之交内树背公之党。

suī cái zú shì fēi yán zú wén guò zhuān wēi ruò zhào gāo shàn cháo rú dǒng zhuó wèi yǒu bù shēn gāo yǎn fēng jiā mí tāng huǒ zhě yě

虽才足饰非言足文过专威若赵高擅朝如董卓未有不身膏剡锋家糜汤火者也。

rán ér yú gǔ shě zhèng jí yá wéi zhēn lǚ wěi qīn lǎn qīng fèn bù gǎi qí guǐ yāng huò zhī jí fěi jiàng zì tiān yě

然而愚瞽舍正即邪违真侣伪亲览倾偾不改其轨殃祸之集匪降自天也。

bào pǔ zǐ yuē chén yù gǔ gōng zé shǒu zú yě

抱朴子曰:臣喻股肱则手足也。

lǚ bīng zhí rè bù dé cí yān

履冰执热不得辞焉。

shì yǐ gǔ rén fāng zhī wū de jué zhī zé chū shuǐ quán shù zhī zé xiù bǎi gǔ

是以古人方之于地掘之则出水泉树之则秀百谷;

shēng zhě lì yān sǐ zhě rù yān

生者立焉死者入焉。

gōng duō ér bù wàng shǎng láo cuì ér bù gǎn yuàn

功多而不望赏劳瘁而不敢怨。

shěn shí sī shù bǎo jǐ zhī yào yě

审识斯术保己之要也。

bào pǔ zǐ yuē chén zhí fèn zé zhì tǒng guǎng zé duō zhì

抱朴子曰:臣职分则治统广则多滞。

fēi bēn huò zhī zhuàng bù kě yǐ jǔ jiān rén zhī zhòng

非贲获之壮不可以举兼人之重;

fēi wàn fū zhī tè bù kě yǐ zǒng yì guān zhī jú

非万夫之特不可以总异官之局。

hán hóu suǒ yǐ zuì qīn mào zhī diǎn zǐ yuán suǒ yǐ jù bù shèng zhī huò yě

韩侯所以罪侵冒之典子元所以惧不胜之祸也。

ruò nǎi cái lì jué lún wén wǔ jiān yǔn rù yǒu fù xīn zhī gāo suàn chū yǒu zhé chōng zhī yuǎn lüè suī shì yīn ér yì jǔ liǎng xún ér jù jì shě zhī zé yí lún yì wěi zhī ér wú qí rén zhě jiān zhī kě yě

若乃才力绝伦文武兼允入有腹心之高算出有折冲之远略虽事殷而益举两循而俱济舍之则彝伦斁委之而无其人者兼之可也;

fēi cǐ qì yě yi zì cǔn yǐn yuán ruò zài zhòng xiān bù jí yǐ

非此器也宜自忖引辕若载重鲜不及矣。

cháng rén tān róng bù lǜ hòu huàn shēn jì qīng ruò ér huò dǎi jūn qīn bù yì āi zāi rén jiē cí fǔ jīn suǒ wèi kāi ér mò ràng shè guān suǒ bù kān

常人贪荣不虑后患身既倾溺而祸逮君亲不亦哀哉!人皆辞斧斤所未开而莫让摄官所不堪。

jiē hū chén li suǒ yǐ zuò jiè wū lì shǎo ér zǐ fáng suǒ yǐ gāo dǎo wū yì yíng yě

嗟乎!陈李所以作戒于力少而子房所以高蹈于挹盈也。

✦ You read 外篇·臣节

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.