抱朴子 · 葛洪 · Chapter 44 of 70

外篇·酒诫

PinyinModern Translation
Size

bào pǔ zǐ yuē mù zhī suǒ hǎo bù kě cóng yě

抱朴子曰:目之所好,不可从也;

ěr zhī suǒ lè bù kě shùn yě

耳之所乐,不可顺也;

bí zhī suǒ xǐ bù kě rèn yě

鼻之所喜,不可任也;

kǒu zhī suǒ shì bù kě suí yě

口之所嗜,不可随也;

xīn zhī suǒ yù bù kě zì yě

心之所欲,不可恣也。

gù huò mù zhě bì yì róng xiān zǎo yě

故惑目者,必逸容鲜藻也;

huò ěr zhě bì yán yīn yín shēng yě

惑耳者,必妍音淫声也;

huò bí zhě bì cǎo chén huì fēn yě

惑鼻者,必草臣蕙芬也;

huò kǒu zhě bì zhēn xiū jiā zhǐ yě

惑口者,必珍羞嘉旨也;

huò xīn zhě bì shì lì gōng míng yě

惑心者,必势利功名也。

wǔ zhě bì huò zé huò chéng zhī huò wéi shēn huàn zhě bù yì xìn zāi

五者毕惑,则或承之祸为身患者,不亦信哉!

shì yǐ zhì zhě yán yǐn kuò wū xìng lǐ bù sì shén yǐ zhú wù jiǎn zhī yǐ tián yú zēng zhī yǐ cháng suàn

是以智者严櫽括于性理,不肆神以逐物,检之以恬愉,增之以长算。

qí yì qíng yě jù hu dī fáng zhī bèi jué

其抑情也,剧乎堤防之备决;

qí yù xìng yě guò hu fǔ pèi zhī chéng bēn

其御性也,过乎腐辔之乘奔。

gù néng nèi bǎo yǒng nián wài miǎn xìn lèi yě

故能内保永年,外免衅累也。

gài jī hán nán kān zhě yě ér qīng jié zhě bù nà bú yì zhī gǔ bó yān

盖饥寒难堪者也,而清节者不纳不义之谷帛焉;

kùn jiàn nán jū zhě yě ér gāo shàng zhě bù chǔ wēi luàn zhī róng guì yān

困贱难居者也,而高尚者不处危乱之荣贵焉。

gài jì de zé néng rěn zhī xīn quán yǐ dào shèng zé hài xìng zhī shì qì yǐ

盖计得则能忍之心全矣,道胜则害性之事弃矣。

fu jiǔ lǐ zhī jìn wèi shēng bìng zhī dú wù wú háo fēn zhī xì yì yǒu qiū shān zhī jù sǔn jūn zǐ yǐ zhī bài dé xiǎo rén yǐ zhī sù zuì dān zhī huò zhī xiān bù jí huò

夫酒醴之近味,生病之毒物,无毫分之细益,有丘山之巨损,君子以之败德,小人以之速罪,耽之惑之,鲜不及祸。

shì zhī shì rén yì zhī qí rán jì mò néng jué yòu bù kěn jié zòng xīn kǒu zhī jìn yù qīng zhào zāi zhī gēn yuán shì rè kě zhī zì lěng suī shì jǐ ér shēn wēi yě

世之士人,亦知其然,既莫能绝,又不肯节,纵心口之近欲,轻召灾之根源,似热渴之恣冷,虽适己而身危也。

xiǎo dà luàn sàng yì wǎng fēi jiǔ

小大乱丧,亦罔非酒。

rán ér sú rén shì hān shì miǎn qí chū yán yě yì yì jì jì yán xī róng zhěng yǒng chén lù zhī yān yān gē zài gǎo zhī kǎi lè jǔ wàn shòu zhī shāng yù wēn kè zhī yì

然而俗人是酣是湎,其初筵也,抑抑济济,言希容整,咏《湛露》之“厌厌”,歌“在镐”之“恺乐”,举“万寿”之觞,育“温克”之义。

rì wèi yí guǐ tǐ qīng ěr rè

日未移晷,体轻耳热。

fu liú lí hǎi luó zhī qì bìng yòng mǎn zhuó fá yú zhī lìng suì jí

夫琉璃海螺之器并用,满酌罚余之令遂急。

zuì ér bù zhǐ bá xiá tóu jǐng

醉而不止,拔辖投井。

wū shì kǒu yǒng bí yì rú shǒu jí luàn

于是口涌鼻溢,濡首及乱。

lǚ wǔ xiān xiān shě qí zuò qiān

屡舞跹跹,舍其坐迁;

zài hào zài náo rú fèi rú gēng

载号载呶,如沸如羹。

huò zhēng cí shàng shèng huò yā yā dú xiào huò wú duì ér tán huò ǒu tù jǐ yán huò zhí jué zú liáng chàng huò guān tuō dài jiě

或争辞尚胜,或哑哑独笑,或无对而谈,或呕吐几筵,或值厥足良倡,或冠脱带解。

zhēn liáng zhě liú huá dū zhī gù miǎn qiè nuò zhě xiào qìng jì zhī fán jié chí zhòng zhě péng zhuàn ér bō rǎo zhěng sù zhě lù yǒng ér yú yuè

贞良者流华督之顾眄,怯懦者效庆忌之蕃捷,迟重者蓬转而波扰,整肃者鹿踊而鱼跃。

kǒu nè wū hán shǔ zhě jiē yáo zhǎng ér pǔ shēng qiān bēi ér bù jìng zhě xī bì zhān yǐ gāo jiāo

口讷于寒暑者,皆摇掌而谱声,谦卑而不竞者,悉裨瞻以高交。

lián chǐ zhī yí huǐ ér huāng cuò zhī jí fā

廉耻之仪毁,而荒错之疾发;

tà róng zhī xìng lù ér ào hěn zhī tài chū

阘茸之性露,而傲佷之态出。

jīng zhuó shén luàn zāng pǐ diān dǎo

精浊神乱,臧否颠倒。

huò bēn chē zǒu mǎ fù kēng gǔ ér bù dàn yǐ jiǔ zhé zhī bǎn wèi chóng qǐ fēng

或奔车走马,赴阬谷而不惮,以九折之阪为虫岂封;

huò dēng wēi tà tuí suī duò zhuì ér bù jué yǐ lǚ liáng zhī yuān wèi niú jī yě

或登危蹋颓,虽堕坠而不觉,以吕梁之渊为牛迹也。

huò sì chóu wū qì wù huò xù yòng wū qī zǐ

或肆仇于器物,或酗蒏于妻子;

jiā wǎng kù wū chén pú yòng yǎn fēng hu liù chù

加枉酷于臣仆,用剡锋乎六畜;

chì huǒ liè wū shì lú póu bǎo wán wū yuān liú

炽火烈于室庐,掊宝玩于渊流;

qiān wēi nù wū lù rén jiā bào hài wū shì yǒu

迁威怒于路人,加暴害于士友。

xiè yán zhǔ yǐ yí lù zhě yǒu yǐ

亵严主以夷戮者,有矣;

fàn xiōng rén ér shòu kùn zhě yǒu yǐ

犯凶人而受困者,有矣。

yán suī shàng cí fán ér pàn lǐ

言虽尚辞,烦而叛理;

bài fú tú duō láo bēi fēi jìng

拜伏徒多,劳悲非敬。

chén zǐ shī lǐ wū jūn qīn zhī qián yòu jiàn bèi màn wū qí sù zhī zuò

臣子失礼于君亲之前,幼贱悖慢于耆宿之坐。

wèi qīng tán wèi dǐ lì yǐ zhōng gào wèi qīn jǐ

谓清谈为诋詈,以忠告为侵己。

wū shì bái rèn chōu ér wàng sī nán zhī lǜ bàng zhàng fèn ér wǎng gù hu qián hòu

于是白刃抽而忘思难之虑,棒杖奋而罔顾乎前后。

gòu lù xuè zhī chóu zhāo dà bì zhī huò

构漉血之雠,招大辟之祸。

yǐ shǎo lìng zhǎng zé xiāng dǎng jiā zhòng zé yǐ

以少凌长,则乡党加重责矣;

rǔ rén fù xiōng zé zǐ dì jiāng tuī rèn yǐ

辱人父兄,则子弟将推刃矣;

fā rén suǒ huì zé zhuàng shì bù néng kān yǐ

发人所讳,则壮士不能堪矣;

jì shù shēn kè zé xǐng zhě bù néng shù yǐ

计数深克,则醒者不能恕矣。

qǐ zhòng huàn wū xū yú jié bǎi nè ā wū gāo huāng

起众患于须臾,结百疒阿于膏肓。

bēn sì bù néng zhuī jì wǎng zhī huǐ sī gǎi ér wú zì fǎn zhī xī

奔驷不能追既往之悔,思改而无自反之蹊。

gài zhì zhě suǒ shēn fáng ér yú rén suǒ bù miǎn yě

盖智者所深防,而愚人所不免也。

qí wèi huò bài bù kě shèng zài

其为祸败,不可胜载。

rán ér huan jí mò zhī huò shì jǔ bái yíng ěr bù lùn wū néng fǒu

然而欢集,莫之或释,举白盈耳,不论于能否。

jì lì yǔ liú wū xiǎo yú yǐ jī chí wèi qīng jǐ

计沥雨留于小余,以稽迟为轻己。

qīng kuāng zhù wū suǒ jìng yīn qín biàn ér chéng báo

倾匡注于所敬,殷勤变而成薄。

quàn zhī bù chí dū zhī bù jìn yuàn sè chǒu yīn suǒ yóu ér fā yě

劝之不持,督之不尽,怨色丑音所由而发也。

fu fēng jīng fǔ cáng shǐ rén hū huǎng jí qí jù zhě zì shāng zì yú

夫风经府藏,使人惚怳,及其剧者,自伤自虞。

huò yù sī jí mò bù yōu jù tūn kǔ rěn tòng yù qí sù yù

或遇斯疾,莫不忧惧,吞苦忍痛,欲其速愈。

zhì wū zuì zhī bìng xìng hé yì wū cí

至于醉之病性,何异于兹。

ér dú jū mì yǐ táo fēng bù néng gē qíng yǐ jié jiǔ

而独居密以逃风,不能割情以节酒。

ruò wèi jiǔ rú wèi fēng zēng zuì rú zēng bìng zé huāng shěn zhī jiù sāi ér liú lián zhī shī zhǐ yǐ

若畏酒如畏风,憎醉如憎病,则荒沈之咎塞,而流连之失止矣。

fu fēng zhī wèi jí yóu zhǎn gōng zhì jiǔ zhī wèi biàn zài hu hū xī

夫风之为疾,犹展攻治,酒之为变,在乎呼吸。

jí qí mèn luàn ruò cún ruò wáng shì tài shān rú dàn wán jiàn cāng hǎi rú pán yú yǎng huàn tiān duò fǔ hū dì xiàn wò dài hǔ láng tóu jǐng fù huǒ ér bù wèi è yě

及其闷乱,若存若亡,视泰山如弹丸,见沧海如盘盂,仰嚾天堕,俯呼地陷,卧待虎狼,投井赴火,而不谓恶也。

fu yòng shēn zhī rú cǐ yì ān néng xī jìng gōng zhī lǐ hù xǐ nù zhī shī zāi

夫用身之如此,亦安能惜敬恭之礼,护喜怒之失哉!

xī yí dí jì shū dà yǔ yǐ xìng

昔仪狄既疏,大禹以兴。

zāo qiū jiǔ chí xīn guǐ yǐ wáng

糟丘酒池,辛癸以亡。

fēng hòu dé zuì yǐ dài zūn xián huái

丰侯得罪,以戴尊衔怀。

jǐng shēng huāng huài yǐ sān yǎ zhī jué

景升荒坏,以三雅之爵。

liú sōng làn cháng yǐ táo shǔ zhī yǐn

刘松烂肠,以逃暑之饮。

guō zhēn fā kuáng yǐ wú rì bù zuì

郭珍发狂,以无日不醉。

xìn líng zhī xiōng duǎn xiāng zi zhī luàn zhèng zhào wǔ zhī shī zhòng zi fǎn zhī zhū lù hàn huì zhī fá mìng guàn fu zhī miè zú chén zūn zhī yù hài jì bù zhī shū chì zi jiàn zhī miǎn tuì xú miǎo zhī jìn yán jiē shì wù yě

信陵之凶短,襄子之乱政,赵武之失众,子反之诛戮,汉惠之伐命,灌夫之灭族,陈遵之遇害,季布之疏斥,子建之免退,徐邈之禁言,皆是物也。

shì rén hǎo zhī lè zhī zhě shén duō ér jiè zhī wèi zhī zhě zhì shǎo bǐ zhòng wǒ guǎ liáng zhēn ān shī

世人好之乐之者甚多,而戒之畏之者至少,彼众我寡,良箴安施?

qiě yuàn jūn jié zhī ér yǐ

且愿君节之而已。

nǎng jì nián huāng gǔ guì rén yǒu zuì zhě xiāng shā mù bó yīn cǐ zhé yǒu jiǔ jìn yán lìng chóng shēn guān sī sōu suǒ shōu zhí bǎng xùn zhě xiāng rǔ zhì biān ér sǐ zhě tài bàn

曩既年荒谷贵,人有醉者相杀,牧伯因此辄有酒禁,严令重申,官司搜索,收执榜徇者相辱,制鞭而死者太半。

fáng zhī mí jùn fàn zhě zhì duō

防之弥峻,犯者至多。

zhì nǎi xué dì ér niàng yóu náng huái jiǔ

至乃穴地而酿,油囊怀酒。

mín zhī hǎo cǐ kě wèi dǔ yǐ

民之好此,可谓笃矣。

yú yǐ pǐ fū zhī jiàn tuō cǐ kōng yán zhī shū wèi rú zhī hé yǐ

余以匹夫之贱,托此空言之书,未如之何矣。

yòu lín mín zhě suī shè qí fǎ ér bù néng zì duàn sī wù huǎn jǐ jí rén suī lìng bù cóng fú gōng fú qīn shù mín fú xìn

又临民者虽设其法,而不能自断斯物,缓己急人,虽令不从,弗躬弗亲,庶民弗信。

yǐ cǐ ér jiào jiào ān de xíng

以此而教,教安得行;

yǐ cǐ ér jìn jìn ān dé zhǐ zāi

以此而禁,禁安得止哉?

gū mài zhī jiā fèi yè zé kùn suì xiū shì lù yí yī píng quán yòu suǒ shǔ lì bù gǎn wèn

沽卖之家,废业则困,遂修饰赂遗,依凭权右,所属吏不敢问。

wú lì zhě dú zhǐ ér yǒu shì zhě shàn shì

无力者独止,而有势者擅市。

zhāng lú zhuān lì nǎi gèng bèi shòu cóng qí gū mǎi gōng xíng mǐ dàn fǎ qīng lì zhòng ān néng miǎn hū zāi

张炉专利,乃更倍售,从其酤买,公行靡惮,法轻利重,安能免乎哉?

huò rén nán yuē fu xià jié yīn zhòu zhī wáng xìn líng hàn huì zhī cán shēng sè zhī guò qǐ wéi jiǔ hu

或人难曰:“夫夏桀殷纣之亡,信陵汉惠之残,声色之过,岂唯酒乎!

yǐ qí shēng huàn wū gǔ ér duàn zhī wū jīn suǒ wèi yǐ bāo sì sàng zhōu ér yù rén jūn fèi liù gōng yǐ ē páng zhī wēi qín ér shǐ wáng zhě jié cǎo ān yě

以其生患于古,而断之于今,所谓以褒姒丧周,而欲人君废六宫,以阿房之危秦,而使王者结草庵也。

gài wén hào tiān biǎo jiǔ qí zhī sù kūn líng tǐng kōng sāng zhī huà liáo chái yuán qiū yì wō yín zé guàn chàng yí yí tián jiàng shén qí jiǔ wèi lǐ yě

盖闻昊天表酒旗之宿,坤灵挺空桑之化,燎祡员丘,瘗薶圻泽,祼鬯仪彝,寘降神祇,酒为礼也。

qiān zhōng bǎi gū yáo shùn zhī yǐn yě

千锺百觚,尧舜之饮也。

wéi jiǔ wú liàng zhòng ní zhī néng yě

唯酒无量,仲尼之能也。

jī dàn jiǔ yáo bù chè gù néng zhì lǐ zuò yuè

姬旦酒肴不撤,故能制礼作乐。

hàn gāo pó suō jù zuì gù néng zhǎn shé jū lǚ

汉高婆娑巨醉,故能斩蛇鞠旅。

wū gōng yǐn mǎn yī hú ér duàn yù yì míng

于公引满一斛,而断狱益明。

guǎn lù qīng yǎng sān dòu ér qīng biàn qǐ càn

管辂倾仰三斗,而清辩绮粲。

yáng yún jiǔ bù lí kǒu ér tài xuán nǎi jiù

扬云酒不离口,而《太玄》乃就。

zi yǔ zuì wú suǒ shi ér bà gōng yǐ jǔ

子圉醉无所识,而霸功以举。

yī píng zhī láo qīng ér sān jūn zhī zhòng yuè

一瓶之醪倾,而三军之众悦。

jiě dú zhī shāng xíng ér dào mǎ zhī shǔ gǎn

解毒之觞行,而盗马之属感。

xiāo yōu chéng lǐ cè xūn yǐn zhì jiàng shén hé rén fēi cǐ mò yǐ yě

消忧成礼,策勋饮至,降神合人,非此莫以也。

nèi sù zhū fù wài jiāng jiā bīn rú huái rú miǎn chūn qiū suǒ guì

内速诸父,外将嘉宾,如淮如渑,《春秋》所贵。

yóu sī yán zhī ān kě jiè hu

由斯言之,安可诫乎?

bào pǔ zǐ dá yuē jiǔ qí zhī sù zé yǒu zhī yǐ

抱朴子答曰:“酒旗之宿,则有之矣。

pì yóu xuán xiàng zhe míng mò dà hu rì yuè

譬犹悬象著明,莫大乎日月;

shuǐ huǒ zhī yuán wū shì zài yān

水火之原,于是在焉。

rán jié ér xuān zhī zé yǐ yǎng shēng lì gōng

然节而宣之,则以养生立功;

yòng zhī shī shì zé fén nì ér sǐ

用之失适,则焚溺而死。

qǐ kě shì xuán xiàng zhī zài tiān ér wèi shuǐ huǒ bù shā rén zāi

岂可恃悬象之在天,而谓水火不杀人哉?

yi shēng zhī jù mò xiān wū shí

宜生之具,莫先于食;

shí zhī guò duō shí jié zhèng jiǎ

食之过多,实结症瘕。

kuàng wū jiǔ lǐ zhī dú wù hu

况于酒醴之毒物乎!

fu shǐ bǐ xià jié yīn zhòu xìn líng hàn huì huāng liú wū wáng guó zhī yín shēng shěn nì wū qīng chéng zhī luàn sè jiē yóu hu jiǔ xūn qí xìng zuì chéng qí shì suǒ yǐ zhì jí qíng zhī shī wàng xiū shì zhī shù zhě yě

夫使彼夏桀殷纣信陵汉惠荒流于亡国之淫声,沈溺于倾城之乱色,皆由乎酒熏其性,醉成其势,所以致极情之失,忘修饰之术者也。

wǒ lùn qí běn zi shi qí mò wèi fēi jiǔ huò huò qí ān chū

我论其本,子识其末,谓非酒祸,祸其安出?

shì dú zhī měng yǔ zhī zhān yī ér bù zhī yún qì zhī suǒ zuò

是独知猛雨之沾衣,而不知云气之所作;

wéi huàn fēi āi zhī sǎn mù ér bù jué biāo fēng zhī suǒ wéi yě

唯患飞埃之糁目,而不觉飚风之所为也。

qiān zhōng bǎi hú bù jīng zhī yán bù rán zhī shì míng zhě bù xìn yǐ

“千锺百斛,不经之言,不然之事,明者不信矣。

fu shèng rén zhī yì zì cái zhì zhì wū xíng hái fēi néng jiān rén yǒu qī chǐ sān zhàng zhī zhǎng wàn bèi zhī dà yě

夫圣人之异自才智,至于形骸非能兼人,有七尺三丈之长,万倍之大也。

yī rì zhī yǐn ān néng zhì shì

一日之饮,安能至是?

zhòng ní zé wèi xìng zhī biàn bù gǎn jí luàn

仲尼则畏性之变,不敢及乱。

zhōu gōng zé zhōng rì bǎi bài yáo qián jiǔ chéng

周公则终日百拜,肴干酒澄。

shàng shèng zhàn zhàn yóu qiě ruò sī kuàng hū yōng rén néng wú huǐ hu

上圣战战,犹且若斯,况乎庸人,能无悔乎?

hàn gāo yìng tiān chéng yùn gé mìng xiàng suī bù zuì yóu dāng zhǎn shé

汉高应天,承运革命,向虽不醉,犹当斩蛇。

wū gōng cōng dá míng wū tīng duàn xiǎo dà yǐ qíng bù shī wǎng zhí

于公聪达,明于听断,小大以情,不失枉直。

shì yǐ xíng bù làn jiā shì wú yuàn mín

是以刑不滥加,世无怨民。

dàn qí jiàn yǐn bù jí fèi shì

但其健饮,不即废事。

ruò lùn dà zuì yì jù wú zhī

若论大醉,亦俱无知。

jué yí zhī cái hé lài wū jiǔ

决疑之才,何赖于酒?

wèi wén gāo yáo fu hóu zǐ chǎn shì zhī zuì nǎi shé yù yě

未闻皋繇甫侯子产释之,醉乃折狱也。

guǎn lù nián shào xī dāng jù tán gù jiǎ jiǔ shì yǐ zhù dǎn qì

管辂年少,希当剧谈,故假酒势以助胆气。

ruò guò qí liàng yì bì mí cuò

若过其量,亦必迷错。

jí qí cì háo lí wū yáo guà suǒ guǐ shén zhī biàn huà zhàn qì sè yǐ jué shèng shuāi líng míng niǎo yǐ zhī fāng lái hòu fēng yún ér kè jí xiōng guān bēi bǎi ér shi huò fú qǐ fù xū jiǔ rán hòu shěn zhī

及其刺毫厘于爻卦,索鬼神之变化,占气色以决盛衰,聆鸣鸟以知方来,候风云而克吉凶,观碑柏而识祸福,岂复须酒,然后审之?

yáng yún tōng rén cái gāo sī yuǎn yīng zhān zhī fù bǐng zhī zì tiān qǐ jiè wài wù yǐ zhù zhù shù

扬云通人,才高思远,英瞻之富,禀之自天,岂藉外物,以助著述?

jí qí shù yǐn yóu wū ǒu hǎo

及其数饮,由于偶好;

yì huò yǒu jí yǐ yi yào shì ěr

亦或有疾,以宜药势耳。

zi yǔ sì zhì gài yǐ sù dìng

子圉肆志,盖已素定。

suī fù bù zuì yì wū zhōng guǒ

虽复不醉,亦于终果。

píng láo yuè zhòng yù yán zhī yù

瓶醪悦众,寓言之喻。

chéng néng shǎng fá yǔn dàng wēi ēn de suǒ cháng suàn zòng héng yīng jī wú fāng zé shì sī guǒ yì rén lè fèn mìng

诚能赏罚允当,威恩得所,长算纵横,应机无方,则士思果毅,人乐奋命。

qí bù rán yě suī liú jiǔ yuān hé bǔ shèng fù

其不然也,虽流酒渊,何补胜负?

mù gōng yǐn dào zào cì zhī quán shě fǎ zhǎng è hé zú duō chēng zāi

缪公饮盗,造次之权,舍法长恶,何足多称哉!

qǐ rú shèn zhī yá

岂如慎之邪?

✦ You read 外篇·酒诫

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.