bào pǔ zǐ yuē mén rén gòng lùn rén míng zhī xiān hòu gè jù suǒ jiàn nǎi yǐ zī yú
抱朴子曰：门人共论仁明之先后，各据所见，乃以谘余。
yú gào zhī yuē sān guāng huá xiàng zhě qián yě hòu zǎi wú qióng zhě kūn yě qián yǒu rén ér jiān míng kūn yǒu rén ér wú míng
余告之曰：“三光华象者干也，厚载无穷者坤也，干有仁而兼明，坤有仁而无明。
bēi gāo zhī shù bù yǐ miǎo hu
卑高之数，不以邈乎！
fu wéi shèng rén yǔ tiān hé dé
夫唯圣人，与天合德。
gù táng yáo yǐ qīn míng guān diǎn zhòng ní yǐ míng yì shǒu piān
故唐尧以钦明冠典，仲尼以明义首篇。
míng míng zài shàng yuán shǒu zhī zūn chēng yě
明明在上，元首之尊称也。
míng zhé bǎo shēn dà yá zhī jué zōng yě
明哲保身，大雅之绝踪也。
chóng kǒu yuè fēi rú dòng yì néng yǒu rén
虫口月飞蠕动，亦能有仁。
gù qí yì ài hóng wū cháng yù āi shāng zhe wū zhōu jiào
故其意爱弘于长育，哀伤著于啁噍。
rán fù kēng jǐng ér wú cāi rù wèi luó ér bù jué
然赴阬阱而无猜，入罻罗而不觉。
yǒu rén wú míng gù bìng qū huò ér yōu shī chì qián jǐng yǐ yì jǔ shēng jié dòng yǔ yǐ miǎn cháo xué xuǎn hé jià yǐ dài dú liè zhì yī shang yǐ gǎi luǒ shì
有仁无明，故并趋祸而攸失炽，潜景以易咀生，结栋宇以免巢穴，选禾稼以代毒烈，制衣裳以改裸饰。
hòu zhōu jí yǐ jì bù tōng fú niú mǎ yǐ xi fù bù xù děng wēi yǐ zhèn huò luàn zào qì xiè yǐ jiè bù yú chuàng shū qì yǐ zhì bǎi guān zhì lǐ lǜ yǐ sù fēng jiào jiē dà míng zhī suǒ wéi fēi piān rén zhī suǒ néng biàn yě
后舟楫以济不通，服牛马以息负步，序等威以镇祸乱，造器械以戒不虞，创书契以治百官，制礼律以肃风教，皆大明之所为，非偏人之所能辩也。
fu xīn bù wéi rén ér míng bù jīng guó wēi wáng zhī huò wú yǐ dù è yì kě zhī yǐ
“夫心不违仁而明不经国，危亡之祸，无以杜遏，亦可知矣。
fu liào shèng shuāi wū wèi zhào tàn jī shì wū wú xíng zhǐ yǐ fú wū lǐ wài jù jìn rùn wū gēn shēng zhě míng zhī gōng yě
夫料盛衰于未兆，探机事于无形，指倚伏于理外，距浸润于根生者，明之功也。
chuí cè yǐn wū kūn chóng suī jiàn fàn ér bù jiào dǔ hú sù ér gǎi shēng bì xíng wěi ér bù dǎo zhě rén zhī shì yě
垂恻隐于昆虫，虽见犯而不校，睹觳觫而改牲，避行苇而不蹈者，仁之事也。
ěr zé míng zhě cái yě xíng zhě xíng yě
尔则明者才也，行者行也。
shā shēn chéng rén zhī xíng kě lì wèi ér zhì jiàn xuán cè yōu zhī míng nán wáng jiǎ
杀身成仁之行可力为，而至鉴玄测幽之明难亡假。
jīng cū zhī fēn jū rán shū yǐ
精粗之分，居然殊矣。
fu tǐ bù rěn zhī rén wú zāng pǐ zhī míng zé xīn huò wěi zhēn shén luàn zhū zǐ sī suàn bù fēn xié zhèng bù shí
夫体不忍之仁，无臧否之明，则心惑伪真，神乱朱紫，思算不分，邪正不识。
bù yuǎn ān wēi zé yī shēn zhī bù bǎo hé xiá lì yǐ jì wù hu
不远安危，则一身之不保，何暇立以济物乎！
xī jī gōng fēi wú yǒu wū zhī ài ér tì qì yǐ miè qīn shí shí xī fēi wú tiān xìng zhī cí ér gē sī yǐ fèng gōng
昔姬公非无友于之爱，而涕泣以灭亲;石石昔非无天性之慈，而割私以奉公。
gài míng jiàn shì tǐ bù ruò jìn qíng suì wèi chún chén
盖明见事体，不溺近情，遂为纯臣。
yǐ yì duàn ēn shě rén yòng míng yǐ jì yì rén rén kě shí fèi ér míng bù kě wú yě
以义断恩，舍仁用明，以计抑仁，仁可时废而明不可无也。
tāng wǔ nì qǔ shùn shǒu chéng bù rén yě
汤武逆取顺守，诚不仁也。
yìng tiān gé mìng yǐ qí míng yě
应天革命，以其明也。
xú yǎn xiū rén yǐ cháo tóng bān wài zhuì chéng chí zhī xiǎn nèi wú gē jiǎ zhī bèi wáng guó pò jiā bù míng zhī huò yě
徐偃修仁以朝同班，外坠城池之险，内无戈甲之备，亡国破家，不明之祸也。
mén rén yuē zhòng ní tàn rén wèi rèn zhòng ér dào yuǎn yòu yún rén ér bù rén rú lǐ hé
门人曰：“仲尼叹仁为任重而道远，又云，人而不仁如礼何？
ruò shèng yǔ rén zé wú qǐ gǎn
若圣与仁，则吾岂敢！
mèng zǐ yuē rén zhái yě yì lù yě
孟子曰，仁，宅也;义，路也。
rén wú cè yǐn zhī xīn fēi rén yě
人无恻隐之心，非仁也。
sān dài dé tiān xià yǐ rén shī tiān xià yǐ bù rén
三代得天下以仁，失天下以不仁。
cǐ jiē shèng xián zhī gé yán zhú sù zhī xiǎn zhèng yě
此皆圣贤之格言，竹素之显证也。
ér xiān shēng guì míng wèi jiàn diǎn jù
而先生贵明，未见典据。
xiǎo zi bì àn qiè suǒ huò yān
小子蔽暗，窃所惑焉。
bào pǔ zǐ dá yuē gǔ rén yún hǎo rén bù hào xué qí bì yě yú
抱朴子答曰：“古人云，好仁不好学，其蔽也愚。
zi jìn zhī yǐ
子近之矣。
nǎng liù guó xiāng tūn chái hǔ lì jìng gāo quán zhà ér xià dào dé shàng shā fá ér fèi tuì ràng mèng shēng fāng yù yì dùn tān cán bāo lóng rén yì ān dé bù qín qín zhūn zhūn dú chēng rén yá
曩六国相吞，豺虎力竞，高权诈而下道德，尚杀伐而废退让，孟生方欲抑顿贪残，褒隆仁义，安得不勤勤谆谆，独称仁邪？
rán wèi yǒu piàn yán yún rén shèng míng yě
然未有片言，云仁胜明也。
pì yóu yì lì zhī shí yī wū wèi guì yì kǒu tóng cí wéi lùn yào shí qǐ kě biàn wèi zhēn ài zhī jì guò wū cháng shēng jiǔ shì zhī dào hu
譬犹疫疠之时，医巫为贵，异口同辞，唯论药石，岂可便谓针艾之伎，过于长生久视之道乎？
qiě wú yǐ wéi rén míng zhī shì bù wū fāng cè zhí yù qiè lǐ shì dà jiào jīng shén jǔ yī yú ěr
且吾以为仁明之事，布于方策，直欲切理示，大较精神，举一隅耳。
ér zi yóu rì yòng ér bù zhī yún míng shì zhī wú jù hu
而子犹日用而不知，云明事之无据乎！
qián chēng dà míng zhōng shǐ liù wèi shí chéng
干称大明终始，六位时成。
shì lì tiān yǐ míng wú bù bāo yě
是立天以明，无不包也。
kūn yún zhì zāi wàn wù zī shēng shì dì dé rén chéng shùn ér yǐ
坤云至哉万物资生，是地德仁，承顺而已。
xiān hòu zhī lǐ bù yì bǐng rán
先后之理，不亦炳然！
shī yún míng míng shàng tiān zhào lín xià tǔ
《诗》云，明明上天，照临下土。
míng míng tiān zǐ lìng wèn bù yǐ
明明天子，令问不已。
yì yuē wáng míng bìng shòu qí fú
’《易》曰，王明并受其福。
yōu zàn shén míng shén ér míng zhī
幽赞神明，神而明之。
cǐ zé míng zhī yǔ shén hé tǐ chéng fēi chún rén suǒ néng qǐ nǐ yě
此则明之与神合体，诚非纯仁，所能企拟也。
kǒng zǐ yuē cōng míng shén wǔ bù yún cōng rén yòu yuē xī zhě míng wáng zhī zhì tiān xià bù yuē rén wáng
孔子曰‘聪明神武’，不云‘聪仁’，又曰‘昔者明王之治天下’，不曰‘仁王’。
chūn qiū chuán yuē míng dé wéi qìng bù yún rén dé
《春秋传》曰：‘明德惟磬’，不云‘仁德’。
shū yún yuán shǒu míng zāi bù yuē rén zāi
《书》云‘元首明哉’，不曰‘仁哉’。
lǎo zi tàn shàng shì zé yuē míng bái sì dá qí shuō shuāi báo zé yuē shī dào ér hòu dé shī dé ér hòu rén
老子叹上士，则曰‘明白四达’，其说衰薄，则曰‘失道而后德，失德而后仁’。
yì yuē wáng zhě nán miàn xiàng míng bù yún xiàng rén yě
《易》曰‘王者南面向明’，不云‘向仁’也。
wǒ yù rén sī rén zhì yǐ
只要我想达到仁，仁就来到了。”
yòu yuē wèi rén yóu jǐ sī zé rén rén kě wèi zhī yě
又曰‘为仁由己’，斯则人人可为之也。
zhì wū cōng míng hé kě dū zāi
至于聪明，何可督哉！
gù mèng zǐ yún fán jiàn chì zǐ jiāng rù jǐng mò bù qū ér jiù zhī
故孟子云，凡见赤子将入井，莫不趋而救之。
yǐ cǐ guān zhī zé mò bù yǒu rén xīn dàn hòu bó zhī jiān ér cōng míng zhī fēn shí ér yǒu ěr
以此观之，则莫不有仁心，但厚薄之间，而聪明之分时而有耳。
xī cuī zhù bù shā yàn yīng yàn yīng wèi zhù wèi dà bù rén ér yǒu xiǎo rén
昔崔杼不杀晏婴，晏婴谓杼为大不仁，而有小仁。
rán zé jiān chén zéi zǐ yóu néng yǒu rén yǐ
然则奸臣贼子，犹能有仁矣。
mén rén yòu yuē yì chēng lì rén zhī dào yuē rén yǔ yì rán zé rén mò dà wū rén yě
门人又曰：“《易》称立人之道，曰仁与义，然则人莫大于仁也。
bào pǔ zǐ dá yuē suǒ yǐ yún ěr zhě yǐ wéi rén zài wū xíng xíng kě lì wèi ér míng rù wū shén bì xū tiān shòu zhī cái fēi suǒ yǐ xùn gù yě
”抱朴子答曰：“所以云尔者，以为仁在于行，行可力为，而明入于神，必须天授之才，非所以训故也。