lùn yī shǒu
（论一首）
lùn yuē pí zhǔ yì pí zāng zhě yì zhī shě yì zhě cún yì zhī zhì yě
论曰∶脾主意，脾脏者，意之舍，意者存忆之志也。
wèi jiàn lùn dài fū bìng sì zàng zhī suǒ shòu
为谏论大夫，并四脏之所受。
xīn yǒu suǒ yì wèi zhī yì yì zhī suǒ cún wèi zhī zhì yīn zhì ér cún biàn wèi zhī sī yīn sī ér yuǎn mù wèi zhī lǜ yīn lǜ ér chǔ wù wèi zhī zhì
心有所忆谓之意，意之所存谓之志，因志而存变谓之思，因思而远慕谓之虑，因虑而处物谓之智。
yì zhě pí zhī cáng yě
意者，脾之藏也。
kǒu chún zhě pí zhī guān pí qì tōng yú kǒu kǒu hé zé néng bié wǔ gǔ wèi yǐ gù yún kǒu wèi wù shé chún wèi jǐ xún huán zhōng gōng shàng chū yí jiá cì hou yú chún xià huí pí zhōng
口唇者，脾之官，脾气通于口，口和则能别五谷味矣，故云口为戊，舌唇为己，循环中宫，上出颐颊，次候于唇，下回脾中。
róng huá yú shé wài zhǔ ròu nèi zhǔ wèi pí zhòng èr jīn sān liǎng biǎn guǎng sān cùn zhǎng wǔ cùn yǒu sàn gāo bàn jīn zhǔ guǒ xuè wēn wǔ zàng
荣华于舌，外主肉，内主味，脾重二斤三两，扁广三寸，长五寸，有散膏半斤，主裹血，温五脏。
shén míng bǐ bǐ zhǔ cáng yíng yī zuò yì
神名俾俾主藏营，（一作意，）
zhì lù hào wéi yì zàng suí jié yìng huì gù yuē pí cáng yíng yíng shè yì zài qì wèi ǎi zài yè wèi xián
秩禄号为意脏，随节应会，故曰脾藏营，营舍意，在气为噫，在液为涎。
pí qì xū zé sì zhī bù yòng wǔ zàng bù ān shí zé fù zhàng jīng sǒu bù lì
脾气虚则四肢不用，五脏不安，实则腹胀泾溲不利。
pí qì xū zé mèng yǐn shí bù zú de qí shí zé mèng zhù yuán gài wū
脾气虚则梦饮食不足，得其时则梦筑垣盖屋。
pí qì shèng zé mèng gē lè tǐ zhòng shǒu zú bù jǔ
脾气盛则梦歌乐，体重，手足不举。
jué qì kè yú pí zé mèng qiū líng dà zé huài wū fēng yǔ
厥气客于脾则梦丘陵大泽坏屋风雨。
fán pí zāng xiàng tǔ yǔ wèi hé wéi fǔ qí jīng zú tài yīn yǔ yáng míng wèi biǎo lǐ qí mài huǎn xiāng yú xià wàng yú jì xià
凡脾脏象土，与胃合为腑，其经足太阴与阳明为表里，其脉缓，相于夏，旺于季夏。
pí zhě tǔ yě dūn ér fú dūn zhě nóng yě
脾者土也，敦而福，敦者浓也。
wàn wù zhòng sè bù tóng gù míng yuē de fú zhě guǎng yě
万物众色不同，故名曰得福者广也。
wàn wù xuán gēn guà jīng qí yè zài diān fěi rú dòng chuǎn xī jiē méng tǔ ēn dé zé wèi huǎn ēn zé wèi chí gù lìng tài yīn huǎn ér chí
万物悬根挂茎，其叶在巅， 蜚蠕动，KT 喘息，皆蒙土恩德则为缓，恩则为迟，故令太阴缓而迟。
chǐ cùn bù tóng suān xián kǔ xīn dà miào ér shēng hù xíng qí shí ér yǐ gè xíng jiē bù qún xíng jǐn kě cháng fú
尺寸不同，酸咸苦辛，大妙而生，互行其时，而以各行皆不群行，尽可常服。
tǔ hán zé wēn tǔ rè zé liáng tǔ
土寒则温土，热则凉土。
yǒu yī zi míng yuē jīn huái
有一子名曰金怀，
xié bào zhī bù lí qí shēn
挟抱之不离其身，
jīn nǎi wèi huǒ
金乃畏火，
kǒng rè lái xūn
恐热来熏，
suì qì qí mǔ
遂弃其母，
táo yú shuǐ zhōng
逃于水中，
shuǐ wèi jīn zi ér cáng huǒ shén
水为金子而藏火神，
bì kǒu sè hù nèi wài bù tōng
闭门塞户内外不通，
cǐ wèi dōng shí tǔ shī qí zi
此谓冬时土失其子，
qí qì shuāi wēi
其气衰微，
shuǐ wèi yáng yì jìn zì qí de
水为洋溢浸渍其地，
zǒu jī pí fū
走击皮肤，
miàn mù fú zhǒng
面目浮肿，
guī yú sì zhī
归于四肢。
yú yī jiàn shuǐ zhí wǎng xià zhī xū pí kōng wèi shuǐ suì jū zhī fèi wèi chuǎn fú gān fǎn wèi fèi gù xià chén méi xià yǒu jīng jí kǒng shāng qí shēn bì zài yī biān yǐ wéi shuǐ liú
愚医见水直往下之，虚脾空胃，水遂居之，肺为喘浮，肝反畏肺，故下沉没，下有荆棘，恐伤其身，避在一边，以为水流。
xīn shuāi zé fú gān wēi zé chén gù lìng mài fú ér chén shàng yī yuǎn yī zuò lái zhàn yīn zhuǎn kǒng xué lì qí sōu biàn suì tōng shuǐ dào gān yè xià liú tíng qí yīn yáng chuǎn xī zé wēi hàn chū zhèng liú
心衰则伏，肝微则沉，故令脉伏而沉，上医远（一作来）占，因转孔穴，利其溲便，遂通水道，甘液下流，停其阴阳，喘息则微，汗出正流。
gān zhe qí gēn xīn qì yīn qǐ yáng xíng sì zhī fèi qì tíng tíng chuǎn xī zé ān
肝着其根，心气因起，阳行四肢，肺气亭亭，喘息则安。
shèn wèi ān shēng qí wèi wèi xián yǐ zuò mǔ bài chòu rú xīng
肾为安声，其味为咸，倚坐母败， 臭如腥。
tǔ de qí zi jí chéng wéi sì shí zhī xù nì shùn zhī biàn yì yě
土得其子，即成为四时之序，逆顺之变异也。
rán pí mài dú hé zhǔ pí mài zhě tǔ yě
然脾脉独何主，脾脉者，土也。
gū zàng yǐ guàn sì páng zhě yě
孤脏以灌四旁者也。
qí shàn zhě bù kě de jiàn è zhě kě jiàn è zhě hé rú qí lái
其善者，不可得见恶者，可见恶者，何如其来。
rú shuǐ zhī liú zhě cǐ wèi tài guò bìng zài wài
如水之流者，此谓太过，病在外。
rú niǎo zhī huì zhě cǐ wèi bù jí bìng zài zhōng
如鸟之喙者，此谓不及，病在中。
tài guò zé lìng rén sì zhī chén zhòng bù jǔ
太过则令人四肢沉重不举。
bù jí zé lìng rén jiǔ qiào yōng sè bù tōng míng yuē zhòng qiáng
不及则令人九窍壅塞不通，名曰重强。
pí mài lái ér hé róu xiāng lí rú jī jiàn de yuē píng
脾脉来而和柔相离，如鸡践地曰平。
cháng xià yǐ wèi wèi běn pí mài lái shí ér yíng shù rú jī jǔ zú yuē pí bìng
长夏以胃为本，脾脉来实而盈数，如鸡举足曰脾病。
pí mài lái jiān ruì rú jī zhī huì jī yī zuò niǎo rú niǎo zhī jù rú wū zhī lòu rú shuǐ zhī liú yuē pí sǐ zhēn pí mài zhì ruò ér zhà shū zhà sàn yī zuò shù sè huáng qīng bù zé máo zhé nǎi sǐ
脾脉来坚锐如鸡之喙（鸡一作鸟），如鸟之距，如屋之漏，如水之流曰脾死，真脾脉至，弱而乍疏乍散（一作数），色黄青不泽，毛折乃死。
cháng xià wèi wēi rú ruò yuē píng ruò duō wèi shǎo yuē pí bìng dàn dài wú wèi yuē sǐ rú ruò yǒu shí yuē dōng bìng shí shén yuē jīn bìng pí cáng yíng yíng shè yì yōu chóu bù jiě zé shāng yì yì shāng zé mèn luàn sì zhī bù jǔ máo cuì sè yāo sǐ yú chūn
长夏胃微濡弱曰平，弱多胃少曰脾病，但代无胃曰死，濡弱有石曰冬病，石甚曰今病，脾藏营，营舍意，忧愁不解则伤意，意伤则闷乱，四肢不举，毛悴色夭，死于春。
zú tài yīn qì jué zé mài bù yíng qí kǒu chún
足太阴气绝则脉不营其口唇。
kǒu chún zhě jī ròu zhī běn yě
口唇者，肌肉之本也。
mài fú yíng zé jī ròu rú jī ròu rú zé rén zhōng mǎn rén zhōng mǎn zé chún fǎn chún fǎn zhě ròu xiān sǐ jiǎ dǔ yǐ sǐ mù shèng tǔ yě
脉弗营则肌肉濡，肌肉濡则人中满，人中满则唇反，唇反者，肉先死，甲笃乙死，木胜土也。
pí sǐ zàng fú zhī dà huǎn yī zuò jiān àn zhī zhōng rú fù bēi jié jié zhuàng rú yáo zhě sǐ
脾死脏浮之大缓（一作坚），按之中如复杯洁洁状如摇者死。
liù yuè jì xià jiàn mò yě
六月季夏建末也，
kūn mò zhī jiān tǔ zhī wèi
坤末之间土之位，
pí wàng zhī shí
脾旺之时，
qí mài dà ā ā ér huǎn yuē píng
其脉大阿阿而缓曰平，
fǎn de fú dà ér hóng zhě
反得浮大而洪者，
shì xīn zhī chéng pí
是心之乘脾，
mǔ zhī guī zi wèi xū xié
母之归子为虚邪，
suī bìng yì zhì
虽病易治，
fǎn de wēi sè ér duǎn zhě
反得微涩而短者，
shì fèi zhī chéng pí
是肺之乘脾，
zi zhī chéng mǔ wèi shí yá
子之乘母为实邪，
suī bìng zì yù
虽病自愈。
fǎn de xuàn ér zhǎng zhě shì gān zhī chéng pí mù zhī kè tǔ wèi zéi yá dà nì shí sǐ bù zhì
反得眩而长者，是肝之乘脾，木之克土，为贼邪大逆，十死不治。
fǎn de chén rú ér huá zhě
反得沉濡而滑者。
shì shèn zhī chéng pí shuǐ zhī lìng tǔ wèi wēi xié suī bìng jí chài
是肾之乘脾，水之凌土为微邪，虽病即瘥。
yòu shǒu guān shàng yīn jué zhě wú pí mài yě
右手关上阴绝者，无脾脉也。
kǔ shǎo qì xià lì fù mǎn shēn zhòng sì zhī bù yù dòng shàn ǒu cì zú yáng míng zhì yáng
苦少气下利腹满身重，四肢不欲动，善呕，刺足阳明治阳。
yòu shǒu guān shàng yīn shí zhě pí shí yě
右手关上阴实者，脾实也。
kǔ cháng zhōng fú fú rú jiān zhuàng dà biàn nán cì zú tài yīn zhì yīn
苦肠中伏伏如坚状，大便难，刺足太阴治阴。
pí mài cháng cháng ér ruò lái shū qù yī zuò shù zài zhì yuē píng sān zhì yuē lí jīng bìng sì zhì tuō jīng wǔ zhì sǐ liù zhì mìng jǐn zú tài yīn mài yě
脾脉长长而弱，来疏去 （一作数），再至曰平，三至曰离经病，四至脱精，五至死，六至命尽，足太阴脉也。
pí mài jí shèn wéi yuán wēi jí wèi gé zhōng mǎn shí yǐn rù ér hái chū hòu wò mò huǎn shèn wéi wěi jué wēi huǎn wèi fēng wěi sì zhī bù yòng xīn huì rán ruò wú jí
脾脉急甚为螈，微急为膈中满，食饮入而还出，后沃沫，缓甚为痿厥，微缓为风痿，四肢不用，心慧然若无疾。
dà shèn wéi jī pū wēi dà wéi pí shàn qì guǒ dà nóng xuè zài cháng wèi zhī wài xiǎo shèn wéi hán rè wēi xiǎo wèi xiāo dān huá shèn wéi lóng wēi huá wèi chóng dú huí cháng míng rè sè shèn wéi cháng wēi sè wèi nèi kuì duō xià nóng xuè
大甚为击仆，微大为脾疝气裹大脓血在肠胃之外，小甚为寒热，微小为消瘅，滑甚为癃，微滑为虫毒蛔，肠鸣热涩，甚为肠，微涩为内溃，多下脓血。
pí mài bó jiān ér zhǎng qí sè huáng bìng shǎo qì
脾脉搏坚而长，其色黄，病少气。
qí ruǎn ér sàn sè bù zé zhě dāng bìng zú zhǒng ruò shuǐ zhuàng huáng mài zhī zhì yě dà ér xū yǒu jī qì zài fù zhōng yǒu jué qì míng yuē jué shàn nǚ zǐ tóng fǎ de zhī jí shǐ sì zhī hàn chū dāng fēng
其软而散色不泽者，当病足肿，若水状黄脉之至也，大而虚，有积气在腹中，有厥气名曰厥疝，女子同法，得之疾，使四肢汗出当风。
biǎn què yuē pí yǒu bìng zé sè wěi huáng shí zé shé běn qiáng zhí xū zé duō pǐ shàn tūn zhù lì qí shí ruò yáng qì zhuàng zé mèng yǐn shí zhī lèi
扁鹊曰∶脾有病则色萎黄，实则舌本强直，虚则多癖善吞注利，其实若阳气壮，则梦饮食之类。
pí zài shēng wèi gē zài biàn dòng wèi ǎi zài zhì wèi sī sī shāng pí
脾在声为歌，在变动为噫，在志为思，思伤脾。
jīng qì bìng yú pí zé jī
精气并于脾则饥。
yīn zhǔ cháng xià bìng biàn yú yīn zhě qǔ zhī jīng
音主长夏，病变于音者，取之经。
kǒng jù ér bù jiě zé shāng jīng jīng shāng zé gǔ suān wěi jué jīng shí zì xià zé bìng jīng shì gù wǔ zàng zhǔ cáng jīng zhě yě bù kě shāng shāng zé shǒu shī ér yīn xū xū zé wú qì wú qì zé sǐ
恐惧而不解则伤精，精伤则骨酸痿厥，精时自下则病精，是故五脏主藏精者也，不可伤，伤则守失而阴虚，虚则无气，无气则死。
bìng xiān fā yú pí bì sè bù tōng shēn tòng tǐ zhòng yī rì zhī wèi ér fù zhàng èr rì zhī shèn shǎo fù yāo jí tòng jìng suān sān rì zhī páng guāng bèi lǚ jīn tòng xiǎo biàn bì shí rì bù yǐ sǐ
病先发于脾，闭塞不通，身痛体重，一日之胃而腹胀，二日之肾少腹腰脊痛，胫酸，三日之膀胱背膂筋痛小便闭，十日不已，死。
dōng rén dìng xià yàn shí
冬人定夏晏食。
bìng zài pí rì huì píng dàn shén rì zhōng chí xià bū jìng
病在脾，日慧，平旦甚，日中持，下晡静。
sù wèn zuò rì chū shén
（《素问》作日出甚。
wáng bīng yún rì zhōng chí zhě miào yě
王冰云，日中持者，缪也）。
jiǎ lìng pí bìng dōng xíng ruò shí zhì tù ròu jí zhū mù guǒ shí de zhī bù zhě dāng yǐ chūn shí fā dé bìng yǐ jiǎ yǐ rì yě
假令脾病东行，若食雉兔肉及诸木果实，得之不者，当以春时发，得病以甲乙日也。
fán pí bìng zhī zhuàng bì shēn zhòng shàn jī zú wěi bù shōu sù wèn zuò shàn jī ròu wěi zú bù shōu jiǎ yǐ zuò kǔ jī jī ròu wěi zú bù shōu xíng shàn yuán jiǎo xià tòng xū zé fù mǎn cháng míng sūn xiè shí bù huà qǔ qí jīng zú tài yīn yáng míng shǎo yīn xuè zhě
凡脾病之状，必身重善饥，足痿不收（《素问》作善肌肉痿足不收，《甲乙》作苦饥，肌肉痿足不收），行善螈脚下痛，虚则腹满肠鸣，飧泄食不化，取其经，足太阴阳明少阴血者。
pí mài chén zhī ér rú fú zhī ér xū kǔ fù zhàng fán mǎn wèi zhōng yǒu rè bù shì shí shí ér bù huà dà biàn nán sì zhī kǔ bì shí bù rén de zhī fáng nèi yuè shǐ bù lái lái ér pín bìng
脾脉沉之而濡，浮之而虚，苦腹胀烦满，胃中有热，不嗜食，食而不化，大便难，四肢苦痹时不仁，得之房内，月使不来，来而频并。
pí bìng qí sè huáng yǐn shí bù xiāo fù kǔ zhàng mǎn tǐ zhòng jié tòng dà biàn bù lì qí mài wēi huǎn ér zhǎng cǐ wèi kě zhì yi fú píng wèi wán xiè pí wán zhū yú wán fù zǐ tāng
脾病其色黄，饮食不消，腹苦胀满，体重节痛，大便不利，其脉微缓而长，此为可治，宜服平胃丸、泻脾丸、茱萸丸、附子汤。
chūn dāng cì yǐn bái dōng cì yīn líng quán jiē xiè zhī
春当刺隐白，冬刺阴陵泉，皆泻之。
xià cì dà dū jì xià cì gōng sūn qiū cì shāng qiū jiē bǔ zhī
夏刺大都，季夏刺公孙，秋刺商丘，皆补之。
yòu dāng jiǔ zhāng mén wǔ shí zhuàng bèi dì shí yī chuí bǎi zhuàng
又当灸章门五十壮，背第十一椎百壮。
yá zài pí wèi jī ròu tòng
邪在脾胃肌肉痛。
yáng qì yǒu yú yīn qì bù zú zé rè zhōng shàn jī
阳气有余，阴气不足，则热中善饥。
yáng qì bù zú yīn qì yǒu yú zé hán zhōng cháng míng fù tòng
阳气不足，阴气有余，则寒中肠鸣，腹痛。
yīn yáng jù yǒu yú ruò jù bù zú zé yǒu hán yǒu rè jiē diào qí sān lǐ
阴阳俱有余，若俱不足则有寒有热，皆调其三里。
yǒu suǒ jī pū ruò zuì bǎo rù fáng hàn chū dāng fēng zé shāng pí pí shāng zé zhōng qì yīn yáng lí bié yáng bù cóng yīn gù yǐ sān fēn hou sǐ shēng
有所击仆，若醉饱入房，汗出当风则伤脾，脾伤则中气阴阳离别，阳不从阴，故以三分候死生。
pí zhòng fēng zhě xī xī fā rè xíng rú zuì rén
脾中风者，翕翕发热，形如醉人。
fù zhōng fán zhòng pí ròu ér duǎn qì yě pí zhōng hán
腹中烦重，皮肉而短气也，脾中寒。
pí shuǐ zhě qí rén fù dà sì zhī kǔ zhòng jīn yè bù shēng dàn kǔ shǎo qì xiǎo biàn nán
脾水者，其人腹大，四肢苦重，津液不生，但苦少气小便难。
pí zhàng zhě shàn huì sì zhī jí yī zuò shí tǐ zhòng bù néng yī yī zuò shōu fū yáng mài fú ér sè fú zé wèi qì qiáng sè zé xiǎo biàn shù fú sè xiāng bó dà biàn zé jiān qí pí wèi yuē
脾胀者善哕，四肢急（一作实），体重不能衣（一作收），趺阳脉浮而涩，浮则胃气强，涩则小便数，浮涩相搏，大便则坚，其脾为约。
pí yuē zhě qí rén dà biàn jiān xiǎo biàn lì ér fǎn bù kě
脾约者，其人大便坚小便利而反不渴。
pí qì ruò bìng lì xià bái cháng gòu dà biàn jiān bù néng gēng yī hàn chū bù zhǐ míng yuē pí qì ruò huò wǔ yè zhù xià qīng huáng chì bái hēi
脾气弱，病利下白肠垢，大便坚不能更衣，汗出不止，名曰脾气弱，或五液注下青黄赤白黑。
cùn kǒu mài xián ér huá xián zé wèi tòng huá zé wèi shí
寸口脉弦而滑，弦则为痛，滑则为实。
tòng jí wéi jí shí jí wéi yǒng tòng yǒng xiāng bó xiōng xié qiǎng jí
痛即为急，实即为踊，痛踊相搏，胸胁抢急。
fū yáng mài fú ér sè fú jí wèi qì wēi sè jí pí qì shuāi wēi shuāi xiāng bó jí hū xī bù dé cǐ wèi pí jiā shī dù
趺阳脉浮而涩，浮即胃气微，涩即脾气衰，微衰相搏，即呼吸不得，此为脾家失度。
cùn kǒu mài shuāng jǐn jí wéi rù qí qì bù chū wú biǎo yǒu lǐ xīn xià pǐ jiān
寸口脉双紧即为入，其气不出，无表有里，心下痞坚。
fū yáng mài wēi ér sè wēi jí wú wèi qì sè zé shāng pí
趺阳脉微而涩，微即无胃气，涩则伤脾。
hán zài yú gé ér fǎn xià zhī hán jī bù xiāo wèi wēi pí shāng gǔ qì bù xíng shí yǐ zì ǎi hán zài xiōng gé shàng xū xià shí gǔ qì bù tōng wèi bì sè zhī bìng
寒在于膈，而反下之，寒积不消，胃微脾伤，谷气不行，食已自噫，寒在胸膈，上虚下实，谷气不通，为闭塞之病。
cùn kǒu mài huǎn ér chí huǎn zé wèi yáng wèi qì zhǎng chí zé wèi yīn róng qì cù yī yún bù zú
寸口脉缓而迟，缓则为阳，卫气长，迟则为阴荣气促（一云不足）。
róng wèi jù hé gāng róu xiāng de sān jiāo xiāng chéng qí qì bì qiáng
荣卫俱和，刚柔相得，三焦相承，其气必强。
fū yáng mài huá ér jǐn huá jí wèi qì shí jǐn jí pí qì shāng de shí ér bù xiāo zhě cǐ pí bù zhì yě
趺阳脉滑而紧，滑即胃气实，紧即脾气伤，得食而不消者，此脾不治也。
néng shí ér fù bù mǎn cǐ wèi wèi qì yǒu yú fù mǎn ér bù néng shí xīn xià rú jī cǐ wèi wèi qì bù xíng xīn qì xū yě
能食而腹不满，此为胃气有余，腹满而不能食，心下如饥，此为胃气不行，心气虚也。
de shí ér mǎn zhě cǐ wèi pí jiā bù zhì
得食而满者，此为脾家不治。
bìng huàn bí xià píng zhě wèi bìng yě
病患鼻下平者，胃病也。
wēi chì zhě bìng fā yōng wēi hēi zhě yǒu rè qīng zhě yǒu hán bái zhě bù zhì
微赤者病发痈，微黑者有热，青者有寒，白者不治。
chún hēi zhě wèi xiān bìng wēi zào ér kě zhě kě zhì bù kě zhě bù kě zhì qí fǎn chū zhě cǐ wèi pí xiān luò yī yún xiān zhōng
唇黑者胃先病，微燥而渴者可治，不渴者不可治，脐反出者，此为脾先落（一云先终）。
fán rén bìng mài yǐ jiě ér fǎn mù wēi fán zhě rén jiàn bìng zhě chài ān ér qiáng yǔ gǔ pí wèi qì shàng ruò bù néng xiāo gǔ gù lìng wēi fán sǔn gǔ zé yù
凡人病脉已解，而反暮微烦者，人见病者瘥安而强与谷，脾胃气尚弱，不能消谷，故令微烦，损谷则愈。
zhěn de pí jī mài fú dà ér zhǎng jī zé jiǎn bǎo zé jiàn qǐ yǔ gǔ zhēng jiǎn xīn xià lěi lěi rú táo lǐ qǐ jiàn yú wài fù mǎn ǒu xiè cháng míng sì zhī zhòng zú jìng zhǒng jué bù néng wò shì zhǔ jī ròu sǔn sè huáng yě
诊得脾积，脉浮大而长，饥则减，饱则见起，与谷争减，心下累累如桃李起，见于外腹满呕泄，肠鸣，四肢重，足胫肿，厥不能卧，是主肌肉损，色黄也。
pí zhī jī
脾之积，
míng yuē pǐ qì zài wèi wǎn
名曰痞气在胃脘，
fù rú dà pán
覆如大盘，
jiǔ jiǔ bù yù
久久不愈，
bìng sì zhī bù shōu
病四肢不收，
huáng dān
黄瘅，
shí yǐn bù wéi jī fū
食饮不为肌肤，
yǐ dōng rén guǐ rì de zhī
以冬壬癸日得之，
gān bìng chuán pí
肝病传脾，
pí dāng chuán shèn
脾当传肾，
shèn shì yǐ dōng wàng
肾适以冬旺，
wàng zhě bù shòu yá
旺者不受邪，
pí fù yù hái gān
脾复欲还肝，
gān bù kěn shòu
肝不肯受，
yīn pí bìng
因脾病，
qí sè huáng tǐ qīng
其色黄体青，
shī sǒu zhí shì
失溲直视，
chún fǎn zhāng
唇反张，
zhǎo jiǎ qīng
爪甲青，
yǐn shí tǔ nì
饮食吐逆，
tǐ zhòng jié tòng
体重节痛，
sì zhī bù jǔ
四肢不举，
qí mài dāng fú dà ér huǎn
其脉当浮大而缓。
jīn fǎn xián jí qí sè dāng huáng ér fǎn qīng zhě cǐ shì mù zhī kè tǔ wèi nì shí sǐ bù zhì
今反弦急，其色当黄而反青者，此是木之克土为逆，十死不治。
gōng yīn rén zhě zhǔ pí shēng yě
宫音人者，主脾声也。
pí shēng gē qí yīn gǔ qí zhì chóu qí jīng zú tài yīn jué nì yáng míng zé róng wèi bù tōng yīn yáng fān zuò
脾声歌，其音鼓，其志愁，其经足太阴，厥逆阳明则荣卫不通，阴阳翻祚。
yáng qì nèi jī
阳气内击，
yīn qì wài shāng
阴气外伤，
shāng zé hán
伤则寒，
hán zé xū
寒则虚，
xū zé jǔ tǐ xiāo shòu
虚则举体消瘦，
yǔ yīn chén sè rú pò gǔ zhī shēng
语音沉涩如破鼓之声，
shé qiáng bù zhuǎn ér hǎo yān tuò
舌强不转而好咽唾，
kǒu jìn chún hēi
口噤唇黑，
sì zhī bù jǔ
四肢不举，
shēn zhòng rú shān
身重如山，
biàn lì wú dù
便利无度，
shèn zhě bù kě zhì
甚者不可治，
gēn jù yuán má huáng tāng zhǔ zhī fāng zài bié juǎn zhōng
根据源麻黄汤主之（方在别卷中）。
yòu yán shēng yōu jù shé běn juàn suō cǐ shì mù kè tǔ
又言声优惧，舌本卷缩，此是木克土。
yáng jī yīn yīn qì fú yáng qì qǐ qǐ zé shí shí zé rè rè zé mèn luàn tǐ zhòng bù néng zhuǎn cè yǔ shēng tuō shēng qì shēn bù zhuǎn ér xīn jí cǐ wèi yá rè shāng pí shén zé bù kě zhì ruò chún suī wěi huáng yǔ yīn ruò zhuǎn kě zhì
阳击阴，阴气伏，阳气起，起则实，实则热，热则闷乱，体重不能转侧，语声拖，声气深不转而心急，此为邪热伤脾，甚则不可治，若唇虽萎黄，语音若转可治。
pí bìng wèi nüè zhě lìng rén hán fù zhōng tòng rè zé cháng zhōng míng míng yǐ hàn chū héng shān wán zhǔ zhī fāng jiàn bié juǎn zhōng ruò qí rén běn lái shǎo yú nù ér hū fǎn cháng xǐ wú dù zhèng yán ér bí xiào bù dá yú rén cǐ pí bìng shēng zhī hou yě
脾病为疟者，令人寒，腹中痛，热则肠中鸣鸣，已汗出，恒山丸主之（方见别卷中），若其人本来少于怒而忽反常， 喜无度，正言而鼻笑不答于人，此脾病，声之候也。
bù yíng xún yuè huò bì zhì yǐ
不盈旬月，祸必至矣。
yīn yáng zhī jí jīng luò zhī yuán jiū xún qí bìng qǔ qí suǒ lǐ rán hòu xíng zhì wàn wú yí yī yě
阴阳之疾，经络之源，究寻其病，取其所理，然后行治，万无遗一也。
huáng wèi pí pí hé ròu huáng rú fù zhě jí pí zhǔ kǒu chún chún shì pí yú qí rén tǔ xíng xiāng bǐ yú shàng gōng huáng sè dà tóu yuán miàn měi jiān nài qiū dōng bù nài chūn xià chūn xià gǎn ér shēng bìng zhǔ zú tài yīn dūn dūn rán pí yīng yuè yuè yǒu kuī yíng
黄为脾，脾合肉，黄如腹者吉，脾主口唇，唇是脾余，其人土形相比于上宫黄色，大头圆面美，肩耐秋冬，不耐春夏，春夏感而生病，主足太阴敦敦，然脾应月，月有亏盈。
pí xiǎo dà suí rén chún dà xiǎo shàng chún nóng xià chún báo wú kěn chún quē pò cǐ rén pí bù zhèng
脾小大随人唇大小，上唇浓，下唇薄，无龈唇缺破，此人脾不正。
jiē sǒng chún zhě zé pí gāo gāo zé shí shí zé rè rè zé jì xié tòng mǎn chún chuí ér dà
揭耸唇者则脾高，高则实，实则热，热则季胁痛，满唇垂而大。
bù jiān zhě zé pí xià xià zé xū xū zé wēi wēi zé hán hán zé shēn zhòng bù néng xíng bù chún jiān zhě zé pí jiān jiān zé zàng ān ān zé bù bìng chún shàng xià hǎo zhě zé pí duān zhèng duān zhèng zé pí wèi hé lì rén wú bìng
不坚者则脾下，下则虚，虚则危，危则寒，寒则身重不能行步，唇坚者，则脾坚，坚则脏安，安则不病，唇上下好者，则脾端正，端正则脾胃和利，人无病。
chún piān jǔ zhě zé pí piān tòng hǎo zhàng
唇偏举者，则脾偏痛好胀。
fán rén fēn bù zhōng xiàn qǐ zhě bì yǒu bìng shēng
凡人分部中陷起者，必有病生。
wèi yáng míng wèi pí zhī bù ér zàng qì tōng yú nèi wài bù yì suí ér yīng zhī
胃阳明为脾之部，而脏气通于内，外部亦随而应之。
chén zhuó wèi nèi fú qīng wèi wài ruò biǎo bìng wài rù suǒ bù zé qǐ qǐ zé qián xiè yáng hòu bǔ yīn ruò lǐ bìng nèi chū suǒ bù zé xiàn xiàn zé qián zhì yīn hòu zhì yáng yáng zé shí rè yīn zé xū hán
沉浊为内，浮清为外，若表病外入，所部则起，起则前泻阳，后补阴，若里病内出，所部则陷，陷则前治阴后治阳，阳则实热，阴则虚寒。
hán zhǔ wài rè zhǔ nèi fán rén sǐ shēng xiū fǒu zé zàng shén qián biàn xíng yú wài rén pí qián bìng chún zé jiāo kū wú rùn
寒主外，热主内，凡人死生休否则脏神前，变形于外，人脾前病，唇则焦枯无润。
ruò pí qián sǐ chún zé gàn qīng bái jiàn suō jí chǐ jìn bù kāi ruò tiān zhōng děng fēn mù sè yīng zhī bì sǐ bù zhì kàn sè nóng báo jué pàn shē cù shē zé bù yíng sì bǎi rì nèi cù zé xún shuò zhī jiān
若脾前死，唇则干，青白渐缩，急齿噤不开，若天中等分，墓色应之，必死不治，看色浓薄，决判赊促，赊则不盈四百日内，促则旬朔之间。
pí bìng shǎo yù ér cù sǐ hé yǐ zhī zhī
脾病少愈而猝死何以知之？
yuē qīng hēi rú mǔ zhǐ yè diǎn jiàn yán jiá shàng cǐ bì zú sǐ pí jué shí èr rì sǐ hé yǐ zhī zhī
曰青黑如拇指靥点见颜颊上，此必卒死，脾绝十二日死，何以知之？
kǒu lěng zú zhǒng fù rè lú zhàng xiè lì bù jué qí chū shí yī yuē wǔ rì sǐ miàn qīng mù huáng zhě wǔ rì sǐ
口冷足肿腹热，胪胀泄利，不觉其出时（一曰五日死，）面青目黄者五日死。
bìng huàn zhuó chuáng xīn tòng qì duǎn pí jié nèi shāng bǎi rì fù yù yù qǐ bàng huáng
病患着床，心痛气短，脾竭内伤，百日复愈，欲起傍徨。
yīn zuò yú de qí wáng yǐ chuáng néng zhì cǐ zhě kě wèi shén liáng
因坐于地，其亡倚床能治此者，可谓神良。
yòu miàn huáng mù chì bù sǐ
又面黄目赤不死。
huáng rú zhǐ shí sǐ
黄如枳实死。
jí xiōng zhī sè zài yú fēn bù fēi fēi ér jiàn hēi huáng rù chún bì bìng bù chū qí nián
吉凶之色，在于分部霏霏，而见黑黄，入唇必病，不出其年。
qí xué zài bí shàng dāng liǎng yǎn shì qí fēn bù wèi yě
（其穴在鼻上当两眼是其分部位也。
ruò nián shàng bù yīng sān nián zhī nèi huò bì yìng yě
）若年上不应，三年之内，祸必应也。
jì xià tǔ pí mài sè huáng zhǔ zú tài yīn mài yě qí mài běn zài zhōng fēng qián shàng sì cùn zhī zhōng yīng zài bèi shù yǔ shé běn
季夏土脾，脉色黄，主足太阴脉也，其脉本在中封前上四寸之中，应在背俞与舌本。
zhōng fēng zài nèi huái qián yī cùn dà jīn lǐ wǎn wǎn zhōng mài běn cóng zhōng fēng shàng sì cùn shì yě
中封在内踝前一寸大筋里宛宛中，脉本从中封上四寸是也。
qí mài gēn yú yǐn bái yǐn bái zài zú dà zhǐ duān nèi cè shì yě
其脉根于隐白，隐白在足大趾端内侧是也。
qí jīn qǐ yú zú dà zhǐ zhī duān nèi cè shàng jié yú nèi huái
其筋起于足大趾之端内侧，上结于内踝。
qí zhí zhě shàng jié yú xī nèi fǔ gǔ
其直者，上结于膝内辅骨；
shàng xún yīn gǔ jié yú bì jù yú yīn qì shàng fù jié yú qí xún fù lǐ jié yú xié sàn yú xiōng zhōng qí nèi zhě zhe yú jí
上循阴股，结于髀，聚于阴器，上腹结于脐，循腹里，结于胁，散于胸中，其内者着于脊。
qí mài qǐ yú zú dà zhǐ zhī duān xún zhǐ nèi cè bái ròu jì guò hé gǔ hòu shàng nèi huái qián lián shàng nèi xún gǔ hòu jiāo chū jué yīn zhī qián shàng xún xī gǔ nèi qián lián rù fù shǔ pí luò wèi shàng gé xié yàn lián shé běn sàn shé xià
其脉起于足大趾之端，循趾内侧白肉际，过核骨后，上内踝前廉，上内，循骨后，交出厥阴之前，上循膝骨内前廉，入腹属脾络胃，上膈挟咽，连舌本，散舌下。
qí zhī zhě fù cóng wèi bié shàng gé zhù xīn zhōng hé zú yáng míng wèi biǎo lǐ yáng míng zhī běn zài lì duì zú fū shàng dà zhǐ jiān shàng sān cùn gǔ jiě zhōng yě
其支者，复从胃别上膈，注心中，合足阳明为表里，阳明之本在厉兑，足趺上大趾间上三寸骨解中也。
tóng huì yú shǒu tài yīn
同会于手太阴。
qí zú tài yīn zhī bié míng yuē gōng sūn qù běn jié hòu yī cùn bié zǒu yáng míng
其足太阴之别，名曰公孙，去本节后一寸，别走阳明。
qí bié zhě rù luò cháng wèi
其别者，入络肠胃。
zhǔ pí shēng bìng shí zé wèi rè rè zé fù zhōng qiē tòng tòng zé yáng bìng yáng mài fǎn dà yú cùn kǒu sān bèi bìng zé shé qiáng jīn zhuǎn luǎn suō qiān yīn gǔ yǐn bì tòng fù zhàng shēn zhòng yǐn shí bù xià fán xīn xīn xià jí zhù pí
主脾生病，实则胃热，热则腹中切痛，痛则阳病，阳脉反大于寸口三倍，病则舌强筋转，卵缩牵阴股，引髀痛，腹胀身重，饮食不下，烦心，心下急注脾。
pí bìng xū zé wèi hán hán zé fù zhōng gǔ zhàng zhàng zé yīn bìng yīn mài fǎn xiǎo yú cùn kǒu yí bèi
脾病虚则胃寒，寒则腹中鼓胀，胀则阴病，阴脉反小于寸口一倍。
bìng zé xiè shuǐ bù néng wò ér fán qiáng lì gǔ xī nèi tòng
病则泄水不能卧而烦，强立股膝内痛。
kǔ jīn zhé niǔ zhī niǔ zhī zhě mài shí zhuì zhuì dòng yě
苦筋折扭之，扭之者，脉时缀缀动也。
fā dòng shèn zhě sǐ bù zhì
发动甚者死不治。
sì jì zhī yuè gè yú shí bā rì cǐ wèi sì jì zhī yú rì zhǔ pí wèi huáng ròu suí bìng yě yī zuò nèi yáng bìng
四季之月各余十八日，此为四季之余日，主脾胃，黄肉随病也（一作内阳病）。
qí yuán cóng tài yīn yáng míng xiāng gé jié qì xiāng yí sān jiāo hán shī bù tiáo sì shí guān gé ér qǐ zé zàng fǔ shāng suí shí shòu lì yáng qì wài xiè yīn qì nèi fú qí bìng xiāng fǎn
其源从太阴阳明相格节气，相移三焦，寒湿不调，四时关格而起，则脏腑伤，随时受疠，阳气外泄，阴气内伏，其病相反。
ruò fǔ xū zé yīn xié suǒ jiā tóu zhòng jǐng zhí pí ròu qiáng bì
若腑虚则阴邪所加，头重颈直，皮肉强痹。
ruò zàng shí zé yáng yì suǒ shāng yùn ér jié hé qǐ yú hóu jǐng zhī cè bù dú rè yú pí fū fēn ròu zhī zhōng shàng sàn rù fà jì xià guàn niè yǐn yǐn ér rè bù xiāng duàn lí gù biǎn què yuē jiǔ gān pí èr shù zhǔ zhì dān dú
若脏实则阳疫所伤，蕴而结核起于喉颈之侧，布毒热于皮肤分肉之中，上散入发际下，贯颞，隐隐而热，不相断离，故扁鹊曰∶灸肝脾二俞主治丹毒。
sì shí suí bìng dāng gēn jù yuán bǔ xiè xū shí zhī bìng pí ròu suí rè zé xū lián pò fū tiē fāng zhòu cù zhì jí wú táo yǐ
四时随病当根据源补泻，虚实之病，皮肉随热则须镰破敷贴，方咒促治，疾无逃矣。