lùn yī shǒu fāng èr shí sān shǒu mài sì shǒu jiǔ fǎ yī shǒu
（论一首方二十三首脉四首灸法一首）
pí shí rè
脾实热
yòu shǒu guān shàng mài yīn shí zhě zú tài yīn jīng zhě bìng kǔ zú hán jìng rè fù zhàng mǎn fán rǎo bù dé wò míng yuē pí shí rè yě
右手关上脉阴实者，足太阴经者，病苦足寒胫热，腹胀满，烦扰不得卧，名曰脾实热也
xiè rè tāng
泻热汤
zhì shé běn qiáng zhí huò mèng gē lè ér tǐ zhòng bù néng xíng fāng
治舌本强直，或梦歌乐而体重不能行方。
qián hú fú líng lóng dǎn xì xīn máng xiāo gè sān liǎng xìng rén sì liǎng yuán cān dà qīng gè èr liǎng kǔ zhú yè qiè
前胡茯苓龙胆细辛芒硝（各三两） 杏仁（四两） 元参大青（各二两） 苦竹叶 （切?
shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú shí hòu fú
上九味咀，以水九升煮取三升，分三服，食后服。
yè gān jiān fāng
射干煎方
zhǔ zhì tóng qián
主治同前。
yè gān bā liǎng dà qīng sān liǎng shí gāo shí liǎng yī zuò yī shēng chì mì yī shēng
射干（八两） 大青（三两） 石膏（十两，一作一升） 赤蜜（一升）
shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ yī shēng wǔ hé qù zǐ xià mì jiān qǔ èr shēng fēn sān fú
上四味咀，以水五升煮取一升五合，去滓，下蜜煎取二升，分三服。
zhì pí rè miàn huáng mù chì jì xié tòng mǎn fāng bàn xià mǔ jiāng gè bā liǎng zhǐ shí zhī zǐ fú líng máng xiāo gè sān liǎng xì xīn wǔ liǎng bái zhú xìng rén gè sì liǎng shēng dì huáng dàn zhú yè qiè gè yī shēng
治脾热面黄目赤季胁痛满方半夏母姜（各八两） 枳实栀子茯苓芒硝（各三两） 细辛（五两） 白术杏仁（各四两） 生地黄淡竹叶（切，各一升）
shàng shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ xià máng xiāo fēn sān fú
上十一味咀，以水九升煮取三升，去滓，下芒硝，分三服。
zhì pí héng fāng ruò chì hēi fā rú guā dà jiān yáng zhī mó zhī
治脾横方若赤黑发如瓜大，煎羊脂摩之。
yòu fāng chì xiǎo dòu mò hé jī zǐ bái fū zhī
又方赤小豆末和鸡子白敷之。
sì zhī hán rè yāo tòng bù dé fǔ yǎng shēn huáng fù mǎn shí ǒu shé gēn zhí jiǔ dì shí yī chuí jí zuǒ yòu gè yī cùn wǔ fēn sān chù gè qī zhuàng
四肢寒热腰痛不得俯仰，身黄腹满食呕，舌根直，灸第十一椎及左右各一寸五分，三处各七壮。
pí wèi jù shí
脾胃俱实
yòu shǒu guān shàng mài yīn yáng jù shí zhě zú tài yīn yǔ yáng míng jīng jù shí yě
右手关上脉阴阳俱实者，足太阴与阳明经俱实也。
bìng kǔ pí zhàng fù jiān qiǎng xié xià tòng wèi qì bù zhuǎn dà biàn nán shí fǎn xiè lì fù zhōng tòng shàng chōng fèi gān dòng wǔ zàng lì chuǎn míng duō jīng shēn rè hàn bù chū hóu bì jīng shǎo míng
病苦脾胀腹坚，抢胁下痛，胃气不转，大便难，时反泄利，腹中痛，上冲肺肝，动五脏，立喘鸣，多惊，身热汗不出，喉痹精少，名
sān huáng xiè rè tāng fāng
三黄泻热汤方
dài huáng má huáng huáng qín gè sì liǎng xìng rén chì fú líng gān cǎo jú pí máng xiāo zé xiè
大黄麻黄黄芩（各四两） 杏仁赤茯苓甘草橘皮芒硝泽泻
shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng jiǎo qù zǐ nà dài huáng zhǔ liǎng fèi qù zǐ xià máng xiāo fēn sān fú
上九味咀，以水九升煮取三升，绞去滓，纳大黄，煮两沸去滓，下芒硝，分三服。
dài huáng xiè rè tāng
大黄泻热汤
zhì pí mài jué nì dà fù zhōng rè qiē tòng shé qiáng fù zhàng shēn zhòng shí bù xià xīn zhù pí jí tòng fāng
治脾脉厥逆大腹中热切痛，舌强腹胀，身重食不下，心注脾急痛方。
dài huáng qiè
大黄（切，
shuǐ yī shēng bàn
水一升半，
zì yī xiǔ gān cǎo gè sān liǎng zé xiè fú líng huáng qín xì xīn máng xiāo jú pí gè shàng bā wèi jǔ
渍一宿） 甘草（各三两） 泽泻茯苓黄芩细辛芒硝橘皮（各上八味咀，
yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng sān hé
以水七升煮取三升三合，
qù zǐ
去滓，
xià dài huáng gèng jiān èr fèi
下大黄更煎二沸，
qù zǐ
去滓，
xià máng xiāo
下芒硝，
fēn sān fú
分三服。
zhì pí rè xié tòng rè mǎn bù xiē mù chì bù zhǐ kǒu chún gān liè fāng
治脾热胁痛，热满不歇，目赤不止，口唇干裂方∶
shí gāo yī jīn suì shēng dì huáng zhī chì mì gè yī shēng zhú yè qiè wǔ shēng
石膏（一斤，碎） 生地黄汁赤蜜（各一升） 竹叶（切、五升）
shàng sì wèi xiān yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ zhú yè qǔ qī shēng qù zǐ chéng qīng xià shí gāo zhǔ qǔ yī shēng wǔ hé qù zǐ xià dì huáng zhī zhǔ liǎng fèi cì xià mì jiān qǔ sān shēng xì xì fú zhī
上四味先以水一斗二升煮竹叶，取七升，去滓，澄清，下石膏，煮取一升五合，去滓，下地黄汁煮两沸，次下蜜煎取三升，细细服之。
zhì pí rè piān yī biān tòng xiōng mǎn xié piān zhàng fāng
治脾热偏一边痛，胸满胁偏胀方∶
fú líng jú pí zé xiè gè sān liǎng sháo yào bái zhú gè sì liǎng guì xīn rén shēn gè sān liǎng shí gāo bā liǎng bàn xià liù liǎng shēng jiāng qiè sāng gēn bái pí gè yī shēng
茯苓橘皮泽泻（各三两） 芍药白术（各四两） 桂心人参（各三两） 石膏（八两） 半夏（六两） 生姜（切） 桑根白皮（各一升）
shàng shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ fēn sān fú
上十一味咀，以水一斗二升煮取三升，去滓，分三服。
ruò xū lì xià jiā máng xiāo èr liǎng jiā
若须利下，加芒硝二两佳。
pí xū lěng yòu shǒu guān shàng mài yīn xū zhě zú tài yīn jīng yě
脾虚冷右手关上脉阴虚者，足太阴经也。
bìng kǔ xiè zhù fù mǎn qì nì huò luàn ǒu tù huáng dǎn xīn fán bù dé wò cháng míng míng yuē pí xū lěng yě
病苦泄注，腹满气逆，霍乱、呕吐、黄胆，心烦不得卧，肠鸣，名曰脾虚冷也。
zhì xū zhàng xié tòng jiān xī yǒu shí fā zuò xī bǔ zhī fāng
治虚胀胁痛肩息有时发作悉补之方∶
wǔ jiā gēn pí dān shēn jú pí gè yī jīn dì gǔ pí gān jiāng bái zhú gè bā liǎng gàn dì huáng xiōng fù zǐ gè wǔ liǎng zhū jiāo gēn pí èr jīn guì xīn jié gěng gè sì liǎng gān cǎo sān liǎng dà zǎo wǔ shí méi
五加根皮丹参橘皮（各一斤） 地骨皮干姜白术（各八两） 干地黄芎附子（各五两） 猪椒根皮（二斤） 桂心桔梗（各四两） 甘草（三两） 大枣（五十枚）
shàng shí sì wèi jǔ yǐ jiǔ sì dòu zì wǔ qī rì fú qī bā hé jiā zhì yī shēng rì zài fú
上十四味咀，以酒四斗渍五七日，服七八合加至一升，日再服。
bīng láng sàn
槟榔散
zhì pí hán yǐn shí bù xiāo láo juàn qì zhàng ǎi mǎn yōu huì bù lè fāng
治脾寒饮食不消，劳倦气胀，噫满忧恚不乐方。
bīng láng bā méi pí zi bìng yòng rén shēn fú líng chén qū mài nóng pǔ bái zhú wú zhū yú gè èr liǎng
槟榔（八枚，皮子并用） 人参茯苓陈曲麦浓朴白术吴茱萸（各二两）
shàng bā wèi zhì xià shāi shí hòu jiǔ fú èr fāng cùn bǐ rì zài fú
上八味治，下筛，食后酒服二方寸匕，日再服。
yī fāng yòng jú pí yī liǎng bàn
（一方用橘皮一两半。
wēn pí wán
温脾丸
zhì jiǔ bìng xū léi pí qì ruò shí bù xiāo xǐ ǎi fāng
治久病虚羸脾气弱，食不消喜噫方。
huáng bò dà mài wú zhū yú guì xīn gān jiāng xì xīn fù zǐ dāng guī qū dài huáng huáng lián gè yī liǎng
黄柏大麦吴茱萸桂心干姜细辛附子当归曲大黄黄连（各一两）
shàng shí yī wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà měi fú shí wǔ wán kōng fù jiǔ fú rì sān
上十一味为末，蜜丸如梧子大，每服十五丸，空腹酒服，日三。
má dòu sàn
麻豆散
zhǔ pí qì ruò bù xià shí ěr cǐ yǐ dāng shí fāng
主脾气弱不下食饵，此以当食方。
dà dòu huáng juàn èr shēng dà má zi sān shēng áo lìng xiāng
大豆黄卷（二升） 大麻子（三升，熬令香）
shàng èr wèi zhì xià shāi yǐn hé fú yī hé rì sì wǔ rèn yì duō shǎo
上二味治，下筛，饮和服一合，日四五，任意多少。
pí wèi jù xū
脾胃俱虚
yòu shǒu guān shàng mài yīn yáng jù xū zhě zú tài yīn yǔ yáng míng jīng jù xū yě
右手关上脉阴阳俱虚者，足太阴与阳明经俱虚也。
bìng kǔ wèi zhōng rú kōng zhuàng shǎo qì bù zú yǐ xi sì nì hán xiè zhù bù yǐ míng yuē pí wèi jù xū yě
病苦胃中如空状，少气不足以息，四逆寒泄注不已，名曰脾胃俱虚也。
zhì fù zhàng shàn ǎi shí zé yù ǒu xiè táng xià kǒu gàn sì zhī zhòng hǎo nù bù yù wén rén shēng wàng wù hóu bì bǔ zhī fāng
治腹胀善噫食则欲呕，泄溏下，口干，四肢重，好怒不欲闻人声，忘误，喉痹，补之方∶
huáng lián yī liǎng yǔ yú liáng èr liǎng bái zhú gān jiāng gè sān liǎng dà má zi wǔ liǎng sāng bái pí bā liǎng dà zǎo èr shí méi
黄连（一两） 禹余粮（二两） 白术干姜（各三两） 大麻子（五两） 桑白皮（八两） 大枣（二十枚）
shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sì cì fú
上七味咀，以水一斗二升煮取三升，分四次服。
zhì pí wèi jù xū kǔ jī hán tòng fāng
治脾胃俱虚苦饥寒痛方∶
rén shēn dāng guī guì xīn fú líng jié gěng xiōng gè wǔ liǎng nóng pǔ gān cǎo jú pí wú zhū yú gè èr liǎng bái zhú wǔ liǎng mài yī shēng
人参当归桂心茯苓桔梗芎 （各五两） 浓朴甘草橘皮吴茱萸（各二两）白术（五两） 麦 （一升）
shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上十二味咀，以水一斗二升煮取三升，分三服。
bái zhú sàn
白术散
zhì pí wèi jù xū lěng fāng
治脾胃俱虚冷方。
bái zhú nóng pǔ rén shēn wú zhū yú fú líng mài qū xiōng gè sān liǎng
白术浓朴人参吴茱萸茯苓麦曲芎 （各三两）
shàng bā wèi zhì xià shāi jiǔ fú fāng cùn bǐ shí hòu fú rì sān
上八味治，下筛，酒服方寸匕，食后服，日三。
yī fāng jiā dà fù jú pí
（一方加大腹、橘皮。
píng wèi wán
平胃丸
fán shēn zhòng bù dé shí shí wú wèi xīn xià xū mǎn shí shí yù xià xǐ wò zhě jiē zhēn wèi wǎn tài cāng yi fú jiàn zhōng tāng jí cǐ fāng
凡身重不得食，食无味，心下虚满，时时欲下，喜卧者，皆针胃脘，太仓宜，服建中汤及此方。
xìng rén wǔ shí méi dān shēn sān liǎng kǔ shēn yuán cān tíng lì gè èr liǎng xiōng guì xīn gè yī liǎng
杏仁（五十枚） 丹参（三两） 苦参元参葶苈（各二两） 芎桂心（各一两）
shàng qī wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú wǔ wán rì sān yǐ zhī wèi dù
上七味为末，蜜丸如梧子大，酒服五丸，日三，以知为度。
yòu fāng zhì zhàng fū xiǎo ér shí shí bù xiāo wèi qì bù tiáo huò wēn zhuàng rè jié dà xiǎo biàn bù lì zhě yǒu bìng lěng zhě fú lù sù wán rè yào hòu dāng jìn cǐ wán diào wèi fāng lù sù wán jiàn hòu shí liù juǎn wèi fǔ gù lěng jī rè mén
又方治丈夫小儿食实不消，胃气不调，或温壮热结，大小便不利者，有病冷者服露宿丸，热药后当进此丸调胃方，（露宿丸见后十六卷胃腑痼冷积热门）。
dài huáng èr liǎng xiǎo cǎo gān cǎo sháo yào xiōng tíng lì gè yī liǎng xìng rén wǔ shí méi
大黄（二两） 小草甘草芍药芎葶苈（各一两） 杏仁（五十枚）
shàng qī wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ yǐn fú wǔ wán rì sān
上七味为末，蜜丸如梧子，饮服五丸，日三。
yī suì xiǎo ér èr wán jiàn jiā zhī
一岁小儿二丸，渐加之。
yì fāng wú xìng rén yǒu chāng pú dāng guī gān jiāng fú líng mài mén dōng xì xīn wèi shí sān wèi
（《翼方》无杏仁，有菖蒲、当归、干姜、茯苓、麦门冬、细辛，为十三味）。
lùn yuē fán bìng sù shí zài shàng wǎn dāng tǔ zhī mài shù ér huá zhě shí yě
论曰∶凡病宿食在上脘，当吐之，脉数而滑者实也。
yǒu sù shí bù xiāo xià zhī yù
有宿食不消，下之愈。
wèi zhōng yǒu shí lěng wù jí tòng bù néng shí yǒu rè wù jí yù shí
胃中有食冷物，即痛不能食，有热物即欲食。
dà fù yǒu sù shí hán lì fā rè rú nüè zhuàng
大腹有宿食，寒栗发热如疟状。
sù shí zài xiǎo fù zhě dāng mù fā rè míng dàn fù zhǐ
宿食在小腹者，当暮发热，明旦复止。
cùn mài jǐn jí tóu tòng fēng hán huò fù zhōng sù shí bù huà
寸脉紧即头痛风寒，或腹中宿食不化。
cùn kǒu mài jǐn zhě rú zhuǎn suǒ zuǒ yòu wú cháng
寸口脉紧者，如转索左右无常。
pí wèi zhōng yǒu sù shí bù xiāo cùn kǒu mài fú ér dà àn zhī fǎn sè chǐ zhōng wēi ér sè gù zhī sù shí
脾胃中有宿食不消，寸口脉浮而大，按之反涩，尺中微而涩，故知宿食。
dà qū wán
大曲丸
zhǔ xiāo gǔ duàn xià wēn hé yòu hán lěng zhě cháng fú bù huàn huò luàn fāng
主消谷断下温和又寒冷者，常服不患霍乱方。
dà mài qū gè yī shēng fù zǐ gān jiāng dāng guī rén shēn gè sān liǎng chì shí zhī yī liǎng jié gěng nǚ wèi gè èr liǎng wú zhū yú zào jiá gè wǔ liǎng shǔ jiāo èr liǎng bàn wū méi wǔ shí méi
大麦曲（各一升） 附子干姜当归人参（各三两） 赤石脂（一两） 桔梗女萎（各二两） 吴茱萸皂荚（各五两） 蜀椒（二两半） 乌梅（五十枚）
shàng shí sān wèi wèi mò mì cù zhōng bàn zì méi yī xiǔ zhēng sān dòu mǐ xià qù hé dǎo rú ní huò yào mì hé dǎo èr qiān chǔ fú shí wán rì sān
上十三味为末，蜜酢中半渍梅一宿，蒸三斗米下，去核捣如泥，和药蜜，和捣二千杵，服十丸，日三。
xià shèn zhě jiā lóng gǔ ē jiāo ài gè sān liǎng
下甚者，加龙骨、阿胶、艾各三两。
xiāo shí duàn xià wán
消食断下丸
hán lěng zhě cháng fú zhī fāng
寒冷者常服之方。
qū dà mài gè yī shēng wú zhū yú sì liǎng
曲大麦 （各一升） 吴茱萸（四两）
shàng sān wèi wèi mò mì hé fú shí wǔ wán rú wú zǐ rì sān fú
上三味为末，蜜和，服十五丸如梧子，日三服。
gān jiāng sàn
干姜散
zhì bù néng shí xīn yì míng rán wàng shí fāng
治不能食，心意冥然忘食方。
gān jiāng fǎ qǔ shǔ jiāo chǐ dà mài gè yī shēng
干姜法曲蜀椒豉大麦 （各一升）
shàng wǔ wèi hé zhì xià shāi shí hòu fú sān fāng cùn bǐ rì sān yǐ néng shí wèi dù
上五味合治，下筛，食后服三方寸匕，日三，以能食为度。
xiāo shí wán
消食丸
zhì shù nián bù néng shí fāng
治数年不能食方。
xiǎo mài qū gè yī shēng gān jiāng wū méi gè sì liǎng
小麦曲（各一升） 干姜乌梅（各四两）
shàng sì wèi wèi mò mì hé fú shí wǔ wán rì zài jiā zhì sì shí wán
上四味为末蜜和服十五丸，日再加至四十丸。
hán zài xiōng zhōng jí fǎn wèi fān xīn zhě jiē chài
寒在胸中及反胃翻心者皆瘥。
qū wán
曲丸
zhǔ xiāo gǔ néng shí chú cháng zhōng shuǐ qì lú zhàng fāng
主消谷能食，除肠中水气胪胀方。
fǎ qǔ mài xìng rén gè wǔ liǎng
法曲麦杏仁（各五两）
shàng sān wèi zhì xià shāi shí hòu jiǔ fú yī hé rì sān
上三味治，下筛，食后酒服一合，日三。