千金方 · 孙思邈 · Chapter 120 of 228

胃腑方·呕吐哕逆第五

PinyinModern Translation
Size

lùn yī shǒu mài yī shǒu fāng èr shí sì shǒu

(论一首脉一首方二十四首)

jiǔ fǎ shí wǔ shǒu

(灸法十五首)

fu tǔ jiā mài lái xíng zhuàng rú xīn wò qǐ yáng jǐn yīn shù

夫吐家,脉来形状如新卧起,阳紧阴数。

qí rén shí yǐ jí tǔ yáng fú ér shù yì wèi tǔ

其人食已即吐,阳浮而数亦为吐。

cùn kǒu mài jǐn ér kōu jǐn jí wéi hán kōu jí wéi xū hán xū xiāng bó mài wèi yīn jié ér chí qí rén jí yē

寸口脉紧而芤,紧即为寒,芤即为虚,寒虚相搏,脉为阴结而迟,其人即噎。

guān shàng shù qí rén zé tǔ

关上数,其人则吐。

fū yáng mài wēi ér sè wēi jí xià lì sè jí tǔ nì gǔ bù dé rù

趺阳脉微而涩,微即下利,涩即吐逆,谷不得入。

fū yáng mài fú zhě wèi qì xū yě

趺阳脉浮者,胃气虚也。

hán qì zài shàng yōu qì zài xià èr qì bìng zhēng dàn chū bù rù qí rén jí ǒu ér bù néng shí kǒng bù rú sǐ kuān huǎn jí chài

寒气在上,忧气在下,二气并争,但出不入,其人即呕而不能食,恐怖如死,宽缓即瘥。

ǒu ér mài ruò xiǎo biàn fù lì shēn yǒu wēi rè jiàn jué nán zhì

呕而脉弱,小便复利,身有微热,见厥难治。

lùn yuē fán fú tāng ǒu nì bù rù fù zhě xiān yǐ gān cǎo sān liǎng shuǐ sān shēng zhǔ qǔ èr shēng fú zhī de tǔ

论曰∶凡服汤呕逆不入腹者,先以甘草三两,水三升煮取二升,服之,得吐。

dàn fú zhī bù tǔ yì jiā

但服之不吐,益佳。

xiāo xī dìng rán hòu fú yú tāng jí liú lì gèng bù tǔ yě

消息定,然后服余汤,即流利更不吐也。

fán ǒu zhě duō shí shēng jiāng cǐ shì ǒu jiā shèng yào

凡呕者多食生姜,此是呕家圣药。

bàn xià tāng

半夏汤

zhì nì qì xīn zhōng fán mèn qì mǎn ǒu tù qì shàng fāng yī míng xiǎo fú líng tāng

治逆气心中烦闷,气满呕吐气上方(一名小茯苓汤)。

bàn xià yī shēng shēng jiāng yī jīn fú líng guì xīn gè wǔ liǎng

半夏(一升) 生姜(一斤) 茯苓桂心(各五两)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn sān fú

上四味咀,以水八升,煮取二升半,分三服。

ruò shǎo qì jiā gān cǎo èr liǎng

若少气加甘草二两。

xiǎo bàn xià jiā fú líng tāng

小半夏加茯苓汤

zhì zhū ǒu yuě xīn xià jiān pǐ gé jiān yǒu shuǐ tán xuàn jì fāng jiàn hòu shí bā juǎn dà cháng fǔ tán

治诸呕哕,心下坚痞,膈间有水痰,眩悸(方见后十八卷,大肠腑痰

qián hú tāng

前胡汤

zhì hán rè ǒu nì shǎo qì xīn xià jiān jù péng mǎn bù dé shí hán rè xiāo kě bǔ bù zú fāng

治寒热呕逆少气,心下坚聚膨满不得食,寒热消渴补不足方。

qián hú shēng jiāng gè èr liǎng gān cǎo pò xiāo tāng chéng xià dài huáng bié jìn gè sān liǎng fú líng bàn xià mài dōng dāng

前胡生姜(各二两) 甘草朴硝(汤成下) 大黄(别浸,各三两) 茯苓半夏麦冬当

shàng shí liù wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu èr shēng zhǔ qǔ liù shēng fēn sì fú

上十六味咀,以水一斗二升,煮取六升,分四服。

zhì ǒu tù sì zhī bì lěng shàng qì fù rè sān jiāo bù tiáo fāng

治呕吐,四肢痹冷,上气腹热,三焦不调方∶

qián hú chuān xiōng gān cǎo dāng guī shí gāo rén shēn guì xīn jú pí gè èr liǎng sháo yào sān liǎng bàn xià sì liǎng shēng jiāng wǔ liǎng dà zǎo sān shí méi

前胡川芎甘草当归石膏人参桂心橘皮(各二两) 芍药(三两) 半夏(四两) 生姜(五两) 大枣(三十枚)

shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu sān shēng xià huáng qín sān liǎng hé zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上十二味咀,以水一斗三升,下黄芩三两合煮,取三升,分三服。

yī fāng bù yòng huáng qín

(一方不用黄芩。

xiǎo mài tāng

小麦汤

zhì ǒu tù bù zhǐ fāng

治呕吐不止方。

xiǎo mài yī shēng rén shēn nóng pǔ gè sì liǎng fú líng sān liǎng gān cǎo yī liǎng qīng zhú rú èr liǎng jiāng zhī sān hé

小麦(一升) 人参浓朴(各四两) 茯苓(三两) 甘草(一两) 青竹茹(二两)姜汁(三合)

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ fēn sān fú

上七味咀,以水八升,煮取三升,去滓,分三服。

zhū líng sàn

猪苓散

zhì ǒu ér gé shàng hán fāng

治呕而膈上寒方。

zhū líng fú líng bái zhú gè sān liǎng

猪苓茯苓白术(各三两)

shàng sān wèi zhì xià shāi yǐ yǐn fú fāng cùn bǐ rì sān

上三味治下筛,以饮服方寸匕,日三。

kě zhě duō yǐn shuǐ

渴者多饮水。

xī jiǎo rén shēn yǐn zǐ

犀角人参饮子

zhì ǒu nì wèi qì xū xié fēng rè bù xià shí bìng jiē zhì zhī fāng

治呕逆胃气虚邪,风热,不下食并皆治之方。

xī jiǎo rén shēn gè sān liǎng xiè bái wǔ liǎng sù mǐ yī hé

犀角人参(各三两) 薤白(五两) 粟米(一合)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ zhì èr shēng xià mǐ zhǔ lìng mǐ shú fēn sì fú xiāng qù rén xíng qī lǐ jiǔ jìn yī fù

上四味咀,以水五升,煮至二升下米,煮令米熟,分四服,相去人行七里久,进一服。

zhì ǒu yuě fāng

治呕哕方∶

rén shēn yī liǎng dà má zi bā hé yī zuò hú má rén jú pí yī fēn pí pá yè bā liǎng

人参(一两) 大麻子(八合,一作胡麻仁) 橘皮(一分) 枇杷叶(八两)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ pí pá yè qǔ wǔ shēng xià yào zhǔ qǔ sān shēng nà má rén shāo yǐn zhī

上四味咀,以水一斗煮枇杷叶,取五升下药,煮取三升纳麻仁,稍饮之。

zhì qì jué ǒu yuě bù dé xi fāng

治气厥呕哕不得息方∶

chǐ yī shēng bàn xià bā liǎng shēng jiāng èr liǎng rén shēn qián hú guì xīn gān cǎo gè yī liǎng

豉(一升) 半夏(八两) 生姜(二两) 人参前胡桂心甘草(各一两)

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn wéi sān fú

上七味咀,以水九升,煮取三升,分为三服。

yòu fāng chǐ yī shēng jú pí èr liǎng shēng jiāng gān cǎo gè yī liǎng fù zǐ yī méi dà zǎo shí wǔ méi

又方豉(一升) 橘皮(二两) 生姜甘草(各一两) 附子(一枚) 大枣(十五枚)

shàng liù wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn wéi sān fú rì sān

上六味咀,以水九升,煮取三升,分为三服,日三。

jú pí tāng zhì gàn ǒu yuě ruò shǒu zú jué lěng zhě fāng

橘皮汤治干呕哕若手足厥冷者方。

jú pí sì liǎng shēng jiāng bàn jīn

橘皮(四两) 生姜(半斤)

shàng èr wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú bù zhǐ gèng hé fú zhī

上二味咀,以水七升,煮取三升,分三服,不止,更合服之。

bàn xià gān jiāng sàn

半夏干姜散

zhì gàn ǒu tù nì tǔ xián mò zhě fāng

治干呕吐逆,吐涎沫者方。

bàn xià gān jiāng děng fēn

半夏干姜(等分)

shàng èr wèi wèi sàn qǔ fāng cùn bǐ jiāng shuǐ yī shēng bàn zhǔ qǔ qī hé dùn wēn fú zhī rì sān

上二味为散,取方寸匕,浆水一升半,煮取七合,顿温服之,日三。

dài huáng gān cǎo tāng

大黄甘草汤

zhì shí yǐ jí tǔ fāng

治食已即吐方。

dài huáng sì liǎng gān cǎo èr liǎng

大黄(四两) 甘草(二两)

shàng èr wèi jǔ yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng bàn fēn zài fú

上二味咀,以水三升,煮取一升半,分再服。

zhì chūn xià shí xíng shāng hán hán shāng yú wèi wèi lěng biàn fāng

治春夏时行伤寒,寒伤于胃,胃冷变方∶

jú pí guì xīn gé gēn gè èr liǎng bái máo gēn yī shēng

橘皮桂心葛根(各二两) 白茅根(一升)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú shù jìn fú jǐn gèng hé

上四味咀,以水六升,煮取三升,分三服,数进,服尽更合。

yǒu rè qù guì

有热去桂。

zhì shāng hán hòu huì gān ǒu bù xià shí fāng

治伤寒后哕,干呕,不下食方∶

shēng lú gēn qīng zhú rú gè yī shēng jīng mǐ sān hé shēng jiāng yī liǎng

生芦根青竹茹(各一升)粳米(三合) 生姜(一两)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn sān fú

上四味咀,以水五升,煮取二升,分三服。

bù zhǐ fú sān jì

不止,服三剂。

yòu fāng lú gēn qiè yī shēng jú pí tōng cǎo gè sān liǎng jīng mǐ sān hé

又方芦根(切一升) 橘皮通草(各三两) 粳米(三合)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ sì shēng zhǔ qǔ yī shēng bàn fēn sān fú

上四味咀,以水四升,煮取一升半,分三服。

zhì bìng huàn gān ǒu fāng

治病患干呕方∶

qǔ yáng rǔ zhī yǐn yī bēi

取羊乳汁,饮一杯。

zhì huì fāng

治哕方∶

zhǔ chǐ sān shēng yǐn zhī jiā

煮豉三升,饮汁佳。

yòu fāng kōng fù fú jiāng zhī yī shēng

又方空腹服姜汁一升。

yòu fāng zhǔ lú gēn nóng zhī yǐn zhī

又方煮芦根浓汁,饮之。

zhì ě xīn fāng

治恶心方∶

kǔ hù ráng bìng zi yī shēng suì yǐ jiǔ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú

苦瓠穣并子一升碎,以酒水三升,煮取一升,顿服。

xū yú tǔ bìng xià rú há má yī sān shēng

须臾吐,并下如虾蟆衣三升。

yòu fāng fú tóng zǐ xiǎo biàn bǎi rì jiā

又方服童子小便百日,佳。

yòu fāng má zi yī shēng áo lìng xiāng shú dǎo qǔ jiǔ sān shēng shú yán lǜ qǔ yī shēng yǐn jǐn rì èr fú

又方麻子一升,熬令香熟,捣,取酒三升,熟研,滤取一升,饮尽,日二服。

fú jǐn yī shí chài

服尽一石瘥。

zhì shí yǐn zhé tǔ fāng

治食饮辄吐方∶

dùn fú shēng shú tāng sān shēng jí zhǐ

顿服生熟汤三升,即止。

jiǔ fǎ

灸法

gān ǒu bù zhǐ zhōu shí tāng yào jiē tǔ jiǔ shǒu jiàn shǐ sān shí zhuàng

干呕不止,粥食汤药皆吐,灸手间使三十壮。

ruò sì jué mài chén jué bù zhì zhě jiǔ zhī biàn tōng bìng huàn gān ǒu jiǔ xīn zhǔ chǐ zé jiā

若四厥,脉沉绝不至者,灸之便通病患干呕,灸心主尺泽佳。

yòu fǎ jiǔ rǔ xià yī cùn sān shí zhuàng

又法,灸乳下一寸,三十壮。

zhì huì jiǔ chéng jiāng qī zhuàng zhù rú mài dà

治哕,灸承浆七壮,炷如麦大。

yòu jiǔ qí xià sì zhǐ qī zhuàng

又灸脐下四指七壮。

tǔ nì ǒu bù dé shí jiǔ xīn shù bǎi zhuàng

吐逆呕不得食,灸心俞百壮。

tǔ ǒu nì bù dé xià shí jīn rì shí míng rì tǔ zhě jiǔ gé shù bǎi zhuàng

吐呕逆不得下食,今日食明日吐者,灸膈俞百壮。

tǔ biàn bù dé xià shí jiǔ xiōng táng bǎi zhuàng

吐变不得下食,灸胸堂百壮。

tǔ nì bù dé shí jiǔ jù quē wǔ shí zhuàng

吐逆不得食,灸巨阙五十壮。

tǔ nì shí bù zhǐ jiǔ wèi wǎn bǎi zhuàng sān bào

吐逆食不止,灸胃脘百壮,三报。

tǔ nì yǐn shí què chū jiǔ pí mù bǎi zhuàng sān bào zhāng mén xué yě

吐逆饮食却出,灸脾募百壮,三报(章门穴也)。

tǔ ǒu sù zhī tūn suān jiǔ shén guāng yī míng dǎn mù bǎi zhuàng sān

吐呕宿汁吞酸,灸神光一名胆募百壮,三

tǔ nì huò luàn tù xiě jiǔ xīn zhǔ wǔ shí zhuàng

吐逆霍乱吐血,灸心主五十壮。

ǎi huì gé zhōng qì bì sè jiǔ yè xià jù máo xià fù lèi wǎn wǎn zhōng wǔ shí zhuàng

噫哕膈中气闭塞,灸腋下,聚毛下,附肋宛,宛中五十壮。

ǎi yuě ǒu nì jiǔ shí guān bǎi zhuàng

噫哕呕逆,灸石关百壮。

✦ You read 胃腑方·呕吐哕逆第五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.