千金方 · 孙思邈 · Chapter 121 of 228

胃腑方·噎塞第六

PinyinModern Translation
Size

lùn yī shǒu fāng sān shí wǔ shǒu

(论一首方三十五首)

wǔ yē wán

五噎丸

zhì xiōng zhōng jiǔ hán ǒu nì nì qì yǐn shí bù xià jié qì bù xiāo fāng gǔ jīn lù yàn yún wǔ yē zhě qì yē yōu yē láo yē shí yē sī yē

治胸中久寒呕逆逆气,饮食不下,结气不消方(《古今录验》云∶五噎者,气噎、忧噎、劳噎、食噎、思噎。

qì yē zhě xīn jì shàng xià bù tōng ǎi huì bù chè xiōng xié kǔ tòng

气噎者,心悸,上下不通,噫哕不彻,胸胁苦痛。

yōu yē zhě tiān yīn kǔ jué nì xīn xià jì dòng shǒu zú nì lěng

忧噎者,天阴苦厥逆,心下悸动,手足逆冷。

láo yē zhě kǔ qì gé xié xià zhī mǎn xiōng zhōng tián sāi shǒu zú nì lěng bù néng zì wēn

劳噎者,苦气膈,胁下支满,胸中填塞,手足逆冷,不能自温。

shí yē zhě huì chēn nù hán qì shàng rù xiōng xié suǒ zhì yě

食噎者恚嗔怒,寒气上入胸胁所致也。

gān jiāng chuān jiāo shí zhū yú guì xīn rén shēn gè wǔ fēn xì xīn bái zhú fú líng fù zǐ gè sì fēn jú pí liù

干姜川椒食茱萸桂心人参(各五分) 细辛白术茯苓附子(各四分) 橘皮(六?

shàng shí wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú sān wán rì sān

上十味为末,蜜丸如梧子大,酒服三丸,日三。

bù zhǐ shāo jiā zhì shí wán

不止,稍加至十丸。

yòu fāng zhì wǔ zhǒng zhī qì jiē lìng rén yē fāng

又方治五种之气皆令人噎方。

rén shēn bàn xià guì xīn fáng fēng yī zuò fáng kuí xiǎo cǎo fù zǐ xì xīn gān cǎo gè èr liǎng zǐ wǎn gān jiāng shí zhū yú sháo yào wū tóu gè liù fēn zhǐ shí sān liǎng

人参半夏桂心防风(一作防葵) 小草附子细辛甘草(各二两) 紫菀干姜食茱萸芍药乌头(各六分) 枳实(三两)

shàng shí sì wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú wǔ wán rì sān

上十四味为末,蜜丸如梧子大,酒服五丸,日三。

bù zhǐ jiā zhì shí wǔ wán

不止,加至十五丸。

wū tóu yǔ bàn xià xiāng fǎn dàn qù yī wèi hé zhī

乌头与半夏相反,但去一味合之。

zhú pí tāng

竹皮汤

zhì yē shēng bù chū fāng

治噎声不出方。

zhú pí yī yòng zhú yè xì xīn gè èr liǎng gān cǎo shēng jiāng tōng cǎo rén shēn fú líng guì xīn má huáng wǔ wèi zǐ gè yī liǎng

竹皮(一用竹叶) 细辛(各二两) 甘草生姜通草人参茯苓桂心麻黄五味子(各一两)

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ zhú pí jiǎn èr shēng qù zhú pí xià yào zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上十味咀,以水一斗,煮竹皮减二升,去竹皮下药,煮取三升,分三服。

gān jiāng tāng

干姜汤

zhì yǐn shí zhé yē fāng jí yàn míng bàn xià tāng

治饮食辄噎方(《集验》名半夏汤)。

gān jiāng shí gāo gè sì liǎng rén shēn guì xīn guā lóu gēn jí yàn zuò jié gěng gè èr liǎng gān cǎo yī liǎng bàn xià xiǎo mài gè yī shēng wú zhū yú èr shēng chì xiǎo dòu sān shí lì

干姜石膏(各四两) 人参桂心栝蒌根(《集验》作桔梗各二两) 甘草(一两)半夏小麦(各一升) 吴茱萸(二升) 赤小豆(三十粒)

shàng shí wèi jǔ yǐ jiǔ wǔ shēng shuǐ yī dòu zhǔ zǎo èr shí méi qù zǐ hé zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上十味咀,以酒五升,水一斗,煮枣二十枚,去滓合煮,取三升,分三服。

tōng qì tāng

通气汤

zhì xiōng mǎn qì yē fāng

治胸满气噎方。

bàn xià bā liǎng shēng jiāng liù liǎng guì xīn sān liǎng dà zǎo sān shí méi

半夏(八两) 生姜(六两) 桂心(三两) 大枣(三十枚)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn wǔ fú rì sān yè èr

上四味咀,以水八升,煮取三升,分五服,日三,夜二。

líng yáng jiǎo tāng

羚羊角汤

zhì qì yē bù tōng bù dé shí fāng

治气噎不通,不得食方。

líng yáng jiǎo tōng cǎo jú pí gè èr liǎng wú zhū yú nóng pǔ gān jiāng gè sān liǎng wū tóu wǔ méi

羚羊角通草橘皮(各二两) 吴茱萸浓朴干姜(各三两) 乌头(五枚)

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú rì sān

上七味咀,以水九升,煮取三升,分三服,日三。

yòu fāng xìng rén guì xīn gè sān liǎng

又方杏仁桂心(各三两)

shàng èr wèi wèi mò mì wán rú zǎo dà shāo shāo yàn zhī

上二味为末,蜜丸如枣大,稍稍咽之。

lín shí xiān hán mí jiā

临食先含弥佳。

zhì zú yē fāng

治卒噎方∶

mǎn kǒu zhe mì shí zhī jí xià

满口着蜜食之即下。

yòu fāng guā chōng chǔ tóu xì kāng hán zhī jí xià shén yàn

又方刮舂杵头细糠,含之即下,神验。

zhì zhū yē fāng

治诸噎方∶

cháng shí gàn jīng mǐ fàn jí bù yē

常食干粳米饭即不噎。

yòu fāng mò huǒ tàn mì wán rú dàn zǐ dà hán shǎo shǎo yàn jí xià

又方末火炭蜜丸如弹子大,含,少少咽即下。

yòu fāng lǎo niú xián rú zǎo hé dà nà shuǐ zhōng yǐn zhī zhōng shēn bù fù yē

又方老牛涎如枣核大,纳水中饮之,终身不复噎。

lùn yuē fán liáo bìng zhě jiē yǐ qí lèi

论曰∶凡疗病者,皆以其类。

zhì rú zhì zhī fǎ qǐ yi yǐ lú zhì gǔ li hǔ zhì yú

至如治之法,岂宜以鸬治骨,狸虎治鱼?

zhì yú zhú miè

至于竹篾?

zhì zhū fāng

治诸方∶

yǐ lù jīn zì lìng rú hé ér suǒ zhī dà rú dàn wán yǐ xiàn xì chí jīn duān tūn zhī rù hóu tuī zhì chù xú xú yǐn zhī zhe jīn chū

以鹿筋渍令濡,合而索之,大如弹丸,以线系,持筋端吞之入喉,推至处,徐徐引之,着筋出。

yòu fāng yǐ zhú miè guā lìng huá jìng mián guǒ nà yàn zhōng lìng zhì chù kě jìn tuì yǐn zhī jí suí chū

又方以竹篾刮令滑净绵裹,纳咽中,令至处,可进退引之, 即随出。

yòu fāng yòng mián èr liǎng yǐ mì jiān shǐ rè wài fū suǒ zài chù zhuó hù yǐ yùn mián shàng

又方用绵二两,以蜜煎使热,外敷所在处,灼瓠以熨绵上。

ruò gù wèi chū fù zhǔ yī duàn mián dài yòng bìng yǐ zào jiá xiè shǎo shǎo chuī bí zhōng shǐ de tì chū

若故未出,复煮一段绵代用,并以皂荚屑少少吹鼻中,使得嚏出。

yòu fāng xiè bái zhǔ lìng bàn shú xiǎo jué zhī

又方薤白,煮令半熟,小嚼之。

yǐ xiàn xì xiè zhōng yāng zhuō xiàn tūn xiè xià hóu zhì chù qiān yǐn jí chū yǐ zhì yàn fāng

以线系薤中央,捉线吞薤下喉至处牵引, 即出矣治咽方∶

hǔ gǔ mò huò li gǔ fú fāng cùn bǐ yòu fāng fú qú mài mò fāng cùn bǐ

虎骨末或狸骨,服方寸匕又方服瞿麦末方寸匕。

zhì yú gǔ fāng

治鱼骨方∶

lú shǐ fú fāng cùn bǐ

鸬屎,服方寸匕。

yòu fāng fú jú pí tāng

又方服橘皮汤。

yòu fāng fú shā táng shuǐ

又方服沙糖水。

yòu fāng yú wǎng shāo huī fú fāng cùn bǐ

又方鱼网烧灰,服方寸匕。

bì xiào fāng yún qǔ yú wǎng fù tóu lì xià

(《必效方》云∶取鱼网覆头,立下)。

zhì gǔ gěng zài hóu zhòng zhì bù chū fāng

治骨鲠在喉,众治不出方∶

qǔ yí táng wán rú jī zǐ huáng dà tūn zhī bù qù gèng tūn

取饴糖,丸如鸡子黄大,吞之,不去更吞。

jiàn dà zuò wán kě zhì shí wán

渐大作丸,可至十丸。

yòu fāng shāo hǔ yě láng shǐ fú zhī

又方烧虎野狼屎服之。

yòu fāng tūn zhū gāo rú jī zǐ bù chài gèng tūn

又方吞猪膏如鸡子,不瘥更吞。

zhì shí zhōng tūn fā yàn bù qù rào hóu fāng

治食中吞发,咽不去绕喉方∶

qǔ luàn fā shāo huī jiǔ fú yī qián bǐ

取乱发烧灰,酒服一钱匕。

zhì tūn qián fāng

治吞钱方∶

ài hāo wǔ liǎng yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú jí xià

艾蒿五两,以水五升,煮取一升,顿服即下。

yòu fāng fú mì èr shēng jí chū

又方服蜜二升即出。

yòu fāng mò huǒ tàn jiǔ fú fāng cùn bǐ shuǐ fú yì de

又方末火炭,酒服方寸匕,水服亦得。

zhì tūn jīn yín chāi huán fāng

治吞金银钗环方∶

bái táng èr jīn yī dùn jiàn jiàn shí zhī duō shí yì jiā

白糖二斤,一顿渐渐食之,多食亦佳。

wù tūn huán jí zhǐ fāng

误吞环及指方∶

shāo yàn máo èr qī méi mò fú zhī

烧雁毛二七枚末,服之。

é yǔ yì de

鹅羽亦得。

wù tūn chāi fāng

误吞钗方∶

pù jiǔ lìng wèi zhēng shú wù qiè shí yī shù jí chū

曝韭令萎,蒸熟勿切,食一束即出。

huò shēng mài yè jīn lǚ rú jiǔ fǎ jiē kě yòng dàn lì yì duō shí zì xiāo

或生麦叶筋缕如韭法,皆可用,但力意多食自消。

wù tūn tóng tiě fāng

误吞铜铁方∶

shāo tóng nǔ yá lìng chì nà jiǔ zhōng yǐn zhī lì yù

烧铜弩牙令赤,纳酒中,饮之立愈。

wù tūn dīng zhēn jí jiàn zú fāng

误吞钉针及箭镞方∶

dàn duō shí zhū zhī féi ròu lìng bǎo zì guǒ chū

但多食猪脂肥肉令饱,自裹出。

wù tūn zhēn fāng

误吞针方∶

qǔ xuán zhēn cí shí mò yǐn fú fāng cùn bǐ jí xià gǔ jīn lù yàn yún tūn zhēn zài hóu zhōng ér fú cí mò rù fù

取悬针磁石末,饮服方寸匕即下(《古今录验》云∶吞针在喉中,而服磁末入腹。

ruò hán cí shí yú kǒu zhōng xī zhēn ér chū

若含磁石于口中,吸针而出)。

✦ You read 胃腑方·噎塞第六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.