千金方 · 孙思邈 · Chapter 124 of 228

肺脏方·肺脏脉论第一

PinyinModern Translation
Size

lùn yī shǒu

(论一首)

lùn yuē fèi zhǔ pò pò zàng zhě rèn wù zhī jīng yě

论曰∶肺主魄,魄脏者任物之精也。

wéi shàng jiāng jūn shǐ zài shàng xíng suǒ yǐ fèi wèi wǔ zàng zhī huá gài bìng jīng chū rù wèi zhī pò pò zhě fèi zhī cáng yě

为上将军使在上行,所以肺为五脏之华盖,并精出入谓之魄,魄者肺之藏也。

bí zhě fèi zhī guān fèi qì tōng yú bí bí hé zé néng zhī xiāng chòu yǐ

鼻者肺之官,肺气通于鼻,鼻和则能知香臭矣。

xún huán zǐ gōng shàng chū yú jiá hou yú bí xià huí fèi zhōng róng huá yú fā

循环紫宫上出于颊,候于鼻下,回肺中荣华于发。

wài zhǔ qì nèi zhǔ xiōng yǔ rǔ xiāng dāng

外主气,内主胸,与乳相当。

zuǒ rǔ gēng yòu rǔ xīn

左乳庚,右乳辛。

fèi zhòng sān jīn sān liǎng liù yè liǎng ěr

肺重三斤三两,六叶两耳。

fán bā yè yǒu shí sì tóng zǐ qī nǚ zǐ shǒu zhī shén míng niǎo hóng

凡八叶,有十四童子七女子守之,神名鸟鸿。

zhǔ cáng pò hào wèi pò zàng suí jié yìng huì

主藏魄,号为魄脏,随节应会。

gù yún fèi cáng qì qì shě pò

故云∶肺藏气,气舍魄。

zài qì wèi hāi zài yè wèi tì

在气为咳,在液为涕。

fèi qì xū zé bí xī lì shǎo qì shí zé chuǎn hē xiōng píng yǎng xī

肺气虚则鼻息利少,气实则喘喝胸凭仰息。

fèi qì xū ér mèng jiàn bái wù jiàn rén zhǎn xuè jiè jiè de qí shí zé mèng jiàn bīng zhàn

肺气虚而梦见白物,见人斩血藉藉得其时则梦见兵战。

fèi qì shèng zé mèng kǒng jù kū qì

肺气盛则梦恐惧哭泣。

jué qì kè yú fèi zé mèng fēi yáng jiàn jīn tiě zhī qì jí qí wù

厥气客于肺,则梦飞扬见金铁之器及奇物。

fán fèi zàng xiàng jīn yǔ dà cháng hé wéi fǔ qí jīng shǒu tài yīn yǔ yáng míng wèi biǎo lǐ

凡肺脏象金,与大肠合为腑,其经手太阴与阳明为表里。

qí mài fú xiāng yú jì xià wàng yú qiū qiū shí wàn wù zhī suǒ zhōng sù yè luò kē qī qī zhī tiáo

其脉浮,相于季夏,旺于秋,秋时万物之所终,宿叶落柯,萋萋枝条。

qí rán dú zài qí mài wèi wēi fú wèi qì chí yíng qì shù shù zé zài shàng chí zé zài xià gù míng yuē máo

其KT 然独在,其脉为微浮,卫气迟,营气数,数则在上,迟则在下,故名曰毛。

yáng dāng xiàn ér bù xiàn yīn dāng shēng ér bù shēng wèi yá suǒ zhōng

阳当陷而不陷,阴当升而不升,为邪所中。

èr qì gǎn jī gù wèi fēng hán suǒ zhōng

(二气感激,故为风寒所中。

yáng zhòng xié zé juǎn yīn zhōng yá zé jǐn

)阳中邪则卷,阴中邪则紧。

juǎn zé wù hán jǐn zé wèi

卷则恶寒,紧则为。

hán xiāng bó gù míng yuē nüè

寒相搏,故名曰疟。

ruò zé fā rè fú nǎi lái chū dàn zhōng dàn fā mù zhōng mù fā

弱则发热浮乃来出旦中旦发,暮中暮发。

zàng yǒu yuǎn jìn mài yǒu chí jí zhōu yǒu dù shù xíng yǒu lòu kè

脏有远近,脉有迟疾,周有度数,行有漏刻。

chí zài shàng shāng máo cǎi shù zài xià shāng xià jiāo

迟在上伤毛采,数在下伤下焦。

zhōng jiāo yǒu è zé jiàn yǒu shàn zé nì

中焦有恶则见,有善则匿。

yáng qì xià xiàn yīn qì zé wēn yáng fǎn zài xià yīn fǎn zài diān gù míng qiū mài rú fú qiū mài fèi yě xī fāng jīn yě wàn wù zhī suǒ yǐ shōu chéng yě

阳气下陷,阴气则温,阳反在下,阴反在巅,故名秋脉如浮,秋脉肺也,西方金也,万物之所以收成也。

gù qí qì lái qīng xū ér fú lái jí qù sàn gù yuē fú

故其气来轻虚而浮,来急去散,故曰浮。

fǎn cǐ zhě bìng hé rú ér fǎn

反此者病,何如而反?

qí qì lái máo ér zhōng yāng jiān liǎng páng xū cǐ wèi tài guò bìng zài wài

其气来毛而中央坚,两旁虚,此谓太过病在外。

qí qì lái máo ér wēi cǐ wèi bù jí bìng zài zhōng

其气来毛而微,此谓不及,病在中。

tài guò zé lìng rén qì nì ér bèi tòng yùn yùn rán

太过则令人气逆而背痛,愠愠然。

bù jí zé lìng rén chuǎn hū xī shǎo qì ér hāi shàng qì jiàn xuè xià wén bìng yīn

不及则令人喘呼吸,少气而咳,上气见血,下闻病音。

fèi mài lái yān yān niè niè rú luò yú jiá yuē fèi píng

肺脉来,厌厌聂聂如落榆荚,曰肺平。

qiū yǐ wèi qì wèi běn fèi mài lái bù shàng bù xià rú xún jī yǔ yuē fèi bìng

秋以胃气为本,肺脉来,不上不下如循鸡羽,曰肺病。

cháo yuán wú bù zì

(《巢源》无不字。

fèi mài lái rú wù zhī fú rú fēng chuī máo yuē fèi sǐ

肺脉来,如物之浮,如风吹毛,曰肺死。

zhēn fèi mài zhì dà ér xū rú yǐ máo yǔ zhōng rén fū sè bái chì bù zé máo zhé nǎi sǐ

真肺脉至大而虚,如以毛羽中人,肤色白赤不泽,毛折乃死。

qiū wèi wēi máo yuē píng máo duō wèi shǎo yuē fèi bìng dàn máo wú wèi yuē sǐ

秋胃微毛曰平,毛多胃少曰肺病,但毛无胃曰死。

máo ér yǒu xián yuē chūn bìng xián shén yuē jīn bìng

毛而有弦曰春病,弦甚曰今病。

fèi cáng qì qì shě pò

肺藏气,气舍魄。

xǐ lè wú jí zé shāng pò pò shāng zé kuáng kuáng zhě yì bù cún

喜乐无极则伤魄,魄伤则狂,狂者意不存。

rén pí gé jiāo máo cuì sè yāo sǐ yú xià

人皮革焦毛悴色夭,死于夏。

shǒu tài yīn qì jué zé pí máo jiāo

手太阴气绝,则皮毛焦。

tài yīn zhě xíng qì wēn pí máo zhě yě

太阴者,行气温皮毛者也。

qì fú yíng zé pí máo jiāo

气弗营则皮毛焦;

pí máo jiāo zé jīn yè qù

皮毛焦则津液去;

也。

fèi sǐ zàng fú zhī xū àn zhī ruò rú cōng yè xià wú gēn zhě sǐ

肺死脏浮之虚,按之弱如葱叶下无根者死。

qiū jīn fèi wàng qí mài wēi sè ér duǎn yuē píng

秋金肺旺,其脉微涩而短曰平。

fǎn de dà ér huǎn zhě shì pí zhī chéng fèi

反得大而缓者,是脾之乘肺。

mǔ zhī guī zi wèi xū xié suī bìng yì zhì

母之归子为虚邪,虽病易治。

fǎn de chén rú ér huá zhě shì shèn zhī chéng fèi zi zhī chéng mǔ wèi shí yá suī bìng zì yù

反得沉濡而滑者,是肾之乘肺,子之乘母为实邪,虽病自愈。

fǎn de fú dà ér hóng zhě shì xīn zhī chéng fèi huǒ zhī kè jīn wèi zéi yá dà nì shí sǐ bù zhì

反得浮大而洪者,是心之乘肺,火之克金为贼邪,大逆,十死不治。

fǎn de xián xì ér zhǎng zhě shì gān zhī chéng fèi

反得弦细而长者,是肝之乘肺。

mù zhī lìng jīn wèi wēi xié suī bìng jí chài gān chéng fèi bì zuò xū

木之凌金为微邪,虽病即瘥,肝乘肺必作虚。

yòu shǒu guān qián cùn kǒu yīn jué zhě wú fèi mài yě

右手关前寸口阴绝者,无肺脉也。

kǔ duǎn qì ké nì hóu zhōng sāi ǎi nì cì shǒu yáng míng zhì yáng

苦短气咳逆,喉中塞噫逆,刺手阳明,治阳。

yòu shǒu guān qián cùn kǒu yīn shí zhě fèi shí yě

右手关前寸口阴实者,肺实也。

kǔ shǎo qì xiōng zhōng mǎn péng péng yǔ jiān xiāng yǐn cì shǒu tài yīn zhì yīn

苦少气胸中满膨膨与肩相引,刺手太阴,治阴。

fèi mài lái fàn fàn qīng rú wēi fēng chuī niǎo bèi shàng máo zài zhì yuē píng sān zhì yuē lí jīng bìng sì zhì tuō jīng wǔ zhì sǐ liù zhì mìng jǐn shǒu tài yīn mài yě

肺脉来,泛泛轻如微风吹鸟背上毛,再至曰平,三至曰离经病,四至脱精,五至死,六至命尽,手太阴脉也。

fèi mài jí shèn wéi diān jí wēi jí wèi fèi hán

肺脉,急甚为癫疾,微急为肺寒。

rè dài duò ké tuò xuè yǐn yāo bèi xiōng

热怠惰咳唾血,引腰背胸。

ruò bí xī ròu bù tōng huǎn shèn wéi duō hàn wēi huǎn wèi wěi lòu fēng yī zuò piān fēng tóu yǐ xià hàn chū bù kě zhǐ

若鼻息肉不通,缓甚为多汗,微缓为痿漏风(一作偏风),头以下汗出不可止。

dà shèn wéi jìng zhǒng wēi dà wéi fèi bì yǐn xiōng bèi qǐ yāo nèi xiǎo shèn wéi sūn xiè wēi xiǎo wèi xiāo dān

大甚为胫肿,微大为肺痹,引胸背起腰内,小甚为飧泄,微小为消瘅。

huá shèn wéi xī bēn shàng qì wēi huá wéi shàng xià chū xuè

滑甚为息贲上气,微滑为上下出血。

sè shèn wéi ǒu xuè wēi sè wèi shǔ zài jǐng zhī yè zhī jiān

涩甚为呕血,微涩为鼠,在颈肢腋之间。

xià bù shèng qí shàng qí néng xǐ suān

下不胜其上,其能喜酸。

fèi mài bó jiān ér zhǎng dāng bìng tuò xuè qí rú ér sàn zhě dāng bìng lòu yī zuò guàn hàn zhì jīn bù fù sàn fà

肺脉,搏坚而长当病唾血,其濡而散者当病漏(一作灌),汗至今不复散发。

bái mài zhī zhì yě chuǎn ér fú shàng xū xià shí jīng yǒu jī qì zài xiōng zhōng

白脉之至也,喘而浮,上虚下实,惊有积气在胸中。

chuǎn ér xū míng yuē fèi bì hán rè de zhī zuì ér shǐ nèi yě

喘而虚名曰肺痹寒热,得之醉而使内也。

huáng dì wèn yuē jīng mài shí èr ér shǒu tài yīn zhī mài dú dòng bù xiū hé yě shǒu tài yīn běn zài cùn kǒu zhōng

黄帝问曰∶经脉十二,而手太阴之脉,独动不休何也(手太阴本在寸口中。

qí bó duì yuē zú yáng míng

岐伯对曰∶足阳明,

wèi mài yě

胃脉也,

wèi zhě wǔ zàng liù fǔ zhī hǎi wèi mài zài zú fū shàng dà zhǐ jiān shàng xíng sān cùn

胃者五脏六腑之海(胃脉在足趺上大趾间上行三寸,

gǔ jiě zhōng shì yě

骨解中是也,

qí jīng qì shàng qīng zhù yú fèi

)其精气上清注于肺,

fèi qì cóng tài yīn ér xíng zhī

肺气从太阴而行之,

qí xíng zhī yě

其行之也,

yǐ xi wǎng lái

以息往来,

gù rén yī hū mài zài dòng

故人一呼脉再动,

yī xī mài yì zài dòng

一吸脉亦再动,

hū xī bù yǐ

呼吸不已,

mài dòng bù zhǐ

脉动不止。

huáng dì wèn yuē qì kǒu hé yǐ dú wèi wǔ zàng zhǔ

黄帝问曰∶气口何以独为五脏主?

qí bó duì yuē wèi zhě shuǐ gǔ zhī hǎi liù fǔ wèi jū qí dà wǔ wèi rù yú kǒu cáng yú wèi yǐ yǎng wǔ zàng qì

岐伯对曰∶胃者水谷之海,六腑胃居其大,五味入于口藏于胃,以养五脏气。

qì kǒu zhě tài yīn shì yě

气口者太阴是也。

zàng fǔ zhī qì wèi jiē chū yú wèi biàn jiàn yú qì kǒu

脏腑之气味,皆出于胃,变见于气口。

qì kǒu shǔ fǔ zāng zhǔ jí hū cùn kǒu zhě yě

气口属腑脏主,即呼寸口者也。

biǎn què yuē fèi yǒu bìng zé bí kǒu zhāng shí rè zé chuǎn nì xiōng píng yǎng xī qí yáng qì zhuàng zé mèng kǒng jù děng

扁鹊曰∶肺有病则鼻口张,实热则喘逆胸凭仰息,其阳气壮则梦恐惧等。

xū hán zé hāi xi xià lì shǎo qì qí yīn qì zhuàng zé mèng shè shuǐ děng

虚寒则咳息下利少气,其阴气壮则梦涉水等。

fèi zài shēng wèi kū zài biàn dòng wèi hāi zài zhì wèi yōu

肺在声为哭,在变动为咳,在志为忧。

yōu shāng fèi jīng qì bìng yú fèi zé bēi yě

忧伤肺,精气并于肺则悲也。

wèi zhǔ qiū jié mǎn ér xuè zhě bìng zài xiōng jí yǐ yǐn shí bù jié dé bìng zhě qǔ zhī hé gù mìng yuē wèi zhǔ hé

味主秋结满而血者病在胸,及以饮食不节得病者取之合,故命曰味主合。

bìng xiān fā yú fèi chuǎn hāi sān rì zhī gān xié tòng zhī mǎn

病先发于肺喘咳,三日之肝胁痛支满;

yī rì zhī pí bì sè bù tōng shēn tòng tǐ zhòng

一日之脾闭塞不通身痛体重;

wǔ rì zhī wèi fù zhàng shí rì bù yǐ sǐ

五日之胃腹胀,十日不已死。

dōng rì rù xià rì chū

冬日入,夏日出。

bìng zài fèi xià bū huì rì zhōng shén yè bàn jìng

病在肺,下晡慧,日中甚,夜半静。

jiǎ lìng fèi bìng nán xíng ruò sì mǎ ròu jí zhāng ròu de zhī

假令肺病南行,若食马肉及獐肉得之。

bù zhě dāng yǐ xià shí fā dé bìng yǐ bǐng dīng rì yě yi chì yào

不者当以夏时发,得病以丙丁日也,宜赤药。

fán fèi bìng zhī zhuàng bì chuǎn ké nì qì jiān xī bèi tòng hàn chū kāo yīn gǔ xī luán bì zú jiē tòng

凡肺病之状,必喘咳逆气,肩息背痛,汗出,尻阴股膝挛,髀足皆痛。

xū zé shǎo qì bù néng bào xi ěr lóng yàn gàn qǔ qí jīng shǒu tài yīn zú tài yáng zhī wài jué yīn nèi shǎo yīn xuè zhě

虚则少气不能报息,耳聋咽干,取其经手太阴足太阳之外厥阴内少阴血者。

fèi mài chén zhī ér shù fú zhī ér chuǎn

肺脉,沉之而数,浮之而喘。

kǔ xī xī hán rè fù mǎn cháng zhōng rè xiǎo biàn chì jiān bèi tòng cóng yāo yǐ shàng hàn chū de zhī fáng nèi hàn chū dāng fēng

苦淅淅寒热,腹满肠中热,小便赤,肩背痛,从腰以上汗出,得之房内汗出当风。

fèi bìng qí sè bái shēn tǐ dàn hán wú rè shí shí hāi qí mài wēi chí wèi kě zhì yi fú wǔ wèi zǐ dà bǔ fèi tāng xiè fèi sàn

肺病其色白,身体但寒无热,时时咳,其脉微迟为可治,宜服五味子大补肺汤、泻肺散。

chūn dāng cì shǎo shāng xià cì yú jì jiē xiè zhī

春当刺少商,夏刺鱼际,皆泻之。

jì xià cì tài yuān qiū cì jīng qú dōng cì chǐ zé jiē bǔ zhī

季夏刺太渊,秋刺经渠,冬刺尺泽,皆补之。

yòu dāng jiǔ dàn zhōng bǎi zhuàng bèi dì sān chuí èr shí wǔ zhuàng

又当灸膻中百壮,背第三椎二十五壮。

yá zài fèi zé pí fū tòng fā hán rè shàng qì qì chuǎn hàn chū hāi dòng jiān bèi qǔ zhī yīng zhōng wài shù bèi dì sān chuí zhī páng yǐ shǒu zhòng àn zhī kuài rán nǎi cì zhī qǔ zhī quē pén zhōng yǐ yuè zhī

邪在肺,则皮肤痛发寒热上气,气喘汗出,咳动肩背,取之膺中外俞背第三椎之旁,以手重按之快,然乃刺之,取之缺盆中以越之。

xíng hán hán yǐn zé shāng fèi yǐ qí liǎng hán xiāng gǎn zhōng wài jiē shāng gù qì nì ér shàng xíng

形寒寒饮则伤肺,以其两寒相感,中外皆伤,故气逆而上行。

fèi qì shāng qí rén láo juàn zé ké tuò xuè qí mài xì jǐn fú shù jiē tù xiě cǐ wèi zào rǎo chēn nù de zhī fèi shāng qì yōng suǒ zhì yě

肺气伤,其人劳倦则咳唾血,其脉细紧浮数皆吐血,此为躁扰嗔怒得之,肺伤气壅所致也。

fèi zhòng fēng zhě kǒu zào ér chuǎn shēn yùn ér zhòng mào ér zhǒng zhàng

肺中风者,口燥而喘,身运而重,冒而肿胀。

fèi zhōng hán zhě qí rén tǔ zhuó tì

肺中寒者,其人吐浊涕。

fèi shuǐ zhě qí rén shēn tǐ zhǒng ér xiǎo biàn nán shí shí dà biàn rú yā táng

肺水者,其人身体肿而小便难,时时大便如鸭溏。

fèi zhàng zhě xū ér mǎn chuǎn hāi mù rú tuō zhuàng qí mài fú dà

肺胀者,虚而满喘咳,目如脱状,其脉浮大。

fū yáng mài fú huǎn shǎo yáng mài wēi jǐn

趺阳脉浮缓,少阳脉微紧。

wēi wèi xuè xū jǐn wèi wēi hán cǐ wèi shǔ rǔ

微为血虚,紧为微寒,此为鼠乳。

zhěn de fèi jī mài fú ér shǒu àn zhī pì yì xié xià shí shí tòng nì bèi xiāng yǐn tòng shǎo qì shàn wàng mù míng jié yōng pí fū hán qiū yù xià jù

诊得肺积脉浮,而手按之辟易,胁下时时痛逆背相引痛,少气善忘,目瞑结痈皮肤寒,秋愈夏剧。

zhǔ pí zhōng shí tòng rú shī yuán zhī zhuàng shèn zhě rú zhēn cì zhī zhuàng shí yǎng sè bái yě

主皮中时痛,如虱缘之状,甚者如针刺之状,时痒,色白也。

fèi zhī jī míng yuē xī bēn zài yòu xié xià fù dà rú bēi jiǔ jiǔ bù yù

肺之积名曰息贲,在右胁下,覆大如杯,久久不愈。

bìng sǎ sǎ hán rè qì nì chuǎn hāi fā fèi yōng yǐ chūn jiǎ yǐ rì de zhī hé yě

病洒洒寒热气逆喘咳,发肺痈,以春甲乙日得之,何也?

xīn bìng chuán fèi fèi dāng chuán gān gān shì yǐ chūn wàng wàng zhě bù shòu yá

心病传肺,肺当传肝,肝适以春旺,旺者不受邪。

fèi fù yù hái xīn xīn bù kěn shòu yīn liú jié wèi jī gù zhī xī bēn yǐ chūn de zhī

肺复欲还心,心不肯受,因留结为积,故知息贲以春得之。

fèi bìng shēn dāng yǒu rè ké sòu duǎn qì tuò chū nóng xuè qí mài dāng duǎn sè

肺病,身当有热咳嗽短气,唾出脓血,其脉当短涩。

jīn fǎn fú dà qí sè dāng bái ér fǎn chì zhě cǐ shì huǒ zhī kè jīn wèi dà nì shí sǐ bù zhì

今反浮大,其色当白而反赤者,此是火之克金,为大逆,十死不治。

shāng yīn rén zhě zhǔ fèi shēng yě

商音,人者,主肺声也。

fèi shēng kū qí yīn qìng qí zhì lè qí jīng shǒu tài yīn

肺声哭,其音磬,其志乐,其经手太阴。

jué nì yáng míng zé yíng wèi bù tōng yīn yáng fǎn zuò

厥逆阳明,则营卫不通,阴阳反祚。

yáng qì nèi jī yīn qì wài shāng shāng zé hán hán zé xū xū zé lì fēng

阳气内击,阴气外伤,伤则寒,寒则虚,虚则厉风。

suǒ zhōng xū xī zhàn diào yǔ shēng sī sāi ér sàn

所中,嘘吸战掉,语声嘶塞而散。

xià qì xi duǎn bèi sì zhī pì ruò miàn sè qīng pā yí shǐ biàn lì shén zé bù kě zhì

下气息短惫四肢僻弱,面色青葩遗矢便利甚则不可治。

gēn jù yuán má huáng xù mìng tāng zhǔ zhī fāng zài dì bā juǎn zéi fēng piān zhōng

根据源麻黄续命汤主之(方在第八卷贼风篇中)。

yòu yán yīn chuǎn jí duǎn qì hǎo tuò cǐ wèi huǒ kè jīn

又言音喘急短气好唾,此为火克金。

yáng jī yīn yīn qì chén yáng qì shēng

阳击阴,阴气沉,阳气升。

shēng zé shí shí zé rè rè zé kuáng kuáng zé bì yǎn jì yán fēi cháng suǒ shuō

升则实,实则热,热则狂,狂则闭眼悸言,非常所说。

kǒu chì ér zhāng yǐn wú shí dù cǐ rè shāng fèi fèi huà wèi xuè bù zhì

口赤而张饮无时度,此热伤肺,肺化为血,不治。

ruò miàn chì ér bí bù yī kě zhì yě

若面赤而鼻不欹,可治也。

fèi bìng wèi nüè zhě lìng rén xīn hán hán shén zé rè rè jiān shàn jīng rú yǒu suǒ jiàn zhě héng shān tāng zhǔ zhī fāng jiàn dì shí juǎn wēn nüè piān zhōng

肺病为疟者,令人心寒,寒甚则热,热间善惊如有所见者,恒山汤主之(方见第十卷温疟篇中)。

ruò qí rén běn lái yǔ shēng xióng liè hū ěr bù liàng tuō qì yòng lì fāng dé chū yán ér fǎn yú cháng rén hū yǔ yǔ zhí shì bù yīng suī yuē wèi bìng shì dāng bù jiǔ cǐ zé fèi bìng shēng zhī hou yě

若其人本来语声雄烈,忽尔不亮,拖气用力方得出言,而反于常人,呼与语直视不应虽曰未病,势当不久,此则肺病声之候也。

chá guān jí bìng biǎo lǐ xiāng yìng gēn jù yuán shěn zhì nǎi bù shī yě

察观疾病,表里相应,根据源审治,乃不失也。

bái wèi fèi fèi hé pí bái rú shǐ gāo zhě jí

白为肺,肺合皮,白如豕膏者吉。

fèi zhǔ bí bí shì fèi zhī yú

肺主鼻,鼻是肺之余。

qí rén jīn xíng xiāng bǐ yú shàng shāng bái sè xiǎo tóu fāng miàn xiǎo jiān bèi xiǎo fù xiǎo shǒu zú fā dòng shēn qīng

其人金形相比于上商,白色小头方面,小肩背小腹小手足,发动身轻。

jīng shòu jí xīn jìng hàn xìng xǐ wèi lì zhì

精瘦急,心静悍,性喜为吏治。

nài qiū dōng bù nài chūn xià chūn xià gǎn ér shēng bìng zhǔ rén tài yīn lián lián rán

耐秋冬不耐春夏,春夏感而生病,主壬太阴廉廉然。

jiān yīng nóng báo zhèng sǒng zé fèi yīng zhī zhèng bái sè xiǎo lǐ zhě zé fèi xiǎo xiǎo zé shǎo yǐn bù bìng chuǎn hē

肩膺浓薄正竦则肺应之正,白色小理者则肺小,小则少饮,不病喘喝。

cū lǐ zhě zé fèi dà dà zé xū xū zé hán chuǎn míng duō yǐn shàn bìng xiōng hóu bì nì qì jù

粗理者则肺大,大则虚,虚则寒喘鸣,多饮善病,胸喉痹逆气巨。

jiān fǎn yīng xiàn hóu zhě zé fèi gāo gāo zé shí shí zé rè shàng qì jiān jí ké nì

肩反膺陷喉者则肺高,高则实,实则热上气肩急咳逆。

hé yè zhāng xié zhě zé fèi xià xià zé bī bēn pò gān shàn xié xià tòng bí sāi huò yōng ér tì shēng xī ròu

合腋张胁者则肺下,下则逼贲迫肝,善胁下痛鼻塞或壅而涕生息肉。

hǎo jiān bèi nóng zhě zé fèi jiān jiān zé bù bìng hāi shàng qì

好肩背浓者则肺坚,坚则不病咳上气。

jiān bèi báo zhě zé fèi cuì cuì zé yì shāng yú rè chuǎn xī bí nǜ

肩背薄者则肺脆,脆则易伤于热,喘息鼻衄。

jiān yīng hǎo zhě zé fèi duān zhèng duān zhèng zé hé lì nán shāng

肩膺好者则肺端正,端正则和利难伤。

yīng piān qī zhě zé fèi piān qīng piān qīng zé bìng xiōng piān tòng bí yì piān jí

膺偏欹者则肺偏倾,偏倾则病胸偏痛,鼻亦偏疾。

fán rén fēn bù xiàn qǐ zhě bì yǒu bìng shēng dà cháng yáng míng wèi fèi zhī bù ér zàng qì tōng yú nèi wài bù yì suí ér yīng zhī

凡人分部陷起者必有病生,大肠阳明为肺之部,而脏气通于内,外部亦随而应之。

chén zhuó wèi nèi fú qīng wèi wài

沉浊为内,浮清为外。

ruò wài bìng nèi rù zé suǒ bù qǐ nèi bìng lǐ chū zé suǒ bù xiàn

若外病内入则所部起内病,里出则所部陷。

wài rù qián zhì yáng hòu zhì yīn nèi chū qián zhì yīn hòu zhì yáng

外入前治阳,后治阴,内出前治阴,后治阳。

shí xiè xū bǔ yáng zhǔ wài yīn zhǔ nèi

实泻虚补,阳主外,阴主内。

fán rén sǐ shēng xiū fǒu zé zàng shén qián biàn xíng yú wài rén fèi qián bìng bí zé wèi zhī kǒng kāi jiāo kū

凡人死生休否,则脏神前变形于外,人肺前,病鼻则为之孔开焦枯。

ruò fèi qián sǐ bí zé wèi zhī liáng zhé kǒng bì qīng hēi sè

若肺前死,鼻则为之梁折孔闭青黑色。

ruò tiān zhōng děng fēn mù sè yīng zhī bì sǐ bù zhì

若天中等分墓色应之必死不治。

kàn sè shēn qiǎn zhēn zhuó shē cù yuǎn bù chū yī nián cù bù yán shí yuè

看色深浅,斟酌赊促,远不出一年,促不延时月。

fèi jí shǎo yù ér zú sǐ hé yǐ zhī zhī

肺疾少愈而卒死,何以知之?

yuē

曰∶

chì hēi rú mǔ zhǐ yè diǎn jiàn yán jiá shàng cǐ bì zú sǐ

赤黑如拇指靥点见颜颊上,此必卒死。

fèi jué sān rì sǐ hé yǐ zhī zhī

肺绝三日死,何以知之?

yuē kǒu zhāng dàn qì chū ér bù hái miàn bái mù qīng shì wèi luàn jīng

曰∶口张但气出而不还,面白目青,是谓乱经。

yǐn jiǔ dāng fēng fēng rù fèi jīng dǎn qì wàng xiè mù zé wèi qīng suī yǒu tiān jiù bù kě fù shēng miàn huáng mù bái rú kū gǔ sǐ

饮酒当风,风入肺经,胆气妄泄,目则为青,虽有天救,不可复生,面黄目白如枯骨死。

jí xiōng zhī sè zài yú fēn bù shùn shùn miàn jiàn chì bái rù bí bì bìng bù chū qí nián

吉凶之色,在于分部顺,顺面见赤白入鼻,必病不出其年。

ruò nián shàng bù yīng sān nián zhī zhōng huò bì yìng yě

若年上不应,三年之中,祸必应也。

qiū jīn fèi mài sè bái zhǔ shǒu tài yīn mài yě

秋金肺,脉色白,主手太阴脉也。

qiū qǔ jīng shū qiū zhě jīn shǐ zhì fèi jiāng shōu shā jīn jiāng shèng huǒ yáng qì zài hé

秋取经输,秋者金始治,肺将收杀,金将胜火阳气在合。

yīn qì chū shèng shī qì jí tǐ yīn qì wèi shèng wèi néng shēn rù gù qǔ shū yǐ xiè yīn xié qǔ hé yǐ xū yáng yá yáng qì shǐ shuāi gù qǔ yú hé qí mài běn zài cùn kǒu zhī zhōng zhǎng hòu liǎng jīn jiān èr cùn zhōng yīng zài yè xià dòng mài

阴气初胜,湿气及体,阴气未盛,未能深入,故取输以泻阴邪,取合以虚阳邪,阳气始衰,故取于合,其脉本在寸口之中,掌后两筋间二寸中,应在腋下动脉。

qí mài gēn yú tài cāng tài cāng zài qí shàng sān cùn yī fū shì yě

其脉根于太仓,太仓在脐上三寸一夫是也。

qí jīn qǐ yú shǒu dà zhǐ zhī shàng xún zhǐ shàng xíng jié yú yú hòu xíng cùn kǒu wài cè shàng xún bì jié zhǒu zhōng shàng nèi lián rù yè xià shàng chū quē pén jié jiān qián shàng jié quē pén xià jié xiōng lǐ sàn guàn bēn xià dǐ jì xié

其筋起于手大指之上,循指上行结于鱼后,行寸口外侧,上循臂,结肘中上内廉,入腋下,上出缺盆,结肩前,上结缺盆,下结胸里,散贯贲下抵季胁。

qí mài qǐ yú zhōng jiāo xià luò dà cháng hái xún wèi kǒu shàng gé shǔ fèi cóng fèi xì héng chū yè xià xià xún nèi xíng shǎo yīn xīn zhǔ zhī qián xià zhǒu zhōng hòu xún bì nèi shàng gǔ xià lián rù cùn kǒu shàng yú xún yú jì chū dà zhǐ zhī duān

其脉起于中焦,下络大肠,还循胃口,上膈属肺,从肺系横出腋下,下循内,行少阴心主之前,下肘中后循臂内上骨下廉,入寸口,上鱼,循鱼际,出大指之端。

qí zhī zhě cóng wàn hòu zhí cì zhǐ nèi lián chū qí duān

其支者,从腕后直次指内廉出其端。

hé shǒu yáng míng wèi biǎo lǐ yáng míng zhī běn zài zhǒu gǔ zhōng tóng huì yú shǒu tài yīn

合手阳明为表里,阳明之本在肘骨中,同会于手太阴。

tài yīn zhī bié míng liè quē qǐ yú yè xià fēn jiān bìng tài yīn zhī jīng zhí rù zhǎng zhōng sàn rù yú yú jì bié zǒu shǒu yáng míng zhǔ fèi shēng bìng

太阴之别名列缺,起于腋下分间,并太阴之经直入掌中,散入于鱼际,别走手阳明,主肺生病。

bìng shí zé dà cháng rè rè zé shǒu duì zhǎng qǐ qǐ zé yáng bìng yáng mài fǎn nì dà yú cùn kǒu mài sān bèi bìng zé hāi shàng qì chuǎn hē fán xīn xiōng mǎn bì nèi qián lián tòng zhǎng zhōng rè qì shèng yǒu yú zé jiān bèi tòng fēng hàn chū

病实则大肠热,热则手兑掌起,起则阳病,阳脉反逆大于寸口脉三倍,病则咳,上气喘喝,烦心,胸满, 臂内前廉痛,掌中热,气盛有余,则肩背痛风汗出。

zhòng fēng xū zé dà cháng hán

中风虚则大肠寒,

hán zé qiàn hāi

寒则欠咳,

xiǎo biàn yí shù

小便遗数,

shù zé yīn bìng

数则阴病,

yīn mài fǎn xiǎo yú cùn kǒu yí bèi

阴脉反小于寸口一倍,

bìng zé jiān bèi hán tòng

病则肩背寒痛,

shǎo qì bù zú yǐ xi

少气不足以息,

jì qiū sān yuè zhě

季秋三月者,

zhǔ fèi dà cháng bái qì li bìng yě

主肺大肠白气狸病也,

qí yuán cóng tài yáng jī shǒu tài yīn

其源从太阳击手太阴,

tài yīn shòu yín xié zhī qì

太阴受淫邪之气,

zé jīng luò yōng zhì

则经络壅滞,

máo pí jǐn shù

毛皮紧竖,

fā xiè yá shēng

发泄邪生,

zé zàng shāng fǔ wēn

则脏伤腑温,

suí qiū shòu lì

随秋受疠。

qí bìng xiāng fǎn ruò fǔ xū zé wèi yīn xié suǒ shāng zhà hán zhà rè sǔn fèi shāng qì bào sou ǒu nì

其病相反,若腑虚,则为阴邪所伤,乍寒乍热,损肺伤气,暴嗽呕逆。

ruò zàng shí zé wèi yáng dú suǒ sǔn tǐ rè shēng bān qì chuǎn yǐn yǐn gù yuē bái qì li bìng yě

若脏实则为阳毒所损,体热生斑,气喘引饮,故曰白气狸病也。

biǎn què yún jiǔ xīn fèi èr shù zhǔ zhì dān dú bái li bìng

扁鹊云∶灸心肺二俞,主治丹毒白狸病。

dāng gēn jù yuán wèi liáo diào qí yáng lǐ qí yīn zé zàng fǔ zhī bìng bù shēng yǐ

当根据源为疗,调其阳,理其阴,则脏腑之病不生矣。

✦ You read 肺脏方·肺脏脉论第一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.