千金方 · 孙思邈 · Chapter 128 of 228

肺脏方·积气第五

PinyinModern Translation
Size

lùn èr shǒu fāng wǔ shí yī shǒu jiǔ fǎ èr shí sì shǒu

(论二首方五十一首灸法二十四首)

lùn yuē qī qì zhě hán qì rè qì nù qì huì qì xǐ qì yōu qì chóu qì

论曰∶七气者,寒气、热气、怒气、恚气、喜气、忧气、愁气。

fán qī zhǒng qì jī jù jiān dà rú bēi ruò jī zài xīn xià fù zhōng jí tòng bù néng yǐn shí shí lái shí qù měi fā yù sǐ rú yǒu huò suì jiē qī qì suǒ shēng

凡七种气积聚坚大如杯,若积在心下腹中,疾痛不能饮食,时来时去,每发欲死如有祸祟,皆七气所生。

hán qì jí ǒu nì ě xīn

寒气即呕逆恶心。

rè qì jí shuō wù bù jìng ér pò

热气即说物不竟而迫。

nù qì jí shàng qì bù kě rěn rè tòng shàng qiǎng xīn duǎn qì yù sǐ bù dé xi

怒气即上气不可忍,热痛上抢心,短气欲死不得息。

huì qì jí jī jù zài xīn xià bù dé yǐn shí

恚气即积聚在心下不得饮食。

xǐ qì jí bù kě jí xíng bù néng jiǔ lì

喜气即不可疾行,不能久立。

yōu qì jí bù kě jù zuò mù wò bù ān

忧气即不可剧作,暮卧不安。

chóu qì jí xǐ wàng bù shí rén yǔ zhì wù sì fāng hái qǔ bù dé qù chù ruò wén jí jí sì zhī fú zhǒng shǒu zú jīn luán zhuō bù néng jǔ rú dé bìng

愁气即喜忘不识人语,置物四方还取不得,去处若闻,急即四肢浮肿,手足筋挛,捉不能举如得病。

cǐ qī qì wán

此七气丸

wū tóu dài huáng gè qī fēn zǐ wǎn bàn xià qián hú xì xīn dān shēn fú líng chuān xiōng táo rén hú qià zuò xìng rén chāng pú yī zuò sháo yào shí gāo wú zhū yú guì xīn jié gěng gè sān fēn rén shēn gān cǎo fáng kuí gè yī liǎng gān jiāng chuān

乌头大黄(各七分) 紫菀半夏前胡细辛丹参茯苓川芎桃仁(胡洽作杏仁) 菖蒲(一作芍药) 石膏吴茱萸桂心桔梗(各三分) 人参甘草防葵(各一两)干姜川?

shàng èr shí wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú sān wán rì sān

上二十味为末,蜜丸如梧子大,酒服三丸,日三。

jiā zhì shí wán

加至十丸。

yī fāng qù bàn xià jiā gān suì sān fēn hú qià wú dān shēn gān cǎo

一方去半夏加甘遂三分(胡洽无丹参、甘草。

qī qì wán

七气丸

zhǔ qī qì

主七气。

qī qì zhě hán qì rè qì nù qì huì qì xǐ qì yōu qì chóu qì cǐ zhī wèi bìng jiē shēng jī jù jiān láo rú bēi xīn fù jiǎo tòng bù néng yǐn shí shí qù shí lái fā zé yù sǐ

七气者,寒气、热气、怒气、恚气、喜气、忧气、愁气,此之为病皆生积聚,坚牢如杯,心腹绞痛,不能饮食,时去时来,发则欲死。

fán hán qì zhuàng tǔ nì xīn mǎn

凡寒气状吐逆心满。

rè qì zhuàng huǎng hū xuàn mào shī jīng

热气状恍惚眩冒失精。

nù qì zhuàng bù kě dāng rè tòng shàng dàng xīn duǎn qì yù jué bù dé xi

怒气状不可当,热痛上荡心,短气欲绝不得息。

huì qì zhuàng jī jù xīn mǎn bù dé shí yǐn

恚气状,积聚心满,不得食饮。

xǐ qì zhuàng bù kě jí xíng jiǔ lì

喜气状,不可疾行久立。

yōu qì zhuàng bù kě kǔ zuò wò bù ān xí

忧气状,不可苦作,卧不安席。

chóu qì zhuàng píng gù rú nù xǐ wàng sì zhī fú zhǒng bù dé jǔ zhǐ

愁气状,平故如怒喜忘,四肢浮肿不得举止。

yì zhì chǎn hòu zhòng fēng yú jí fāng

亦治产后中风余疾方。

dài huáng èr liǎng bàn rén shēn bàn xià wú yú chái hú gān jiāng xì xīn jié gěng chāng pú gè èr fēn fú líng chuān xiōng gān cǎo chuān jiāo yī yòng guì xīn shí gāo táo rén gè sān fēn

大黄(二两半) 人参半夏吴萸柴胡干姜细辛桔梗菖蒲(各二分) 茯苓川芎甘草川椒(一用桂心) 石膏桃仁(各三分)

shàng shí wǔ wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà měi fú jiǔ xià sān wán rì sān fú

上十五味为末,蜜丸如梧子大,每服酒下三丸,日三服。

jiàn jiā zhì shí wán yì fāng wú fú líng chuān xiōng gān cǎo shí gāo táo rén

渐加至十丸(《翼方》无茯苓、川芎、甘草、石膏、桃仁。

qī qì tāng

七气汤

zhì hán qì rè qì yōu qì láo qì chóu qì huò yǐn shí wèi gé qì huò láo qì nèi shāng wǔ zàng bù tiáo qì shuāi shǎo lì fāng

治寒气、热气、忧气、劳气、愁气或饮食为膈气,或劳气内伤,五脏不调,气衰少力方。

gān jiāng huáng qín nóng pǔ shēn shī zuò guì xīn bàn xià gān cǎo dì huáng sháo yào guā lóu gēn shēn shī zuò jú pí gè yī liǎng chuān jiāo sān liǎng shēn shī zuò jié gěng zhǐ shí wǔ méi rén shēn yī liǎng wú yú wǔ hé

干姜黄芩浓朴(深师作桂心) 半夏甘草地黄芍药栝蒌根(深师作橘皮,各一两) 川椒(三两,深师作桔梗) 枳实(五枚) 人参(一两) 吴萸(五合)

shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú rì sān

上十二味咀,以水一斗,煮取三升,分三服,日三。

yòu fāng zhì xū lěng shàng qì láo qì děng fāng

又方治虚冷上气、劳气等方。

bàn xià yī shēng rén shēn shēng jiāng guì xīn gān cǎo gè yī liǎng

半夏(一升) 人参生姜桂心甘草(各一两)

shàng wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú rì èr

上五味咀,以水一斗,煮取三升,分三服,日二。

wǔ gé wán

五膈丸

zhì yōu gé shí gé yǐn gé qì gé láo gé wǔ bìng tóng zhǔ xián yǐ yōu huì sī lǜ yǐn shí de zhī ruò lěng shí jí shēng cài biàn fā

治忧膈、食膈、饮膈、气膈、劳膈五病,同主咸以忧、恚、思、虑、饮食得之,若冷食及生菜便发。

qí bìng kǔ xīn mǎn bù dé qì xī yǐn bèi tòng rú cì zhī zhuàng shí zé xīn xià jiān dà rú fěn xù dà tòng yù tǔ tǔ jí chài

其病苦心满,不得气息,引背痛如刺之状,食则心下坚大如粉絮,大痛欲吐,吐即瘥。

yǐn shí bù dé xià shèn zhě jí shǒu zú lěng shàng qì ké nì chuǎn xī duǎn qì fāng

饮食不得下,甚者及手足冷,上气咳逆喘息短气方。

mài dōng gān cǎo gè wǔ liǎng rén shēn sì liǎng chuān jiāo yuǎn zhì guì xīn xì xīn gè sān liǎng fù zǐ yī liǎng bàn gān jiāng èr liǎng

麦冬甘草(各五两) 人参(四两) 川椒远志桂心细辛(各三两) 附子(一两半)干姜(二两)

shàng jiǔ wèi wèi mò mì wán wēi shǐ nào xiān shí hán rú dàn wán yī méi xì xì yàn zhī

上九味为末蜜丸,微使淖,先食含如弹丸一枚,细细咽之。

hóu zhōng xiōng zhōng dāng rè yào lì shāo jǐn fù hán yī wán rì sān yè èr

喉中胸中当热,药力稍尽,复含一丸,日三夜二。

fú yào shí rì yù

服药十日愈。

yán nián fāng yún ruò bù néng hán zhě kě fēn yī dà wán zuò shí xiǎo wán jǐn fú zhī

(《延年方》云∶若不能含者,可分一大丸作十小丸尽服之。

xià yuè yi zēng mài dōng gān cǎo rén shēn

夏月宜增麦冬、甘草、人参。

hú qià yún yì kě zuò wú zǐ dà shí wán jiǔ fú zhī

胡洽云∶亦可作梧子大十丸酒服之。

jīng xīn lù yǐ wú yú dài guì xīn jiǔ xià rú wú zǐ wǔ wán kōng fù fú zhī

《经心录》以吴萸代桂心,酒下如梧子五丸,空腹服之。

zhì hán lěng zé xīn tòng yàn zhōng yǒu wù tǔ zhī bù chū yàn zhī bù xià shí yǐn shǎo zhě zhì jié qì lěng zhèng jī zài xié xià xiāng gǎng jiǎo shàng rù xiǎo fù fù zhōng zhàng mǎn bǎi bìng fāng

治寒冷则心痛,咽中有物,吐之不出,咽之不下,食饮少者治结气冷症积在胁下,香港脚上入小腹,腹中胀满百病方∶

dà suàn qù xīn pí sān shēng dǎo lìng jí shú yǐ shuǐ sān shēng hé lìng diào jiǎo qǔ zhī gèng dǎo yú zǐ lìng shú gèng yǐ shuǐ sān shēng hé lìng diào jiǎo qǔ zhī gèng dǎo yú zǐ lìng shú gèng yǐ shuǐ sān shēng hé lìng diào jiǎo qǔ zhī hé de jiǔ shēng suǒ de zǐ kě táo kē dà qì zhī

大蒜去心皮三升,捣令极熟,以水三升和令调,绞取汁更捣,余滓令熟,更以水三升和令调,绞取汁更捣,余滓令熟,更以水三升和令调,绞取汁合得九升,所得滓可桃颗大,弃之。

yǐ wēi huǒ jiān qǔ sān shēng xià niú rǔ sān shēng hé zhǔ qǔ sān shēng dàn qǐ kōng fù yī dùn wēn fú lìng jǐn zhì shēn shí shí sān rì fú yī jì sān shí rì fú shí jì zhǐ

以微火煎取三升,下牛乳三升,合煮取三升,旦起空腹一顿温服令尽,至申时食,三日服一剂,三十日服十剂止。

dà suàn jiān

大蒜煎

zhì shàn jiǎ jī jù lěng pǐ tán yǐn xīn fù zhàng mǎn shàng qì ké sòu cì fēng fēng diān piān fēng bàn shēn bù suí yāo téng xī lěng qì xī pǐ sāi bǎi bìng fāng

治疝瘕积聚,冷癖痰饮,心腹胀满,上气咳嗽刺风,风癫偏风,半身不遂,腰疼膝冷,气息痞塞百病方。

suàn liù jīn sì liǎng qù pí qiè

蒜(六斤四两去皮切,

shuǐ sì dòu

水四斗,

zhǔ qǔ yī dòu qù zǐ sū yī shēng nà suàn zhī zhōng niú rǔ èr shēng bì bá hú jiāo gān jiāng gè sān liǎng shí mì ā wèi róng yán gè èr liǎng shí chāng pú mù xiāng gè yī liǎng gàn pú táo sì liǎng

煮取一斗去滓) 酥(一升纳蒜汁中) 牛乳(二升) 荜茇胡椒干姜(各三两) 石蜜阿魏戎盐(各二两) 石菖蒲木香(各一两) 干蒲桃(四两)

shàng shí èr wèi wèi mò nà suàn zhī zhōng yǐ tóng qì wēi huǒ jiān qǔ yī dòu kōng fù jiǔ xià yī liǎng wǔ rì yǐ shàng shāo jiā zhì sān liǎng èr shí rì jué sì tǐ ān hé gèng jiā zhì liù liǎng

上十二味为末,纳蒜汁中,以铜器微火煎,取一斗,空腹酒下一两,五日以上稍加至三两,二十日觉四体安和,更加至六两。

cǐ zhì yī qiè lěng qì shén liáng

此治一切冷气甚良。

jié gěng pò qì wán

桔梗破气丸

zhì qì shàng xià pǐ sāi bù néng xi fāng

治气上下痞塞不能息方。

jié gěng jú pí gān jiāng nóng pǔ zhǐ shí xì xīn tíng lì gè sān fēn wú yú bái zhú gè liù fēn hú jiāo chuān jiāo wū tóu gè èr fēn bì bá shí fēn rén shēn guì xīn fù zǐ fú líng qián hú fáng kuí chuān xiōng gè wǔ fēn gān cǎo

桔梗橘皮干姜浓朴枳实细辛葶苈(各三分) 吴萸白术(各六分) 胡椒川椒乌头(各二分) 荜茇(十分) 人参桂心附子茯苓前胡防葵川芎(各五分)甘草?

shàng èr shí sì wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà měi fú jiǔ xià shí wán rì sān

上二十四味为末,蜜丸如梧子大,每服酒下十丸,日三。

yǒu rè zhě kōng fù fú zhī

有热者,空腹服之。

bīng láng tāng

槟榔汤

zhì qì shí kǔ jī jù bù dé shí xī fāng

治气实苦积聚不得食息方。

bīng láng sān qī méi fù zǐ yī méi bàn xià yī shēng xì xīn yī liǎng shēng jiāng bā liǎng dài huáng zǐ wǎn chái hú

槟榔(三七枚) 附子(一枚) 半夏(一升) 细辛(一两) 生姜(八两) 大黄紫菀柴胡(?

shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú xiāng qù rú rén xíng shí lǐ jiǔ

上十二味咀,以水一斗,煮取三升,分三服,相去如人行十里久。

ruò yǒu zhēng jié jiān shí rú shí jiā biē jiǎ èr liǎng fáng kuí èr liǎng qì shàng jiā sāng pí qiè èr shēng zhǐ shí nóng pǔ gè èr liǎng xiāo xī qì lì qiáng ruò jìn èr jì hòu gé shí rì gèng fú qián jié gěng pò qì wán

若有症结坚实如石,加鳖甲二两,防葵二两,气上加桑皮切二升,枳实、浓朴各二两,消息气力强弱,进二剂后,隔十日,更服前桔梗破气丸。

zhì jī nián huàn qì fā zuò yǒu shí xīn fù jiǎo tòng hū rán qì jué fù zhōng jiān shí yī suǒ bù zhì fù wèi shì gǔ fāng

治积年患气,发作有时,心腹绞痛,忽然气绝,腹中坚实,医所不治,复谓是蛊方∶

bīng láng dà zhě sì qī méi fù zǐ yī méi bàn xià yī shēng chái hú sān liǎng shēng jiāng bā liǎng jú pí gān cǎo guì xīn dāng guī zhǐ shí gè èr liǎng

槟榔(大者四七枚) 附子(一枚) 半夏(一升) 柴胡(三两) 生姜(八两) 橘皮甘草桂心当归枳实(各二两)

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú wǔ rì yī jì fú sān jì yǒng chú gēn běn

上十味咀,以水一斗,煮取三升,分三服,五日一剂,服三剂,永除根本。

bàn xià tāng

半夏汤

zhì nì qì xīn fù mǎn qì shàng chōng xiōng xié tòng hán lěng xīn fù tòng ǒu nì jí tǔ bù xià shí yōu qì jié jù

治逆气心腹满,气上冲胸胁痛,寒冷,心腹痛,呕逆及吐不下食,忧气结聚?

bàn xià yī shēng shēng jiāng guì xīn gè wǔ liǎng jú pí sì liǎng

半夏(一升) 生姜桂心(各五两) 橘皮(四两)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sì fú rì sān yè yī

上四味咀,以水七升,煮取三升,分四服,日三夜一。

rén qiáng zhě zuò sān fú

人强者作三服。

yì zhì huò luàn hòu tǔ nì fù tòng

亦治霍乱后,吐逆腹痛。

bèi mǔ tāng

贝母汤

zhì shàng qì yān hóu zhì sāi duǎn qì bù dé wò yāo bèi tòng xiōng mǎn bù dé shí miàn sè wěi huáng fāng

治上气咽喉窒塞,短气不得卧,腰背痛,胸满不得食,面色萎黄方。

bèi mǔ yī liǎng shēng jiāng wǔ liǎng guì xīn má huáng shí gāo gān cǎo gè sān liǎng xìng rén sān shí méi bàn xià sān hé

贝母(一两) 生姜(五两) 桂心麻黄石膏甘草(各三两) 杏仁(三十枚) 半夏(三合)

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú rì sān

上八味咀,以水一斗,煮取三升,分三服,日三。

má huáng tāng

麻黄汤

zhì shàng qì mài fú ké nì hóu zhōng shuǐ jī shēng chuǎn xī bù tōng hū xī yù sǐ fāng

治上气脉浮,咳逆,喉中水鸡声,喘息不通,呼吸欲死方。

má huáng bā liǎng gān cǎo sì liǎng dà zǎo sān shí méi yè gān rú bó qí zi èr méi

麻黄(八两) 甘草(四两) 大枣(三十枚) 射干(如博棋子二枚)

shàng sì wèi jǔ yǐ jǐng huá shuǐ yī dòu zhǔ má huáng sān fèi qù mò nà yào zhǔ qǔ sì shēng fēn sì fú rì sān yè yī

上四味咀,以井华水一斗,煮麻黄三沸,去沫纳药,煮取四升,分四服,日三夜一

bēn qì tāng

奔气汤

zhì dà qì shàng bēn xiōng gé zhōng zhū bìng fā shí pò mǎn duǎn qì bù dé wò

治大气上奔胸膈中,诸病发时,迫满短气不得卧。

jù zhě biàn yù sǐ fù zhōng lěng shī qì cháng míng xiāng zhú chéng jié qì fāng

剧者便欲死,腹中冷湿气,肠鸣相逐成结气方。

shēng jiāng yī jīn bàn xià wú yú gè yī shēng guì xīn wǔ liǎng rén shēn gān cǎo gè èr liǎng

生姜(一斤) 半夏吴萸(各一升) 桂心(五两) 人参甘草(各二两)

shàng liù wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sì fú

上六味咀,以水一斗,煮取三升,分四服。

zhǐ shí tāng

枳实汤

xià qì zhì xiōng zhōng mǎn mèn fāng

下气治胸中满闷方。

zhǐ shí sān méi fù zǐ èr méi dà zǎo shí sì méi bàn xià wǔ liǎng rén shēn gān cǎo bái zhú gān jiāng nóng pǔ gè èr liǎng

枳实(三枚) 附子(二枚) 大枣(十四枚) 半夏(五两) 人参甘草白术干姜浓朴(各二两)

shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn měi fú bā hé rì sān

上九味咀,以水七升,煮取二升半,每服八合,日三。

xià qì tāng

下气汤

zhì qì mǎn fù zhàng fāng

治气满腹胀方。

bàn xià yī shēng shēng jiāng yī jīn rén shēn yī liǎng bàn jú pí sān liǎng

半夏(一升) 生姜(一斤) 人参(一两半) 橘皮(三两)

shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ fēn sān fú

上四味咀,以水七升,煮取三升,去滓,分三服。

rì sān

日三。

yī fāng wú rén cān zhǐ sān wèi

(一方无人参,只三味。

zhì qì liǎng xié mǎn jí fēng lěng fāng

治气两胁满急风冷方∶

xìng rén fú líng fáng kuí gè bā fēn wú zhū yú jú pí guì xīn fáng fēng zé xiè gè wǔ fēn bái zhú yè gān sháo yào sū zǐ jié gěng zhǐ shí gè liù fēn

杏仁茯苓防葵(各八分) 吴茱萸橘皮桂心防风泽泻(各五分) 白术射干芍药苏子桔梗枳实(各六分)

shàng shí sì wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú shí wán rì èr jiā zhì sān shí wán

上十四味为末,蜜丸如梧子大,酒服十丸,日二,加至三十丸。

lí lēi wán

黎勒丸

zhì qì mǎn bì sè bù néng shí chuǎn xī fāng

治气满闭塞,不能食喘息方。

hē lí lè shí méi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà shí hòu fú sān wán bù jì

诃黎勒十枚为末,蜜丸如梧子大,食后服三丸,不忌。

de lì jí zhǐ

得利即止。

zhì shàng qì ké nì fāng

治上气咳逆方∶

sū zǐ yī shēng wǔ wèi zǐ wǔ hé má huáng xì xīn zǐ wǎn rén shēn huáng qín gān cǎo gè èr liǎng guì xīn dāng guī gè yī liǎng shēng jiāng wǔ liǎng jiāng xià sān liǎng

苏子(一升) 五味子(五合) 麻黄细辛紫菀人参黄芩甘草(各二两) 桂心当归(各一两) 生姜(五两) 姜夏(三两)

shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上十二味咀,以水一斗,煮取三升,分三服。

zhì qì shàng bù dé wò shén mì fāng

治气上不得卧神秘方∶

jú pí shēng jiāng zǐ sū rén shēn wǔ wèi zǐ gè wǔ liǎng yī fāng zuò jié gěng

橘皮生姜紫苏人参五味子(各五两,一方作桔梗)

shàng wǔ wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上五味咀,以水七升,煮取三升,分三服。

zhì rè fā qì shàng chōng bù dé xi yù sǐ bù dé wò fāng

治热发气上冲不得息,欲死不得卧方∶

guì xīn bàn liǎng bái shí yīng mài dōng zhǐ shí bái xiǎn pí bèi mǔ fú shén bīng láng rén tiān dōng gè èr liǎng bàn chē qián zǐ yī liǎng rén shēn qián hú jú pí bái wēi xìng rén gè yī liǎng bàn yù lǐ rén sān liǎng táo rén wǔ fēn

桂心(半两) 白石英麦冬枳实白藓皮贝母茯神槟榔仁天冬(各二两半)车前子(一两) 人参前胡橘皮白薇杏仁(各一两半) 郁李仁(三两) 桃仁(五分)

shàng shí qī wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà yǐ zhú yè yǐn fú shí wán rì sān jiā zhì sān shí wán

上十七味为末,蜜丸如梧子大,以竹叶饮服十丸,日三,加至三十丸。

zhú yè yǐn zǐ

竹叶饮子

zhú yè sū zǐ gè yī shēng zǐ wǎn bái qián gè èr liǎng bǎi bù gān cǎo shēng jiāng gè sān liǎng

竹叶苏子(各一升) 紫菀白前(各二两) 百部甘草生姜(各三两)

shàng qī wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng wēn fú xià qián wán yào jǐn gèng hé

上七味咀,以水八升,煮取三升,温服下前丸,药尽更合。

rén shēn tāng

人参汤

ān shí xià qì lǐ xiōng xié bìng zhì kè rè fāng

安食下气,理胸胁并治客热方。

rén shēn mài dōng gān jiāng dāng guī fú líng gān cǎo wǔ wèi zǐ huáng sháo yào zhǐ shí gè yī liǎng guì xīn sān liǎng bàn xià yī shēng dà zǎo shí wǔ méi

人参麦冬干姜当归茯苓甘草五味子黄芍药枳实(各一两) 桂心(三两) 半夏(一升) 大枣(十五枚)

shàng shí sān wèi jǔ yǐ shuǐ jiǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng qù zǐ měi fú jiǔ hé cóng dàn zhì bū lìng jǐn

上十三味咀,以水九升,煮取三升,去滓,每服九合,从旦至晡,令尽。

jiē rè fú shèn wù lěng

皆热服,慎勿冷。

hǎi zǎo jú pí wán

海藻橘皮丸

xià qì zhì fēng xū zhī mǎn páng guāng xū lěng qì shàng chōng fèi xi bēn lìng yān hóu qì mèn wǎng lái fāng

下气治风虚支满,膀胱虚冷,气上冲肺息奔,令咽喉气闷往来方。

hǎi zǎo jú pí bái qián gè sān fēn xìng rén fú líng sháo yào guì xīn gè wǔ fēn sū zǐ wǔ hé zǎo ròu sāng bái pí kūn bù gè èr liǎng wú yú rén shēn bái zhú tíng lì gè yī liǎng

海藻橘皮白前(各三分) 杏仁茯苓芍药桂心(各五分) 苏子(五合) 枣肉桑白皮昆布(各二两) 吴萸人参白术葶苈(各一两)

shàng shí wǔ wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà yǐn fú shí wán rì èr jiā zhì shí wǔ wán yǐ xiǎo biàn lì wèi dù

上十五味为末,蜜丸如梧子大,饮服十丸,日二,加至十五丸,以小便利为度。

zhì qì shàng fāng shā xì xīn niú xī děng fēn

治气上方∶ 砂细辛牛膝(等分)

shàng sān wèi wèi mò qì fā jiǔ fú fāng cùn bǐ hòu sān rì jì jiǔ yú jìn rú yào fǎ

上三味为末,气发酒服方寸匕,后三日忌酒,余禁如药法。

zhì shàng qì fāng

治上气方∶

shàng sū yī shēng dú tóu suàn wǔ kē

上酥(一升) 独头蒜(五颗)

shàng èr wèi xiān yǐ sū jiān suàn suàn huáng chū zhī yòng shēng jiāng zhī yī hé gòng jiān lìng shú kōng fù wēn fú yī fāng cùn bǐ

上二味先以酥煎蒜,蒜黄出之,用生姜汁一合,共煎令熟,空腹温服一方寸匕。

zhì shàng qì ǒu tù fāng

治上气呕吐方∶

jiè zǐ èr shēng wèi mò mì wán yín shí yǐ jǐng huā shuǐ fú rú wú zǐ qī wán rì èr

芥子二升为末蜜丸,寅时以井花水服如梧子七丸,日二。

yì kě zuò sàn kōng fù fú zhī

亦可作散,空腹服之。

jí kě jiǔ jìn fú bìng zhì qí xià jiǎo tòng

及可酒浸服并治脐下绞痛。

zhì láo qì fāng

治劳气方∶

xiǎo jiè zǐ sān shēng dǎo mò juàn dài shèng jiǔ sān dòu jìn mì fēng qī rì qù zǐ wēn fú bàn shēng jiàn zhì yī shēng bàn dé lì gèng hé jì rú yào fǎ

小芥子三升捣末,绢袋盛酒三斗浸,密封七日,去滓,温服半升,渐至一升半,得力更合,忌如药法。

zhì shàng qì sān shí nián bù chài fāng

治上气三十年不瘥方∶

dà zǎo xìng rén gè bǎi méi chǐ yī bǎi èr shí lì chuān jiāo èr bǎi lì

大枣杏仁(各百枚) 豉(一百二十粒) 川椒(二百粒)

shàng sì wèi xiān dǎo xìng rén chǐ lìng shú hòu nà zǎo jiāo gèng dǎo wèi wán rú zǎo hé dà hán shāo shāo yàn zhī rì sān yè yī

上四味先捣杏仁、豉令熟,后纳枣、椒更捣,为丸如枣核大,含稍稍咽之,日三夜一。

zhì jī nián shàng qì bù chài chuí sǐ zhě fāng

治积年上气不瘥垂死者方∶

làng dàng zi áo lìng sè biàn shú yáng gān báo qiè pù gàn

莨菪子(熬令色变) 熟羊肝(薄切曝干)

shàng èr wèi gè dǎo děng fēn yǐ qī yuè qī rì shén cù bàn lìng xiāng zhe yè wù shí kōng fù fú èr fāng cùn bǐ xū yú shi zhēn liǎng shí jiān yǐ lěng jiāng bái zhōu èr bǐ zhǐ zhī gé rì yī fù yǒng chài

上二味各捣等分,以七月七日神醋拌令相着,夜勿食,空腹服二方寸匕,须臾拾针,两食间以冷浆白粥二匕止之,隔日一服,永瘥。

sì shí rì nèi de zhǔ fàn zhī zuò wú jīng gēng shí zhī yǐ wài yī qiè jìn duàn

四十日内,得煮饭汁作芜菁羹食之,以外一切禁断。

xià qì fāng

下气方∶

shēng jiāng wǔ liǎng xiǎo mài yī shēng

生姜(五两) 小麦(一升)

shàng èr wèi yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú

上二味以水三升,煮取一升,顿服。

yòu fāng dà zǎo shí sì méi zǐ sū jīng yè qiè yī shēng

又方大枣(十四枚) 紫苏茎叶(切一升)

shàng èr wèi yǐ jiǔ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng bàn fēn zài fú shuǐ zhǔ yì de

上二味以酒三升,煮取一升半,分再服,水煮亦得。

yī fāng jiā jú pí bàn liǎng

一方加橘皮半两。

zhǒu hòu wú zǎo yòng zhì qì fāng

(《肘后》无枣用治气方∶

táo pí èr jīn qù huáng zhě jǔ yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ sān shēng měi fú yī shēng chài zhǐ

桃皮二斤,去黄者咀,以水五升,煮取三升,每服一升,瘥止。

yòu fāng lǘ zhī èr hé jiǔ fú rì èr chài zhǐ

又方驴脂二合,酒服,日二,瘥止。

yòu fāng huáng niú rǔ èr shēng jiān qǔ yī shēng hé shēng rǔ yī shēng kōng fù fú zhī rì èr

又方黄牛乳二升,煎取一升,和生乳一升,空腹服之,日二。

yòu fāng lǘ rǔ chū fú sān hé sān rì hòu fú wǔ hé hòu zhì qī hé qī rì hòu zhì yī shēng

又方驴乳初服三合,三日后服五合,后至七合,七日后至一升。

jì kuí cài zhū yú yóu děng yòu fāng niào kōng fù fú bǎi rì jí zhǐ

忌葵菜、猪鱼油等又方尿,空腹服,百日即止。

zhì yī qiè bìng

治一切病。

yòu fāng wū niú niào kōng fù fú rì zài zhì sān shēng zhǐ

又方乌牛尿,空腹服,日再,至三升止。

bǔ qì xū nì fāng

补气虚逆方∶

dà zǎo sān shēng gān pí qù mài shí jù gān jiāng èr liǎng dì huáng bā liǎng

大枣(三升) 甘皮(去脉十具) 干姜(二两) 地黄(八两)

shàng sì wèi zhì

上四味治,

xià shāi

下筛,

jiǔ sì shēng zì zǎo sān xiǔ

酒四升渍枣三宿,

lù chū zǎo qǔ jiǔ wèi chuī zhī

漉出枣取酒为炊汁,

jiāng zǎo nà zèng zhōng wēi huǒ zhēng

将枣纳甑中微火蒸,

lìng zǎo gāo rù fǔ zhōng jiǔ lǐ

令枣膏入釜中酒里,

jiān jiǔ lìng zhì èr shēng xǔ

煎酒令至二升许,

hou zǎo zhǐ cún pí hé nǎi zhǐ huǒ zhù qì zhōng

候枣只存皮核乃止火贮器中,

jiāng qián sàn jí rè xià jiǎo lìng diào

将前散及热下搅令调,

dà lüè yǔ táng xiāng sì

大略与糖相似,

jiǔ fú èr hé

酒服二合,

rì zài

日再。

cǐ fāng fēi zhǐ bǔ qì yì tōng zhì yī qiè duǎn qì bìng xíng hái léi shòu shén liáng

此方非只补气,亦通治一切短气,并形骸羸瘦神良。

dà bǔ qì fāng

大补气方∶

dì huáng wǔ liǎng qín jiāo gān cǎo gè yī liǎng gǔ pí gān jiāng kūn bù gè sì liǎng bái zhú guì xīn rén shēn nóng pǔ hǎi zǎo gè sān liǎng yáng shèn yī jù qù gāo yáng dǔ yī jù qù gāo zhì rú shí fǎ

地黄(五两) 秦椒甘草(各一两) 骨皮干姜昆布(各四两) 白术桂心人参浓朴海藻(各三两) 羊肾(一具去膏) 羊肚(一具去膏治如食法)

shàng shí sān wèi zhì xià shāi nà yáng dǔ zhōng hé shèn fèng sāi dù kǒu zhēng jí shú wèi dù chéng rè mù jiù hé dǎo qǔ dù shèn yǔ yào wèi yī chù pù gàn gèng dǎo wèi sàn jiǔ fú fāng cùn bǐ rì èr

上十三味治,下筛,纳羊肚中,合肾缝塞肚口,蒸极熟为度,乘热,木臼合捣取肚、肾与药为一处,曝干更捣为散,酒服方寸匕,日二。

bái shí yīng sàn

白石英散

míng mù lì xiǎo biàn zhì qì jí bǔ wǔ láo qī shāng wú suǒ bù zhì fāng

明目利小便,治气及补五劳七伤,无所不治方。

liàn chéng bái shí yīng shí liǎng bái shí yīng wú duō shǎo

炼成白石英十两(白石英无多少,

yǐ chuí zi zhēn shàng xì qiāo xiàng míng

以锤子砧上细硗向明,

xuǎn qù yè yì sè àn hēi huáng chì zhě

选去靥翳、色暗黑黄赤者,

wéi qǔ bái jìng zhě wèi jiā

惟取白净者为佳,

dǎo shāi cí qì zhōng

捣筛瓷器中,

yán lìng jí xì shú

研令极细熟,

yǐ shēng juàn dài yú tóng qì zhōng

以生绢袋于铜器中,

shuǐ fēi rú zuò fěn fǎ

水飞如作粉法,

rú cǐ sān dù

如此三度,

yán qì chéng zhī

研讫澄之,

jiàn jiàn qù shuǐ

渐渐去水,

shuǐ jǐn zhì shí yīng pù gàn

水尽至石英曝干,

kàn zhòng yǒu cū è bù jìng zhě

看中有粗恶不净者,

qù zhī

去之。

kān yòng zhě gèng yán shǐ shú

堪用者更研使熟,

bái juàn dài shèng zhe cí qì zhōng

白绢袋盛着瓷器中,

yǐ cí wǎn gài zhī

以瓷碗盖之,

yú sān dòu mǐ xià zhēng zhī

于三斗米下蒸之,

yǐ fàn shú qì chū

以饭熟讫出,

qǔ xuán zhī shǐ gàn

取悬之使干,

gèng yú cí qì zhōng

更于瓷器中,

yán zhī wèi chéng shí hú cōng róng gè liù fēn zé xiè fú líng jú pí gè yī liǎng tù sī zǐ sān liǎng

研之为成) 石斛苁蓉(各六分) 泽泻茯苓橘皮(各一两) 菟丝子(三两)

shàng qī wèi zhì xià shāi zǒng yú cí qì zhōng yán lìng xiāng de zhòng shāi jiǔ fú fāng cùn bǐ rì èr bù dé guò fú

上七味治,下筛,总于瓷器中研令相得,重筛,酒服方寸匕,日二,不得过服。

shèn zhū yú é yā suàn lěng cù huá

慎猪、鱼、鹅、鸭、蒜、冷、醋、滑。

bái shí yīng wán

白石英丸

bǔ yǎng fèi qì fāng

补养肺气方。

bái shí yīng yáng qǐ shí cí shí tù sī zǐ cōng róng dì huáng gè èr liǎng bàn guā lóu gēn shí hú bái zhú wǔ wèi zǐ

白石英阳起石磁石菟丝子苁蓉地黄(各二两半) 栝蒌根石斛白术五味子?

shàng shí wǔ wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ xià shí wǔ wán jiā zhì sān shí wán rì èr fú

上十五味为末,蜜丸如梧子大,酒下十五丸,加至三十丸,日二服。

bǔ shāng sàn

补伤散

zhì fèi shāng shàn xiè hāi shàn jīng kǒng bù néng dòng jīn bù kě yuǎn xíng xī bù kě jiǔ lì hàn chū bí gàn shǎo qì xǐ bēi xīn xià jí tòng tòng yǐn xiōng zhōng wò bù ān xí hū hū xǐ mèng hán rè xiǎo biàn chì huáng mù bù néng yuǎn shì tuò xuè fāng

治肺伤善泄咳,善惊恐,不能动筋,不可远行,膝不可久立,汗出鼻干,少气喜悲,心下急痛,痛引胸中,卧不安席,忽忽喜梦,寒热小便赤黄,目不能远视,唾血方。

tiān dōng yī shēng fáng fēng zé xiè rén shēn ē jiāo gè yī liǎng bàn guā lóu gēn qián hú sháo yào shí gāo gān jiāng dà dòu juǎn gè èr liǎng zǐ wǎn bái liǎn gè yī liǎng guì xīn bái zhú gè sì liǎng dì huáng gān cǎo shān yào dāng guī gè èr liǎng bàn

天冬(一升) 防风泽泻人参阿胶(各一两半) 栝蒌根前胡芍药石膏干姜大豆卷(各二两) 紫菀白蔹(各一两) 桂心白术(各四两) 地黄甘草山药当归(各二两半)

shàng shí jiǔ wèi zhì xià shāi shí qián jiǔ fú fāng cùn bǐ rì sān

上十九味治,下筛,食前酒服方寸匕,日三。

lǐ qì wán

理气丸

zhì qì bù zú fāng

治气不足方。

xìng rén guì xīn gè yī liǎng gān jiāng yì zhì rén gè èr liǎng

杏仁桂心(各一两) 干姜益智仁(各二两)

shàng sì wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà wèi shí fú sān wán yǐ zhī wèi dù

上四味为末,蜜丸如梧子大,未食服三丸,以知为度。

zhì lěng qì duǎn qì fāng

治冷气短气方∶

shǔ jiāo wǔ liǎng juàn dài shèng jiǔ yī dòu jìn èr qī rì fú zhī rèn yì duō shǎo

蜀椒五两绢袋盛,酒一斗,浸二七日,服之,任意多少。

zhì dú sòng láo jí pí fá kùn dùn fāng

治读诵劳极疲乏困顿方∶

sū yóu jiǔ táng bái mì gè èr shēng

酥油酒糖白蜜(各二升)

hé tóng qì zhōng wēi huǒ jiān èr shí fèi xià zhī wéi zhǔn qī rì qī yè fú zhī lìng jǐn

合铜器中,微火煎二十沸,下之,为准七日七夜服之令尽。

yi shèn shēng lěng

宜慎生冷。

yòu fāng rén shēn gān cǎo fú líng dāng guī gè èr liǎng chuān xiōng sháo yào dì huáng huáng gǔ pí gè sān liǎng

又方人参甘草茯苓当归(各二两) 川芎芍药地黄黄骨皮(各三两)

dà zǎo èr shí méi

大枣(二十枚)

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú

上十味咀,以水一斗,煮取三升,分三服。

yī fāng yòng guì xīn sān liǎng

(一方用桂心三两。

zhì zú duǎn qì fāng

治卒短气方∶

dǎo jiǔ zhī fú yī shēng lì chài

捣韭汁服一升,立瘥。

zhǒu hòu fāng zhì zú shàng qì chuǎn xī biàn yù sǐ

(《肘后方》治卒上气喘息便欲死。

zhì fá qì fāng

治乏气方∶

shēng jiāng gǒu qǐ yè gè èr liǎng

生姜枸杞叶(各二两)

shàng èr wèi jǔ yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú

上二味咀,以水三升,煮取一升,顿服。

zhì shào nián fáng duō duǎn qì fāng

治少年房多短气方∶

chǐ qī hé zhī zǐ shí sì méi

豉(七合) 栀子(十四枚)

shàng èr wèi yǐ shuǐ èr shēng zhǔ chǐ qǔ yī shēng bàn qù chǐ nà zhī zhǔ qǔ bā hé fú bàn shēng bù chài gèng fú

上二味以水二升,煮豉取一升半,去豉纳栀,煮取八合,服半升,不瘥更服。

jiǔ fǎ

灸法

fán shàng qì lěng fā fù zhōng léi míng zhuǎn jiào ǒu nì bù shí jiǔ tài chòng bù xiàn zhuàng shù

凡上气冷发腹中雷鸣转叫,呕逆不食,灸太冲不限壮数。

cóng tòng zhì bù tòng cóng bù tòng zhì tòng zhǐ

从痛至不痛,从不痛至痛止。

shàng qì jué nì jiǔ xiōng táng bǎi zhuàng xué zài liǎng rǔ jiān

上气厥逆,灸胸堂百壮,穴在两乳间。

xiōng gé zhōng qì jiǔ quē shū suí nián zhuàng

胸膈中气,灸阙输随年壮。

biǎn què yún dì sì chuí xià liǎng páng gè yī cùn bàn míng quē shū

(扁鹊云∶第四椎下,两旁各一寸半,名阙输。

xīn fù zhū bìng jiān mǎn fán tòng yōu sī jié qì hán lěng huò luàn xīn tòng tǔ xià shí bù xiāo cháng míng xiè lì jiǔ tài cāng bǎi zhuàng

心腹诸病,坚满烦痛,忧思结气,寒冷霍乱,心痛吐下,食不消,肠鸣泄利,灸太仓百壮。

tài cāng xué yī míng wèi mù zài xīn xià sì cùn nǎi wèi wǎn xià yī cùn shì

(太仓穴,一名胃募,在心下四寸,乃胃脘下一寸是。

jié qì náng guǒ zhēn yào suǒ bù jí jiǔ huāng mù suí nián zhuàng

结气囊裹,针药所不及,灸肓募,随年壮。

huāng mù èr xué cóng rǔ tóu xié dù zhì qí zhōng qū chū bàn cóng rǔ xià xíng dù tóu shì xué

肓募二穴从乳头斜度至脐中屈出半,从乳下行度头是穴。

xià qì jiǔ fèi yú bǎi zhuàng

下气,灸肺俞百壮。

yòu jiǔ tài chòng wǔ shí zhuàng

又灸太冲五十壮。

fán qí xià jiǎo tòng liú rù yīn zhōng fā zuò wú shí cǐ lěng qì jiǔ guān yuán bǎi zhuàng xué zài qí xià sān cùn

凡脐下绞痛,流入阴中,发作无时,此冷气,灸关元百壮,穴在脐下三寸。

duǎn qì bù dé yǔ jiǔ tiān jǐng bǎi zhuàng xué zài zhǒu hòu liǎng jīn jiān

短气不得语,灸天井百壮,穴在肘后两筋间。

yòu jiǔ dà chuí suí nián zhuàng

又灸大椎,随年壮。

yòu jiǔ fèi yú bǎi zhuàng

又灸肺俞百壮。

yòu jiǔ gān yú bǎi zhuàng

又灸肝俞百壮。

yòu jiǔ chǐ zé bǎi zhuàng

又灸尺泽百壮。

yòu jiǔ xiǎo zhǐ dì sì zhǐ jiān jiāo mài shàng qī zhuàng

又灸小指第四指间交脉上七壮。

yòu jiǔ shǒu shí zhǐ tóu hé shí zhuàng

又灸手十指头合十壮。

shào nián fáng duō duǎn qì jiǔ jiū wěi tóu wǔ shí zhuàng

少年房多短气,灸鸠尾头五十壮。

yòu yán jiǔ qí kǒng zhōng èr qī zhuàng

又盐灸脐孔中二七壮。

fá qì jiǔ dì wǔ chuí xià suí nián zhuàng

乏气,灸第五椎下,随年壮。

lùn yuē fán zú jué nì shàng qì qì gōng liǎng xié xīn xià tòng mǎn yǎn yǎn yù jué cǐ wèi bēn tún qì

论曰∶凡卒厥逆上气,气攻两胁,心下痛满,奄奄欲绝,此为奔豚气。

jí jí zuò tāng yǐ jìn liǎng shǒu zú shuò shuò yì zhī

即急作汤以浸两手足,数数易之。

bēn tún jiǔ qì hǎi bǎi zhuàng xué zài qí xià yī cùn bàn

奔豚,灸气海百壮,穴在脐下一寸半。

yòu jiǔ guān yuán bǎi zhuàng xué zài qí xià sān cùn

又灸关元百壮,穴在脐下三寸。

bēn tún jiǔ qī mén bǎi zhuàng xué zhí liǎng rǔ xià dì èr lèi duān páng yī cùn wǔ fēn

奔豚,灸期门百壮,穴直两乳下第二肋端旁一寸五分。

bēn tún fù zhǒng jiǔ zhāng mén bǎi zhuàng zhāng mén yī míng cháng píng

奔豚腹肿,灸章门百壮,章门一名长平。

xué zài dà héng wài zhí qí jì lèi duān

穴在大横外直脐季肋端。

bēn tún qiǎng xīn bù dé xi jiǔ zhōng jí wǔ shí zhuàng

奔豚抢心不得息,灸中极五十壮。

zhōng jí yī míng yù quán xué

中极一名玉泉,穴?

bēn tún shàng xià fù zhōng yǔ yāo xiāng yǐn tòng jiǔ zhōng fǔ bǎi zhuàng xué zài rǔ shàng sān lèi jiān

奔豚上下腹中与腰相引痛,灸中府百壮,穴在乳上三肋间。

bēn tún shàng xià jiǔ sì mǎn èr qī zhuàng xué xié dān tián liǎng páng xiāng qù sān cùn jí xīn xià bā cùn qí xià héng wén shì yě

奔豚上下,灸四满二七壮,穴挟丹田两旁,相去三寸,即心下八寸,脐下横纹是也。

✦ You read 肺脏方·积气第五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.