lùn yī shǒu
（论一首）
lùn yuē shèn zhǔ jīng
论曰∶肾主精。
shèn zhě shēng lái xiàng dǎo zhī běn yě
肾者，生来向导之本也。
wèi hòu gōng nèi guān zé wèi nǚ zhǔ suǒ yǐ tiān zhī zài wǒ zhě dé yě de zhī zài wǒ zhě qì yě dé liú qì báo ér shēng zhě yě gù shēng lái wèi zhī jīng
为后宫内官则为女主，所以天之在我者德也，地之在我者气也，德流气薄而生者也，故生来谓之精。
jīng zhě shèn zhī cáng yě
精者，肾之藏也。
ěr zhě shèn zhī guān shèn qì tōng yú ěr ěr hé zé néng wén wǔ yīn yǐ
耳者肾之官，肾气通于耳，耳和则能闻五音矣。
shèn zài qiào wèi ěr rán zé shèn qì shàng tōng yú ěr xià tōng yú yīn yě
肾在窍为耳，然则肾气上通于耳，下通于阴也。
zuǒ shèn rén yòu shèn guǐ xún huán xuán gōng shàng chū ěr mén hou wén sì yuǎn xià huí yù hǎi xié jí zuǒ yòu yǔ qí xiāng dāng jīng yú shàng jiāo yíng yú zhōng jiāo wèi yú xià jiāo wài zhǔ gǔ nèi zhǔ páng guāng
左肾壬，右肾癸，循环玄宫，上出耳门，候闻四远，下回玉海，挟脊左右，与脐相当，经于上焦，营于中焦，卫于下焦，外主骨，内主膀胱。
shèn zhòng yī jīn yī liǎng yǒu liǎng méi
肾重一斤一两，有两枚。
shén míng zhǔ cáng jīng
神名KT，KT 主藏精。
hào wèi jīng zàng
号为精脏。
suí jié yìng huì gù yún shèn cáng jīng jīng shè zhì zài qì wèi qiàn zài yè wèi tuò
随节应会，故云肾藏精，精舍志，在气为欠，在液为唾。
shèn qì xū zé jué nì shí zé zhàng mǎn sì zhī zhèng hēi
肾气虚则厥逆，实则胀满，四肢正黑。
xū zé shǐ rén mèng jiàn zhōu chuán ruò rén de qí shí mèng fú shuǐ zhōng ruò yǒu wèi bù
虚则使人梦见舟船溺人，得其时梦伏水中若有畏怖。
shèn qì shèng zé mèng yāo jí liǎng jiě bù xiāng zhǔ jué qì kè yú fán shèn zàng xiàng shuǐ yǔ páng guāng hé wéi fǔ
肾气盛则梦腰脊两解不相属，厥气客于凡肾脏象水，与膀胱合为腑。
qí jīng zú shǎo yīn yǔ tài yáng wèi biǎo lǐ qí mài chén xiāng yú qiū wàng yú dōng
其经足少阴，与太阳为表里，其脉沉，相于秋，旺于冬。
dōng shí wàn wù zhī suǒ cáng bǎi chóng fú zhé yáng qì xià xiàn yīn qì shàng shēng yáng qì zhōng chū yīn qì liè wèi shuāng suì bù shàng shēng huà wèi shuāng xuě
冬时万物之所藏，百虫伏蛰，阳气下陷，阴气上升，阳气中出，阴气冽为霜，遂不上升，化为霜雪。
měng shòu fú zhé guǒ chóng nì cáng qí mài wèi chén chén wèi yīn zài lǐ bù kě fā hàn fā hàn zé guǒ chóng chū jiàn qí shuāng xuě
猛兽伏蛰，蜾虫匿藏，其脉为沉，沉为阴在里，不可发汗，发汗则蜾虫出，见其霜雪。
yīn qì zài biǎo yáng qì zài lǐ shèn bù kě xià xià zhī zhě shāng pí
阴气在表，阳气在里，慎不可下，下之者伤脾。
pí tǔ ruò jí shuǐ qì wàng xíng
脾土弱即水气妄行。
xià zhī zhě rú yú chū shuǐ é rù tāng zhòng kè zài lǐ shèn bù kě xūn
下之者如鱼出水，蛾入汤，重客在里，慎不可熏。
xūn zhī nì kè qí xi zé chuǎn wú chí kè rè lìng kǒu làn chuāng
熏之逆客，其息则喘，无持客热，令口烂疮。
yīn mài qiě jiě xuè sàn bù tōng zhèng yáng suì jué yīn bù wǎng cóng kè rè kuáng rù nèi wèi jié xiōng pí qì suì ruò qīng sǒu lì tōng
阴脉且解，血散不通，正阳遂厥，阴不往从，客热狂入，内为结胸，脾气遂弱，清溲痢通。
dōng mài rú yíng
冬脉如营。
dōng mài zhě shèn yě běi fāng shuǐ yě wàn wù zhī suǒ yǐ hé cáng yě
冬脉者，肾也，北方水也，万物之所以合藏也。
gù qí qì lái chén yǐ bó gù yuē yíng fǎn cǐ zhě bìng
故其气来沉以搏，故曰营，反此者病。
hé rú ér fǎn
何如而反？
qí qì lái rú dàn shí zhě cǐ wèi tài guò bìng zài wài
其气来如弹石者，此谓太过，病在外。
qí qù rú shù zhě cǐ wèi bù jí bìng zài zhōng
其去如数者，此谓不及，病在中。
tài guò zé lìng rén jiě jí mài tòng ér shǎo qì bù yù yán bù jí zé lìng rén xīn xuán rú bìng jī zhōng qīng jí zhōng tòng shǎo fù mǎn xiǎo biàn biàn chì huáng
太过则令人解脊脉痛而少气不欲言，不及则令人心悬如病饥， 中清，脊中痛，少腹满，小便变赤黄。
shèn mài lái chuǎn chuǎn lěi lěi rú gōu àn zhī ér jiān yuē píng dōng yǐ wèi qì wèi běn
肾脉来喘喘累累如勾，按之而坚曰平，冬以胃气为本。
shèn mài lái rú yǐn gé àn zhī yì jiān yuē shèn bìng
肾脉来如引葛，按之益坚曰肾病。
shèn mài lái fā rú duó suǒ pì pì rú dàn shí yuē shèn sǐ
肾脉来发如夺索，辟辟如弹石曰肾死。
zhēn shèn mài zhì bó ér jué rú yǐ zhǐ dàn shí pì pì rán sè huáng hēi bù zé máo zhé nǎi sǐ
真肾脉至搏而绝，如以指弹石辟辟然，色黄黑不泽毛折乃死。
dōng wèi wēi shí yuē píng shí duō wèi shǎo yuē shèn bìng dàn shí wú wèi yuē sǐ shí ér yǒu gōu yuē xià bìng gōu shén yuē jīn bìng
冬胃微石曰平，石多胃少曰肾病，但石无胃曰死石，而有勾曰夏病，勾甚曰今病。
fán rén yǐ shuǐ gǔ wèi běn gù rén jué shuǐ gǔ zé sǐ mài wú wèi qì yì sǐ
凡人以水谷为本，故人绝水谷则死，脉无胃气亦死。
suǒ wèi wú wèi qì zhě dàn de zhēn zàng mài bù dé wèi qì yě
所谓无胃气者，但得真脏脉不得胃气也。
suǒ wèi mài bù dé wèi qì zhě gān bù xián shèn bù shí yě
所谓脉不得胃气者，肝不弦肾不石也。
shèn cáng jīng jīng shè zhì shèng nù bù zhǐ zé shāng zhì zhì shāng zé shàn wàng qí qián yán yāo jí tòng bù kě yǐ fǔ yǎng qū shēn máo cuì sè yāo sǐ yú jì xià
肾藏精，精舍志，盛怒不止则伤志，志伤则善忘其前言，腰脊痛不可以俯仰屈伸，毛悴色夭，死于季夏。
zú shǎo yīn qì jué zé gǔ kū
足少阴气绝则骨枯。
shǎo yīn zhě dōng mài yě fú xíng ér rú huá gǔ suǐ zhě yě
少阴者，冬脉也，伏行而濡滑骨髓者也。
gù gǔ bù rú zé ròu bù néng zhe gǔ yě
故骨不濡，则肉不能着骨也。
gǔ ròu bù xiāng qīn jí ròu rú ér què
骨肉不相亲，即肉濡而却。
ròu rú ér què gù chǐ cháng ér gòu fā wú zé
肉濡而却，故齿长而垢，发无泽。
fā wú zé zhě gǔ xiān sǐ wù dǔ yǐ sǐ tǔ shèng shuǐ yě
发无泽者骨先死，戊笃已死，土胜水也。
shèn sǐ zàng fú zhī jiān àn zhī luàn rú zhuǎn wán yì xià rù chǐ zhōng zhě sǐ
肾死脏浮之坚，按之乱如转丸益下入尺中者死。
dōng shèn shuǐ wàng qí mài chén rú ér huá yuē píng
冬肾水旺，其脉沉濡而滑曰平。
fǎn de wēi sè ér duǎn zhě shì fèi zhī chéng shèn mǔ zhī guī zi wèi xū xié suī bìng yì zhì
反得微涩而短者，是肺之乘肾，母之归子，为虚邪，虽病易治。
fǎn de xián xì ér zhǎng zhě shì gān zhī chéng shèn zi zhī chéng mǔ wèi shí yá suī bìng zì yù
反得弦细而长者，是肝之乘肾，子之乘母，为实邪，虽病自愈。
fǎn de dà ér huǎn zhě shì pí zhī chéng shèn tǔ zhī kè shuǐ wèi zéi yá dà nì shí sǐ bù zhì
反得大而缓者，是脾之乘肾，土之克水，为贼邪大逆，十死不治。
fǎn de fú dà ér hóng zhě shì xīn zhī chéng shèn huǒ zhī lìng shuǐ wèi wēi xié suī bìng jí chài
反得浮大而洪者，是心之乘肾，火之凌水，为微邪，虽病即瘥。
zuǒ shǒu guān hòu chǐ zhōng yīn jué zhě wú shèn mài yě
左手关后尺中阴绝者，无肾脉也。
kǔ zú xià rè liǎng bì lǐ jí jīng qì jié shǎo láo juàn suǒ zhì cì zú tài yáng zhì zú shǎo yīn yòu shǒu guān hòu chǐ zhōng yīn jué zhě wú shèn mài yě
苦足下热，两髀里急，精气竭少，劳倦所致，刺足太阳治足少阴右手关后尺中阴绝者，无肾脉也。
kǔ zú nì lěng shàng qiǎng xiōng tòng mèng rù shuǐ jiàn guǐ shàn yǎn mèi hēi sè wù lái yǎn rén shàng cì zú tài yáng zhì yáng
苦足逆冷上抢胸痛，梦入水见鬼，善魇寐，黑色物来掩人上，刺足太阳治阳。
yòu shǒu guān hòu chǐ zhōng yīn shí zhě shèn shí yě
右手关后尺中阴实者，肾实也。
kǔ gǔ téng yāo jí tòng nèi hán rè cì zú shǎo yīn zhì yīn
苦骨疼腰脊痛，内寒热，刺足少阴治阴。
shèn mài chén xì ér jǐn zài zhì yuē píng sān zhì yuē lí jīng bìng sì zhì tuō jīng wǔ zhì sǐ liù zhì mìng jǐn zú shǎo yīn mài yě shèn mài jí shén wèi gǔ wěi diān jí wēi jí wèi bēn tún chén jué zú bù shōu bù dé qián hòu huǎn shèn wéi zhé jí wēi huǎn wèi dòng xià
肾脉沉细而紧，再至曰平，三至曰离经病，四至脱精，五至死，六至命尽，足少阴脉也肾脉急甚，为骨痿癫疾，微急为奔豚沉厥，足不收不得前后缓甚为折脊，微缓为洞下。
dòng xià zhě shí bù huà rù yàn hái chū
洞下者，食不化，入咽还出。
dà shèn wéi yīn wěi wēi dà wéi shí shuǐ qǐ qí xià yǐ zhì shǎo fù zhǒng chuí chuí rán shàng zhì wèi wǎn sǐ hēi huā
大甚为阴痿，微大为石水起，脐下以至少腹肿垂垂然上至胃脘，死黑花。
sè shèn wéi dà yōng wēi sè wèi bù yuè shuǐ chén zhì
涩甚为大痈，微涩为不月水、沉痔。
shèn mài bó jiān ér zhǎng qí sè huáng ér chì dāng bìng zhé yāo
肾脉搏坚而长，其色黄而赤，当病折腰。
qí ruǎn ér sàn zhě dāng bìng shǎo xuè
其软而散者，当病少血。
hēi mài zhī zhì yě shàng jiān ér dà
黑脉之至也，上坚而大。
yǒu jī qì zài shǎo fù yǔ yīn míng yuē shèn bì de zhī mù yù qīng shuǐ ér wò
有积气在少腹与阴，名曰肾痹，得之沐浴清水而卧。
biǎn què yuē shèn yǒu bìng zé ěr lóng shèn zài qiào wèi ěr rán zé shèn qì shàng tōng yú ěr
扁鹊曰∶肾有病则耳聋，肾在窍为耳，然则肾气上通于耳。
wǔ zàng bù hé zé jiǔ qiào bù tōng yīn yáng jù shèng bù dé xiāng yíng gù yuē guān gé
五脏不和，则九窍不通，阴阳俱盛不得相营，故曰关格。
guān gé zhě bù dé jǐn qī ér sǐ yě
关格者，不得尽期而死也。
shèn zài shēng wèi shēn zài biàn dòng wèi zài zhì wèi kǒng
肾在声为呻，在变动为，在志为恐。
kǒng shāng shèn jīng qì bìng yú shèn zé kǒng zàng zhǔ dōng bìng zài zàng zhě qǔ zhī jǐng
恐伤肾，精气并于肾则恐，脏主冬病，在脏者取之井。
bìng xiān fā yú shèn shǎo fù yāo jí tòng jìng suān yī rì zhī páng guāng bèi lǚ jīn tòng xiǎo biàn bì
病先发于肾，少腹腰脊痛胫酸，一日之膀胱，背膂筋痛，小便闭。
èr rì shàng zhī xīn xīn tòng
二日上之心，心痛。
sān rì zhī xiǎo cháng zhàng
三日之小肠胀。
sì rì bù yǐ sǐ
四日不已死。
dōng dà chén xià yàn bū
冬大晨夏晏晡。
bìng zài shèn yè bàn huì rì chéng sì jì shén xià bū jìng
病在肾，夜半慧日乘，四季甚，下晡静。
jiǎ lìng shèn bìng zhōng yāng ruò shí niú ròu jí zhū tǔ zhōng wù de zhī
假令肾病中央，若食牛肉及诸土中物得之。
bù zhě dāng yǐ cháng xià shí fā dé bìng yǐ wù jǐ rì yě
不者，当以长夏时发，得病以戊己日也。
fán shèn bìng zhī zhuàng bì fù dà jìng zhǒng tòng
凡肾病之状，必腹大胫肿痛。
chuǎn hāi shēn zhòng qǐn hàn chū
喘咳身重，寝汗出。
zēng fēng xū jí xiōng zhōng tòng dà fù xiǎo fù tòng qīng jué yì bù lè qǔ qí jīng zú shǎo yīn tài yáng xuè zhě
憎风虚，即胸中痛，大腹小腹痛清厥，意不乐，取其经足少阴太阳血者。
shèn mài chén zhī ér dà jiān fú zhī ér dà jǐn kǔ shǒu zú gǔ zhǒng jué ér yīn bù xīng
肾脉沉之而大坚，浮之而大紧，苦手足骨肿厥而阴不兴。
yāo jí tòng shǎo fù zhǒng xīn xià yǒu shuǐ qì shí zhàng bì shí xiè de zhī yù shuǐ zhōng shēn wèi gàn ér hé fáng nèi jí láo juàn fā zhī
腰脊痛少腹肿，心下有水气，时胀闭时泄，得之浴水中，身未干而合房内，及劳倦发之。
shèn bìng qí sè hēi qí qì xū ruò xī xī shǎo qì liǎng ěr kǔ lóng yāo tòng shí shí shī jīng yǐn shí jiǎn shǎo xī yǐ xià qīng qí mài chén huá ér chí shǎo wèi kě zhì yi fú nèi bǔ sàn jiàn zhōng tāng shèn qì wán dì huáng jiān
肾病其色黑，其气虚弱，吸吸少气，两耳苦聋，腰痛时时失精，饮食减少，膝以下清，其脉沉滑而迟少，为可治，宜服内补散，建中汤，肾气丸、地黄煎。
chūn dāng cì yǒng quán qiū cì fù liū dōng yá zài shèn zé gǔ tòng yīn bì
春当刺涌泉，秋刺复溜，冬邪在肾，则骨痛阴痹。
yīn bì zhě fǔ zhī ér bù dé fù zhàng yāo tòng dà biàn nán jiān bèi jǐng xiàng qiáng tòng shí xuàn qǔ zhī yǒng quán kūn lún shì yǒu xuè zhě jǐn qǔ zhī
阴痹者，抚之而不得，腹胀腰痛，大便难，肩背颈项强痛，时眩，取之涌泉、昆仑，视有血者尽取之。
yǒu suǒ yòng lì jǔ zhòng ruò rù fáng guò dù hàn chū rú yù shuǐ zé shāng shèn
有所用力举重，若入房过度，汗出如浴水，则伤肾。
shèn zhòng fēng quē shèn zhōng hán quē
肾中风（阙） 肾中寒（阙）
shèn shuǐ zhě qí rén fù dà qí zhǒng yāo tòng bù dé ruò yīn xià shī rú niú bí tóu hàn qí zú nì hán dà biàn fǎn jiān yī yún miàn shèn zhàng zhě fù mǎn yǐn bèi yāng yāng rán yāo bì yī zuò bì bìng tòng
肾水者，其人腹大脐肿，腰痛不得溺，阴下湿如牛鼻头汗，其足逆寒，大便反坚（一云面肾胀者，腹满引背央央然，腰髀（一作痹）并痛。
shèn zhe zhī bìng qí rén shēn tǐ zhòng yāo zhōng lěng rú bīng zhuàng yī zuò rú shuǐ xǐ zhuàng yī zuò rú zuò shuǐ zhōng xíng rú shuǐ zhuàng fǎn bù kě xiǎo biàn zì lì shí yǐn rú gù shì qí zhèng yě bìng shǔ xià jiāo cóng shēn láo hàn chū yī lǐ lěng shī gù jiǔ jiǔ de zhī
肾着之病，其人身体重，腰中冷如冰状（一作如水洗状，一作如坐水中，形如水状），反不渴，小便自利，食饮如故，是其证也，病属下焦，从身劳汗出，衣里冷湿，故久久得之。
shèn zhe zhī wèi bìng cóng yāo yǐ xià lěng yāo zhòng rú dài wǔ qiān qián
肾着之为病，从腰以下冷，腰重如带五千钱。
zhěn de shèn jī mài chén ér jí kǔ jí yǔ yāo xiāng yǐn tòng jī zé jiàn bǎo zé jiǎn
诊得肾积，脉沉而急，苦脊与腰相引痛，饥则见，饱则减。
shǎo fù lǐ jí kǒu qián yān zhǒng shāng làn mù gǔ zhōng hán zhǔ suǐ jué shàn wàng sè hēi yě
少腹里急，口干咽肿伤烂，目KT KT，骨中寒，主髓厥善忘，色黑也。
shèn zhī jī míng yuē bēn tún fā yú shǎo fù shàng zhì xīn xià rú tún bēn zǒu zhī zhuàng shàng xià wú shí jiǔ jiǔ bù yù bìng chuǎn nì gǔ wěi shǎo qì
肾之积名曰奔豚，发于少腹上至心下，如豚奔走之状，上下无时，久久不愈，病喘逆骨痿少气。
yǐ xià bǐng dīng rì de zhī hé yě
以夏丙丁日得之，何也？
pí bìng chuán shèn shèn dāng chuán xīn xīn shì yǐ xià wàng
脾病传肾，肾当传心，心适以夏旺。
wàng zhě bù shòu yá shèn fù yù hái pí pí bù kěn shòu yīn liú jié wèi jī gù zhī bēn tún yǐ xià de zhī
旺者不受邪，肾复欲还脾，脾不肯受，因留结为积，故知奔豚以夏得之。
shèn bìng shǒu zú nì lěng miàn chì mù huáng xiǎo biàn bù jīn gǔ jié fán téng shǎo fù jié tòng qì chōng yú xīn qí mài dāng chén xì ér huá jīn fǎn fú dà qí sè dāng hēi ér fǎn huáng cǐ shì tǔ zhī kè shuǐ wèi dà nì shí sǐ bù zhì
肾病，手足逆冷，面赤目黄，小便不禁，骨节烦疼，少腹结痛，气冲于心，其脉当沉细而滑，今反浮大，其色当黑而反黄，此是土之克水，为大逆，十死不治。
yǔ yīn rén zhě zhǔ shèn shēng yě
羽音人者，主肾声也。
shèn shēng shēn qí yīn sè qí zhì kǒng qí jīng zú shǎo yīn jué nì tài yáng zé yíng wèi bù tōng
肾声呻，其音瑟，其志恐，其经足少阴，厥逆太阳则营卫不通。
yīn yáng fān zuò yáng qì nèi fú yīn qì wài shēng shēng zé hán hán zé xū xū zé lì fēng suǒ shāng yǔ yīn jiǎn chī bù zhuǎn piān kū jiǎo piān bǒ jiǎn
阴阳翻祚，阳气内伏，阴气外升，升则寒，寒则虚，虚则厉风所伤，语音謇吃，不转偏枯，脚偏跛蹇。
ruò zài zuǒ zé zuǒ shèn shāng yòu zé yòu shèn shāng qí piān kū fēng tǐ cóng bí ér fēn bàn biān zhì jiǎo
若在左则左肾伤，右则右肾伤，其偏枯风体从鼻而分半边至脚。
huǎn ruò bù suí kǒu yì yī yǔ shēng hún zhuó biàn lì yǎng rén ěr piān lóng sāi yāo bèi xiāng yǐn shén zé bù kě zhì shèn lì tāng zhǔ zhī
缓弱不遂，口亦欹，语声混浊，便利仰人，耳偏聋塞，腰背相引，甚则不可治，肾沥汤主之。
fāng zài dì bā juǎn zhōng
方在第八卷中。
yòu shēn ér hǎo huì huì ér shàn wàng huǎng hū yǒu suǒ sī cǐ wèi tǔ kè shuǐ yáng jī yīn yīn qì fú ér yáng qì qǐ
又呻而好恚，恚而善忘，恍惚有所思，此为土克水，阳击阴，阴气伏而阳气起。
qǐ zé rè rè zé shí shí zé nù nù zé wàng ěr tīng wú wén sì zhī mǎn jí xiǎo biàn chì huáng yán yīn kǒu dòng ér bù chū xiào ér kàn rén
起则热，热则实，实则怒，怒则忘，耳听无闻，四肢满急，小便赤黄，言音口动而不出，笑而看人。
cǐ wèi yá rè shāng shèn shén zé bù kě zhì
此为邪热伤肾，甚则不可治。
ruò miàn hēi huáng ěr bù yīng yì kě zhì
若面黑黄耳不应，亦可治。
shèn bìng wèi nüè zhě lìng rén qī qī rán yāo jí tòng wǎn zhuǎn dà biàn nán
肾病为疟者，令人凄凄然腰脊痛宛转，大便难。
mù rán shēn diào bù dìng shǒu zú hán héng shān tāng zhǔ zhī fāng zài dì shí juǎn zhōng
目然身掉不定，手足寒，恒山汤主之，（方在第十卷中）。
ruò qí rén běn lái bù chī hū rán jiǎn chī ér hǎo tián huì fǎn yú cháng xìng cǐ shèn yǐ shāng suī wèi fā jué yǐ shì qí hou jiàn
若其人本来不吃，忽然謇吃而好嗔恚，反于常性，此肾已伤，虽未发觉已是其候见。
rén wèi yán ér qián kāi kǒu xiào hái bì kǒu bù shēng jǔ shǒu zhá jí fù yī zuò bǎ yǎn cǐ shèn bìng shēng zhī hou yě
人未言而前开口笑，还闭口不声，举手闸极腹（一作把眼），此肾病声之候也。
xū shí biǎo lǐ fú chén qīng zhuó yi yǐ chá zhī zhú yǐ zhì zhī
虚实表里，浮沉清浊，宜以察之，逐以治之。
hēi wèi shèn shèn hé gǔ hēi rú wū yǔ zhě jí
黑为肾，肾合骨黑如乌羽者吉。
shèn zhǔ ěr ěr shì shèn zhī yú
肾主耳，耳是肾之余。
qí rén shuǐ xíng xiāng bǐ yú shàng yǔ hēi sè dà tóu qǔ miàn guǎng yí xiǎo jiān dà fù xiǎo shǒu zú fā xíng yáo shēn xià kāo zhǎng bèi yán yán yě
其人水形相比于上羽黑色，大头曲面，广颐小肩，大腹小手，足发行，摇身下，尻长背延延也。
bù jìng wèi shàn qī dài rén lù sǐ nài qiū dōng bù nài chūn xià chūn xià gǎn ér shēng bìng zhǔ zú shǎo yīn
不敬畏，善欺殆，人戮死，耐秋冬，不耐春夏，春夏感而生病，主足少阴。
wū wū rán ěr dà xiǎo gāo xià nóng báo piān yuán zé shèn yīng zhī
污污然耳大小高下浓薄偏圆，则肾应之。
zhèng hēi sè xiǎo lǐ zhě zé shèn xiǎo xiǎo jí ān nán shāng
正黑色小理者，则肾小，小即安难伤。
cū lǐ zhě zé shèn dà dà zé xū xū zé shèn hán ěr lóng huò míng hàn chū yāo tòng bù dé fǔ yǎng yì shāng yǐ yá
粗理者，则肾大，大则虚，虚则肾寒，耳聋或鸣，汗出，腰痛不得俯仰，易伤以邪。
ěr gāo zhě zé shèn gāo gāo zé shí shí zé shèn rè bèi jí zhui tòng ěr nóng xuè chū
耳高者则肾高，高则实，实则肾热，背急缀痛，耳脓血出。
huò shēng ròu sè ěr ěr hòu xiàn zhě zé shèn xià
或生肉塞耳，耳后陷者则肾下。
xià zé yāo kāo tòng bù kě yǐ fǔ yǎng wèi hú shàn
下则腰尻痛不可以俯仰，为狐疝。
ěr jiān zhě zé shèn jiān jiān zé shèn bù shòu bìng bù bìng yāo tòng
耳坚者则肾坚，坚则肾不受病，不病腰痛。
ěr báo zhě zé shèn cuì cuì zé shāng rè rè zé ěr hǒu nào shàn bìng xiāo dān
耳薄者则肾脆，脆则伤热，热则耳吼闹，善病消瘅。
ěr hǎo qián jū yá chē zhě zé shèn duān zhèng
耳好前居牙车者则肾端正。
duān zhèng zé hé lì nán shāng ěr piān gāo zhě zé shèn piān qī
端正则和利难伤，耳偏高者则肾偏欹。
piān qī zé shàn yāo kāo piān tòng
偏欹则善腰尻偏痛。
fán rén fēn bù gǔ xiàn zhě bì sǐ bù miǎn
凡人分部骨陷者，必死不免。
xié páng guāng bìng tài yáng wèi shèn zhī bù gǔ dāng qí chù xiàn yě ér zàng qì tōng yú nèi wài bù yì suí ér yīng zhī
挟膀胱并太阳为肾之部，骨当其处陷也，而脏气通于内外，部亦随而应之。
chén zhuó wèi nèi fú qīng wèi wài
沉浊为内，浮清为外。
ruò sè cóng wài zǒu nèi zhě bìng cóng wài shēng bù chù qǐ
若色从外走内者，病从外生部处起。
ruò sè cóng nèi chū wài zhě bìng cóng nèi shēng bù chù xiàn
若色从内出外者，病从内生部处陷。
nèi bìng qián zhì yīn hòu zhì yáng wài bìng qián zhì yáng hòu zhì yīn
内病前治阴后治阳，外病前治阳后治阴。
yáng zhǔ wài yīn zhǔ nèi fán rén shēng sǐ xiū fǒu zé cáng shén qián biàn xíng yú wài
阳主外阴主内，凡人生死休否，则藏神前变形于外。
rén shèn qián bìng ěr zé wèi zhī jiāo kū
人肾前病，耳则为之焦枯。
ruò shèn qián sǐ ěr zé wèi zhī hēi jiāo pǐ
若肾前死，耳则为之KT 黑焦癖。
ruò tiān zhōng děng fēn mù sè yīng zhī bì sǐ bù zhì
若天中等分暮色应之，必死不治。
kàn yīng zēng sǔn zhēn zhuó shē cù shē bù chū sì bǎi rì nèi cù zé xún rì zhī jiān
看应增损斟酌赊促，赊不出四百日内，促则旬日之间。
shèn bìng shǎo yù ér zú sǐ hé yǐ zhī zhī
肾病少愈而卒死，何以知之？
yuē huáng hēi sè diǎn rú mǔ zhǐ yīng ěr cǐ bì zú sǐ
曰∶黄黑色点如拇指应耳，此必卒死。
shèn jué sì rì sǐ hé yǐ zhī zhī
肾绝四日死，何以知之？
chǐ wèi bào hēi miàn wèi zhèng hēi mù zhōng huáng yāo zhōng yù zhé bái hàn chū rú liú miàn hēi mù qīng yī zuò bái shèn qì nèi shāng bìng yīn liú jī bā rì dāng wáng shì sǐ biàn yě
齿为暴黑，面为正黑，目中黄，腰中欲折，白汗出如流，面黑目青（一作白），肾气内伤，病因留积，八日当亡，是死变也。
miàn huáng mù hēi bù sǐ hēi rú sǐ
面黄目黑不死，黑如死。
jí xiōng zhī sè tiān zhōng děng fēn zuǒ yòu fā sè bù zhèng cǐ shì yīn yáng guān wèi xiāng fǎ ruò bù zāo guān shì ér yīng sǐ yě
吉凶之色，天中等分左右发色不正，此是阴阳官位，相法若不遭官事而应死也。
qí rén miàn mù dài huáng hēi lián ěr zuǒ yòu nián sì shí yǐ shàng bǎi rì sǐ
其人面目带黄黑连耳左右，年四十以上百日死。
ruò piān zài yī biān zuì xiōng bì sǐ
若偏在一边，最凶必死。
liǎng biān yǒu nián shàng wú sān nián zhī nèi huò bì zhì yǐ
两边有，年上无，三年之内祸必至矣。
dōng shuǐ shèn mài sè hēi zhǔ zú shǎo yīn mài yě
冬水肾脉色黑，主足少阴脉也。
shǎo yīn hé yǐ zhǔ shèn
少阴何以主肾？
yuē shèn zhě zhǔ yīn yīn shuǐ yě jiē shēng yú shèn cǐ mài míng yuē tài chòng
曰∶肾者主阴，阴水也，皆生于肾，此脉名曰太冲。
fán wǔ shí qī xué dōng qǔ qí jǐng xíng
凡五十七穴，冬取其井荥。
dōng zhě shuǐ shǐ zhì shèn fāng bì yáng qì shuāi shǎo yīn qì jiān shèng tài yáng qì fú chén yáng mài nǎi fǎ gù qǔ jǐng yǐ xià yīn qì nì qǔ xíng yǐ tōng sù wèn zuò shí yáng qì
冬者水始治，肾方闭，阳气衰少，阴气坚盛，太阳气伏沉，阳脉乃法，故取井以下阴气逆取荥以通（《素问》作实）阳气。
qí mài běn zài nèi huái xià èr cùn
其脉本在内踝下二寸，
yīng qí jīn qǐ yú xiǎo zhǐ zhī xià
应其筋起于小趾之下，
rù zú xīn
入足心，
bìng tài yīn zhī jīn ér xié zǒu nèi huái zhī xià
并太阴之筋而斜走内踝之下，
jié yú zhǒng
结于踵，
yǔ tài yáng zhī jīn hé ér shàng jié yú nèi fǔ xià
与太阳之筋合而上结于内辅下，
bìng tài yīn zhī jīn ér shàng xún yīn gǔ
并太阴之筋而上循阴股，
jié yú yīn qì
结于阴器，
xún jí nèi xié lǚ
循脊内挟膂，
shàng zhì xiàng
上至项，
jié yú zhěn gǔ
结于枕骨，
yǔ tài yáng zhī jīn hé
与太阳之筋合。
qí mài qǐ yú xiǎo zhǐ zhī xià xié qū zú xīn chū rán gǔ zhī xià xún nèi huái zhī hòu bié rù gēn zhōng yǐ shàng nèi chū zhōng nèi lián shàng gǔ nèi hòu lián guàn jí shǔ shèn luò páng guāng
其脉起于小趾之下，斜趋足心，出然骨之下，循内踝之后，别入跟中以上内，出中内廉，上股内后廉，贯脊属肾络膀胱。
qí zhí zhě cóng shèn shàng guàn gān gé rù fèi zhōng xún hóu lóng xié shé běn
其直者，从肾上贯肝膈入肺中，循喉咙挟舌本。
qí zhī zhě cóng fèi chū luò xīn zhù xiōng zhōng hé zú tài yáng wèi biǎo lǐ tài yáng běn zài gēn yǐ shàng wǔ cùn zhōng tóng huì yú shǒu tài yīn
其支者，从肺出络心注胸中，合足太阳为表里，太阳本在跟以上五寸中，同会于手太阴。
qí zú shǎo yīn zhī bié míng yuē dà zhōng dāng huái hòu rào gēn bié zǒu tài yáng
其足少阴之别名曰大钟，当踝后绕跟别走太阳。
qí bié zhě bìng jīng shàng zǒu yú xīn bāo xià guàn yāo jí zhǔ shèn shēng bìng
其别者并经上走于心包，下贯腰脊，主肾生病。
bìng shí zé páng guāng rè rè zé bì lóng lóng zé yáng bìng yáng mài fǎn nì dà yú cùn kǒu zài bèi
病实则膀胱热，热则闭癃，癃则阳病，阳脉反逆大于寸口再倍。
qí bìng zé kǒu rè shé gàn yàn zhǒng shàng qì yàn gàn jí tòng fán xīn xīn tòng huáng dān cháng jǐ gǔ nèi hòu lián tòng
其病则口热舌干，咽肿上气，咽干及痛烦心，心痛黄瘅，肠，脊骨内后廉痛。
wěi jué shì wò zú xià rè ér tòng jiǔ zé qiáng shí ér shēng zāi huǎn dài bèi fā dà zhàng zhòng lǚ ér bù
痿厥嗜卧，足下热而痛，灸则强食而生灾，缓带被发，大杖重履而步。
xū zé páng guāng hán
虚则膀胱寒，
hán zé yāo tòng
寒则腰痛，
tòng zé yīn mài fǎn xiǎo yú cùn kǒu
痛则阴脉反小于寸口，
qí bìng zé jī ér bù yù shí
其病则饥而不欲食，
miàn hēi rú tàn sè
面黑如炭色，
ké tuò zé yǒu xuè
咳唾则有血，
hóu míng ér chuǎn
喉鸣而喘，
zuò ér yù qǐ
坐而欲起，
mù wú suǒ jiàn
目KT KT 无所见，
xīn xuán ruò dōng sān yuè zhě
心悬若冬三月者，
zhǔ shèn páng guāng hēi gǔ wēn bìng yě
主肾膀胱黑骨温病也。
qí yuán cóng tài yáng shǎo yīn xiāng bó yùn jī sān jiāo shàng xià yōng sè yīn dú nèi háng zàng fǔ shòu kè xié zhī qì zé bìng shēng yǐ qí bìng xiāng fǎn
其源从太阳少阴相搏，蕴积三焦，上下壅塞，阴毒内行，脏腑受客邪之气，则病生矣，其病相反。
ruò fǔ xū zé wèi yīn dú suǒ shāng lǐ rè wài hán yì yù shǒu huǒ ér yǐn yǐn huò yāo zhōng tòng yù zhé
若腑虚则为阴毒所伤，里热外寒，意欲守火而引饮，或腰中痛欲折。
ruò zàng shí zé yáng wēn suǒ sǔn xiōng xié qiē tòng lèi rú dāo cì bù dé dòng zhuǎn rè bāng bāng
若脏实则阳温所损，胸胁切痛，类如刀刺，不得动转，热彭彭。
ruò fú lěng yào guò chài ér biàn dòng xiè gù yuē hēi gǔ wēn bìng yě
若服冷药过瘥而便洞泻，故曰黑骨温病也。
biǎn què yuē jiǔ pí gān shèn sān shù zhǔ zhì dān jīn dú hēi wēn zhī bìng dāng gēn jù yuán wéi lǐ diào zàng lǐ fǔ qīng zhuó zhī bìng bù shēng yǐ
扁鹊曰∶灸脾肝肾三俞，主治丹金毒黑温之病，当根据源为理，调脏理腑，清浊之病不生矣。