lùn yī shǒu fāng sān shí bā shǒu
(论一首方三十八首)
lùn yuē dān dú yī míng tiān huǒ ròu zhōng hū yǒu chì rú dān tu zhī sè dà zhě rú shǒu zhǎng shèn zhě biàn shēn yǒu yǎng yǒu zhǒng wú dìng sè
论曰∶丹毒,一名天火,肉中忽有赤如丹涂之色,大者如手掌,甚者遍身有痒有肿,无定色。
yǒu bái dān zhě ròu zhōng zhǒng qǐ yǎng ér fù tòng wēi xū zhǒng rú chuī zhuàng yǐn zhěn qǐ yě
有白丹者,肉中肿起,痒而复痛,微虚,肿如吹状,瘾疹起也。
yǒu jī guān dān zhě chì sè ér qǐ dà zhě rú lián qián
有鸡冠丹者,赤色而起,大者如连钱。
xiǎo zhě rú má dòu lì zhuàng ròu shàng sù sù rú jī guān jī lǐ yě yī míng zhū yú dān
小者如麻豆粒状,肉上粟粟如鸡冠肌理也,一名茱萸丹。
yǒu shuǐ dān zhě yóu biàn tǐ rè qǐ yù shuǐ shī bó zhī jié dān huàng huǎng huáng chì sè rú yǒu shuǐ zài pí zhōng xǐ zhe gǔ jí yīn chǔ
有水丹者,由遍体热起,遇水湿搏之结丹,晃晃黄赤色,如有水在皮中,喜着股及阴处。
cǐ suī xiǎo jí bù zhì lìng rén zhì sǐ
此虽小疾,不治令人至死。
shēng má gāo fāng
升麻膏方
shēng má bái wēi zhǒu hòu zuò bái liǎn lòu lú lián qiáo máng xiāo huáng qín gè èr liǎng shé xián zhǐ shí gè sān liǎng shuò sì liǎng zhī zǐ sì shí méi
升麻白薇(《肘后》作白蔹) 漏芦连翘芒硝黄芩(各二两) 蛇衔枳实(各三两) 蒴 (四两) 栀子(四十枚)
shàng shí wèi wēi dǎo yǐ shuǐ sān shēng jìn bàn rì yǐ zhū gāo wǔ shēng jiān lìng shuǐ qì jǐn qù zǐ gāo chéng fū shàng
上十味微捣,以水三升,浸半日,以猪膏五升煎,令水气尽,去滓,膏成敷上。
zhū dān jiē yòng zhī jí rè chuāng zhǒng shàng rì sān
诸丹皆用之,及热疮肿上,日三。
jīng xīn lù wú zhǐ shí yǐ zhì zhū dú zhǒng
(《经心录》无枳实,以治诸毒肿)。
shēng má tāng
升麻汤
zhì dān dú fāng
治丹毒方。
shēng má lòu lú máng xiāo gè èr liǎng huáng qín sān liǎng shuò wǔ liǎng zhī zǐ èr shí méi
升麻漏芦芒硝(各二两) 黄芩(三两) 蒴 (五两) 栀子(二十枚)
shàng liù wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu jìn liáng jiǔ zhǔ qǔ qī shēng lěng yǐ gù bó rǎn zhī zhí zhū dān dú shàng cháng lìng qí shī zhí hòu xū fú yǐn bìng lòu lú tāng fāng bìng jiàn qián yōng zhǒng tiáo zhōng fú zhī lì chài
上六味咀,以水一斗浸良久,煮取七升冷,以故帛染汁拓诸丹毒上,常令其湿,拓后须服饮并漏芦汤方,并见前痈肿条中,服之立瘥。
duǎn jù yòng zhì dān zhěn chì dú zhǒng
(《短剧》用治丹疹,赤毒肿)。
dān fāng
丹方∶
shuǐ tái shēng shé xián shēng dì huáng shēng sōng cài jí yún tái shuò cài shèn huǒ cǎo wǔ yè téng dòu yè fú píng
水苔生蛇衔生地黄生菘菜(即芸苔) 蒴菜慎火草五叶藤豆叶浮萍
yǐ shàng qǔ yī wèi dān dǎo tu zhī
以上取一味,单捣涂之。
dài huáng zhī zǐ huáng qín máng xiāo
大黄栀子黄芩芒硝
yǐ shàng qǔ yī wèi xià shuǐ hé yòng
以上取一味,下水和用。
shàng shí sān wèi huò dǎo chéng mò dān yòng yī wèi lì chài
上十三味或捣成末,单用一味立瘥。
yòu fāng fán tiān xià jí lěng wú guò yú zǎo cài dàn yǒu huàn rè dú zhǒng bìng dān děng qǔ qú zhōng zǎo cài xì qiè shú dǎo fū zhī nóng sān fēn gàn jí yì
又方凡天下极冷,无过于藻菜,但有患热毒肿并丹等,取渠中藻菜细切,熟捣敷之,浓三分,干即易。
zhì zhū dān shén yàn fāng
治诸丹神验方∶
yǐ yún tái cài shú dǎo nóng fēng zhī suí shǒu jí xiāo
以芸苔菜熟捣,浓封之,随手即消。
yú rè qì wèi yù dàn sān rì nèi fēng zhī chài zhǐ
余热气未愈,但三日内封之,瘥止。
zòng gàn yì fēng zhī bù xiē yǐ jué běn
纵干亦封之不歇,以绝本。
yú yǐ zhēn guàn qī nián sān yuè bā rì yú nèi jiāng xiàn yǐn duō
余以贞观七年三月八日于内江县饮多,
zhì yè shuì zhōng jiào sì tǐ gǔ ròu téng tòng
至夜睡中觉四体骨肉疼痛,
zhì xiǎo tóu tòng mù xuàn
至晓头痛目眩,
é zuǒ jiǎo shàng rú dàn wán dà zhǒng tòng
额左角上如弹丸大肿痛,
shǒu bù dé jìn
手不得近,
zhì wǔ shí zhì yòu jiǎo
至午时至右角,
zhì yè zhū chǔ jiē dào
至夜诸处皆到,
mù suì bì hé bù dé kāi
目遂闭合不得开,
jǐ zhì yǔn bì
几致殒毙,
xiàn lìng zhōu gōng yǐ zhǒng zhǒng yào zhì bù chài
县令周公以种种药治不瘥,
jīng qī rì yú
经七日余,
zì chǔ cǐ fāng
自处此方,
qí yàn rú shén
其验如神,
gù shū zhī yǐ chuán lái shì yún ěr
故疏之以传来世云耳。
zhì wǔ sè yóu dān fāng sú yún yóu zhǒng ruò fàn zhě duō zhì sǐ bù kě qīng zhī
治五色油丹方(俗云油肿,若犯者多致死,不可轻之)∶
fù mǔ zhū zhěn tou wò shén liáng
缚母猪枕头卧,甚良。
yòu fāng niú shǐ tu zhī gàn jí yì
又方牛屎涂之,干即易。
zhì chì liú zhǒng dān dú fāng
治赤流肿丹毒方∶
qǔ yú gēn bái pí wèi mò jī zǐ bái hé fū
取榆根白皮为末,鸡子白和敷。
yì fāng yòu yòng jī zǐ bái hé pú xí huī fū
(《翼方》又用鸡子白和蒲席灰敷)。
yòu fāng dǎo dà má zi shuǐ hé fū zhī
又方捣大麻子,水和敷之。
yòu fāng jiān yáng zhī mó zhī de qīng yáng zhī zuì liáng
又方煎羊脂摩之,得青羊脂最良。
jí yàn yún zhì rén miàn mù shēn tǐ zú chì hēi dān qǐ rú jiè zhuàng bù zhì rì jù biàn shēn jí shā rén yě
(《集验》云∶治人面目身体卒赤黑丹起,如疥状,不治日剧遍身,即杀人也)。
zhì xiǎo ér dān dú fāng
治小儿丹毒方∶
dǎo mǎ chǐ xiàn yī wò qǔ zhī yǐn yǐ zǐ fū shàng
捣马齿苋一握,取汁饮,以滓敷上。
yòu fāng dǎo chì xiǎo dòu wǔ hé shuǐ hé qǔ zhī yǐn yī hé liáng
又方捣赤小豆五合,水和取汁,饮一合良。
zǐ tu wǔ xīn
滓涂五心。
yòu fāng nóng zhǔ dà dòu zhī tu zhī liáng chài hòu yì wú bān hén
又方浓煮大豆汁涂之良,瘥后亦无瘢痕。
yòu fāng là yuè zhū zhī hé fǔ xià tǔ fū zhī gàn jí yì
又方腊月猪脂,和釜下土敷之,干即易。
zhì xiǎo ér wǔ sè dān fāng
治小儿五色丹方∶
yòng zhū cáo xià làn ní fū zhī gàn jí yì jí yàn zhì zú chì hēi dān
用猪槽下烂泥敷之,干即易(《集验》治卒赤黑丹)。
yòu fāng dǎo shuò yè fū zhī
又方捣蒴叶敷之。
yòu fāng fú huáng lóng tāng èr hé bìng fū huàn shàng jiā
又方服黄龙汤二合,并敷患上佳。
zhì xiǎo ér bái dān fāng
治小儿白丹方∶
shāo zhū shǐ huī yǐ jī zǐ bái hé fū zhī liáng
烧猪屎灰,以鸡子白和敷之良。
zhì xiǎo ér chì dān fāng
治小儿赤丹方∶
dǎo yún tái yè zhī fú sān hé
捣芸苔叶,汁服三合。
zǐ fū shàng liáng yì yún yún tái mò yǐ jī zǐ bái hé tu zhī
滓敷上良(《翼》云∶芸苔末以鸡子白和涂之)。
zhì xiǎo ér chì dān bān bó zhě fāng
治小儿赤丹斑驳者方∶
yǐ tuò hé hú fěn cóng wài xiàng nèi fū zhī
以唾和胡粉,从外向内敷之。
yòu fāng tóng tiě shǐ yǐ zhū zhī hé fū zhī
又方铜铁屎,以猪脂和敷之。
yòu fāng yǐ wū chén là yuè zhū zhī hé fū zhī
又方以屋尘,腊月猪脂和敷之。
zhì xiǎo ér huǒ dān chì rú zhū zǒu pí zhōng fāng yǐ cù hé chǐ yán fū zhī
治小儿火丹赤如朱,走皮中方∶以醋和豉研敷之。
yòu fāng lǐ yú xuè fū zhī liáng
又方鲤鱼血敷之,良。
yòu fāng dǎo rěn zi fū zhī
又方捣荏子敷之。
yòu fāng zhū shǐ shuǐ hé jiǎo qǔ zhī fú shǎo xǔ liáng
又方猪屎水和,绞取汁,服少许良。
zhì xiǎo ér tiān huǒ dān ròu zhōng yǒu chì rú dān sè dà zhě rú shǒu shèn zhě biàn shēn huò tòng huò yǎng huò zhǒng fāng
治小儿天火丹,肉中有赤如丹色,大者如手,甚者遍身,或痛或痒或肿方∶
chì xiǎo dòu èr shēng wèi mò yǐ jī zǐ bái hé rú báo ní fū zhī gàn jí yì biàn chài
赤小豆二升为末,以鸡子白和如薄泥敷之,干即易便瘥。
yī qiè dān bìng yòng cǐ fāng jiē chài
一切丹并用此方皆瘥。
yòu fāng shēng má yóu tu zhī
又方生麻油涂之。
zhì xiǎo ér gǔ huǒ dān qí chuāng jiàn gǔ fāng
治小儿骨火丹,其疮见骨方∶
dǎo dà xiǎo suàn nóng fū zhī zhe zú huái zhě shì
捣大小蒜,浓敷之,着足踝者是。
zhì xiǎo ér yāng huǒ dān dú zhe liǎng xié jí yè xià zhě fāng
治小儿殃火丹毒,着两胁及腋下者方∶
yòng fú lóng gān wèi mò yóu hé fū zhī gàn zé yì
用伏龙肝为末,油和敷之,干则易。
ruò rù fù jí yīn yǐ shèn huǒ cǎo qǔ zhī yòng zhī
若入腹及阴,以慎火草取汁用之。
zhì xiǎo ér niào zào dān chū cóng liǎng gǔ qǐ jí qí jiān zǒu rù yīn tóu jiē chì sè zhě fāng
治小儿尿灶丹,初从两股起及脐间,走入阴头,皆赤色者方∶
sāng bái pí qiè èr shēng yǐ shuǐ èr shēng zhǔ qǔ zhī yù zhī liáng
桑白皮切二升,以水二升,煮取汁,浴之良。
yòu fāng shāo li gēn wèi huī yǐ tián zhōng liú shuǐ hé fū zhī liáng
又方烧李根为灰,以田中流水和,敷之良。
zhì xiǎo ér zhū tián huǒ dān bìng yī rì yī yè jí chéng chuāng xiān cóng bèi qǐ jiàn zhì biàn shēn rú zǎo dà zhèng chì sè zhě fāng
治小儿朱田火丹,病一日一夜即成疮,先从背起,渐至遍身,如枣大正赤色者方。
nóng zhǔ jí gēn zhī xǐ zhī
浓煮棘根汁洗之。
yǐ chéng chuāng zhě chì xiǎo dòu mò fū zhī
已成疮者,赤小豆末敷之。
wèi chéng chuāng zhě jī zǐ bái hé xiǎo dòu mò fū zhī
未成疮者,鸡子白和小豆末,敷之。
zhì xiǎo ér tiān zào huǒ dān bìng zì bì jiān qǐ xiǎo ér wèi mǎn bǎi rì yīn tóu chì zhǒng xuè chū fāng
治小儿天灶火丹,病自髀间起,小儿未满百日,阴头赤肿血出方∶
fú lóng gān dǎo mò yǐ jī zǐ bái hé fū zhī rì sān liáng
伏龙肝捣末,以鸡子白和敷之,日三良。
yòu fāng jì yú ròu cuò wǔ hé chì xiǎo dòu mò sān hé
又方鲫鱼肉(锉五合) 赤小豆末(三合)
shàng èr wèi hé dǎo shǎo shuǐ hé fū zhī liáng
上二味和捣,少水和,敷之良。
zhì xiǎo ér yě huǒ dān bìng tōng shēn jiē chì zhě fāng
治小儿野火丹,病通身皆赤者方∶
yòng yóu tu zhī
用油涂之。
zhì xiǎo ér zhū yú dān bìng chū cóng bèi qǐ biàn shēn rú xì xié yī xiǔ chéng chuāng zhě fāng
治小儿茱萸丹,病初从背起,遍身如细缬,一宿成疮者方∶
yòng chì xiǎo dòu wèi mò yǐ fěn zhī
用赤小豆为末,以粉之。
rú wèi chéng chuāng zhě jī zǐ bái hé fū zhī
如未成疮者,鸡子白和敷之。
zhì xiǎo ér fèi zào huō dān chū cóng zú fū qǐ zhèng chì sè zhě fāng
治小儿废灶火丹,初从足趺起,正赤色者方∶
yǐ zǎo gēn zhǔ zhī mù yù wǔ liù dù liáng
以枣根煮汁,沐浴五六度良。