千金方 · 孙思邈 · Chapter 167 of 228

痔漏方·五痔第三

PinyinModern Translation
Size

lùn yī shǒu fāng èr shí liù shǒu jiǔ fǎ èr shǒu

(论一首方二十六首灸法二首)

lùn yuē fu wǔ zhì zhě yī yuē mǔ zhì èr yuē pìn zhì sān yuē mài zhì sì yuē cháng zhì wǔ yuē xuè zhì

论曰∶夫五痔者,一曰牡痔,二曰牝痔,三曰脉痔,四曰肠痔,五曰血痔。

mǔ zhì zhě gāng biān rú shǔ rǔ shí shí huì nóng xuè chū

牡痔者,肛边如鼠乳,时时溃脓血出。

pìn zhì zhě gāng zhǒng tòng shēng chuāng

牝痔者,肛肿痛生疮。

mài zhì zhě gāng biān yǒu chuāng yǎng tòng

脉痔者,肛边有疮痒痛。

cháng zhì zhě gāng biān hé tòng fā hán rè

肠痔者,肛边核痛,发寒热。

xuè zhì zhě dà biàn qīng xuè suí dà biàn wū yī

血痔者,大便清血,随大便污衣。

yòu wǔ zhì yǒu qì zhì hán wēn láo shī jí fā shé tuì pí zhǔ zhī

又,五痔有气痔,寒温劳湿即发,蛇蜕皮主之。

mǔ zhì shēng ròu rú shǔ rǔ zài kǒng zhōng pō chū jiàn wài fáng yú gēng yī biē jiǎ zhǔ zhī

牡痔生肉如鼠乳在孔中,颇出见外,妨于更衣,鳖甲主之。

pìn zhì jí yàn zuò jiǔ zhì cóng kǒng zhōng qǐ wài zhǒng wǔ liù rì zì kuì chū nóng xuè pí zhǔ zhī

牝痔(《集验》作酒痔)从孔中起,外肿五六日自溃出脓血, 皮主之。

cháng zhì gēng yī tǐng chū jiǔ nǎi suō mǔ zhū zuǒ zú xuán tí jiǎ zhǔ zhī

肠痔更衣挺出,久乃缩,母猪左足悬蹄甲主之。

mài zhì gēng yī chū qīng xuè fēng fáng zhǔ zhī

脉痔更衣出清血,蜂房主之。

wǔ yào jiē xià shāi děng fēn suí qí bìng bèi qí zhǔ yào wèi sān fēn dàn yǐ jǐng huā shuǐ fú bàn fāng cùn bǐ

五药皆下筛等分,随其病倍其主药为三分,旦以井花水服半方寸匕。

bìng shèn zhě dàn mù fú zhī yì kě sì wǔ fú

病甚者,旦暮服之,亦可四五服。

jìn hán lěng shí zhū ròu shēng yú cài fáng shì wéi shí gàn bái ròu

禁寒冷、食猪肉、生鱼、菜、房室,唯食干白肉。

bìng chài zhī hòu bǎi rì nǎi kě tōng fáng nèi

病瘥之后百日,乃可通房内。

yòu yòng yào dǎo xià bù yǒu chuāng nà yào chuāng zhōng wú chuāng nà kǒng zhōng

又用药导下部,有疮纳药疮中,无疮纳孔中。

yòu yòng yě gě shāo mò dāo guī nà yào zhōng fú yào wǔ rì zhī èr shí rì ruò sān shí rì yù

又用野葛烧末,刀圭纳药中,服药五日知,二十日若三十日愈。

zhì tòng zhì wǔ zhì zhòng yī suǒ bù néng yù zhě fāng

痔痛治五痔众医所不能愈者方∶

qín jiāo bái zhǐ nóng pǔ zǐ cān luàn fā zǐ wǎn gè yī liǎng léi wán běn gè èr liǎng shí nán chóng gè bàn

秦艽白芷浓朴紫参乱发紫菀(各一两) 雷丸本(各二两) 石南虫(各半?

shàng shí sān wèi hé dǎo xià shāi yǐ yáng suǐ zhī jiān hé wán rú wú zǐ dà kōng fù yǐn xià shí wǔ wán rì èr

上十三味,合捣下筛,以羊髓脂煎和丸,如梧子大,空腹饮下十五丸,日二。

ruò jù zhě yè yī fù

若剧者,夜一服。

sì rì gāng biān yǎng zhǐ bā rì nóng xuè jǐn shǔ rǔ xī chài

四日肛边痒止,八日脓血尽,鼠乳悉瘥。

mǎn liù shí rì zhōng shēn bù fù fā

满六十日,终身不复发。

jiǔ fú yì shàn jì yú zhū ròu děng

久服益善,忌鱼、猪肉等。

huái zi wán

槐子丸

zhì zào shī zhì zhì yǒu xióng cí jiē zhǔ zhī fāng

治燥湿痔,痔有雄雌皆主之方。

huái zi gàn qī qín jiāo wú zhū yú gēn bái pí gè sì liǎng bái zhǐ guì xīn huáng qín huáng bái liǎn mǔ lì lóng gǔ léi wán dīng xiāng mù xiāng jí lí zi fù zǐ gè èr liǎng

槐子干漆秦艽吴茱萸根白皮(各四两) 白芷桂心黄芩黄白蔹牡蛎龙骨雷丸丁香木香蒺藜子附子(各二两)

shàng shí liù wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà yǐn fú èr shí wán rì sān

上十六味,为末,蜜丸,如梧子大,饮服二十丸,日三。

qiān jīn yì wú bái liǎn

(《千金翼》无白蔹。

shēn shī wú huáng

深师无黄。

yún zhì kǔ bào yǒu gān zào zhǒng tòng zhě yǒu bēng xuè wú shù zhě yǒu shǔ rǔ fù hé zhě yǒu cháng zhōng fán yǎng zhě sān wǔ nián jiē shā rén zhǔ

云∶治苦暴有干燥肿痛者,有崩血无数者,有鼠乳附核者,有肠中烦痒者,三五年皆杀人主。

jì yǐn jiǔ jí zuò láo fàn zhī jí fā

忌饮酒及作劳,犯之即发)。

xiǎo huái shí wán

小槐实丸

zhì wǔ zhì shí nián zhě fāng

治五痔十年者方。

huái zi sān jīn bái táng èr jīn fán shí liú huáng gè yī jīn dài huáng gàn qī lóng gǔ gè shí liǎng

槐子(三斤) 白糖(二斤) 矾石硫黄(各一斤) 大黄干漆龙骨(各十两)

shàng qī wèi yǐ sì wèi dǎo shāi qí èr zhǒng shí xì qiè jí táng nà tóng qì zhōng yī shí mǐ xià zhēng zhī yǐ mián jiǎo qǔ zhī yǐ huò yào mò bìng shǒu wán rú wú zǐ dà yīn gàn jiǔ fú èr shí wán rì sān shāo zēng zhì sān shí wán

上七味,以四味捣筛,其二种石细切,及糖纳铜器中,一石米下蒸之,以绵绞取汁以和药末,并手丸如梧子大,阴干,酒服二十丸,日三,稍增至三十丸。

huái zi jiǔ

槐子酒

zhì tóng qián

治同前。

huái zi èr dòu huái dōng nán zhī xì cuò yī shí huái dōng nán gēn xì cuò sān shí

槐子(二斗) 槐东南枝(细锉,一石) 槐东南根(细锉,三石)

shàng sān wèi

上三味,

nà dà fǔ zhōng

纳大釜中,

yǐ shí liù hú shuǐ

以十六斛水,

zhǔ qǔ wǔ hú chéng qǔ qīng

煮取五斛澄取清,

gèng jiān qǔ yī shí liù dòu

更煎取一石六斗,

chuī liǎng hú shǔ mǐ

炊两斛黍米,

shàng qū èr shí jīn niàng zhī

上曲二十斤酿之,

jiǎo lěng diào

搅冷调,

fēng ní qī rì

封泥七日,

jiǔ shú qǔ qīng yǐn shì xìng

酒熟取清饮适性,

cháng lìng xiǎo xiǎo zuì

常令小小醉,

hé shí

合时,

gèng qǔ zǐ zhǔ qǔ zhī

更取滓煮取汁,

táo mǐ jí xǐ qì bù dé yòng shuǐ

淘米及洗器不得用水,

jì shēng shuǐ gù yě

忌生水故也。

yòu fāng tu xióng dǎn qǔ chài zhǐ shén liáng yī qiè fāng jiē bù jí cǐ

又方涂熊胆,取瘥止神良,一切方皆不及此。

yòu fāng qī yuè qī rì duō cǎi huái zi shú dǎo qǔ zhī nà tóng qì zhōng zhòng mián mì gài zhe zhái zhōng gāo mén shàng pù èr shí rì yǐ shàng jiān chéng rú shǔ shǐ dà nà gǔ dào zhōng rì sān

又方七月七日多采槐子,熟捣取汁,纳铜器中,重绵密盖,着宅中高门上,曝二十日以上,煎成如鼠屎大,纳谷道中,日三。

yì zhǔ jí bǎi zhǒng chuāng

亦主及百种疮。

yòu fāng qǔ shēng huái bái pí shí liǎng shú dǎo wán rú dàn wán mián guǒ nà xià bù zhōng cǐ bìng yi cháng shí biǎn zhú yè jí zhǔ gēng zhōu dà jiā

又方取生槐白皮十两,熟捣,丸,如弹丸,绵裹纳下部中,此病宜常食扁竹叶及煮羹粥,大佳。

yòu fāng qǔ lǐ yú cháng sān jù yǐ huǒ zhì lìng xiāng mián guǒ nà gǔ dào yī shí jiǔ chóng dāng chū shí yú cháng shuò shuò yì zhī jǐn sān jù chài

又方取鲤鱼肠三具,以火炙令香,绵裹纳谷道一食久,虫当出食鱼肠,数数易之,尽三具瘥。

yī fāng zhì cháng lìng xiāng zuò shàng chóng chū jīng yòng yǒu xiào

一方炙肠令香,坐上虫出,经用有效。

yòu fāng hǔ tóu xī jiǎo shàng èr wèi wèi mò hé bù zhōng shuǐ zhū zhī dà rú jī zǐ tu chuāng shàng qǔ chài

又方虎头犀角上二味,为末,和不中水猪脂,大如鸡子,涂疮上取瘥。

zhì wǔ zhì jí tuō gāng fāng

治五痔及脱肛方∶

huái bái pí èr liǎng zhū zhī bàn jīn qī zi shí méi táo rén shí méi bā dòu qī lì xūn cǎo yī zuò xūn huáng xīn

槐白皮(二两) 猪脂(半斤) 漆子(十枚) 桃仁(十枚) 巴豆(七粒) 薰草(一作薰黄)辛?

shàng shí wèi jǔ jiān sān shàng sān xià qù zǐ yǐ mián zhān gāo sāi kǒng zhōng rì sì wǔ guò chóng sǐ chài zhǐ yǎng tòng dà jiā

上十味, 咀,煎三上三下,去滓,以绵沾膏塞孔中,日四五过,虫死瘥,止痒痛大佳。

zhì wǔ zhì fāng

治五痔方∶

pí fāng sān zhǐ dà qiè xūn huáng rú zǎo dà mò shú ài rú jī zǐ dà

皮(方,三指大,切) 熏黄(如枣大,末) 熟艾(如鸡子大)

shàng sān wèi chuān de zuò kǒng tiáo hé qǔ biàn xūn zhī kǒu zhōng xūn huáng yān qì chū wèi jiā

上三味,穿地作孔调和,取便熏之,口中熏黄烟气出为佳。

huǒ qì xiāo jìn jí tíng tíng sān rì jiāng xī yòu fāng qǔ huái gēn zhǔ xǐ zhī

火气消尽即停,停三日,将息又方取槐根煮洗之。

yòu fāng yòng táo gēn zhǔ xǐ zhī

又方用桃根煮洗之。

zhì wǔ zhì fāng

治五痔方∶

sàn yū qū dú

散瘀祛毒。

pí sān wèi xūn zhì tòu dú huái gēn qǔ qí huà táo gēn qǔ qí sàn xuè jiē wài zhì fǎ yě

皮三味熏痔透毒,槐根取其化,桃根取其散血,皆外治法也。

pí wán

皮丸

zhì zhì fāng yì zhì lòu

治痔方(亦治漏)。

pí yī jù fán shí dāng guī lián qiáo gān jiāng fù zǐ xù duàn huáng gè èr liǎng huái zi sān liǎng gàn dì huáng wǔ liǎng

皮(一具) 矾石当归连翘干姜附子续断黄 (各二两) 槐子(三两)干地黄(五两)

shàng shí wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà yǐn fú shí wǔ wán rì zài jiā zhì sì shí wán

上十味,为末,蜜丸,如梧子大,饮服十五丸,日再,加至四十丸。

jí yàn fāng wú fán shí dì huáng

(《集验方》无矾石、地黄)。

yòu fāng zhì bēng zhōng jí zhì fāng

又方治崩中及痔方。

pí rén shēn fú líng bái zhǐ yǔ yú liáng gàn dì huáng huái ěr xù duàn gè sān liǎng pú huáng huáng dāng guī ài yè jú pí bái liǎn gān cǎo gè èr liǎng bái mǎ tí jiǔ jìn yī xiǔ

皮人参茯苓白芷禹余粮干地黄槐耳续断(各三两) 蒲黄黄当归艾叶橘皮白蔹甘草(各二两) 白马蹄(酒浸一宿,

áo huáng niú jiǎo gè sì liǎng mán lí yú tóu èr shí méi zhū xuán tí jiǎ èr shí yī méi

熬黄) 牛角 (各四两) 鳗鲡鱼头(二十枚) 猪悬蹄甲(二十一枚,

áo

熬)

shàng shí jiǔ wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán rì zài shāo jiā

上十九味,为末,蜜丸,如梧子大,酒服二十丸,日再,稍加。

zhì zhì fāng huái ěr chì jī yī jīn jí huái wèi mò yǐn fú fāng cùn bǐ rì sān

治痔方∶ 槐耳赤鸡一斤 (即槐 )为末,饮服方寸匕,日三。

yòu fāng pú huáng shuǐ fú fāng cùn bǐ rì sān

又方蒲黄水服方寸匕,日三。

wài tái yún zhì cháng zhì měi dà biàn cháng yǒu xuè zhě

(《外台》云∶治肠痔每大便常有血者。

yòu fāng sāng ěr zuò gēng kōng fù bǎo shí zhī sān rì shí jiā

又方桑耳作羹,空腹饱食之,三日食佳。

zhì zhì xià xuè jí xīn chǎn lòu xià fāng

治痔下血及新产漏下方∶

fù zǐ fán shí gè yī liǎng

附子矾石(各一两)

shàng èr wèi wèi mò bái mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr wán rì sān shāo jiā bù guò shù rì biàn duàn

上二味,为末,白蜜丸,如梧子大,酒服二丸,日三,稍加,不过数日便断。

bǎi rì fú zhī zhōng shēn bù fā

百日服之,终身不发。

cuī shì fāng yǒu gān jiāng yī liǎng

(《崔氏方》有干姜一两。

zhì wài zhì fāng yì zhì è chuāng chuāng zhēn zhū xióng huáng cí huáng gè yī liǎng zhú rú sān liǎng zhū gāo yī jīn

治外痔方(亦治恶疮、 疮)∶真珠雄黄雌黄(各一两) 竹茹(三两) 猪膏(一斤)

shàng wǔ wèi wèi mò nà zhū gāo zhōng hé diào yòu qiè luàn fā bàn jī zǐ dà hé dōng xiàng jiān sān shàng sān xià fā jiāo chū qí zhì xiān yòng yán tāng xǐ shì gàn hòu fū zhī

上五味,为末,纳猪膏中和调,又切乱发半鸡子大和,东向煎三上三下,发焦出,其痔先用盐汤洗,拭干后敷之。

zhì zhì xià bù chū nóng xuè yǒu chóng páng shēng kǒng qiào fāng

治痔下部出脓血有虫,旁生孔窍方∶

yǐ huái bái pí yī dān cuò nà fǔ zhōng zhǔ lìng wèi jí chū zhì dà pén zhōng shì hán wēn zuò qí zhōng rú yù zhuàng chóng xī chū lěng yòu yì zhī bù guò èr sān dù chài

以槐白皮一担锉,纳釜中煮,令味极出,置大盆中,适寒温坐其中,如浴状,虫悉出,冷又易之,不过二三度瘥。

zhì gǔ dào yǎng tòng rào yuán zhǒng qǐ lǐ xǔ yù shēng ròu tū chū fāng

治谷道痒痛,绕缘肿起里许欲生肉突出方∶

dà dòu sān shēng yǐ shuǐ qī shēng jí huǒ zhǔ qǔ sì shēng huái bái pí sān shēng gān cǎo sān liǎng

大豆(三升,以水七升,急火煮取四升) 槐白皮(三升) 甘草(三两)

shàng sān wèi yǐ dòu zhī zhǔ qǔ èr shēng jìn gù bó fū zhī lěng zé yì rì sān wǔ dù

上三味,以豆汁煮取二升,浸故帛敷之,冷则易,日三五度。

huái pí gāo

槐皮膏

zhì gǔ dào yǎng tòng zhì chuāng fāng

治谷道痒痛痔疮方。

huái pí liàn shí gè wǔ liǎng wài tái zuò chén chǐ bái zhǐ èr liǎng dāng guī sān liǎng táo rén liù shí yī méi gān

槐皮楝实(各五两,《外台》作尘豉) 白芷(二两) 当归(三两) 桃仁(六十一枚)甘?

shàng qī wèi jǔ yǐ chéng jiān zhū gāo yī jīn wēi huǒ jiān bái zhǐ sè huáng gāo chéng qǔ mó chuāng shàng rì zài bìng dǎo xià bù

上七味, 咀,以成煎猪膏一斤,微火煎白芷色黄,膏成取摩疮上,日再,并导下部。

shān fán wú dàng guī zhì shèn láo xū huò jiǔ zuì dāng fēng suǒ sǔn shèn zàng bìng suǒ wéi gāng mén zhǒng shēng chuāng

(《删繁》无当归,治肾劳虚,或酒醉当风,所损肾脏,病所为肛门肿生疮。

yīn jiǔ láo shāng fā xiè qīng xuè gāng mén téng tòng fēng fáng gāo

因酒劳伤发泻清血,肛门疼痛,蜂房膏)。

zhì gǔ dào tòng fāng

治谷道痛方∶

tù sī zǐ áo huáng hēi hé jī zǐ huáng fū zhī rì èr dù

菟丝子熬黄黑,和鸡子黄敷之,日二度。

yòu fāng xìng rén áo lìng huáng dǎo zuò zhī fū zhī

又方杏仁熬令黄,捣作脂敷之。

zhì dà biàn kǒng zú tòng rú niǎo zhuó fāng

治大便孔卒痛,如鸟啄方∶

dà xiǎo dòu gè yī dòu hé dǎo nà èr dài zhōng zhēng lìng jí rè gēng hù zuò zhī chài

大、小豆各一斗和捣,纳二袋中蒸,令极热,更互坐之瘥。

jiǔ fǎ

灸法

jiǔ lěng wǔ zhì biàn xuè jiǔ jí zhōng bǎi zhuàng

久冷五痔便血,灸脊中百壮。

wǔ zhì biàn xuè shī shǐ jiǔ huí qì bǎi zhuàng xué zài jí qióng gǔ shàng

五痔便血失屎,灸回气百壮,穴在脊穷骨上。

✦ You read 痔漏方·五痔第三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.