千金方 · 孙思邈 · Chapter 191 of 228

养性·调气法第五

PinyinModern Translation
Size

péng zǔ yuē dào bù zài fán wéi néng bù sī yī shí bù sī shēng sè bù sī shèng fù bù sī qū zhí bù sī dé shī bù sī róng rǔ

彭祖曰∶道不在烦,唯能不思衣食,不思声色,不思胜负,不思曲直,不思得失,不思荣辱。

xīn wú fán xíng wù jí ér zhù zhī yǐ dǎo yǐn xíng qì bù yǐ yì kě de cháng nián qiān suì bù sǐ

心无烦,形勿极,而助之以导引,行气不已,亦可得长年,千岁不死。

fán rén bù kě wú sī dāng yǐ jiàn qiǎn chú zhī

凡人不可无思,当以渐遣除之。

péng zǔ yuē hé shén dǎo qì zhī dào

彭祖曰∶和神导气之道,

dāng de mì shì

当得密室,

bì hù ān chuáng nuǎn xí

闭户安床暖席,

zhěn gāo èr cùn bàn

枕高二寸半,

zhèng shēn yǎn wò

正身偃卧,

míng mù

瞑目,

bì qì yú xiōng gé zhōng

闭气于胸膈中,

yǐ hóng máo zhe bí shàng ér bù dòng

以鸿毛着鼻上而不动,

jīng sān bǎi xi

经三百息,

ěr wú suǒ wén

耳无所闻,

mù wú suǒ jiàn

目无所见,

xīn wú suǒ sī

心无所思,

rú cǐ zé hán shǔ bù néng qīn

如此则寒暑不能侵,

fēng chài bù néng dú

蜂虿不能毒,

shòu sān bǎi liù shí suì

寿三百六十岁,

cǐ lín yú zhēn rén yě

此邻于真人也。

měi dàn xī dàn xī zhě shì yīn yáng zhuǎn huàn zhī shí

每旦夕(旦夕者,是阴阳转换之时。

fán dàn wǔ gēng chū nuǎn qì zhì pín pín yǎn bì shì shàng shēng qì zhì míng yuē yáng xi ér yīn xiāo

凡旦五更初暖气至,频频眼闭,是上生气至,名曰∶阳息而阴消。

mù rì rù hòu lěng qì zhì lǐn lǐn rán shí nǎi zhì chuáng zuò shuì dào shì xià shēng qì zhì míng yuē yáng xiāo ér yīn xi

暮日入后冷气至,凛凛然时乃至,床坐睡倒,是下生气至,名曰∶阳消而阴息。

qiě wǔ gēng chū nuǎn qì zhì mù rì rù hòu lěng qì zhì cháng chū rù tiān dì rì yuè shān chuān hé hǎi rén chù cǎo mù yī qiē wàn wù tǐ zhōng dài xiè wǎng lái wú shí xiū xī

且五更初暖气至,暮日入后冷气至,常出入天地日月山川河海人畜草木一切万物体中,代谢往来,无时休息。

yī jìn yī tuì rú zhòu yè zhī gēng dié rú hǎi shuǐ zhī cháo xī shì tiān dì xiāo xī zhī dào yě miàn xiàng wǔ zhǎn liǎng shǒu yú jiǎo xī shàng xú xú àn nà zhī jié kǒu tǔ zhuó qì bí yǐn qīng qì

一进一退,如昼夜之更迭,如海水之潮汐,)是天地消息之道也面向午展两手于脚膝上,徐徐按捺肢节,口吐浊气,鼻引清气。

fán tǔ zhě qù gù qì yì míng sǐ qì nà zhě qǔ xīn qì yì míng shēng qì gù lǎo zi jīng yún xuán pìn zhī mén tiān dì zhī gēn mián mián ruò cún yòng zhī bù qín yán kǒu bí tiān dì zhī jiān kě yǐ chū nà yīn yáng sǐ shēng zhī qì yě

(凡吐者去故气,亦名死气,纳者取新气,亦名生气,故《老子经》云∶玄牝之门,天地之根,绵绵若存,用之不勤,言口鼻天地之间可以出纳阴阳死生之气也。

liáng jiǔ xú xú nǎi yǐ shǒu zuǒ tuō yòu tuō shàng tuō xià tuō qián tuō hòu tuō míng mù zhāng kǒu kòu chǐ mó yǎn yā tou bá ěr wǎn fā fàng yāo ké sòu fā yáng zhèn dòng yě

)良久,徐徐乃以手左托右托,上托下托,前托后托,瞑目张口,叩齿摩眼,押头拔耳,挽发放腰,咳嗽,发阳振动也。

shuāng zuò zhǐ zuò fǎn shǒu wèi zhī rán hòu chè zú yǎng zhèn shù bā shí jiǔ shí ér zhǐ

双作只作,反手为之,然后掣足仰振,数八十九十而止。

yǎng xià xú xú dìng xīn zuò chán guān zhī fǎ bì mù cún sī xiǎng jiàn kōng zhōng tài hé yuán qì rú zǐ yún chéng gài wǔ sè fēn míng xià rù máo jì jiàn jiàn rù dǐng

仰下徐徐定心,作禅观之法,闭目存思,想见空中太和元气,如紫云成盖,五色分明,下入毛际,渐渐入顶。

rú yǔ chū qíng

如雨初晴,

yún rù shān tòu pí rù ròu

云入山透皮入肉,

zhì gǔ zhì nǎo

至骨至脑,

jiàn jiàn xià rù fù zhōng

渐渐下入腹中,

sì zhī wǔ zàng jiē shòu qí rùn

四肢五脏皆受其润,

rú shuǐ shèn rù de ruò chè

如水渗入地若彻,

zé jué fù zhōng yǒu shēng rán

则觉腹中有声然,

yì zhuān sī cún

意专思存,

bù dé wài yuán

不得外缘,

sī xū jí jué yuán qì dá yú qì hǎi

斯须即觉元气达于气海,

xū yú zé zì dá yú yǒng quán

须臾则自达于涌泉,

zé jué shēn tǐ zhèn dòng

则觉身体振动,

liǎng jiǎo quán qū

两脚蜷曲,

yì lìng chuáng zuò yǒu shēng lā lā rán

亦令床坐有声拉拉然,

zé míng yī tòng

则名一通。

yī tòng èr tōng nǎi zhì rì bié de sān tòng wǔ tòng zé shēn tǐ yuè yì miàn sè guāng huī bìn máo rùn zé ěr mù jīng míng lìng rén shí měi qì lì qiáng jiàn bǎi bìng jiē qù wǔ nián shí suì cháng cún bù wàng de mǎn shí wàn biàn zé qù xian bù yuǎn yǐ

一通二通乃至日别得三通五通,则身体悦怿,面色光辉,鬓毛润泽,耳目精明,令人食美,气力强健,百病皆去,五年十岁,长存不忘,得满十万遍,则去仙不远矣。

rén shēn xū wú dàn yǒu yóu qì qì xī de lǐ jí bǎi bìng bù shēng

人身虚无,但有游气,气息得理,即百病不生。

ruò xiāo xī shī yí jí zhū jìng qǐ

若消息失宜,即诸竟起。

shàn shè yǎng zhě xū zhī tiáo qì fāng yān

善摄养者,须知调气方焉。

tiáo qì fāng liáo wàn bìng dà huàn bǎi rì shēng méi xū zì yú zhě bù zú yán yě

调气方疗万病大患,百日生眉须,自余者不足言也。

fán diào qì zhī fǎ yè bàn hòu rì zhōng qián qì shēng de diào

凡调气之法,夜半后日中前,气生得调。

rì zhōng hòu yè bàn qián qì sǐ bù dé diào

日中后夜半前,气死不得调。

tiáo qì zhī shí

调气之时,

zé yǎng wò chuáng

则仰卧床,

pù nóng ruǎn

铺浓软,

zhěn gāo xià qí shēn píng

枕高下其身平,

shū shǒu zhǎn jiǎo

舒手展脚,

liǎng shǒu wò dà mǔ zhǐ jié

两手握大拇指节,

qù shēn sì wǔ cùn

去身四五寸,

liǎng jiǎo xiāng qù sì wǔ cùn

两脚相去四五寸,

shuò shuò kòu chǐ

数数叩齿,

yǐn yù jiāng

饮玉浆,

yǐn qì cóng bí rù fù

引气从鼻入腹,

zú zé tíng zhǐ

足则停止,

yǒu lì gèng qǔ

有力更取,

jiǔ zhù qì mèn

久住气闷,

cóng kǒu xì xì tǔ chū jǐn

从口细细吐出尽,

hái cóng bí xì xì yǐn rù

还从鼻细细引入。

chū qì yī rú qián fǎ bì kǒu yǐ xīn zhōng shuò shuò lìng ěr bù wén kǒng yǒu wù luàn jiān yǐ shǒu xià chóu néng zhì qiān zé qù xian bù yuǎn yǐ

出气一如前法,闭口以心中数数,令耳不闻,恐有误乱,兼以手下筹,能至千则去仙不远矣。

ruò tiān yīn wù è fēng měng hán wù qǔ qì yě dàn bì zhī

若天阴雾恶风猛寒,勿取气也,但闭之。

ruò huàn hán rè jí zú huàn yōng jū bù wèn rì zhōng jí huàn wèi fā qián yī shí jiān jí diào rú qí bù dé hǎo chài míng rì gēn jù shì gēng diào zhī

若患寒热及卒患痈疽,不问日中,疾患未发前一食间即调,如其不得好瘥,明日根据式更调之。

ruò huàn xīn lěng bìng qì jí hū chū

若患心冷病,气即呼出。

ruò rè bìng qì jí chuī chū

若热病,气即吹出。

ruò fèi bìng jí xū chū ruò gān bìng jí ā chū ruò pí bìng jí xī chū ruò shèn bìng jí chū

若肺病即嘘出,若肝病即呵出,若脾病即唏出,若肾病即出。

yè bàn hòu bā shí jī míng qī shí èr píng dàn liù shí sān rì chū wǔ shí sì chén shí sì shí wǔ sì shí sān shí liù yù zuò cǐ fǎ xiān zuǒ yòu dǎo yǐn sān bǎi liù shí biàn

夜半后八十鸡鸣,七十二平旦,六十三日出,五十四辰时,四十五巳时,三十六欲作此法,先左右导引三百六十遍。

bìng yǒu sì zhǒng yī lěng bì èr qì jí sān xié fēng sì rè dú

病有四种,一冷痹,二气疾,三邪风,四热毒。

ruò yǒu huàn zhě ān xīn tiáo qì cǐ fǎ wú yǒu bù chài yě

若有患者,安心调气,此法无有不瘥也。

fán bǎi bìng bù lí wǔ zàng gè yǒu bā shí yī zhǒng jí lěng rè fēng qì jì chéng sì bǎi sì bìng shì xū shi qí xiāng lèi shàn yǐ zhī zhī

凡百病不离五脏,各有八十一种疾,冷热风气计成四百四病,事须识其相类,善以知之。

xīn zàng bìng zhě tǐ lěng rè

心脏病者,体冷热。

xiāng fǎ xīn sè chì huàn zhě mèng zhōng jiàn rén zhe chì yī chí chì dāo zhàng huǒ lái bù rén

相法,心色赤,患者梦中见人着赤衣,持赤刀杖,火来怖人。

liáo fǎ yòng hū chuī èr qì hū liáo lěng chuī zhì rè

疗法,用呼吹二气,呼疗冷,吹治热。

fèi zàng bìng zhě xiōng bèi mǎn zhàng sì zhī fán mèn

肺脏病者,胸背满胀,四肢烦闷。

xiāng fǎ fèi sè bái huàn zhě xǐ mèng jiàn měi nǚ měi nán zhà qīn fù rén gòng xiāng bào chí huò zuò fù mǔ xiōng dì qī zǐ

相法,肺色白,患者喜梦见美女美男,诈亲附人,共相抱持,或作父母兄弟妻子。

liáo fǎ yòng xū qì chū

疗法,用嘘气出。

gān zàng bìng zhě yōu chóu bù lè bēi sī xǐ tóu yǎn téng tòng

肝脏病者,忧愁不乐,悲思喜头眼疼痛。

xiāng fǎ gān sè qīng mèng jiàn rén zhe qīng yī zhuō qīng dāo zhàng huò shī zi hǔ yě láng lái kǒng bù rén

相法,肝色青,梦见人着青衣,捉青刀杖,或狮子、虎、野狼来恐怖人。

liáo fǎ yòng ā qì chū

疗法,用呵气出。

pí zāng bìng zhě tǐ shàng yóu fēng xí xí biàn shēn tòng fán mèn

脾脏病者,体上游风习习,遍身痛烦闷。

xiāng fǎ pí sè huáng tōng tǔ sè mèng huò zuò xiǎo r jī lì rén yá yóu rén huò rú xuàn fēng tuán luán zhuǎn

相法,脾色黄,通土色,梦或作小儿击历人邪犹人,或如旋风团栾转。

zhì fǎ yòng xī qì chū

治法,用唏气出。

shèn zàng bìng zhě tǐ lěng yīn shuāi miàn biàn xì hū shí biàn hū fǎ bí zhōng yǐn qì rù kǒu zhōng tǔ qì chū dāng lìng shēng xiāng zhú hū zì ér tǔ zhī

肾脏病者,体冷阴衰,面遍,细呼十遍,呼法,鼻中引气入,口中吐气出,当令声相逐呼字而吐之。

rè bìng zhě yòng dà chuī wǔ shí biàn xì chuī shí biàn

热病者,用大吹五十遍,细吹十遍。

chuī rú chuī wù zhī chuī dāng shǐ zì qì shēng shì zì

吹如吹物之吹,当使字气声似字。

fèi bìng zhě yòng dà xū sān shí biàn xì xū shí biàn

肺病者,用大嘘三十遍,细嘘十遍。

gān bìng zhě yòng dà ā sān shí biàn xì ā shí biàn

肝病者,用大呵三十遍,细呵十遍。

pí bìng zhě yòng dà xī sān shí biàn xì xī shí biàn

脾病者,用大唏三十遍,细唏十遍。

shèn bìng zhě yòng dà wǔ shí biàn xì sān shí biàn

肾病者,用大五十遍,细三十遍。

cǐ shí èr zhǒng tiáo qì fǎ ruò yǒu bìng gēn jù cǐ fǎ gōng jìng yòng xīn wú yǒu bù chài jiē xū zuǒ yòu dǎo yǐn sān bǎi liù

此十二种调气法,若有病根据此法恭敬用心,无有不瘥,皆须左右导引三百六

✦ You read 养性·调气法第五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.