千金方 · 孙思邈 · Chapter 192 of 228

养性·服食法第六

PinyinModern Translation
Size

lùn yī shǒu fǎ qī shǒu fāng shí bā shǒu

(论一首法七首方十八首)

lùn yuē fán rén chūn fú xiǎo xù mìng tāng wǔ jì jí zhū bǔ sàn gè yī jì

论曰∶凡人春服小续命汤五剂,及诸补散各一剂。

xià dà rè zé fú shèn lì tāng sān jì

夏大热,则服肾沥汤三剂。

qiū fú huáng děng wán

秋服黄等丸

gōu wěn zhī shā rén bù xìn huáng jīng zhī yì shòu

钩吻之杀人,不信黄精之益寿。

dàn shi wǔ gǔ zhī liáo jī bù zhī bǎi yào zhī jì mìng

但识五谷之疗饥,不知百药之济命。

dàn jiě shī xiè yǐ shēng yù bù néng bì gù yǐ yí yǎng gù yǒu fú ěr fāng yān

但解施泻以生育,不能闭固以颐养,故有服饵方焉。

yuē fu yù fú shí dāng xún xìng lǐ suǒ yí shěn lěng nuǎn zhī shì bù kě jiàn bǐ dé lì yě

曰∶夫欲服食,当寻性理所宜,审冷暖之适,不可见彼得力也。

fū rén cóng shǎo zhì zhǎng tǐ xí wǔ gǔ zú bù kě yī zhāo dùn yí zhī

夫人从少至长,体习五谷,卒不可一朝顿遗之。

fán fú yào wù wèi yì chí wēi zé wú chōng jī zhī yàn rán jī nián bù yǐ fāng néng gǔ suǐ tián shí wǔ gǔ jū rán ér zì duàn

凡服药物为益迟微,则无充饥之验,然积年不已,方能骨髓填实,五谷居然而自断。

jīn rén duō wàng zhāo xī zhī xiào qiú mù xià zhī yīng fǔ zāng wèi chōng biàn yǐ jué lì gǔ qì shǐ chú

今人多望朝夕之效,求目下之应,腑脏未充,便以绝粒,谷气始除。

yào wèi yǒu yòng yòu jiāng yù nǚ xíng shén yǔ sú wú bié yǐ cǐ zhì bì kě bù guài zāi

药未有用,又将御女,形神与俗无别,以此致弊,可不怪哉。

fú ěr dà tǐ jiē yǒu cì dì bù zhī qí shù zhě fēi zhǐ jiāo yǒu suǒ sǔn zú yì bù dé qí gōng gù fú ěr dà fǎ bì xiān qù sān chóng sān chóng jì qù cì fú cǎo yào hǎo de yào lì cì fú mù yào hǎo dé lì qì cì fú shí yào

服饵大体皆有次第,不知其术者,非止交有所损,卒亦不得其功,故服饵大法,必先去三虫,三虫既去,次服草药,好得药力,次服木药,好得力讫,次服石药。

gēn jù cǐ cì dì jí de suì qí yào xìng zhù shì ān wěn kě yǐ yán líng yǐ

根据此次第,及得遂其药性,庶事安稳,可以延龄矣。

qù sān chóng wán fāng

去三虫丸方

shēng dì huáng zhī sān dòu

生地黄汁三斗,

dōng xiàng zào wěi huǒ jiān sān fèi

东向灶苇火煎三沸,

nà qīng qī èr shēng

纳清漆二升,

yǐ jīng bǐ jiǎo zhī

以荆匕搅之,

rì yí yī chǐ

日移一尺,

nà zhēn dān qiān fěn

纳真丹(铅粉,

sān liǎng

三两),

fù yí yī chǐ

复移一尺,

nà guā zǐ mò sān shēng jí dōng guā zi

纳瓜子末三升(即冬瓜子),

fù yí yī chǐ

复移一尺,

nà dài huáng mò sān liǎng

纳大黄末三两,

wēi huǒ wù lìng jiāo

微火勿令焦,

hou kě wán

候可丸,

wán rú wú zǐ dà

丸如梧子大,

xiān shí fú yī wán

先食服一丸,

rì sān

日三,

zhuó xuè xià bí zhōng

浊血下鼻中,

sān shí rì zhū chóng jiē xià

三十日诸虫皆下,

wǔ shí rì bǎi bìng yù

五十日百病愈,

miàn sè yǒu guāng zé

面色有光泽。

yòu fāng qī èr shēng dài huáng liù liǎng wú jīng zi sān shēng mò jiǔ yī shēng bàn

又方漆(二升) 大黄(六两) 芜菁子(三升,末) 酒(一升半)

shàng sì wèi yǐ wēi huǒ hé jiān lìng kě wán rú wú zǐ dà xiān shí fú sān wán shí rì zhuó xuè xià chū bí zhōng sān shí rì chóng jiē làn xià wǔ shí rì shēn guāng zé yī nián xíng jí bēn mǎ xiāo xī sì tǐ ān wěn nǎi kě fú cǎo yào

上四味,以微火合煎,令可丸,如梧子大,先食服三丸,十日浊血下出鼻中,三十日虫皆烂下,五十日身光泽,一年行及奔马,消息四体安稳,乃可服草药。

fú tiān mén dōng fāng

服天门冬方

tiān mén dōng pù gàn dǎo xià shāi shí hòu fú fāng cùn bǐ rì sān kě zhì shí fú

天门冬曝干,捣下筛,食后服方寸匕,日三,可至十服。

xiǎo ér fú yóu liáng mì wán fú zhī yì shàn wéi duō mí jiā

小儿服尤良,蜜丸服之益善,唯多弥佳。

yòu fāng tiān mén dōng dǎo qǔ zhī

又方天门冬捣取汁,

wēi huǒ jiān

微火煎,

qǔ wǔ dǒu

取五斗,

xià bái mì yī dòu

下白蜜一斗,

hú má chǎo wèi mò èr shēng

胡麻炒为末二升,

hé jiān

合煎,

jiǎo wù xi shǒu

搅勿息手,

kě wán jí zhǐ huǒ

可丸即止火,

xià dà dòu huáng mò

下大豆黄末,

hé wèi bǐng

和为饼,

jìng sān cùn

径三寸,

nóng bàn cùn

浓半寸,

yī fù yī méi

一服一枚,

rì sān

日三,

bǎi rì yǐ shàng dé yì

百日以上得益,

cǐ fāng zuì shàng miào bāo zhòng fāng

此方最上、妙包众方。

yī fǎ niàng jiǔ fú shǐ shāng duō wú kǔ duō jí tǔ qù bìng yě

一法酿酒服,始伤多无苦,多即吐去病也。

fāng jiàn dì shí liù juǎn xiǎo cháng fǔ mén

(方见第十六卷小肠腑门。

kuǎi dào rén nián jìn èr bǎi ér shǎo cháng gào huáng fǔ lóng yún dàn qǔ tiān mén dōng qù xīn pí qiè gàn zhī jiǔ fú fāng cùn bǐ rì sān lìng rén bù lǎo bǔ zhōng yì qì yù bǎi bìng yě

)蒯道人年近二百,而少常告皇甫隆云∶但取天门冬,去心皮,切,干之,酒服方寸匕,日三,令人不老,补中益气,愈百病也。

jiǔ fú lìng rén cháng shēng qì lì bǎi bèi zhì xū láo jué shāng nián lǎo shuāi sǔn léi shòu piān kū bù suí fēng shī bù rén lěng bì xīn fù jī jù è chuāng yōng jū zhǒng lài jí zhòng zhě zhōu shēn nóng huài bí zhù bài làn fú zhī pí tuō chóng chū yán sè féi bái

久服令人长生,气力百倍,治虚劳绝伤,年老衰损羸瘦,偏枯不遂,风湿不仁,冷痹心腹积聚,恶疮痈疽肿癞疾,重者周身脓坏,鼻柱败烂,服之皮脱虫出,颜色肥白。

cǐ wú suǒ bù zhì yì zhì yīn wěi ěr lóng mù àn

此无所不治,亦治阴痿、耳聋、目暗。

jiǔ fú bái fà hēi chǐ luò shēng yán nián yì mìng rù shuǐ bù rú

久服白发黑,齿落生,延年益命,入水不濡。

fú èr bǎi rì hòu tián tài jí sǔn jū jí zhě huǎn léi liè zhě qiáng sān bǎi rì shēn qīng sān nián zǒu jí bēn mǎ yòu sān nián xīn fù gù jí jiē qù

服二百日后,恬泰疾损拘急者缓,羸劣者强,三百日身轻,三年走及奔马,又三年心腹痼疾皆去。

fú dì huáng fāng

服地黄方

shēng dì wǔ shí jīn dǎo jiǎo qǔ zhī chéng qù zǐ wēi huǒ shàng jiān jiǎn guò bàn nà bái mì wǔ shēng zǎo zhī yī shēng jiǎo lìng xiāng de kě wán nǎi zhǐ

生地五十斤捣,绞取汁,澄去滓,微火上煎,减过半,纳白蜜五升,枣脂一升,搅令相得可丸乃止。

měi fú rú jī zǐ yī méi rì sān lìng rén féi bái

每服如鸡子一枚,日三,令人肥白。

yòu fāng dì huáng shí jīn xì qiè yǐ chún jiǔ èr dòu zì sān xiǔ chū pù gàn fǎn fù nà zì qǔ jiǔ jìn zhǐ jiā gān cǎo bā jǐ qiáng lì wú bìng yán nián

又方地黄十斤细切,以醇酒二斗渍三宿出,曝干,反复纳渍,取酒尽止,加甘草、巴戟强力无病延年。

zuò shú gàn dì huáng fǎ

作熟干地黄法∶

cǎi dì huáng qù xū yè jí xì gēn dǎo jiǎo qǔ zhī yǐ zì féi zhě zhe zèng zhōng zhēng zhī yī shí chū pù zào gèng nà zhī zhōng yòu zhēng zhì zhī jìn zhǐ pù gàn zhī

采地黄,去须、叶及细根,捣绞取汁以渍肥者,着甑中,蒸之一时出,曝燥,更纳汁中又蒸,至汁尽止,曝干之。

yì kě zhí qiē zhēng zhī bàn rì shù yǐ jiǔ sǎ zhī shǐ zhōu zā zhì xī chū pù gàn kě dǎo mì wán fú zhī

亦可直切蒸之半日,数以酒洒之,使周匝至夕出,曝干,可捣蜜丸服之。

zhòng dì huáng fǎ

种地黄法∶

xiān zé hǎo dì huáng chì sè xū ruǎn zhě shēn gēng zhī là yuè nì gēng dòng de mí hǎo

先择好地黄赤色虚软者,深耕之,腊月逆耕冻地弥好。

zé féi dà hǎo dì huáng gēn qiè zhǎng sì wǔ fēn zhì yī èr cùn xǔ yī hú kě zhǒng yī mǔ

择肥大好地黄根切,长四五分至一二寸许,一斛可种一亩。

èr sān yuè zhǒng zhī zuò qí pàn xiāng qù yī chǐ shēng hòu suí chú yōng shù yún zhī zhì jiǔ yuè shí yuè shì qí yè xiǎo shuāi nǎi jué qǔ yī mǔ dé èr shí xǔ hú

二三月种之,作畦畔相去一尺,生后随锄壅,数耘之,至九月十月,视其叶小衰乃掘取,一亩得二十许斛。

zé qǔ dà gēn shuǐ jìng xǐ

择取大根水净洗,

qí xì gēn nǎi jiǎn tóu wěi bèi

其细根乃剪头尾辈,

yì xǐ qǔ zhī

亦洗取之,

rì pù lìng jí zào

日曝令极燥,

nǎi yǐ zhú dāo qiè zhǎng cùn yú xǔ zhēng zhī

乃以竹刀切长寸余许蒸之,

cóng dàn zhì mù

从旦至暮,

dāng hēi bù jìn hēi zhě

当黑不尽黑者,

míng rì yòu zé qǔ zhēng zhī

明日又择取蒸之,

xiān shí yǐ dǎo qí xì suì zhě qǔ zhī

先时已捣其细碎者取汁,

tóng qì jiān zhī rú báo yí

铜器煎之如薄饴,

suì yǐ dì huáng nà zhī zhōng

遂以地黄纳汁中,

zhōu zā chū

周匝出,

pù gàn yòu nà

曝干又纳,

zhī jìn zhǐ

汁尽止,

lǜ bǎi jīn

率百斤,

shēng zhě lìng dé yī èr shí jīn

生者令得一二十斤。

qǔ chū bā yuè jiǔ yuè zhōng jué zhě qí gēn wù lìng tài lǎo qiáng zhēng zé bù xiāo jìn yǒu jīn mài

取初八月九月中掘者,其根勿令太老,强蒸则不消尽,有筋脉。

chū yǐ dì huáng nà zèng zhōng shí xiān yòng tóng qì chéng qí xià yǐ hǎo jiǔ lín dì huáng shàng lìng zā zhī hòu xià rù qì zhōng qǔ yǐ bìng hé jiān zhī jiā

初以地黄纳甑中时,先用铜器承其下,以好酒淋地黄上,令匝汁后下入器中,取以并和煎汁佳。

huáng jīng gāo fāng

黄精膏方

huáng jīng yī shí

黄精一石,

qù xū máo

去须毛,

xǐ lìng jìng jié

洗令净洁,

dǎ suì zhēng

打碎蒸,

lìng hǎo shú

令好熟,

yā de zhī

压得汁,

fù jiān qù yóu shuǐ

复煎去游水,

dé yī dòu

得一斗,

nà gān jiāng mò sān liǎng

纳干姜末三两,

guì xīn mò yī liǎng

桂心末一两,

wēi huǒ jiān

微火煎,

kàn sè yù yù rán yù huáng

看色郁郁然欲黄,

biàn qù huǒ dài lěng

便去火待冷,

shèng bù jīn qì zhōng

盛不津器中,

jiǔ wǔ hé hé

酒五合和,

fú èr hé

服二合,

cháng wèi shí qián

常未食前,

rì èr fú

日二服。

jiù pí tuō yán sè biàn guāng huā sè yǒu yì bìn fà gēng gǎi

旧皮脱,颜色变光,花色有异,鬓发更改。

yù zhǎng fú zhě bù xū hé jiǔ nà shēng dà dòu huáng jué gǔ shí zhī bù jī kě cháng shēng bù lǎo

欲长服者,不须和酒,纳生大豆黄,绝谷食之,不饥渴,长生不老。

fú wū má fǎ

服乌麻法

qǔ hēi pí zhēn tán sè wū má suí duō shǎo shuǐ bàn lìng rùn wù guò shī zhēng lìng qì biàn jí chū pù gàn rú cǐ jiǔ zhēng jiǔ dǎo qù shàng pí wèi shí qián hé shuǐ ruò jiǔ fú èr fāng cùn bǐ rì sān jiàn jiàn bù jī jué gǔ jiǔ fú bǎi bìng bù shēng cháng fú yán nián bù lǎo

取黑皮真檀色乌麻,随多少水拌令润,勿过湿,蒸令气遍,即出曝干,如此九蒸九捣,去上皮,未食前和水若酒服二方寸匕,日三,渐渐不饥绝谷,久服百病不生,常服延年不老。

ěr bǎi shí fāng

饵柏实方

bǎi zǐ rén èr shēng dǎo lìng xì chún jiǔ sì shēng zì jiǎo rú ní xià bái mì èr shēng zǎo gāo sān shēng dǎo lìng kě wán rù gàn dì huáng mò bái zhú mò gè yī shēng jiǎo huo wán rú wú zǐ měi fú sān shí wán rì èr fú èr shí rì wàn bìng jiē yù

柏子仁二升,捣令细,醇酒四升渍,搅如泥,下白蜜二升,枣膏三升,捣令可丸,入干地黄末、白术末各一升,搅和丸如梧子,每服三十丸,日二服,二十日万病皆愈。

ěr sōng zi fāng

饵松子方

qī yuè qī rì cǎi sōng zǐ guò shí jí luò bù kě de

七月七日采松子,过时即落不可得。

zhì fú fāng cùn bǐ rì sān sì

治服方寸匕,日三四。

yī yún yī fù sān hé bǎi rì shēn qīng sān bǎi rì xíng wǔ bǎi lǐ jué gǔ jiǔ fú shēng xiān

一云∶一服三合,百日身轻,三百日行五百里,绝谷久服升仙。

kě yǐn shuǐ yì kě hé zhī fú zhī

渴饮水,亦可和脂服之。

ruò wán rú wú zǐ dà fú shí

若丸如梧子大,服十

fú sōng zhī fāng

服松脂方

bǎi liàn sōng zhī xià shāi yǐ mì hé nà tǒng zhōng wù lìng zhòng fēng rì fú rú bó qí zi yī méi bó qí zhǎng èr cùn fāng yī cùn rì sān jiàn jiàn bù jī yán nián

百炼松脂下筛,以蜜和纳桶中,勿令中风,日服如博棋子一枚(博棋长二寸,方一寸),日三,渐渐不饥,延年。

yì kě chún jiǔ hé bái mì rú táng rì fú yī èr liǎng

亦可醇酒和白蜜如饧,日服一二两。

fán qǔ sōng zhī lǎo sōng pí zì yǒu jù zhī zhě zuì dì yī qí gēn xià yǒu shāng shé chù bú jiàn rì yuè zhě de zhī míng yuē yīn zhī mí liáng

凡取松脂,老松皮自有聚脂者最第一,其根下有伤折处,不见日月者得之,名曰∶阴脂,弥良。

cǎi sōng zhī fǎ

采松脂法

yǐ rì rù shí pò qí yīn yǐ qǔ qí gāo pò qí yáng yǐ qǔ qí zhī zhī gāo děng fēn shí zhī kě yǐ tōng shén líng

以日入时,破其阴以取其膏,破其阳以取其脂,脂膏等分,食之可以通神灵。

záo qí yīn yáng wèi kǒng lìng fāng wǔ cùn shēn wǔ cùn hái yǐ pí yǎn qí kǒng wú lìng fēng rù fēng rù zé bù kě fú

凿其阴阳为孔,令方五寸,深五寸,还以皮掩其孔,毋令风入,风入则不可服。

yǐ chūn xià shí qǔ zhī qǔ qì fēng sāi wù xiè yǐ ní tú zhī

以春夏时取之,取讫封塞勿泄,以泥涂之。

dōng běi xíng dān shā xué yǒu yīn quán shuǐ kě yǐn cǐ hóng nóng chē jūn yǐ yuán fēng yuán nián rù cǐ shān shí sōng zhī shí liù nián xià xià jū cháng ān dōng shì zài shàng gǔ niú tóu gǔ shí wǎng lái zhì qín lǐng shàng nián cháng rú sān shí zhě

东北行丹砂穴有阴泉水可饮此,弘农车君以元封元年入此山食松脂,十六年夏下居长安东市,在上谷牛头谷时往来至秦岭上,年常如三十者。

liàn sōng zhī fǎ

炼松脂法

sōng zhī qī jīn yǐ sāng huī zhī yī shí zhǔ zhī sān fèi jiē zhì lěng shuǐ zhōng níng fù zhǔ zhī fán shí biàn zhī bái sè kě fú

松脂七斤,以桑灰汁一石煮脂三沸,接置冷水中凝,复煮之,凡十遍,脂白色可服。

héng zhōu dōng nán yōu xiàn jiè yǒu sōng zhī yǔ tiān xià sōng zhī bù tóng

衡州东南攸县界有松脂,与天下松脂不同。

ěr fú líng fāng

饵茯苓方

fú líng shí jīn qù pí jiǔ zì mì fēng xià shí wǔ rì chū zhī qǔ fú rú bó qí rì sān yì kě xiè fú fāng cùn bǐ

茯苓十斤,去皮,酒渍密封下,十五日出之,取服如博棋,日三,亦可屑服方寸匕。

fán ěr fú líng jiē tāng zhǔ sì wǔ fèi huò yǐ shuǐ zì liù qī rì

凡饵茯苓,皆汤煮四五沸,或以水渍六七日。

fú líng sū fāng

茯苓酥方

fú líng wǔ jīn huī zhī zhǔ shí biàn jiāng shuǐ zhǔ shí biàn qīng shuǐ zhǔ shí biàn

茯苓(五斤,灰汁煮十遍,浆水煮十遍,清水煮十遍)。

sōng zhī wǔ jīn zhǔ rú fú líng fǎ měi cì zhǔ sì shí biàn

松脂(五斤,煮如茯苓法,每次煮四十遍)。

bái mì sān jīn jiān lìng mò jǐn shēng tiān mén dōng wǔ jīn qù xīn pí pù gàn zuò mò là niú sū gè sān jīn liàn sān shí biàn

白蜜(三斤,煎,令沫尽) 生天门冬(五斤,去心皮,曝干作末) 蜡牛酥(各三斤,炼三十遍)。

shàng liù wèi gè dǎo shāi yǐ tóng qì zhòng tāng shàng xiān nà sū cì là cì mì xiāo qì nà yào jí jiǎo wù zhù shǒu wu lìng dà jūn nà cí qì zhōng mì fēng wù lìng xiè qì

上六味,各捣筛,以铜器重汤上,先纳酥,次蜡,次蜜,消讫,纳药,急搅勿住手,务令大均,纳瓷器中,密封勿令泄气。

xiān yī rì bù shí yù bù shí xiān xū chī hǎo měi shí lìng jí bǎo rán hòu jué shí jí fú èr liǎng èr shí rì hòu fú sì liǎng yòu èr shí rì hòu bā liǎng xì wán zhī yǐ yàn de xià wèi dù

先一日不食,欲不食先须吃好美食,令极饱,然后绝食,即服二两,二十日后服四两,又二十日后八两,细丸之,以咽得下为度。

dì èr dù fú yǐ sì liǎng wèi chū èr shí rì hòu bā liǎng yòu èr shí rì èr liǎng

第二度服以四两为初,二十日后八两,又二十日二两。

dì sān dù fú yǐ bā liǎng wèi chū èr shí rì èr liǎng yòu èr shí rì sì liǎng

第三度服以八两为初,二十日二两,又二十日四两。

hé yī bǎi bā shí rì yào chéng zì hòu fú sān wán jiāng bǔ bù fú yì de héng yǐ sū mì xiāo xī zhī měi jiǔ fú yī shēng wèi jiā

合一百八十日,药成自后服三丸将补,不服亦得恒以酥蜜消息之,美酒服一升为佳。

hé yào xū qǔ sì shí wáng xiāng rì tè jì xíng shā yàn jí sì jī xiū fèi děng rì dà xiōng cǐ péng zǔ fǎ

合药须取四时王相日,特忌刑、杀、厌及四激、休废等日,大凶,此彭祖法。

fú líng gāo fāng

茯苓膏方

qiān jīn yì míng níng líng gāo

(《千金翼》名∶凝灵膏)

fú líng jìng qù pí sōng zhī gè èr shí sì jīn sōng zǐ rén bǎi zǐ rén gè shí èr jīn

茯苓(净,去皮) 松脂(各二十四斤) 松子仁柏子仁(各十二斤)

shàng sì wèi gēn jù fǎ liàn zhī sōng bǎi rén bù liàn dǎo shāi bái mì èr dòu sì jīn nà tóng qì zhōng tāng shàng wēi huǒ jiān yī rì yī xī cì dì xià yào jiǎo lìng xiāng de wēi huǒ jiān qī rì qī yè wán rú xiǎo zǎo měi fú qī wán rì sān

上四味,根据法炼之,松、柏仁不炼,捣筛,白蜜二斗四斤,纳铜器中汤上,微火煎一日一夕,次第下药,搅令相得,微火煎七日七夜,丸如小枣,每服七丸,日三。

yù jué gǔ dùn fú qǔ bǎo jí de qīng shēn míng mù bù lǎo

欲绝谷顿服取饱,即得轻身明目不老。

cǐ fāng hòu yī běn yǒu fú líng sū xìng rén sū dì huáng sū sān fāng rán zhū běn bìng wú

(此方后一本有茯苓酥、杏仁酥、地黄酥三方,然诸本并无。

yòu qiān jīn yì zhōng yǐ yǒu jīn gèng bù tiān lù

又《千金翼》中已有,今更不添录。

fú gǒu qǐ gēn fāng

服枸杞根方

zhǔ yǎng xìng xiá líng

主养性遐龄。

gǒu qǐ gēn qiè yī shí shuǐ yī shí èr dòu zhǔ qǔ liù shēng chéng qīng jiān qǔ sān shēng yǐ xiǎo mài yī dòu gān jìng zé nà zhī zhōng zì yī xiǔ pù èr wǎng fǎn lìng zhī jǐn pù gàn dǎo mò jiǔ fú fāng cùn bǐ rì èr

枸杞根切一石,水一石二斗,煮取六升,澄清,煎取三升,以小麦一斗干净,择纳汁中,渍一宿,曝二,往返令汁尽,曝干捣末,酒服方寸匕,日二。

yī nián zhī zhōng yǐ èr yuè bā yuè gè hé yī jì zhōng shēn bù lǎo

一年之中,以二月、八月各合一剂,终身不老。

gǒu qǐ jiǔ fāng

枸杞酒方

gǒu qǐ gēn yī bǎi èr shí jīn qiè

枸杞根一百二十斤切,

yǐ dōng liú shuǐ sì shí zhǔ yī rì yī yè

以东流水四石煮一日一夜,

qǔ qīng zhī yī shí

取清汁一石,

zì qū yī rú jiā yùn fǎ

渍曲一如家酝法,

shú qǔ qīng

熟取清,

zhù bù jīn qì zhōng

贮不津器中,

nà gàn dì huáng mò èr shēng bàn

纳干地黄末二升半,

guì xīn gān jiāng zé xiè shǔ jiāo mò gè yī shēng

桂心、干姜、泽泻、蜀椒末各一升,

shāng lù mò èr shēng

商陆末二升,

yǐ juàn dài zhù

以绢袋贮,

nà jiǔ dǐ

纳酒底,

jǐn sāi kǒu

紧塞口,

mái rù dì sān chǐ

埋入地三尺,

jiān fù shàng

坚复上,

sān qī rì

三七日,

píng xiǎo kāi zhī

平晓开之,

qí jiǔ chì rú jīn sè

其酒赤如金色,

dàn kōng fù fú bàn shēng

旦空腹服半升,

shí rì wàn bìng jiē yù

十日万病皆愈,

sān shí rì bān hén miè

三十日瘢痕灭,

è jí rén yǐ shuǐ yī shēng hé jiǔ bàn shēng

恶疾人以水一升和酒半升,

fēn wǔ fú yù

分五服愈。

qiān jīn yì yún ruò yù fú shí zhě qǔ hé zhōng qīng bái shí rú zǎo xìng dà zhě èr shēng yǐ shuǐ sān shēng zhǔ yī fèi yǐ cǐ jiǔ bàn hé jū zhōng xū yú jí shú kě shí

(《千金翼》云∶若欲服石者,取河中青白石如枣、杏大者二升,以水三升,煮一沸,以此酒半合居中,须臾即熟可食。

ěr yún mǔ shuǐ fāng

饵云母水方

liáo wàn bìng

(疗万病)

shàng bái yún mǔ èr shí jīn báo bò

上白云母二十斤薄擘,

yǐ lù shuǐ bā dǒu zuò tāng

以露水八斗作汤,

fēn bàn táo xǐ yún mǔ

分半洮洗云母,

rú cǐ zài guò

如此再过,

yòu qǔ èr dòu zuò tāng

又取二斗作汤,

nà máng xiāo shí jīn

纳芒硝十斤,

yǐ yún mǔ mù qì zhōng zì zhī

以云母木器中渍之,

èr shí rì chū

二十日出,

juàn dài shèng

绢袋盛,

xuán wū shàng

悬屋上,

wù shǐ jiàn fēng rì

勿使见风日,

lìng zào

令燥,

yǐ shuǐ zì

以水渍,

lù pí wèi náng

鹿皮为囊,

róu zhī cóng dàn zhì rì zhōng

揉之从旦至日中,

nǎi yǐ xì juàn xià shāi zǐ

乃以细绢下筛滓,

fù róu lìng de hǎo fěn wǔ dǒu

复揉令得好粉五斗,

yú zhě qì zhī

余者弃之,

qǔ fěn yī dòu nà yá mì èr jīn

取粉一斗纳崖蜜二斤,

jiǎo lìng rú zhōu

搅令如粥,

nà shēng zhú tǒng zhōng báo xuē zhī

纳生竹筒中薄削之,

qī gù kǒu

漆固口,

mái běi yuán nán àn xià

埋北垣南岸下,

rù dì liù chǐ

入地六尺,

fù tǔ

覆土,

chūn xià sì shí rì

春夏四十日,

qiū dōng sān shí rì

秋冬三十日,

chū zhī

出之,

dāng rú zé wèi chéng

当如泽为成。

ruò dòng dòng bù xiāo zhě gèng mái sān shí rì chū zhī

若洞洞不消者,更埋三十日出之。

xiān qǔ shuǐ yī hé nà yào yī hé jiǎo huo jǐn fú zhī rì sān shuǐ hán wēn jǐn zì rèn fú shí rì xiǎo hé fàn biàn huáng cǐ xiān liáo láo qì fēng zhěn yě

先取水一合,纳药一合,搅和尽服之,日三,水寒温尽自任,服十日,小盒饭变黄,此先疗劳气风疹也。

èr shí rì fù zhōng hán pǐ xiāo sān shí rì qǔ chǐ chú gēng xīn shēng sì shí rì bù wèi fēng hán wǔ shí rì zhū bìng jiē yù yán sè rì shǎo

二十日腹中寒癖消,三十日龋齿除,更新生,四十日不畏风寒,五十日诸病皆愈,颜色日少。

jiǔ fú bù yǐ cháng shēng shén xiān wú zì yàn zhī suǒ yǐ shù lù

久服不已,长生神仙,吾自验之,所以述录。

liàn zhōng rǔ fěn fǎ

炼钟乳粉法

zhōng rǔ yī jīn bù wèn nóng báo dàn qǔ bái jìng guāng sè hǎo zhě rèn yòng

钟乳一斤不问浓薄,但取白净光色好者任用。

xiān ní tiě dang kě shòu sì wǔ dǒu zhě wèi zào zhù shuǐ lìng mǎn qù kǒu sān cùn nà rǔ zhe jīn yín cí zhōng nǎi xià dang zhōng lìng shuǐ méi shàng cùn yú wù shǐ chū shuǐ yě

先泥铁铛可受四五斗者为灶,贮水令满,去口三寸,纳乳着金银瓷KT 中,乃下铛中,令水没KT 上寸余,勿使出水也。

wēi huǒ shāo rì yè bù jué shuǐ yù jié jí tiān nuǎn shuǐ měi yī zhōu shí zhé yì shuǐ xǐ dang bìng táo rǔ qī rì qī yè chū zhī jìng táo gàn nà cí bō zhōng shǎo zhe shuǐ yán zhī yī rì yī yè jí zhe shuǐ jiǎo lìng dà zhuó chéng qǔ zhuó zhī qí rǔ cū zhě zì rán zhe dǐ

微火烧,日夜不绝,水欲竭即添暖水,每一周时,辄易水洗铛并洮乳,七日七夜出之,净洮干,纳瓷钵中,少着水研之,一日一夜,急着水搅令大浊,澄取浊汁,其乳粗者自然着底。

zuò mò zhě jí zì zuò zhuó shuǐ jīng sù chéng qǔ qí cū zhe dǐ zhě zhǔn qián fǎ yán zhī

作末者,即自作浊水,经宿澄取其粗着底者,准前法研之。

fán wǔ rì wǔ yè jiē xì zhú shuǐ zuò fěn

凡五日五夜,皆细逐水作粉。

hǎo yòng chéng liàn qǔ pù gàn jí gèng yú yín bō zhōng yán zhī èr rì hou rù ròu shuǐ xǐ bù là zhě jiā

好用澄炼取曝干,即更于银钵中研之二日,候入肉水洗不落者佳。

zhōng rǔ sàn

钟乳散

zhì xū léi bù zú liù shí yǐ shàng rén shòu ruò bù néng shí zhě bǎi bìng fāng

治虚羸不足,六十以上人瘦弱不能食者,百病方。

shàng dǎng rén cān shí hú gān jiāng gè sān fēn zhōng rǔ fěn chéng liàn zhě sān liǎng

上党人参石斛干姜(各三分) 钟乳粉(成炼者,三两)

shàng sì wèi dǎo sān wèi xià shāi yǔ rǔ hé hé xiāng de jūn fēn zuò jiǔ tiè

上四味,捣三味下筛,与乳合和相得,均分作九帖。

píng dàn kōng fù wēn chún jiǔ fú yī tiē rì wǔ hòu fú yī tiē huáng hūn hòu fú yī tiē sān rì hòu zhǔn cǐ fú zhī

平旦空腹温醇酒服一帖,日午后服一帖,黄昏后服一帖,三日后准此服之。

fán fú cǐ yào fǎ jiē sān rì yī jì sān rì nèi zhǐ yòng yī shēng bàn fàn yī jīn ròu

凡服此药法,皆三日一剂,三日内只用一升半饭,一斤肉。

ròu jí fàn wéi làn bù dé fú cōng chǐ

肉及饭唯烂,不得服葱、豉。

wèn yuē hé gù sān rì shǎo cān wù de bǎo yě

问曰∶何故三日少餐勿得饱也?

dá yuē sān yè rǔ zài fù zhōng xūn bǔ zàng fǔ ruò cǐ bǎo shí jí tuī yào chū fù suǒ yǐ bù dé bǎo shí yě

答曰∶三夜乳在腹中熏补脏腑,若此饱食,即推药出腹,所以不得饱食也。

hé gù bù dé shēng shí

何故不得生食?

yóu shí shēng jí sǔn yào lì yào lì jì sǔn zhī fáng yì shāng suǒ yǐ bù dé shí shēng shí yě

由食生即损药力,药力既损,脂肪亦伤,所以不得食生食也。

hé gù bù dé shí cōng chǐ

何故不得食葱、豉?

cōng chǐ shā yào gù bù dé shí yě

葱、豉杀药,故不得食也。

sān rì fú yào jì jǐn sān rì nèi xū zuò gēng shí bǔ zhī rèn yì suǒ biàn réng bù yòng cōng chǐ jí yìng shí yě

三日服药既尽,三日内须作羹食补之,任意所便,仍不用葱,豉及硬食也。

sān rì bǔ qì hái xū zhǔn shì fú yào rú qián jǐn cǐ yī jīn rǔ qì qí qì lì dāng zì zhī ěr bù néng jù shù

三日补讫,还须准式服药如前,尽此一斤乳讫,其气力当自知耳,不能具述。

yī de cǐ fǎ qí hòu fú shí jīn rèn yì suǒ biàn kě zhī yě

一得此法,其后服十斤,任意所便可知也。

xī yuè zhēn rén líng fēi sàn fāng

西岳真人灵飞散方

yún mǔ fěn yī jīn fú líng bā liǎng zhōng rǔ fěn bǎi zǐ rén rén shēn xù duàn guì xīn gè qī liǎng jú huā shí wǔ liǎng gàn dì huáng shí èr liǎng

云母粉(一斤) 茯苓(八两) 钟乳粉柏子仁人参续断桂心(各七两) 菊花(十五两) 干地黄(十二两)

shàng jiǔ wèi wèi mò shēng tiān mén dōng shí jiǔ jīn qǔ zhī sǒu yào nà tóng qì zhōng zhēng yī shí tài qīng jīng yún yī jīn

上九味,为末,生天门冬十九斤,取汁溲药,纳铜器中,蒸一石(《太清经》云一斤,)

èr dòu shǔ mǐ xià mǐ shú pù gàn wèi mò xiān shí yǐn fú fāng cùn bǐ rì yī dàn fú wú dú

二斗黍米下,米熟曝干为末,先食饮服方寸匕,日一,旦服,无毒。

sān rì lì bèi

三日力倍;

wǔ rì xuè mài chōng shèng

五日血脉充盛;

qī rì shēn qīng

七日身轻;

shí rì miàn sè yuè zé zhī lǜ cōng míng

十日面色悦泽,知虑聪明;

shí wǔ rì xíng jí bēn mǎ lì zuò bù zhī

十五日行及奔马,力作不知;

èr shí rì ěr mù cōng míng lì bù fù dāng

二十日耳目聪明,力不复当;

sān shí rì yè shì yǒu guāng tài qīng jīng zuò sān shí wǔ rì

三十日夜视有光(《太清经》作∶三十五日;

qī shí rì bái fà jǐn luò gù chǐ jiē qù

)七十日白发尽落,故齿皆去。

gèng qǔ èr shí yī bǐ bái mì hé dǎo sān bǎi chǔ wán rú wú zǐ dà

更取二十一匕,白蜜和捣三百杵,丸如梧子大。

cǐ xiān rén suí shēn cháng suǒ fú yào yě rù shān rì tūn qī wán jué gǔ bù jī

此仙人随身常所服药也,入山日吞七丸,绝谷不饥。

yú fú cǐ fāng yǐ lái jiāng yú sān jì qǐng miàn sè měi ér yuè zhī yí ér wèi gǎn cuò shǒu jī nián xún fǎng lǚ yǒu míng rén céng ěr dé lì suì cháng fú zhī yī rú fāng shuō dàn néng yè zhī bù sì gōng bù tú qì ěr

余服此方以来,将逾三纪,顷面色美而悦之,疑而未敢措手,积年询访,屡有名人曾饵得力,遂常服之一如方说,但能业之不巳,功不徒弃耳。

tài qīng jīng wú rén cān yǒu bái zhú sì liǎng

(《太清经》无人参,有白术四两。

✦ You read 养性·服食法第六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.