lùn yuē fu mài zhě yī zhī dà yè yě
论曰∶夫脉者，医之大业也。
bù shēn jiū qí dào hé yǐ wèi yī zhě zāi
不深究其道，何以为医者哉。
shì yǐ gǔ zhī zhé yī wù mèi fǔ yǎng bù yǔ cháng rén tóng yù zào cì bì yú yī diān pèi bì yú yī gù néng gǎn yú guǐ shén tōng yú tiān dì kě yǐ jì zhòng kě yǐ gēn jù píng
是以古之哲医，寤寐俯仰，不与常人同域，造次必于医，颠沛必于医，故能感于鬼神，通于天地，可以济众，可以根据凭。
ruò yǔ cháng rén hùn qí bō lán zé zhù shì duò huài shǐ fu wù lèi jiāng hé yǎng yān
若与常人混其波澜，则庶事堕坏，使夫物类将何仰焉。
yóu shì yán zhī xué rén bì dāng bǐng qì sú qíng níng xīn yú cǐ jīng yuē zhěn mài zhī fǎ cháng yǐ píng dàn yīn qì wèi dòng yáng qì wèi sàn yǐn shí wèi jìn jīng mài wèi shèng luò mài tiáo yún qì xuè wèi luàn gù nǎi kě zhěn yǒu guò zhī mài
由是言之，学人必当屏弃俗情，凝心于此经曰∶诊脉之法，常以平旦，阴气未动，阳气未散，饮食未进，经脉未盛，络脉调匀，气血未乱，故乃可诊有过之脉。
qiè mài dòng jìng ér shì jīng míng chá wǔ sè guān wǔ zàng yǒu yú bù zú liù fǔ qiáng ruò xíng zhī shèng shuāi kě yǐ cǐ cēn wǔ jué shēng sǐ zhī fēn yě
切脉动静而视精明，察五色，观五脏有余不足，六腑强弱，形之盛衰，可以此参伍，决生死之分也。
yòu yuē píng mài zhě jiē yú píng dàn
又曰∶平脉者，皆于平旦。
xiān zhěn cùn kǒu chū zhòng zhǐ qiē gǔ dìng bì biàn jiàn jǔ zhǐ yǔ pí máo xiāng de yú qīng zhòng zhī jiān suí rén qiáng ruò féi shòu yǐ yì xiāo xī jìn tuì jǔ àn zhī yi
先诊寸口，初重指切骨，定毕便渐举指，与皮毛相得，于轻重之间，随人强弱肥瘦，以意消息进退举按之宜。
chēng qí fú chén zhū lèi yīng yú sì shí wǔ xíng yú rén wǔ zàng xiāng yìng qīng zhòng xiāng báo xún zhuàng lùn hán shǔ dé shī
称其浮沉诸类应于四时五行，与人五脏相应，轻重相薄，寻状论寒暑得失。
fán rén bǐng xíng qì yǒu zhōng shì yǒu zào jìng gè gè bù tóng
凡人禀形，气有中适，有躁静，各各不同。
qì mài liú dòng yì gè suí qí xìng qíng gù yī hū mài zài zhì yī xī mài zài zhì hū xī dìng xī zhī jiān fù yī zhì hé wéi wǔ zhì cǐ wèi píng hé zhōng shì zhě yě
气脉流动，亦各随其性情，故一呼脉再至，一吸脉再至，呼吸定息之间复一至，合为五至，此为平和中适者也。
chūn qiū rì yè zhèng děng wú yú fēn shí yě
春秋日夜正等，无余分时也。
qí yú rì zé qí hū ér mài zhì duō xī ér mài zhì shǎo huò xī ér mài zhì duō hū ér mài zhì shǎo cǐ zé bù tóng rú dōng xià rì yè cháng duǎn zhī yì yě
其余日则其呼而脉至多，吸而脉至少，或吸而脉至多，呼而脉至少，此则不同，如冬夏日夜长短之异也。
fán qì mài hū xī fǎ zhòu yè biàn tōng xiào sì shí
凡气脉呼吸法，昼夜变通效四时。
rán yú hū xī dìng xī yīng wǔ zhì zhī xiàn wú yǒu kuī pì yóu guǐ kè yǔ sì shí yǒu cháng duǎn ér suì gōng rì shù wú yí yě
然于呼吸定息应五至之限，无有亏僻，犹晷刻与四时有长短，而岁功日数无遗也。
ruò rén yǒu léi yǒu zhuàng qí hū xī suī xiāng yā è ér zhòu yè xi dù suí qí lòu kè shì wèi hū xī xiàng zhòu yè biàn tōng xiào sì shí
若人有羸有壮，其呼吸虽相压遏，而昼夜息度随其漏刻，是谓∶呼吸象昼夜，变通效四时。
fu zhěn mài dāng yǐ yì xiān zì xiāo xī yā qǔ bìng huàn hū xī yǐ zì tóng ér hòu chá qí mài shù jì yú dìng xī zhī xiàn wǔ zhì zhě wèi píng rén ruò yǒu yíng suō xún zhuàng lùn bìng yuán zhī suǒ xuān yě
夫诊脉，当以意先自消息，压取病患呼吸以自同，而后察其脉数，计于定息之限，五至者为平人，若有盈缩，寻状论病源之所宣也。
wèn yuē hé wéi sān bù mài
问曰∶何为三部脉？
dá yuē cùn guān chǐ yě
答曰∶寸、关、尺也。
fán rén xiū duǎn bù tóng qí xíng gè yì yǒu chǐ cùn fēn sān guān zhī fǎ cóng zhǒu wàn zhōng héng wén zhì zhǎng yú jì hòu wén què ér shí fēn zhī ér rù qǔ jiǔ fēn shì wèi chǐ
凡人修短不同，其形各异，有尺寸分三关之法，从肘腕中横纹至掌鱼际后纹，却而十分之而入取九分，是谓尺。
cóng yú jì hòu wén què hái dù qǔ shí fēn zhī yī zé shì cùn
从鱼际后纹却还度取十分之一，则是寸。
cùn shí fēn zhī ér rù qǔ jiǔ fēn zhī zhōng zé cùn kǒu yě
寸十分之而入取九分之中，则寸口也。
cǐ chù qí gǔ zì gāo gù yún yīn de chǐ nèi yǒu yī cùn yáng de cùn nèi jiǔ fēn cóng cùn kǒu rù què xíng liù fēn wèi guān fēn cóng guān fēn yòu rù liù fēn wèi chǐ fēn
此处其骨自高，故云∶阴得尺内有一寸，阳得寸内九分，从寸口入却行六分为关分，从关分又入六分为尺分。
yòu yuē cóng yú jì zhì gāo gǔ què xíng yī cùn qí zhōng míng yuē cùn kǒu
又曰∶从鱼际至高骨却行一寸，其中名曰寸口。
cóng cùn kǒu zhì chǐ míng yuē chǐ zé gù yuē chǐ cùn
从寸口至尺，名曰尺泽，故曰尺寸。
cùn hòu chǐ qián míng yuē guān yáng chū yīn rù yǐ guān wèi jiè rú tiān dì rén wéi sān jiè cùn zhǔ shè shàng jiāo tóu jí pí máo jìng shǒu shàng bù
寸后尺前名曰关，阳出阴入以关为界，如天地人为三界，寸主射上焦头及皮毛，竟手上部。
guān zhǔ shè zhòng jiāo fù jí yāo zhōng bù
关主射中焦腹及腰中部。
chǐ zhǔ shè xià jiāo xiǎo fù zhì zú xià bù
尺主射下焦小腹至足下部。
cǐ wèi sān bù fǎ xiàng sān cái tiān dì rén tóu fù zú wèi sān yuán yě
此为三部法，象三才天地人，头腹足为三元也。
fu shí èr jīng jiē yǒu dòng mài dú qǔ cùn kǒu yǐ jué wǔ zàng liù fǔ sǐ shēng jí xiōng zhī hòu zhě hé wèi yě
夫十二经皆有动脉，独取寸口以决五脏六腑死生吉凶之候者，何谓也？
rán cùn kǒu zhě mài zhī dà huì shǒu tài yīn zhī dòng mài yě
然寸口者，脉之大会，手太阴之动脉也。
rén yī hū mài xíng sān cùn yī xī mài xíng sān cùn hū xī dìng xī mài xíng liù cùn
人一呼脉行三寸，一吸脉行三寸，呼吸定息脉行六寸。
rén yī rì yī yè fán yī wàn sān qiān wǔ bǎi xi mài xíng wǔ shí dù zhōu yú qí shēn lòu shuǐ xià bǎi kè róng wèi xíng yáng èr shí wǔ dù xíng yīn yì èr shí wǔ dù wèi yī zhōu
人一日一夜凡一万三千五百息，脉行五十度，周于其身，漏水下百刻，荣卫行阳二十五度，行阴亦二十五度为一周。
gù wǔ shí dù ér fù huì yú shǒu tài yīn
故五十度而复会于手太阴。
tài yīn zhě cùn kǒu yě jí wǔ zàng liù fǔ zhī suǒ zhōng shǐ gù fǎ qǔ yú cùn kǒu
太阴者，寸口也，即五脏六腑之所终始，故法取于寸口。
rén yǒu sān bǎi liù shí mài fǎ sān bǎi liù shí rì yě
人有三百六十脉，法三百六十日也。