千金方 · 孙思邈 · Chapter 199 of 228

脉法·分别病形状第五

PinyinModern Translation
Size

mài shù zài fǔ

脉数在腑。

mài chí zài zàng

脉迟在脏。

mài zhǎng ér xián bìng zài gān

脉长而弦,病在肝。

mài jīng zuò chū yú gān

(《脉经》作出于肝。

mài xiǎo xuè shǎo bìng fú bìng zài fèi

)脉小血少,病浮,病在肺。

mài dà ér jiān biǎn què yún xiǎo ér jǐn bìng zài shèn

脉大而坚(扁鹊云∶小而紧,)病在肾。

mài huá zhě duō xuè shǎo qì

脉滑者,多血少气。

mài sè zhě shǎo xuè duō qì

脉涩者,少血多气。

mài dà zhě xuè qì jù duō

脉大者,血气俱多。

yòu yún mài lái dà ér jiān zhě xuè qì jù shí

又云脉来大而坚者,血气俱实。

mài xiǎo zhě xuè qì jù shǎo

脉小者,血气俱少。

yòu yún mài lái xì ér wēi zhě xuè qì jù xū

又云∶脉来细而微者,血气俱虚。

mài chén xì huá jí zhě rè

脉沉细滑疾者热。

mài chí jǐn wèi hán

脉迟紧为寒。

mài jīng yún hóng shù huá jí wèi rè sè chí chén xì wèi hán

(《脉经》云∶洪数滑疾为热,涩迟沉细为寒。

mài shèng huá jǐn zhě bìng zài wài rè

)脉盛滑紧者,病在外热。

mài xiǎo shí ér jǐn zhě bìng zài nèi lěng

脉小实而紧者,病在内冷。

mài xiǎo ruò ér sè wèi zhī jiǔ bìng

脉小弱而涩,谓之久病。

mài fú huá ér jí wèi zhī xīn bìng

脉浮滑而疾,谓之新病。

mài fú huá qí rén wài rè fēng zǒu cì yǒu yǐn nán zhì

脉浮滑,其人外热风走刺有饮,难治。

mài chén ér jǐn shàng jiāo yǒu rè xià hán de lěng jí biàn xià

脉沉而紧,上焦有热,下寒,得冷即便下。

mài chén ér xì xià jiāo yǒu hán xiǎo biàn shù shí kǔ jiǎo tòng xià lì zhòng

脉沉而细,下焦有寒,小便数,时苦绞痛,下利重。

mài fú jǐn qiě huá zhí zhě wài rè nèi lěng bù dé dà xiǎo biàn

脉浮紧且滑直者,外热内冷,不得大小便。

mài hóng dà jǐn jí bìng sù jìn zài wài kǔ tóu fā rè yōng zhǒng

脉洪大紧急,病速进在外,苦头发热痈肿。

mài xì xiǎo jǐn jí bìng sù jìn zài zhōng hán wèi shàn jiǎ jī jù fù zhōng cì tòng

脉细小紧急,病速进在中,寒为疝瘕积聚,腹中刺痛。

mài chén zhòng ér zhí qián jué zhě bìng xuè zài cháng jiān

脉沉重而直前绝者,病血在肠间。

mài chén zhòng ér zhōng sàn zhě yīn hán shí chéng

脉沉重而中散者,因寒食成。

mài zhí qián ér zhōng sàn jué zhě bìng xiāo kě

脉直前而中散绝者,病消渴。

yòu yún bìng jìn yín chuāng

(又云∶病浸淫疮。

mài chén zhòng qián bù zhì cùn kǒu pái huái jué zhě bìng zài jī ròu dùn shī

)脉沉重,前不至寸口徘徊绝者,病在肌肉遁尸。

mài zuǒ zhuǎn ér chén zhòng zhě qì wēi yáng zài xiōng zhōng

脉左转而沉重者,气微,阳在胸中。

mài yòu zhuǎn chū bù zhì cùn kǒu zhě nèi yǒu ròu

脉右转出不至寸口者,内有肉。

mài lěi lěi rú guàn zhū bù qián yǒu fēng hán zài dà cháng fú liú bù qù

脉累累如贯珠不前,有风寒在大肠,伏留不去。

mài lěi lěi rú zhǐ bù zhì cùn kǒu ruǎn zhě jié rè zài xiǎo cháng mó zhōng fú liú bù qù

脉累累如止不至,寸口软者,结热在小肠膜中,伏留不去。

mài zhí qián zuǒ yòu dàn zhě bìng zài xuè mài zhōng xuè yě

脉直前左右弹者,病在血脉中血也。

mài hòu ér zuǒ yòu dàn zhě bìng zài jīn gǔ zhōng yě

脉后而左右弹者,病在筋骨中也。

mài qián dà hòu xiǎo tóu tòng mù xuàn

脉前大后小,头痛目眩。

mài qián xiǎo hòu dà xiōng mǎn duǎn qì

脉前小后大,胸满短气。

shàng bù yǒu mài xià bù wú mài qí rén dāng tǔ bù tǔ zhě sǐ

上部有脉,下部无脉,其人当吐,不吐者死。

shàng bù wú mài xià bù yǒu mài suī kùn wú suǒ kǔ

上部无脉,下部有脉,虽困无所苦。

fu mài zhě xuè zhī fǔ yě

夫脉者,血之府也。

zhǎng zé qì zhì

长则气治。

duǎn zé qì bìng

短则气病。

shù zé fán xīn

数则烦心。

dà zé bìng jìn

大则病进。

shàng shèng zé qì gāo

上盛则气高。

xià shèng zé qì zhàng

下盛则气胀。

dài zé qì shuāi

代则气衰。

xì tài sù zuò huá zé qì shǎo

细(《太素》作滑)则气少。

sè zé xīn tòng hún hún gé gé zhì rú yǒng quán bìng jìn ér wēi

涩则心痛,浑浑革革至如涌泉,病进而危。

bì bì chuò chuò qí qù rú xián jué zhě sǐ

弊弊绰绰其去如弦绝者死。

duǎn ér jí zhě bìng zài shàng

短而急者,病在上。

zhǎng ér huǎn zhě bìng zài xià

长而缓者,病在下。

chén ér xián jí zhě bìng zài nèi

沉而弦急者,病在内。

fú ér hóng dà zhě bìng zài wài

浮而洪大者,病在外。

mài shí zhě bìng zài nèi

脉实者,病在内。

mài xū zhě bìng zài wài

脉虚者,病在外。

zài shàng wèi biǎo zài xià wèi lǐ

在上为表,在下为里。

fú wèi zài biǎo chén wèi zài lǐ

浮为在表,沉为在里。

huá wèi shí wéi xià

滑为实为下。

yòu wèi yáng qì shuāi

(又为阳气衰。

shù wèi xū wèi rè

)数为虚为热。

fú wèi fēng wèi xū

浮为风为虚。

dòng wèi tòng wèi jīng

动为痛为惊。

chén wèi shuǐ wèi shí

沉为水为实。

yòu wèi guǐ zhù

(又为鬼疰。

ruò wèi xū wèi jì

)弱为虚为悸。

chí zé wèi hán

迟则为寒。

sè zé shǎo xuè

涩则少血。

huǎn zé wèi xū

缓则为虚。

hóng zé wéi qì

洪则为气。

yī zuò rè

(一作热。

jǐn zé wèi hán

)紧则为寒。

xián shù wèi nüè

弦数为疟。

nüè mài zì xián xián shù duō rè xián chí duō hán

疟脉自弦,弦数多热,弦迟多寒。

wēi zé wèi xū

微则为虚。

dài sàn zé sǐ

代散则死。

xián wèi tòng bì

弦为痛痹。

yī zuò fú wèi fēng zhù

(一作浮,为风疰。

piān xián wèi yǐn

)偏弦为饮。

shuāng xián zé xié xià jū jí ér tòng qí rén sè sè wù hán

双弦则胁下拘急而痛,其人涩涩恶寒。

mài dà hán rè zài zhōng

脉大寒热在中。

mài fú zhě huò luàn

脉伏者霍乱。

ān wò mài shèng wèi zhī tuō xuè

安卧脉盛,谓之脱血。

fán wáng hàn fèi zhōng hán yǐn lěng shuǐ ké sòu xià lì wèi zhōng xū lěng cǐ děng qí mài bìng jǐn

凡亡汗,肺中寒,饮冷水,咳嗽,下利,胃中虚冷,此等其脉并紧。

fú ér dà zhě wèi fēng yòu wèi zhòng fēng tóu zhòng bí hán

浮而大者,为风,又为中风头重鼻寒。

fú ér huǎn zhě pí fū bù rén fēng hán rù jī ròu

浮而缓者,皮肤不仁,风寒入肌肉。

huá ér fú sàn zhě tān huàn fēng

滑而浮散者,瘫痪风。

huá wèi guǐ zhù

滑为鬼疰。

sè ér jǐn bì bìng

涩而紧痹病。

fú hóng dà zhǎng zhě fēng xuàn diān jí

浮洪大长者,风眩癫疾。

dà jiān jí zhě diān bìng

大坚疾者,癫病。

xián ér gōu xié xià rú dāo cì zhuàng rú fēi shī zhì kùn bù sǐ

弦而钩,胁下如刀刺,状如蜚尸,至困不死。

jǐn ér jí zhě dùn shī

紧而急者遁尸。

hóng dà zhě shāng hán rè bìng

洪大者,伤寒热病。

fú hóng dà zhě shāng hán qiū jí chūn chéng bìng

浮洪大者,伤寒,秋吉春成病。

fú ér huá zhě sù shí

浮而滑者,宿食。

fú huá ér jí zhě shí bù xiāo pí bù mó

浮滑而疾者,食不消脾不磨。

duǎn jí ér huá jiǔ bìng

短疾而滑,酒病。

fú ér xì huá shāng yǐn

浮而细滑,伤饮。

chí ér sè zhōng hán yǒu jié

迟而涩,中寒有结。

kuài ér jǐn jī jù yǒu jī tòng

快而紧,积聚有击痛。

xián jí shàn jiǎ xiǎo fù tòng yòu wèi pǐ bìng yī zuò bì bìng

弦急,疝瘕小腹痛,又为癖病(一作痹病。

chí ér huá zhě zhàng

)迟而滑者,胀。

shèng ér jǐn zhě zhàng

盛而紧者,胀。

xián xiǎo zhě hán

弦小者,寒。

chén ér xián zhě xuán yǐn nèi tòng

沉而弦者,悬饮内痛。

xián shù yǒu hán yǐn dōng xià nán zhì

弦数,有寒饮,冬夏难治。

jǐn ér huá zhě tǔ nì

紧而滑者,吐逆。

xiǎo ruò ér sè wèi fǎn

小弱而涩,胃反。

chí ér huǎn zhě yǒu hán

迟而缓者,有寒。

wēi ér jǐn zhě yǒu hán

微而紧者,有寒。

chén ér chí zhě fù zàng yǒu lěng bìng

沉而迟者,腹脏有冷病。

wēi ruò zhě yǒu hán shǎo qì

微弱者,有寒少气。

shí jǐn wèi zhōng yǒu hán ruò bù néng shí shí shí lì zhě nán zhì

实紧,胃中有寒,若不能食,时时利者,难治。

yī zuò shí shí ǒu jī nán zhì

(一作时时呕稽难治。

huá shù xīn xià jié rè shèng

)滑数,心下结热盛。

huá jí wèi zhōng yǒu rè

滑疾,胃中有热。

huǎn ér huá yuē rè zhōng

缓而滑,曰热中。

chén ér jí bìng shāng shǔ bào fā xū rè

沉而急,病伤暑,暴发虚热。

fú ér jué zhě qì bìng

浮而绝者,气病。

dà ér huá zhě duǎn qì

大而滑者,短气。

fú duǎn zhě qí rén fèi shāng zhū qì wēi shǎo bù guò yī nián sǐ fǎ dāng ké sòu

浮短者,其人肺伤诸气微少,不过一年死,法当咳嗽。

chén ér shù zhōng shuǐ dōng bù zhì zì yù

沉而数,中水,冬不治自愈。

duǎn ér shù xīn tòng xīn fán

短而数,心痛心烦。

xián ér jǐn xié tòng zàng shāng yǒu yū xuè

弦而紧,胁痛,脏伤有瘀血。

yī zuò yǒu hán xuè

(一作有寒血。

chén ér huá wéi xià zhòng yì wèi lǚ tòng

)沉而滑,为下重,亦为膂痛。

mài xì ér huá àn zhī xū yīn jí chí zhí zhě jiāng pú cóng gāo duò xià bìng zài nèi

脉细而滑,按之虚,因急持直者,僵仆从高堕下,病在内。

wēi fú zhě qiū jí dōng chéng bìng

微浮者,秋吉冬成病。

wēi shù suī shén bù chéng bìng bù kě láo

微数,虽甚不成病,不可劳。

fú huá jí jǐn zhě yǐ hé bǎi bìng jiǔ yì yù

浮滑疾紧者,以合百病久易愈。

yáng yá lái jiàn fú hóng

阳邪来见浮洪。

yīn xié lái jiàn chén xì

阴邪来见沉细。

shuǐ gǔ lái jiàn jiān shí

水谷来见坚实。

mài lái zhà dà zhà xiǎo zhà zhǎng zhà duǎn zhě wèi suì

脉来乍大乍小,乍长乍短者,为祟。

mài lái hóng dà niǎo niǎo zhě suì

脉来洪大袅袅者,祟。

mài lái chén chén zé zé sì zhī bù rén ér zhòng zhě tǔ suì

脉来沉沉泽泽,四肢不仁而重者,土祟。

mài yǔ jī ròu xiāng de jiǔ chí zhī zhì zhě kě xià zhī

脉与肌肉相得,久持之至者,可下之。

xián xiǎo jǐn zhě kě xià zhī

弦小紧者,可下之。

jǐn ér shù fā hán rè bì xià nǎi yù

紧而数,发寒热,必下乃愈。

xián chí zhě yi wēn yào

弦迟者,宜温药。

jǐn shù zhě

紧数者?

✦ You read 脉法·分别病形状第五

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.