lùn yuē yù xíng zhēn jiǔ xiān zhī xíng nián yi jì jí rén shén suǒ zài bù yǔ jìn jì xiāng yìng jí kě jīn jù rú xià
论曰∶欲行针灸,先知行年宜忌,及人神所在不与禁忌相应即可,今具如下。
mù mìng rén xíng nián zài mù zé bù yi zhēn jí fú qīng yào
木命人,行年在木,则不宜针及服青药。
huǒ mìng rén xíng nián zài huǒ zé bù yi hàn jí fú chì yào
火命人,行年在火,则不宜汗及服赤药。
tǔ mìng rén xíng nián zài tǔ zé bù yi tǔ jí fú huáng yào
土命人,行年在土,则不宜吐及服黄药。
jīn mìng rén xíng nián zài jīn zé bù yi jiǔ jí fú bái yào
金命人,行年在金,则不宜灸及服白药。
shuǐ mìng rén xíng nián zài shuǐ zé bù yi xià jí fú hēi yào
水命人,行年在水,则不宜下及服黑药。
fán yī zhě bù zhī cǐ fǎ xià shǒu jí kùn ruò yù nián mìng è huì shēn zhě xià shǒu tuī tiān yī xuè jì děng yuè jì jí rì jì páng tōng fǎ
凡医者不知此法,下手即困,若遇年命厄会深者,下手推天医血忌等月忌及日忌旁通法∶
yuè páng tōng zhèng èr sān sì wǔ liù qī bā jiǔ shí shí yī shí èr
月旁通∶正二三四五六七八九十十一十二
tiān yī mǎo yín chǒu zi hài xū yǒu shēn wèi sì wǔ chén hū shī zhì bìng jí
天医∶卯寅丑子亥戌酉申未巳午辰(呼师治病吉)
xuè jì chǒu wèi yín shēn mǎo yǒu chén xū sì hài wǔ zi jì zhēn jiǔ
血忌∶丑未寅申卯酉辰戌巳亥午子(忌针灸)
yuè yàn xū yǒu shēn wèi wǔ sì chén mǎo yín chǒu zi hài jì zhēn jiǔ
月厌∶戌酉申未午巳辰卯寅丑子亥(忌针灸)
sì jī xū xū xū chǒu chǒu chǒu chén chén chén wèi wèi wèi jì zhēn jiǔ
四激∶戌戌戌丑丑丑辰辰辰未未未(忌针灸)
yuè shā xū sì wǔ wèi yín mǎo chén hài zi chǒu shēn yǒu bǎi shì xiōng
月杀∶戌巳午未寅卯辰亥子丑申酉(百事凶)
yuè xíng sì zi chén shēn wǔ chǒu yín yǒu wèi hài mǎo xū bù liáo bìng
月刑∶巳子辰申午丑寅酉未亥卯戌(不疗病)
liù hài sì chén mǎo yín chǒu zi hài xū yǒu shēn wèi wǔ bù liáo bìng
六害∶巳辰卯寅丑子亥戌酉申未午(不疗病)
shàng tiān yī shàng hū shī bì bìng jí ruò xíng hài shàng xiōng
上天医上呼师避病吉,若刑害上凶。
tuī xíng nián yī fǎ
推行年医法∶
nián zhì zi chǒu yín mǎo chén sì wǔ wèi shēn yǒu xū hài
年至∶子丑寅卯辰巳午未申酉戌亥
tiān yī mǎo xū zi wèi yǒu hài chén yín sì wǔ chǒu shēn
天医∶卯戌子未酉亥辰寅巳午丑申
qiú suì tiān yī fǎ
求岁天医法∶
cháng yǐ chuán sòng jiā tài suì tài yǐ xià wèi tiān yī
常以传送加太岁太乙下为天医。
qiú yuè tiān yī fǎ
求月天医法∶
yáng yuè yǐ dà jí yīn yuè yǐ xiǎo jí jiā yuè jiàn gōng cáo xià wèi guǐ dào chuán sòng xià wèi tiān yī
阳月以大吉,阴月以小吉,加月建功曹下为鬼道,传送下为天医。
tuī bì bìng fǎ
推避病法∶
yǐ xiǎo jí jiā yuè jiàn dēng míng xià wèi tiān yī kě yú cǐ bì bìng
以小吉加月建登明下为天医,可于此避病。
tuī zhì bìng fǎ yǐ yuè jiāng jiā shí tiān yī jiā bìng huàn nián zhì zhī chài
推治病法∶以月将加时天医加病患年治之瘥。
huàn shī fǎ
唤师法∶
wèi mǎo sì hài yǒu guǐ suǒ zài huàn shī xiōng
未卯巳亥酉(鬼所在唤师凶)
tuī xíng nián rén shén fǎ
推行年人神法∶
qí yī shí shí jiǔ èr shí bā sān shí qī sì shí liù wǔ shí wǔ liù shí sì qī shí sān bā shí èr
脐∶一十十九二十八三十七四十六五十五六十四七十三八十二
xīn èr shí yī èr shí èr shí jiǔ sān shí bā sì shí qī wǔ shí liù liù shí wǔ qī shí sì bā shí sān
心∶二十一二十二十九三十八四十七五十六六十五七十四八十三
zhǒu sān shí èr èr shí yī sān shí sān shí jiǔ sì shí bā wǔ shí qī liù shí liù qī shí wǔ bā shí sì
肘∶三十二二十一三十三十九四十八五十七六十六七十五八十四
yàn sì shí sān èr shí èr sān shí yī sì shí sì shí jiǔ wǔ shí bā liù shí qī qī shí liù bā shí wǔ
咽∶四十三二十二三十一四十四十九五十八六十七七十六八十五
kǒu wǔ shí sì èr shí sān sān shí èr sì shí yī wǔ shí wǔ shí jiǔ liù shí bā qī shí qī bā shí liù
口∶五十四二十三三十二四十一五十五十九六十八七十七八十六
tóu liù shí wǔ èr shí sì sān shí sān sì shí èr wǔ shí yī liù shí liù shí jiǔ qī shí bā bā shí qī
头∶六十五二十四三十三四十二五十一六十六十九七十八八十七
jí qī shí liù èr shí wǔ sān shí sì sì shí sān wǔ shí èr liù shí yī qī shí qī shí jiǔ
脊∶七十六二十五三十四四十三五十二六十一七十七十九
xī bā shí qī èr shí liù sān shí wǔ sì shí sì wǔ shí sān liù shí èr qī shí yī bā shí
膝∶八十七二十六三十五四十四五十三六十二七十一八十
zú jiǔ shí bā èr shí qī sān shí liù sì shí wǔ wǔ shí sì liù shí sān qī shí èr bā shí yī
足∶九十八二十七三十六四十五五十四六十三七十二八十一
shàng jiǔ bù xíng shén suì yí yī bù zhōu ér fù shǐ bù kě zhēn jiǔ
上九部行神岁移一部,周而复始,不可针灸。
tuī shí èr bù rén shén suǒ zài fǎ
推十二部人神所在法∶
xīn chén yī shí sān èr shí wǔ sān shí qī sì shí jiǔ liù shí yī qī shí sān bā shí wǔ
心辰∶一十三二十五三十七四十九六十一七十三八十五
hóu mǎo èr shí sì èr shí liù sān shí bā wǔ shí liù shí èr qī shí sì bā shí liù
喉卯∶二十四二十六三十八五十六十二七十四八十六
tóu yín sān shí wǔ èr shí qī sān shí jiǔ wǔ shí yī liù shí sān qī shí wǔ bā shí qī
头寅∶三十五二十七三十九五十一六十三七十五八十七
méi chǒu sì shí liù èr shí bā sì shí wǔ shí èr liù shí sì qī shí liù bā shí bā
眉丑∶四十六二十八四十五十二六十四七十六八十八
bēi zi wǔ shí qī èr shí jiǔ sì shí yī wǔ shí sān liù shí wǔ qī shí qī bā shí jiǔ
背子∶五十七二十九四十一五十三六十五七十七八十九
yāo hài liù shí bā sān shí sì shí èr wǔ shí sì liù shí liù qī shí bā jiǔ shí
腰亥∶六十八三十四十二五十四六十六七十八九十
fù xū qī shí jiǔ sān shí yī sì shí sān wǔ shí wǔ liù shí qī qī shí jiǔ jiǔ shí yī
腹戌∶七十九三十一四十三五十五六十七七十九九十一
xiàng yǒu bā èr shí sān shí èr sì shí sì wǔ shí liù liù shí bā bā shí jiǔ shí èr
项酉∶八二十三十二四十四五十六六十八八十九十二
zú shēn jiǔ èr shí yī sān shí sān sì shí wǔ wǔ shí qī liù shí jiǔ bā shí yī jiǔ shí sān
足申∶九二十一三十三四十五五十七六十九八十一九十三
xī wèi shí èr shí èr sān shí sì sì shí liù wǔ shí bā qī shí bā shí èr jiǔ shí sì
膝未∶十二十二三十四四十六五十八七十八十二九十四
yīn wǔ shí yī èr shí sān sān shí wǔ sì shí qī wǔ shí jiǔ qī shí yī bā shí sān jiǔ shí wǔ
阴午∶十一二十三三十五四十七五十九七十一八十三九十五
gǔ sì shí èr èr shí sì sān shí liù sì shí bā liù shí qī shí èr bā shí sì jiǔ shí liù
股巳∶十二二十四三十六四十八六十七十二八十四九十六
shàng shí èr bù rén shén suǒ zài bìng bù kě zhēn jiǔ jí sǔn shāng shèn zhī
上十二部人神所在,并不可针灸及损伤慎之。
rì chén jì
日辰忌∶
yī rì zú dà zhǐ èr rì wài huái sān rì gǔ nèi sì rì yāo wǔ rì kǒu shé yàn xuán yōng liù rì zú xiǎo zhǐ wài tái yún shǒu xiǎo zhǐ qī rì nèi huái bā rì zú wàn jiǔ rì kāo shí rì bèi yāo shí yī rì bí zhù qiān jīn yì yún jí méi
一日足大趾二日外踝三日股内四日腰五日口舌咽悬雍六日足小趾(《外台》云∶手小指) 七日内踝八日足腕九日尻十日背腰十一日鼻柱(《千金翼》云∶及眉)
shí èr rì fà jì shí sān rì yá chǐ shí sì rì wèi wǎn shí wǔ rì biàn shēn shí liù rì xiōng rǔ shí qī rì qì chōng qiān jīn yì yún jí xié shí bā rì fù nèi shí jiǔ rì zú fū èr shí rì xī xià èr shí yī rì shǒu xiǎo zhǐ èr shí èr rì fú tù èr shí sān rì gān yú èr shí sì rì shǒu yáng míng liǎng xié èr shí wǔ rì zú yáng míng èr shí liù rì shǒu zú èr shí qī rì xī èr shí bā rì yīn èr shí jiǔ rì xī jìng niè sān shí rì guān yuán xià zhì zú xīn
十二日发际十三日牙齿十四日胃脘十五日遍身十六日胸乳十七日气冲(《千金翼》云∶及胁) 十八日腹内十九日足趺二十日膝下二十一日手小指二十二日伏兔二十三日肝俞二十四日手阳明两胁二十五日足阳明二十六日手足二十七日膝二十八日阴二十九日膝胫颞三十日关元下至足心。
wài tái yún zú fū shàng
(《外台》云∶足趺上。
shí gàn shí èr zhī rén shén jì rì
十干十二支人神忌日∶
jiǎ rì tóu yǐ rì xiàng bǐng rì jiān bì dīng rì xiōng xié wù rì fù jǐ rì bèi gēng rì xī xīn rì jiǎo rén rì shèn guǐ rì zú
甲日头乙日项丙日肩臂丁日胸胁戊日腹己日背庚日膝辛日脚壬日肾癸日足
yòu yún jiǎ yǐ rì jì yín shí tóu bǐng dīng rì jì chén shí ěr wù jǐ rì jì wǔ shí fā gēng xīn rì jì shēn shí quē wén rén guǐ rì jì yǒu shí zú zi rì mù chǒu rì ěr yín rì kǒu wài tái yún xiōng miàn mǎo rì bí wài tái yún zài pí chén rì yāo sì rì shǒu wài tái yún tóu kǒu wǔ rì xīn wèi rì zú wài tái yún liǎng zú xīn shēn rì tou wài tái yún èr jiān yǒu rì bèi wài tái yún jìng xū rì xiàng wài tái yún yān hóu hài rì dǐng wài tái yún bì jìng jiàn rì shēn shí tóu wài tái yún zú chú rì yǒu shí xī wài tái yún gǔ mǎn rì xū shí fù píng rì hài shí yāo bèi dìng rì zǐ shí xīn zhí rì chǒu shí shǒu pò rì yín shí kǒu wēi rì mǎo shí bí chéng rì chén shí chún shōu rì sì shí zú wài tái yún tóu kāi rì
又云∶甲乙日忌寅时头丙丁日忌辰时耳戊己日忌午时发庚辛日忌申时(阙文) 壬癸日忌酉时足子日目丑日耳寅日口(《外台》云∶胸面)卯日鼻(《外台》云∶在脾) 辰日腰巳日手(《外台》云∶头口) 午日心未日足(《外台》云∶两足心) 申日头(《外台》云∶二肩) 酉日背(《外台》云∶胫) 戌日项(《外台》云∶咽喉) 亥日顶(《外台》云∶臂胫) 建日申时头(《外台》云∶足) 除日酉时膝(《外台》云∶股) 满日戌时腹平日亥时腰背定日子时心执日丑时手破日寅时口危日卯时鼻成日辰时唇收日巳时足(《外台》云∶头)开日
shí èr shí jì
十二时忌∶
zǐ shí huái chǒu shí tóu yín shí mù mǎo shí miàn ěr wài tái yún zuò xiàng chén shí xiàng kǒu wài tái yún zài miàn sì shí jiān wài tái yún zài rǔ wǔ shí xiōng xié wèi shí fù shēn shí xīn yǒu shí bèi jiǎ wài tái bìng yì yún zài
子时踝丑时头寅时目卯时面耳(《外台》云∶作项) 辰时项口(《外台》云∶在面) 巳时肩(《外台》云∶在乳) 午时胸胁未时腹申时心酉时背胛(《外台》并《翼》云∶在?
yòu lì chūn chūn fēn pí lì xià xià zhì fèi lì qiū qiū fēn gān lì dōng dōng zhì xīn sì jì shí bā rì shèn
又∶立春春分脾立夏夏至肺立秋秋分肝立冬冬至心四季十八日肾。
yǐ shàng bìng bù de yī zhì xiōng
以上并不得医治凶。
fán wǔ zàng wàng shí bù dé zhì jí jì zhēn jiǔ qí jīng luò xiōng
凡五脏旺时不得治及忌针灸其经络凶。
yòu zhēng yuè chǒu èr yuè xū sān yuè wèi sì yuè chén wǔ yuè chǒu liù yuè xū qī yuè wèi bā yuè chén jiǔ yuè chǒu shí yuè xū shí yī yuè wèi shí èr yuè chén
又∶正月丑二月戌三月未四月辰五月丑六月戌七月未八月辰九月丑十月戌十一月未十二月辰
yòu chūn zuǒ xié qiū yòu xié xià zài qí dōng zài yāo jiē xiōng
又∶春左胁秋右胁夏在脐冬在腰(皆凶。
yòu měi yuè liù rì shí wǔ rì shí bā rì èr shí èr rì èr shí sì rì xiǎo jìn rì liáo bìng lìng rén zhǎng bìng
又∶每月六日、十五日、十八日、二十二日、二十四日,小尽日,疗病令人长病。
wù wǔ jiǎ wǔ cǐ èr rì dà jì cì chū xuè fú yào zhēn jiǔ jiē xiōng qiān jīn yì yún bù chū yuè xiōng
戊午甲午(此二日大忌刺出血,服药、针灸皆凶,《千金翼》云∶不出月凶。
jiǎ chén gēng yín yǐ mǎo bǐng chén xīn sì cǐ wǔ rì zhēn jiǔ xiōng rén chén jiǎ chén jǐ sì bǐng wǔ dīng wèi cǐ wǔ rì nán jì zhēn jiǔ jiǎ yín yǐ mǎo yǐ yǒu yǐ sì dīng sì cǐ wǔ rì nǚ rén jì zhēn jiǔ jiǎ zǐ rén zǐ jiǎ wǔ bǐng chén dīng sì xīn mǎo guǐ mǎo yǐ hài cǐ bā rì jì zhēn jiǔ
) 甲辰庚寅乙卯丙辰辛巳(此五日针灸凶) 壬辰甲辰己巳丙午丁未(此五日男忌针灸) 甲寅乙卯乙酉乙巳丁巳(此五日女人忌针灸) 甲子壬子甲午丙辰丁巳辛卯癸卯乙亥(此八日忌针灸。
wài tái yún jiǎ zǐ rì tiān zǐ huì rén zǐ rì bǎi wáng huì jiǎ wǔ rì tài zǐ huì dīng sì rì
《外台》云∶甲子日天子会,壬子日百王会,甲午日太子会,丁巳日
yòu nán bì chú nǚ bì pò nán jì xū nǚ jì sì
又∶男避除女避破男忌戌女忌巳。
fán wǔ chén wǔ yǒu wǔ wèi jí bā jié xiān hòu gè yī rì jiē xiōng
凡五辰五酉五未及八节(先后各一日皆凶。
lùn yuē cǐ děng fǎ sàn zài zhū bù bù kě xún jiū gù jí zuò yī chù zào cì yì zhī suǒ yǐ shěng pī tǎo yě
论曰∶此等法,散在诸部,不可寻究,故集作一处,造次易知,所以省披讨也。