千金方 · 孙思邈 · Chapter 220 of 228

针灸下·头面第一

PinyinModern Translation
Size

tóu bìng

头病

shén tíng shuǐ gōu zhǔ hán rè tóu tòng chuǎn kě mù bù kě shì

神庭水沟主寒热头痛,喘渴,目不可视。

tóu wéi dà líng zhǔ tóu tòng rú pò mù tòng rú tuō

头维大陵主头痛如破,目痛如脱。

kūn lún qǔ quán fēi yáng qián gǔ shǎo zé tōng lǐ zhǔ tóu xuàn tòng

昆仑曲泉飞扬前谷少泽通里主头眩痛。

qiào yīn qiáng jiān zhǔ tóu tòng rú zhuī cì bù kě yǐ dòng

窍阴强间主头痛如锥刺,不可以动。

nǎo hù tōng tiān nǎo kōng zhǔ tóu zhòng tòng

脑户通天脑空主头重痛。

xiāo luò zhǔ hán rè bì tóu tòng

消泺主寒热痹头痛。

zǎn zhú chéng guāng shèn shù sī zhú kōng yuán mài hé zhǔ fēng tou tòng

攒竹承光肾俞丝竹空螈脉和主风头痛。

yòu yún yuán mài zhǔ fēng tou ěr hòu tòng

(又云∶螈脉主风头耳后痛。

shàng xīng zhǔ fēng tou xuàn yán qīng

) 上星主风头眩颜清。

yòu yún

(又云∶

shàng xīng zhǔ fēng tou yǐn hàn tòng

上星主风头引颔痛。

xìn huì zhǔ fēng tou xuàn tóu tòng yán qīng

) 囟会主风头眩,头痛,颜清。

tiān yǒu fēng mén kūn lún guān yuán guān chōng zhǔ fēng xuàn tóu tòng

天牖风门昆仑关元关冲主风眩头痛。

hé gǔ wǔ chù zhǔ fēng tou rè

合谷五处主风头热。

qián dǐng hòu dǐng hàn yàn zhǔ fēng xuàn piān tóu tòng

前顶后顶颔厌主风眩偏头痛。

yù zhěn zhǔ tóu bàn hán tòng jiǎ yǐ yún tóu xuàn mù tòng tóu bàn hán

玉枕主头半寒痛(《甲乙》云∶头眩目痛,头半寒。

tiān zhù táo dào dà zhù yī zuò běn shén kǒng zuì hòu xī zhǔ tóu tòng

) 天柱陶道大杼(一作本神) 孔最后溪主头痛。

mù chuāng zhōng zhǔ wán gǔ mìng mén fēng lóng tài bái wài qiū tōng gǔ jīng gǔ lín qì xiǎo hǎi chéng jīn yáng líng quán zhǔ tóu tòng hán rè hàn chū bù è hán

目窗中渚完骨命门丰隆太白外丘通谷京骨临泣小海承筋阳陵泉主头痛寒热,汗出不恶寒。

xiàng bìng

项病

shǎo zé qián gǔ hòu xī yáng gǔ wán gǔ xiǎo hǎi kūn lún zǎn zhú zhǔ xiàng qiáng jí tòng bù kě yǐ gù

少泽前谷后溪阳谷完骨小海昆仑攒竹主项强急痛不可以顾。

xiāo luò běn shén tōng tiān qiáng jiān fēng fǔ yīn mén tiān zhù fēng chí kěn jiāo tiān chōng táo dào wài qiū tōng gǔ yù zhěn zhǔ xiàng rú bá bù kě zuǒ yòu gù

消泺本神通天强间风府喑门天柱风池龈交天冲,陶道外丘通谷玉枕主项如拔,不可左右顾。

tiān róng qián gǔ jiǎo sūn wàn gǔ zhī zhèng zhǔ jǐng zhǒng xiàng tòng bù kě gù

天容前谷角孙腕骨支正主颈肿项痛,不可顾。

yòu yún tiān róng zhǔ jǐng xiàng yōng

(又云∶天容主颈项痈。

bù néng yán

不能言。

jiǎo sūn zhǔ jǐng hàn zhù mǎn

角孙主颈颔柱满。

fēi yáng yǒng quán hàn yàn hòu dǐng zhǔ jǐng xiàng téng lì jié hàn chū

) 飞扬涌泉颔厌后顶主颈项疼,历节汗出。

miàn bìng

面病

zǎn zhú kěn jiāo yù zhěn zhǔ miàn chì jiá zhōng tòng

攒竹龈交玉枕主面赤颊中痛。

shàng xīng xìn huì qián dǐng nǎo hù fēng chí zhǔ miàn chì zhǒng

上星囟会前顶脑户风池主面赤肿。

jù zhǔ miàn è fēng hán jiá zhǒng tòng

巨主面恶风寒,颊肿痛。

tiān tū tiān chuāng zhǔ miàn pí rè

天突天窗主面皮热。

yòu yún tiān chuāng zhǔ jiá zhǒng tòng

(又云∶天窗主颊肿痛。

shèn shù nèi guān zhǔ miàn chì rè

) 肾俞内关主面赤热。

háng jiān zhǔ miàn cāng hēi

行间主面苍黑。

tài chòng zhǔ miàn chén hēi

太冲主面尘黑。

zhōng zhǔ zhǔ niè tòng hàn lú rè tòng miàn chì

中渚主颞痛,颔颅热痛,面赤。

xuán lí zhǔ miàn pí chì tòng

悬厘主面皮赤痛。

mù bìng

目病

dà dūn zhǔ mù bù yù shì tài xī

大敦主目不欲视,太息。

dà dū zhǔ mù xuàn

大都主目眩。

chéng jiāng qián dǐng tiān zhù nǎo kōng mù chuāng zhǔ mù xuàn míng

承浆前顶天柱脑空目窗主目眩瞑。

tiān zhù táo dào kūn lún zhǔ mù xuàn yòu mù bù míng mù rú tuō

天柱陶道昆仑主目眩,又目不明,目如脱。

shèn shù nèi guān xīn shù fù liū dà quán wàn gǔ zhōng zhǔ zǎn zhú jīng míng bǎi huì wěi zhōng kūn lún tiān zhù běn shén dà zhù hàn yàn tōng gǔ qǔ quán hòu dǐng wèi shù sī zhú kōng zhǔ mù bù míng è fēng hán

肾俞内关心俞复溜大泉腕骨中渚攒竹精明百会委中昆仑天柱本神大杼颔厌通谷曲泉后顶胃俞丝竹空主目KT KT 不明,恶风寒。

yáng bái zhǔ mù tóng zǐ tòng yǎng yuǎn shì hūn yè wú suǒ jiàn

阳白主目瞳子痛痒,远视KT KT,(昏夜无所见。

yè mén qián gǔ hòu xī wàn gǔ shén tíng bǎi huì tiān zhù fēng chí tiān yǒu xīn shù zhǔ mù qì chū

) 液门前谷后溪腕骨神庭百会天柱风池天牖心俞主目泣出。

yòu yún tiān yǒu zhǔ mù bù míng ěr bù cōng

(又云∶天牖主目不明,耳不聪。

zhì yīn zhǔ mù yì

) 至阴主目翳。

hòu xī zhǔ làn yǒu yì

后溪主烂有翳。

qiū xū zhǔ shì bù jīng le mù yì tóng zǐ bú jiàn

丘墟主视不精了,目翳,瞳子不见。

qián gǔ jīng gǔ zhǔ mù zhōng bái yì

前谷京骨主目中白翳。

yòu yún jīng gǔ zhǔ mù fǎn bái bái yì cóng nèi shǐ

(又云∶京骨主目反白,白翳从内始。

jīng míng kěn jiāo chéng qì sì bái fēng chí jù shàng xīng gān yú tóng zǐ zhǔ mù lèi chū duō chī nèi chì tòng yǎng shēng bái fū yì

)精明龈交承泣四白风池巨上星肝俞瞳子主目泪出多眵,内赤痛痒,生白肤翳。

zhào hǎi zhǔ mù tòng shì rú jiàn xīng

照海主目痛视如见星。

gān yú zhǔ rè bìng chài hòu shí wǔ xīn duō huàn yǎn àn rú què mù

肝俞主热病瘥后食五辛,多患眼暗如雀目。

yáng bái shàng xīng běn shén dà dū qǔ quán xiá xī sān jiān qián gǔ zǎn zhú yù zhěn zhǔ mù xì jí mù shàng chā

阳白上星本神大都曲泉侠溪三间前谷攒竹玉枕主目系急目上插。

sī zhú kōng qián dǐng zhǔ mù shàng chā zēng fēng hán

丝竹空前顶主目上插憎风寒。

chéng qì zhǔ mù dòng yǔ xiàng kǒu xiāng yǐn

承泣主目动,与项口相引。

jiǎ yǐ jīng yún mù bù míng lèi chū mù xuàn méng tóng zǐ yǎng yuǎn shì hūn yè wú jiàn mù dòng yǔ xiàng kǒu cān xiāng yǐn pì kǒu bù néng yán sān jiān qián gǔ zhǔ mù jí tòng

(《甲乙经》云∶目不明泪出,目眩瞢,瞳子痒,远视KT KT,昏夜无见,目动与项口参相引,僻口不能言,) 三间前谷主目急痛。

shēn mài zhǔ mù fǎn shàng shì ruò chì tòng cóng nèi shǐ

申脉主目反上视,若赤痛从内始。

yáng xī yáng gǔ zhǔ mù chì tòng

阳溪阳谷主目赤痛。

qǔ quán zhǔ mù chì zhǒng tòng

曲泉主目赤肿痛。

yáng gǔ tài chòng kūn lún zhǔ mù jí tòng chì zhǒng

阳谷太冲昆仑主目急痛赤肿。

yòu yún tài chòng zhǔ xià tòng

(又云∶太冲主下痛。

shù gǔ zhǔ làn chì

) 束骨主烂赤。

yè mén zhǔ mù sè bào biàn

液门主目涩暴变。

quán nèi guān zhǔ mù chì huáng

颧内关主目赤黄。

èr jiān zhǔ shāng

二间主伤。

shāng yáng jù shàng guān chéng guāng tóng zǐ luò què zhǔ qīng máng wú suǒ jiàn

商阳巨上关承光瞳子络却主青盲无所见。

qī mén zhǔ mù qīng ér ǒu

期门主目青而呕。

fēng chí nǎo hù yù zhěn fēng fǔ shàng xīng zhǔ mù tòng bù néng shì xiān qǔ hòu qǔ tiān yǒu fēng chí

风池脑户玉枕风府上星主目痛不能视,先取,后取天牖、风池。

dà quán zhǔ mù zhōng bái jing qīng

大泉主目中白睛青。

xiá xī zhǔ wài chì tòng nì hán qì chū mù yǎng

侠溪主外赤痛逆寒,泣出目痒。

bí bìng

鼻病

shén tíng zǎn zhú yíng xiāng fēng mén hé gǔ zhì yīn tōng gǔ zhǔ bí qiú qīng tì chū

神庭攒竹迎香风门合谷至阴通谷主鼻鼽清涕出。

qū chà shàng xīng yíng xiāng sù shuǐ gōu kěn jiāo tōng gǔ hé fēng fǔ zhǔ bí zhì chuǎn xī bù lì bí pì duō tì qiú nǜ yǒu chuāng

曲差上星迎香素水沟龈交通谷,禾风府主鼻窒喘息不利,鼻僻多涕,鼽衄有疮。

shuǐ gōu tiān yǒu zhǔ bí bù shōu tì bù zhī xiāng chòu

水沟天牖主鼻不收涕,不知香臭。

jiǎ yǐ yún bí qiú bù néng xi jí nǜ bù zhǐ

(《甲乙》云∶鼻鼽不能息,及衄不止。

kěn jiāo zhǔ bí zhōng xī ròu bù lì bí tóu é zhōng tòng bí zhōng yǒu shí chuāng

)龈交主鼻中息肉不利,鼻头额中痛,鼻中有蚀疮。

chéng líng fēng chí fēng mén hòu xī zhǔ bí nǜ zhì chuǎn xī bù tōng

承灵风池风门后溪主鼻衄窒,喘息不通。

nǎo kōng qiào yīn zhǔ bí guǎn jū fā wèi lì bí

脑空窍阴主鼻管疽发为疠鼻。

fēng mén wǔ chù zhǔ shí shí tì bù yǐ

风门五处主时时嚏不已。

gān yú zhǔ bí zhōng suān

肝俞主鼻中酸。

zhōng wǎn sān jiān piān lì lì duì chéng jīn jīng gǔ kūn lún chéng shān fēi yáng yǐn bái zhǔ tóu rè bí nǜ

中脘三间偏历厉兑承筋京骨昆仑承山飞扬隐白主头热鼻衄。

yòu yún zhōng wǎn zhǔ bí jiān jiāo chòu

(又云∶中脘主鼻间焦臭。

tiān zhù zhǔ bù zhī xiāng chòu

) 天柱主不知香臭。

fù liū zhǔ xián chū bí kǒng zhōng tòng

复溜主涎出鼻孔中痛。

jīng gǔ shēn mài zhǔ bí zhōng nǜ xuè bù zhǐ lín luò

京骨申脉主鼻中衄血不止淋泺。

lì duì jīng gǔ qián gǔ zhǔ bí zhōng bù lì tì huáng

厉兑京骨前谷主鼻中不利,涕黄。

ěr bìng

耳病

shàng guān xià guān sì bái bǎi huì lú xi yì fēng ěr mén hàn yàn tiān chuāng yáng xī guān chōng yè mén zhōng zhǔ zhǔ ěr tòng míng shēng

上关下关四白百会颅息翳风耳门颔厌天窗阳溪关冲液门中渚主耳痛鸣声。

tiān róng tīng huì tīng gōng zhōng zhǔ zhǔ lóng cáo cáo ruò chán míng

天容听会听宫中渚主聋嘈嘈若蝉鸣。

tiān yǒu sì dú zhǔ bào lóng

天牖四渎主暴聋。

shǎo shāng zhǔ ěr qián tòng

少商主耳前痛。

qǔ chí zhǔ ěr tòng

曲池主耳痛。

wài guān huì zōng zhǔ ěr hún hún chún chún lóng wú suǒ wén

外关会宗主耳浑浑淳淳,聋无所闻。

qián gǔ hòu xī zhǔ ěr míng réng qǔ piān lì dà líng

前谷后溪主耳鸣,仍取偏历、大陵。

wàn gǔ yáng gǔ jiān zhēn qiào yīn xiá xī zhǔ hàn tòng yǐn ěr cáo cáo ěr míng wú suǒ wén

腕骨阳谷肩贞窍阴侠溪主颔痛,引耳嘈嘈,耳鸣无所闻。

shāng yáng zhǔ ěr zhòng fēng lóng míng cì rù yī fēn liú yī hū jiǔ sān zhuàng zuǒ qǔ yòu

商阳主耳中风聋鸣,刺入一分留一呼,灸三壮,左取右,

kǒu bìng

口病

chéng zhù sì bái jù hé shàng guān dà yíng quán gǔ qiáng jiān fēng chí yíng xiāng shuǐ gōu zhǔ pì bù néng yán

承注四白巨禾上关大迎颧骨强间风池迎香水沟主僻不能言。

jiá chē quán zhǔ kǒu pì tòng è fēng hán bù kě yǐ jué

颊车颧主口僻痛,恶风寒不可以嚼。

wài guān nèi tíng sān lǐ dà quán jiǎ yǐ yún

外关内庭三里大泉(《甲乙》云∶

kǒu pì cì tài yuān yǐn ér xià zhī

口僻,刺太渊,引而下之。

shāng qiū zhǔ pì jìn

) 商丘主僻噤。

shuǐ gōu kěn jiāo zhǔ kǒu bù néng jìn shuǐ jiāng pì

水沟龈交主口不能噤水浆僻。

kěn jiāo shàng guān dà yíng yì fēng zhǔ kǒu jìn bù kāi yǐn bí zhōng

龈交上关大迎翳风主口噤不开引鼻中。

hé gǔ shuǐ gōu zhǔ chún wěn bù shōu yīn bù néng yán kǒu jìn bù kāi

合谷水沟主唇吻不收,喑不能言,口噤不开。

shāng qiū qū bìn zhǔ kǒu jìn bù kāi

商丘曲鬓主口噤不开。

de cāng dà yíng zhǔ kǒu huǎn bù shōu bù néng yán

地仓大迎主口缓不收,不能言。

xià guān dà yíng yì fēng zhǔ kǒu shī qiàn xià yá chǐ tòng

下关大迎翳风主口失欠,下牙齿痛。

dǎn yú shāng yáng xiǎo cháng shù zhǔ kǒu shé gàn yǐn shí bù xià

胆俞商阳小肠俞主口舌干,饮食不下。

láo gōng shǎo zé sān jiān tài chòng zhǔ kǒu rè kǒu gàn kǒu zhōng làn

劳宫少泽三间太冲主口热口干,口中烂。

yòu yún láo gōng zhǔ dà rén xiǎo ér kǒu zhōng zhǒng xīng chòu

(又云∶劳宫主大人小儿口中肿,腥臭。

qǔ zé zhāng mén zhǔ kǒu gàn

) 曲泽章门主口干。

tài xī shǎo zé zhǔ yàn zhōng gān kǒu zhōng rè tuò rú jiāo

太溪少泽主咽中干,口中热,唾如胶。

duì duān mù chuāng zhèng yíng ěr mén zhǔ chún wěn qiáng shàng chǐ qǔ tòng

兑端目窗正营耳门主唇吻强,上齿龋痛。

guāng míng lín qì zhǔ xǐ niè jiá

光明临泣,主喜啮颊。

jiě xī zhǔ kǒu tòng niè shé

解溪主口痛啮舌。

jīng gǔ yáng gǔ zhǔ zì niè chún

京骨阳谷主自啮唇。

yī zuò jiá

(一作颊。

yáng líng quán zhǔ kǒu kǔ yì zhòng jiè jiè rán

) 阳陵泉主口苦,嗌仲介介然。

shé bìng

舌病

lián quán rán gǔ jiǎ yǐ zuò tōng gǔ

廉泉然谷(《甲乙》作通谷。

yīn gǔ zhǔ shé xià zhǒng nán yán shé xián chū

) 阴谷主舌下肿难言,舌涎出。

fēng fǔ zhǔ shé huǎn yīn bù néng yán shé jí yǔ nán

风府主舌缓喑不能言,舌急语难。

fú tū dà zhōng qiào yīn zhǔ shé běn chū xuè

扶突大钟窍阴主舌本出血。

yú jì zhǔ shé shàng huáng shēn rè

鱼际主舌上黄,身热。

chǐ zé zhǔ shé gàn xié tòng

尺泽主舌干胁痛。

guān chōng zhǔ shé juǎn kǒu gàn xīn fán mèn

关冲,主舌卷口干,心烦闷。

zhōng chōng zhǔ shé běn tòng

中冲主舌本痛。

zhī gōu tiān chuāng fú tū qū bìn líng dào zhǔ bào yīn bù néng yán

支沟天窗扶突曲鬓灵道主暴喑不能言。

tiān tū zhǔ xié shé fèng mài qīng

天突主挟舌缝脉青。

fù liū zhǔ shé juǎn bù néng

复溜主舌卷不能

chǐ bìng

齿病

lì duì sān jiān chōng yáng piān lì xiǎo hǎi hé gǔ nèi tíng fù liū zhǔ qǔ chǐ

厉兑三间冲阳偏历小海合谷内庭复溜主龋齿。

fú bái zhǔ yá chǐ tòng bù néng yán

浮白主牙齿痛,不能言。

dà yíng quán tīng huì qǔ chí zhǔ chǐ tòng wù hán

大迎颧听会曲池主齿痛恶寒。

yáng gǔ zhèng yíng zhǔ shàng yá chǐ tòng

阳谷正营主上牙齿痛。

yáng gǔ yè mén shāng yáng èr jiān sì dú zhǔ xià chǐ tòng

阳谷液门商阳二间四渎主下齿痛。

jiǎo sūn jiá chē zhǔ yá chǐ bù néng jué

角孙颊车主牙齿不能嚼。

xià guān dà yíng yì fēng wán gǔ zhǔ yá chǐ qǔ tòng

下关大迎翳风完骨主牙齿龋痛。

qū bìn chōng yáng zhǔ chǐ qǔ

曲鬓冲阳主齿龋。

hóu yān bìng

喉咽病

fēng fǔ tiān chuāng láo gōng zhǔ hóu yì tòng

风府天窗劳宫主喉嗌痛。

fú tū tiān tū tiān xī zhǔ hóu míng bào wǔ qì gěng

扶突天突天溪主喉鸣暴忤气哽。

shǎo shāng tài chòng jīng qú zhǔ hóu zhōng míng

少商太冲经渠主喉中鸣。

yú jì zhǔ hóu zhōng jiāo gàn

鱼际主喉中焦干。

shuǐ tū zhǔ yān hóu zhǒng

水突主咽喉肿。

yè mén sì dú zhǔ hū xī qì duǎn yàn zhōng rú xī ròu zhuàng

液门四渎主呼吸气短,咽中如息肉状。

jiàn shǐ zhǔ yì zhōng rú è

间使主嗌中如扼。

jiǎ yǐ zuò háng jiān

(《甲乙》作行间。

shǎo chōng zhǔ yàn zhōng suān

) 少冲,主咽中酸。

shào fǔ lǐ gōu zhǔ yì zhōng yǒu qì rú xī ròu zhuàng

少府蠡沟主嗌中有气如息肉状。

zhōng zhǔ zhī gōu nèi tíng zhǔ yì tòng

中渚支沟内庭主嗌痛。

fù liū zhào hǎi tài chòng zhōng fēng zhǔ yì gàn

复溜照海太冲中封主嗌干。

qián gǔ zhào hǎi zhōng fēng zhǔ yàn piān zhǒng bù kě yǐ yàn

前谷照海中封主咽偏肿,不可以咽。

yǒng quán dà zhōng zhǔ yàn zhōng tòng bù kě nà shí

涌泉大钟主咽中痛,不可纳食。

rán gǔ tài xī zhǔ yì nèi zhǒng qì zǒu yān hóu bù néng yán

然谷太溪主嗌内肿,气走咽喉不能言。

fēng chí zhǔ hóu lóu yǐn xiàng luán

风池主喉偻引项挛

hóu bì bìng

喉痹病

wán gǔ tiān yǒu qián gǔ zhǔ hóu bì jǐng xiàng zhǒng bù kě fǔ yǎng jiá zhǒng yǐn ěr hòu

完骨天牖前谷主喉痹,颈项肿不可俯仰,颊肿引耳后。

zhōng fǔ yáng jiāo zhǔ hóu bì xiōng mǎn sāi hán rè

中府阳交主喉痹,胸满塞,寒热。

tiān róng quē pén dà zhù gé shù yún mén chǐ zé èr jiān lì duì yǒng quán rán gǔ zhǔ hóu bì gěng yè hán rè

天容缺盆大杼膈俞云门尺泽二间厉兑涌泉然谷主喉痹哽咽,寒热。

tiān dǐng qì shě gé shù zhǔ hóu bì yē gěng yàn zhǒng bù dé xiāo yǐn shí bù xià

天鼎气舍膈俞主喉痹噎哽,咽肿不得消,饮食不下。

tiān tū zhǔ hóu bì yàn gān jí

天突主喉痹,咽干急。

dà líng piān lì zhǔ hóu bì yì gàn

大陵偏历主喉痹嗌干。

xuán jī jiū wěi zhǔ hóu bì yàn zhǒng shuǐ jiāng bù xià

璇玑鸠尾主喉痹咽肿,水浆不下。

sān jiān yáng xī zhǔ hóu bì yàn rú gěng

三间阳溪主喉痹,咽如哽。

shén mén hé gǔ fēng chí zhǔ hóu bì

神门合谷风池主喉痹。

sān lǐ wēn liū qǔ chí zhōng zhǔ fēng lóng zhǔ hóu bì bù néng yán

三里温溜曲池中渚丰隆主喉痹不能言。

guān chōng qiào yīn shǎo zé zhǔ hóu bì shé juǎn kǒu gàn

关冲窍阴少泽主喉痹,舌卷口干。

fán hóu bì xié zhōng bào nì xiān qǔ chōng mài hòu qǔ sān lǐ yún mén gè xiè zhī yòu cì shǒu xiǎo zhǐ duān chū xuè lì yǐ

凡喉痹,胁中暴逆,先取冲脉,后取三里、云门各泻之,又刺手小指端出血立已。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →