lùn yī shǒu fāng shí sì shǒu
（论一首方十四首）
lùn yuē fán fù rén yù qiú měi sè féi bái hǎn bǐ nián zhì qī shí yǔ shǎo bù shū zhě wù fú zǐ shí yīng lìng rén sè hēi dāng fú zhōng rǔ zé lán wán yě
论曰∶凡妇人欲求美色，肥白罕比，年至七十与少不殊者，勿服紫石英，令人色黑，当服钟乳泽兰丸也。
bǎi zǐ rén wán
柏子仁丸
zhì fù rén wǔ láo qī shāng léi lěng shòu xuē miàn wú yán sè yǐn shí jiǎn shǎo mào shī guāng zé jí chǎn hòu duàn xù wú zi néng jiǔ fú lìng rén féi bái bǔ yì fāng
治妇人五劳七伤，羸冷瘦削，面无颜色，饮食减少，貌失光泽，及产后断绪无子，能久服，令人肥白补益方。
bǎi zǐ rén huáng gān jiāng bái shí yīng zhōng rǔ gè èr liǎng chuān jiāo yī liǎng bàn dù zhòng dāng guī gān cǎo gè sì shí èr zhū nóng pǔ guì xīn jié gěng chì shí zhī cōng róng wǔ wèi zǐ bái zhú xì xīn dú huó rén shēn shí hú bái zhǐ sháo yào gè yī liǎng zé lán èr liǎng liù zhū běn wú yí gè shí bā zhū zǐ shí yīng èr liǎng gàn dì huáng
柏子仁黄干姜白石英钟乳（各二两） 川椒（一两半） 杜仲当归甘草（各四十二铢） 浓朴桂心桔梗赤石脂苁蓉五味子白术细辛独活人参石斛白芷芍药（各一两） 泽兰（二两六铢） 本芜荑（各十八铢） 紫石英（二两） 干地黄
shàng sān shí wèi wèi mò mì hé jiǔ fú èr shí wán rú wú zǐ bù zhī jiā zhì sān shí wán
上三十味为末蜜和，酒服二十丸如梧子，不知加至三十丸。
qiān jīn yì wú wū tóu yǒu lóng gǔ fáng kuí fú líng qín jiāo gè bàn liǎng wèi sān shí sān wèi bìng zhì chǎn hòu bàn shēn kū cuì
（《千金翼》无乌头，有龙骨、防葵、茯苓、秦艽各半两为三十三味并治产后半身枯悴。
dà wǔ dàn zé lán wán
大五石泽兰丸
zhì fù rén fēng xū hán zhōng
治妇人风虚寒中，
fù nèi léi míng
腹内雷鸣，
huǎn jí fēng tou tòng hán rè
缓急风头痛寒热，
yuè jīng bù tiáo
月经不调，
rào qí cè cè tòng
绕脐恻恻痛，
huò xīn fù pǐ jiān
或心腹痞坚，
nì hài yǐn shí
逆害饮食，
shǒu zú cháng lěng
手足常冷，
duō mèng fēn yún
多梦纷纭，
shēn tǐ bì tòng
身体痹痛，
róng wèi bù hé
荣卫不和，
xū ruò bù néng dòng yáo
虚弱不能动摇，
jí chǎn hòu xū sǔn
及产后虚损，
bìng yi fú fāng
并宜服方。
zhōng rǔ yǔ yú liáng zǐ shí yīng gān cǎo huáng gè èr liǎng bàn shí gāo bái shí yīng chuān jiāo gān jiāng gè èr liǎng zé lán èr liǎng liù zhū dāng guī guì xīn chuān xiōng nóng pǔ bǎi zǐ rén gàn dì huáng xì xīn fú líng wǔ wèi zǐ lóng gǔ gè yī liǎng bàn shí hú yuǎn zhì rén shēn xù duàn bái zhú fáng fēng wū tóu gè sān shí zhū shān zhū yú zǐ wǎn gè yī liǎng bái zhǐ běn wú yí gè shí bā zhū
钟乳禹余粮紫石英甘草黄 （各二两半） 石膏白石英川椒干姜（各二两）泽兰（二两六铢） 当归桂心川芎浓朴柏子仁干地黄细辛茯苓五味子龙骨（各一两半） 石斛远志人参续断白术防风乌头（各三十铢） 山茱萸紫菀（各一两） 白芷本芜荑（各十八铢）
shàng sān shí èr wèi wèi mò mì wán wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán jiā zhì sān shí wán
上三十二味为末，蜜丸梧子大，酒服二十丸加至三十丸。
qiān jīn yì yǒu yáng qǐ shí èr liǎng
（《千金翼》有阳起石二两。
xiǎo wǔ dàn zé lán wán
小五石泽兰丸
zhì fù rén láo lěng xū sǔn yǐn shí jiǎn shǎo ér wú guāng sè fù zhōng lěng tòng jīng hou bù tiáo hū xī shǎo qì wú lì
治妇人劳冷虚损，饮食减少，而无光色，腹中冷痛，经候不调，呼吸少气无力。
bǔ yì wēn zhōng fāng
补益温中方。
zhōng rǔ zǐ shí yīng fán shí gè yī liǎng bàn bái shí yīng chì shí zhī dāng guī gān cǎo gè sì shí èr zhū shí gāo yáng qǐ shí gān jiāng gè èr liǎng zé lán èr liǎng liù zhū cōng róng lóng gǔ guì xīn gè èr liǎng bàn bái zhú sháo yào nóng pǔ rén shēn chuān jiāo shān zhū yú gè sān shí zhū bǎi zǐ rén běn gè yī liǎng wú yí shí bā zhū
钟乳紫石英矾石（各一两半） 白石英赤石脂当归甘草（各四十二铢） 石膏阳起石干姜（各二两） 泽兰（二两六铢） 苁蓉龙骨桂心（各二两半） 白术芍药浓朴人参川椒山茱萸（各三十铢） 柏子仁本（各一两） 芜荑（十八铢）
shàng èr shí sān wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán jiā zhì sān shí wán rì sān
上二十三味为末，蜜和丸如梧子大酒服二十丸，加至三十丸，日三。
zēng sǔn zé lán wán
增损泽兰丸
zhì chǎn hòu bǎi bìng lǐ xuè qì bǔ xū láo fāng
治产后百病，理血气，补虚劳方。
zé lán gān cǎo dāng guī chuān xiōng gè sì shí èr zhū fù zǐ gān jiāng bái zhú bái zhǐ guì xīn xì xīn gè yī liǎng fáng fēng rén shēn niú xī gè sān shí zhū bǎi zǐ rén gàn dì huáng shí hú gè sān shí liù zhū nóng pǔ běn wú yí gè bàn liǎng mài mén dōng èr liǎng
泽兰甘草当归川芎（各四十二铢） 附子干姜白术白芷桂心细辛（各一两） 防风人参牛膝（各三十铢） 柏子仁干地黄石斛（各三十六铢） 浓朴本芜荑（各半两） 麦门冬（二两）
shàng èr shí wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà kōng xīn jiǔ xià shí wǔ wán zhì èr shí wán dà
上二十味为末，蜜丸如梧子大，空心酒下十五丸至二十丸大
bǔ yì dāng guī wán
补益当归丸
zhì chǎn hòu xū léi bù zú xiōng zhōng shǎo qì fù zhōng jū jí téng tòng huò yǐn yāo bèi tòng huò suǒ xià guò duō xuè bù zhǐ xū jí fá qì zhòu yè bù dé mián jí bēng zhōng miàn mù tuō sè chún gān kǒu zào
治产后虚羸不足，胸中少气，腹中拘急疼痛，或引腰背痛，或所下过多，血不止，虚极乏气，昼夜不得眠，及崩中，面目脱色，唇干口燥。
yì zhì nán zǐ shāng jué huò cóng gāo duò xià nèi yǒu suǒ shāng zàng xū tù xiě jí jīn chuāng shāng fàn pí ròu fāng
亦治男子伤绝，或从高堕下，内有所伤，脏虚吐血，及金疮伤犯皮肉方。
dāng guī chuān xiōng xù duàn gān jiāng ē jiāo fù zǐ bái zhú wú zhū yú sháo yào gè èr liǎng bái zhǐ sān liǎng guì xīn gàn dì huáng shí liǎng gān cǎo sì liǎng
当归川芎续断干姜阿胶附子白术吴茱萸芍药（各二两） 白芷（三两）桂心干地黄（十两） 甘草（四两）
shàng shí sān wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán rì sān yè yī bù zhī jiā zhì wǔ shí wán
上十三味为末，蜜和丸如梧子大，酒服二十丸，日三夜一，不知加至五十丸。
ruò yǒu zhēn pú huáng jiā yī shēng jué miào
若有真蒲黄加一升绝妙。
bái zhǐ wán
白芷丸
zhì chǎn hòu suǒ xià guò duō jí bēng zhòng shāng sǔn xū jié shǎo qì miàn mù tuō sè fù zhōng tòng fāng
治产后所下过多，及崩中伤损，虚竭少气，面目脱色，腹中痛方。
bái zhǐ wǔ liǎng gàn dì huáng sì liǎng xù duàn gān jiāng dāng guī ē jiāo gè sān liǎng fù zǐ yī liǎng
白芷（五两） 干地黄（四两） 续断干姜当归阿胶（各三两） 附子（一两）
shàng qī wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán rì sì wǔ fú
上七味为末，蜜丸如梧子大，酒服二十丸，日四五服。
wú dàng guī chuān xiōng dài rù pú huáng yī liǎng miào wú xù duàn dà jì gēn dài
无当归川芎代，入蒲黄一两妙，无续断，大蓟根代。
zǐ shí yīng bǎi zǐ rén wán
紫石英柏子仁丸
zhì nǚ zǐ yù dōng tiān shí xíng wēn fēng zhì chūn xià bìng rè tóu tòng rè dú fēng xū bǎi mài chén zhòng xià chì bái bù sī yǐn shí ér tóu xuàn xīn jì suān huǎng hū bù néng qǐ jū fāng
治女子遇冬天时行温风，至春夏病热头痛，热毒风虚，百脉沉重，下赤白，不思饮食，而头眩心悸，酸恍惚，不能起居方。
zǐ shí yīng bǎi zǐ rén gè sān liǎng wū tóu guì xīn dāng guī shān zhū yú zé xiè chuān xiōng shí hú yuǎn zhì jì shēng cōng róng gān jiāng gān cǎo gè èr liǎng chuān jiāo dù héng yī zuò dù zhòng xīn yí gè yī liǎng xì xīn yī liǎng bàn
紫石英柏子仁（各三两） 乌头桂心当归山茱萸泽泻川芎石斛远志寄生苁蓉干姜甘草（各二两） 川椒杜蘅（一作杜仲） 辛夷（各一两） 细辛（一两半）
shàng shí bā wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ jiǔ fú èr shí wán jiàn jiā zhì sān shí wán rì sān fú
上十八味为末，蜜和丸如梧子，酒服二十丸，渐加至三十丸，日三服。
yī fāng yòng mǔ lì yī liǎng
一方用牡蛎一两
zhōng rǔ zé lán wán
钟乳泽兰丸
zhì fù rén jiǔ xū léi shòu ruò shén zhī tǐ fán tòng qí xià jié lěng bù néng shí miàn mù yū hēi yōu huì bù lè bǎi bìng fāng
治妇人久虚羸瘦、弱甚，肢体烦痛，脐下结冷，不能食，面目瘀黑，忧恚不乐，百病方。
zhōng rǔ sān liǎng zé lán sān liǎng liù zhū fáng fēng sì shí èr zhū rén shēn bǎi zǐ rén mài mén dōng gàn dì huáng shí gāo shí hú gè yī liǎng bàn chuān xiōng gān cǎo bái zhǐ niú xī shān zhū yú shǔ yù dāng guī běn gè sān shí zhū xì xīn
钟乳（三两） 泽兰（三两六铢） 防风（四十二铢） 人参柏子仁麦门冬干地黄石膏石斛（各一两半） 川芎甘草白芷牛膝山茱萸薯蓣当归本（各三十铢）细辛
shàng èr shí yī wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ jiǔ fú èr shí wán jiā zhì sì shí wán rì èr fú
上二十一味为末，蜜丸如梧子，酒服二十丸，加至四十丸，日二服。
dà zé lán wán
大泽兰丸
zhì fù rén xū sǔn jí zhòng fēng yú bìng shàn jiǎ yīn zhōng lěng tòng
治妇人虚损及中风余病疝瘕，阴中冷痛；
huò tóu fēng rù nǎo hán bì jīn luán huǎn jí xuè bì wú zi miàn shàng yóu fēng qù lái mù lèi chū duō tì tuò hū hū rú zuì
或头风入脑，寒痹筋挛缓急，血闭无子，面上游风去来，目泪出多涕唾，忽忽如醉；
huò wèi zhōng lěng nì xiōng zhōng ǒu bù zhǐ jí xiè lì lín lì
或胃中冷逆胸中呕不止，及泄痢淋沥；
huò wǔ zàng liù fǔ hán rè bù tiáo xīn xià pǐ jí xié qì ké nì
或五脏六腑寒热不调，心下痞急，邪气咳逆；
huò lòu xià chì bái yīn zhōng zhǒng tòng xiōng xié zhī mǎn
或漏下赤白，阴中肿痛，胸胁支满；
huò shēn tǐ pí fū zhōng sè rú má dòu kǔ yǎng tán pǐ jié qì
或身体皮肤中涩如麻豆，苦痒，痰癖结气；
huò sì zhī jū luán fēng xíng zhōu shēn gǔ jié téng tòng mù xuàn wú suǒ jiàn
或四肢拘挛，风行周身，骨节疼痛，目眩无所见；
huò shàng qì wù hán sǎ xī rú nüè
或上气恶寒洒淅如疟；
huò hóu bì bí fēng xián diān jí
或喉痹鼻，风痫癫疾；
huò yuè shuǐ bù tōng hún pò bù dìng yǐn shí wú wèi bìng chǎn hòu nèi nǜ wú suǒ bù zhì fú zhī lìng rén yǒu zi fāng
或月水不通，魂魄不定，饮食无味，并产后内衄，无所不治，服之令人有子方。
zé lán èr liǎng liù zhū běn dāng guī gān cǎo gè yī liǎng shí bā zhū zǐ shí yīng sān liǎng chuān xiōng gàn dì huáng bǎi zǐ rén wǔ wèi zǐ gè yī liǎng bàn guì xīn shí hú bái zhú gè yī liǎng liù zhū bái zhǐ cōng róng nóng pǔ fáng fēng shǔ yù fú líng gān jiāng yǔ yú liáng xì xīn juàn bǎi gè yī liǎng chuān jiāo rén shēn dù zhòng niú xī shé chuáng zi xù duàn ài yè wú yí gè shí bā zhū chì shí zhī shí gāo gè èr liǎng
泽兰（二两六铢） 本当归甘草（各一两十八铢） 紫石英（三两） 川芎干地黄柏子仁五味子（各一两半） 桂心石斛白术（各一两六铢） 白芷苁蓉浓朴防风薯蓣茯苓干姜禹余粮细辛卷柏（各一两） 川椒人参杜仲牛膝蛇床子续断艾叶芜荑（各十八铢） 赤石脂石膏（各二两）
shàng sān shí èr wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr shí zhì sì shí wán
上三十二味为末，蜜和丸如梧子大，酒服二十至四十丸。
jiǔ chì bái lì qù gàn dì huáng shí gāo mài mén dōng bǎi zǐ rén jiā dà mài chén qū lóng gǔ ē jiāo huáng lián gè yī liǎng bàn yǒu zhōng rǔ jiā sān liǎng liáng
久赤白痢，去干地黄、石膏、麦门冬、柏子仁，加大麦、陈曲、龙骨、阿胶、黄连各一两半，有钟乳加三两良。
yī fāng yǒu zhǐ shí shí bā zhū mài dōng yī liǎng bàn
一方有枳实十八铢，麦冬一两半。
xiǎo zé lán wán
小泽兰丸
zhì chǎn hòu xū léi láo lěng shēn tǐ shòu fāng
治产后虚羸劳冷，身体瘦方。
zé lán èr liǎng liù zhū dāng guī gān cǎo gè yī liǎng shí bā zhū chuān xiōng bǎi zǐ rén fáng fēng fú líng gè yī liǎng bái zhǐ chuān jiāo běn xì xīn bái zhú guì xīn wú yí rén shēn shí zhū yú nóng pǔ gè shí bā zhū shí gāo èr liǎng
泽兰（二两六铢） 当归甘草（各一两十八铢） 川芎柏子仁防风茯苓（各一两）白芷川椒本细辛白术桂心芜荑人参食茱萸浓朴（各十八铢） 石膏（二两）
shàng shí bā wèi wèi mò mì huò wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán rì sān fú shāo jiā zhì sì shí wán
上十八味为末，蜜和丸如梧子大，酒服二十丸，日三服，稍加至四十丸。
wú jí zhě gēn jù cǐ fāng chūn qiū èr shí cháng fú yī jì shén liáng
无疾者，根据此方春秋二时常服一剂，甚良。
yǒu bìng xū léi huáng shòu zhě fú rú qián
有病虚羸黄瘦者服如前。
yī fāng wú fú líng shí gāo yǒu sháo yào gān jiāng
（一方无茯苓、石膏，有芍药、干姜。
zǐ shí yīng tiān mén dōng wán
紫石英天门冬丸
zhì fēng lěng zài zǐ gōng yǒu zi cháng duò luò huò shǐ wèi fù biàn huàn xīn tòng réng chéng xīn jí yuè shuǐ dōu wèi zēng lái fú zhī féi chōng lìng rén yǒu zi fāng
治风冷在子宫、有子常堕落，或始为妇便患心痛，仍成心疾，月水都未曾来，服之肥充，令人有子方。
zǐ shí yīng tiān mén dōng yǔ yú liáng gè sān liǎng wú yí wū tóu cōng róng guì xīn gān cǎo wǔ wèi zǐ bǎi zǐ rén shí hú rén shēn zé lán yuǎn zhì dù zhòng gè èr liǎng chuān jiāo juàn bǎi jì shēng shí nán yún mǔ dāng guī wū zéi gǔ gè yī liǎng
紫石英天门冬禹余粮（各三两） 芜荑乌头苁蓉桂心甘草五味子柏子仁石斛人参泽兰远志杜仲（各二两） 川椒卷柏寄生石南云母当归乌贼骨（各一两）
shàng èr shí èr wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ jiǔ fú èr shí wán rì èr fú jiā zhì sì shí wán
上二十二味为末，蜜丸如梧子，酒服二十丸，日二服，加至四十丸。
sān shí zé lán wán
三石泽兰丸
zhì fēng xū bù zú tōng xuè mài bǔ hán lěng fāng yì míng shí hú zé lán wán
治风虚不足，通血脉，补寒冷方（亦名石斛泽兰丸）。
zhōng rǔ bái shí yīng gè sì liǎng zǐ shí yīng fáng fēng běn fú shén gè yī liǎng liù zhū zé lán èr liǎng liù zhū huáng shí hú shí gāo gè èr liǎng gān cǎo dāng guī chuān xiōng gè yī liǎng shí bā zhū bái zhú guì xīn rén shēn gān jiāng dú huó gàn dì huáng gè yī liǎng bàn bái zhǐ jié gěng xì xīn bǎi zǐ rén wǔ wèi zǐ chuān jiāo huáng qín cōng róng sháo yào qín jiāo fáng kuí
钟乳白石英（各四两） 紫石英防风本茯神（各一两六铢） 泽兰（二两六铢）黄石斛石膏（各二两） 甘草当归川芎（各一两十八铢） 白术桂心人参干姜独活干地黄（各一两半） 白芷桔梗细辛柏子仁五味子川椒黄芩苁蓉芍药秦艽防葵
shàng sān shí èr wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán jiā zhì sān shí wán rì èr sān fú
上三十二味为末，蜜丸如梧子大，酒服二十丸，加至三十丸，日二三服。
dà píng wèi zé lán wán
大平胃泽兰丸
zhì nán zǐ nǚ rén wǔ láo qī shāng zhū bù zú dìng zhì yì chú fán mǎn shǒu zú xū lěng léi shòu jí yuè shuǐ wǎng lái bù tiáo tǐ bù néng dòng děng bìng fāng
治男子女人五劳七伤诸不足，定志意，除烦满，手足虚冷羸瘦，及月水往来不调，体不能动等病方。
zé lán xì xīn huáng zhōng rǔ gè sān liǎng bǎi zǐ rén gàn dì huáng gè èr liǎng bàn dài huáng qián hú yuǎn zhì zǐ shí yīng gè èr liǎng chuān xiōng bái zhú chuān jiāo gè yī liǎng bàn bái zhǐ dān shēn zhǐ shí yī zuò zhī zǐ sháo yào jié gěng qín jiāo shā shēn guì xīn nóng pǔ shí hú kǔ shēn rén shēn mài mén dōng gān jiāng gè yī liǎng fù zǐ yī méi wú zhū yú mài gè wǔ hé chén qū yī shēng zǎo wǔ shí méi zuò gāo
泽兰细辛黄钟乳（各三两） 柏子仁干地黄（各二两半） 大黄前胡远志紫石英（各二两） 川芎白术川椒（各一两半） 白芷丹参枳实（一作栀子） 芍药桔梗秦艽沙参桂心浓朴石斛苦参人参麦门冬干姜（各一两） 附子（一枚）吴茱萸麦（各五合） 陈曲（一升） 枣（五十枚作膏）
shàng sān shí èr wèi wèi mò mì wán wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán jiā zhì sān shí wán lìng rén féi jiàn
上三十二味为末，蜜丸梧子大，酒服二十丸，加至三十丸，令人肥健。
yī běn wú gān jiāng yǒu dāng guī sān liǎng
（一本无干姜，有当归三两。
zé lán sàn
泽兰散
zhì chǎn hòu fēng xū fāng
治产后风虚方。
zé lán wǔ fēn yǔ yú liáng fáng fēng shí gāo bái zhǐ gàn dì huáng chì shí zhī ròu cōng róng lù róng chuān xiōng gè bā fēn běn chuān jiāo bái zhú bǎi zǐ rén gè wǔ fēn guì xīn gān cǎo dāng guī gān jiāng gè qī fēn wú yí xì xīn nóng shàng èr shí èr wèi wèi mò
泽兰（五分） 禹余粮防风石膏白芷干地黄赤石脂肉苁蓉鹿茸川芎（各八分） 本川椒白术柏子仁（各五分） 桂心甘草当归干姜（各七分） 芜荑细辛浓上二十二味为末，
zhì xià shāi
治下筛，
jiǔ fú fāng cùn bǐ
酒服方寸匕，
rì sān
日三。