千金方 · 孙思邈 · Chapter 34 of 228

上少小婴孺方上·惊痫第三

PinyinModern Translation
Size

lùn sān shǒu fāng shí sān shǒu jiǔ fǎ èr shí liù shǒu

(论三首方十三首灸法二十六首)

lùn yuē shào xiǎo suǒ yǐ yǒu xián bìng jí jìng bìng zhě jiē yóu zàng qì bù píng gù yě

论曰∶少小所以有痫病及痉病者,皆由脏气不平故也。

xīn shēng jí xián zhě shì qí wǔ zàng bù shōu liǎn xuè qì bù jù wǔ mài bù liú gǔ qiè bù chéng yě duō bù quán yù

新生即痫者,是其五脏不收敛,血气不聚,五脉不流,骨怯不成也,多不全育。

qí yī yuè sì shí rì yǐ shàng zhì qī suì ér xián zhě yì yóu rǔ yǎng shī lǐ xuè qì bù hé fēng xié suǒ zhōng yě bìng xiān shēn rè chè jīng tí jiào huàn ér hòu fā xián

其一月四十日以上至期岁而痫者,亦由乳养失理,血气不和,风邪所中也,病先身热,掣惊啼叫唤而后发痫。

mài fú zhě wèi yáng xián bìng zài liù fǔ wài zài jī fū yóu yì zhì yě

脉浮者为阳痫,病在六腑,外在肌肤,犹易治也。

bìng xiān shēn lěng bù jīng chè bù tí hū ér bìng fā shí mài chén zhě wèi yīn xián bìng zài wǔ zàng nèi zài gǔ suǐ jí nán zhì yě

病先身冷,不惊掣,不啼呼,而病发时,脉沉者,为阴痫,病在五脏,内在骨髓,极难治也。

bìng fā shēn ruǎn shí xǐng zhě wèi zhī xián yě

病发身软时醒者,谓之痫也。

shēn qiáng zhí fǎn zhāng rú gōng bù shí xǐng zhě wèi zhī jìng yě zhū fǎn zhāng dà rén jí xià róng cè shǒu xiǎo ér róng sān zhǐ zhě bù kě fù zhì yě

身强直反张如弓不时醒者,谓之痉也,诸反张,大人脊下容侧手,小儿容三指者,不可复治也。

fán mài fú zhī yǔ chén yǐ pàn qí bìng zài yīn yáng biǎo lǐ ěr

凡脉浮之与沉,以判其病在阴阳表里耳。

qí fú chén fù yǒu dà xiǎo huá sè xū shí chí kuài zhū zhèng gè gēn jù mài xíng wèi zhì

其浮沉复有大小滑涩虚实迟快诸证,各根据脉形为治。

shén nóng běn cǎo jīng shuō xiǎo ér jīng xián yǒu yī bǎi èr shí zhǒng qí zhèng hòu wēi yì yú cháng biàn shì xián hou yě

《神农本草经》说∶小儿惊痫有一百二十种,其证候微异于常,便是痫候也。

chū chū fù xuè mài bù liǎn wǔ zàng wèi chéng shāo jiāng yǎng shī yí jí wéi bìng yě

初出腹,血脉不敛,五脏未成,稍将养失宜,即为病也。

shí bù chéng rén qí jīng biàn zhēng zhī hòu yǒu bìng yú zhèng bìng kuān wéi zhòng fēng zuì bào zú yě

时不成人,其经变蒸之后有病,余证并宽,惟中风最暴卒也。

xiǎo ér sì zhī bù hǎo jīng chè qì xī xiǎo yì yù zuò xián jí biàn zhēng rì mǎn bù jiě zhě bìng yi lóng dǎn tāng yě

小儿四肢不好惊掣,气息小异,欲作痫,及变蒸日满不解者,并宜龙胆汤也。

fán xiǎo r zhī xián yǒu sān zhǒng yǒu fēng xián yǒu jīng xián yǒu shí xián

凡小儿之痫有三种,有风痫,有惊痫,有食痫。

rán fēng xián jīng xián shí shí yǒu ěr shí r zhī zhōng wèi yǒu yī èr shì fēng jīng zhě

然风痫、惊痫时时有耳,十儿之中未有一二是风惊者。

fán shì xiān hán hòu rè fā zhě jiē shì shí xián yě

凡是先寒后热发者,皆是食痫也。

jīng xián dāng àn tú jiǔ zhī fēng xián dāng yǔ zhū xīn tāng shí xián dāng xià nǎi yǔ zǐ wán jiā fán xiǎo r suǒ yǐ de fēng xián zhě yuán yī nuǎn hàn chū fēng yīn rù yě

惊痫当按图灸之,风痫当与猪心汤,食痫当下,乃与紫丸佳,凡小儿所以得风痫者,缘衣暖汗出,风因入也。

fēng xián zhě chū de zhī shí xiān qū zhǐ rú shù nǎi fā zuò zhě cǐ fēng xián yě

风痫者,初得之时,先屈指如数,乃发作者,此风痫也。

jīng xián zhě qǐ yú jīng bù dà tí nǎi fā zuò zhě cǐ jīng xián yě

惊痫者,起于惊怖,大啼乃发作者,此惊痫也。

jīng xián wēi zhě jí chí zhī wù fù gèng jīng zhī huò zì zhǐ yě

惊痫微者急持之,勿复更惊之或自止也。

qí xiān bù bǔ rǔ

其先不哺乳,

tǔ ér biàn rè hòu fā xián zhě

吐而变热后发痫者,

cǐ shí xián

此食痫,

zǎo xià zé chài

早下则瘥,

sì wèi zǐ wán zhú pǐ yǐn zuì liáng

四味紫丸逐癖饮最良,

qù bìng sù ér bù xū rén

去病速而不虚人,

chì wán fāng zhōng běn wú chì wán

赤丸(方中本无赤丸,

xiáng hòu

详后,

pǐ jié zhàng mǎn piān dì yī fāng

癖结胀满篇第一方,

zǐ shuāng wán yòng zhū shā sè dāng chì

紫双丸用朱砂色当赤,

yí jí chì wán yě chài kuài

疑即赤丸也)瘥快,

bìng zhòng zhě dāng yòng zhī

病重者当用之。

fán xiǎo r bù néng rǔ bǔ dāng yǔ zǐ wán xià zhī

凡小儿不能乳哺,当与紫丸下之。

xiǎo ér shǐ shēng shēng qì shàng shèng dàn yǒu wēi è zé xū xià zhī bì wú suǒ sǔn jí qí yù bìng zé zhì shēn yì ruò bù shí xià zé chéng dà jí jí chéng zé nán zhì yǐ

小儿始生,生气尚盛,但有微恶,则须下之,必无所损,及其愈病,则致深益,若不时下,则成大疾,疾成则难治矣。

fán xià sì wèi zǐ wán zuì shàn suī xià bù sǔn rén zú yǐ qù jí

凡下,四味紫丸最善,虽下不损人,足以去疾。

ruò sì wèi zǐ wán bù dé xià zhě dāng yǐ chì wán xià zhī

若四味紫丸不得下者,当以赤丸下之。

chì wán bù xià dāng bèi zhī

赤丸不下,当倍之。

ruò yǐ xià ér yǒu yú rè bù jìn dāng àn fāng zuò lóng dǎn tāng shāo shāo fú zhī bìng mó chì gāo fāng jiàn běn piān mò

若已下而有余热不尽,当按方作龙胆汤稍稍服之,并摩赤膏(方见本篇末)。

fēng xián yì dāng xià zhī rán dāng yǐ zhū xīn tāng xià zhī

风痫亦当下之,然当以猪心汤下之。

jīng xián dàn àn tú jiǔ zhī jí mó shēng gāo fāng jiàn běn piān mò bù kě dà xià yě hé zhě

惊痫但按图灸之,及摩生膏(方见本篇末),不可大下也,何者?

jīng xián xīn qì bù dìng yī zuò zú xià zhī nèi xū yì lìng shén ěr

惊痫心气不定(一作足),下之内虚,益令甚尔。

jīng xián shèn zhě tè wèi nán zhì gù yǎng xiǎo ér cháng shèn jīng wù lìng wén dà shēng bào chí zhī jiān dāng ān xú wù lìng jīng bù

惊痫甚者,特为难治,故养小儿,常慎惊,勿令闻大声,抱持之间,当安徐勿令惊怖。

yòu tiān léi shí dāng sāi r ěr bìng zuò yú xì shēng yǐ luàn zhī yě

又天雷时,当塞儿耳,并作余细声以乱之也。

fán yǎng xiǎo ér jiē wēi jīng yǐ zhǎng qí xuè mài dàn bù yù dà jīng dà jīng nǎi jiǔ jīng mài ruò wǔ liù shí rì jiǔ zhě jīng fù gèng shén shēng bǎi rì hòu jiǔ jīng mài nǎi shàn

凡养小儿,皆微惊以长其血脉,但不欲大惊,大惊乃灸惊脉,若五六十日灸者,惊复更甚,生百日后灸惊脉乃善。

r yǒu rè bù yù bǔ rǔ wò bù ān yòu shù jīng cǐ xián zhī chū yě fú zǐ wán biàn yù bù yù fù yǔ zhī

儿有热不欲哺乳,卧不安,又数惊,此痫之初也,服紫丸便愈,不愈复与之。

r mián shí xiǎo jīng zhě yī yuè zhé yī yǐ zǐ wán xià zhī jiǎn qí shèng qì lìng r bù bìng xián yě

儿眠时小惊者,一月辄一,以紫丸下之,减其盛气,令儿不病痫也。

r lì xià hòu yǒu bìng zhì zhī shèn wù wàng jiǔ bù yù tǔ xià dàn yǐ chú rè tāng yù zhī chú rè sǎn fěn zhī chú rè tāng sàn jiàn xià biān shāng hán tiáo zhōng chú rè chì gāo mó zhī yòu yǐ gāo tu qí zhōng lìng r zài liáng chù wù jìn shuǐ jiāng cháng yǐ xīn shuǐ yǐn zhī

儿立夏后有病,治之慎勿妄灸,不欲吐下,但以除热汤浴之,除热散粉之(除热汤、散,见下编伤寒条中),除热赤膏摩之,又以膏涂脐中,令儿在凉处,勿禁水浆,常以新水饮之。

xiǎo ér yī shén báo zé fù zhōng rǔ shí bù xiāo bù xiāo zé dà biàn jiē cù chòu cǐ yù wèi pǐ zhī jiàn yě biàn jiāng zǐ wán yǐ wēi xiāo zhī fú fǎ xiān cóng shǎo qǐ cháng lìng dà biàn xī wù dà xià yě xī hòu biàn jiàn jiǎn zhī bù cù chòu nǎi zhǐ yào yě

小儿衣甚薄,则腹中乳食不消,不消则大便皆醋臭,此欲为癖之渐也,便将紫丸以微消之,服法,先从少起,常令大便稀,勿大下也,稀后便渐减之,不醋臭,乃止药也。

fán xiǎo r dōng yuè xià wú suǒ wèi xià yuè xià nán chài rán yǒu bìng zhě bù kě bù xià xià hòu fù zhōng dāng xiǎo zhàng mǎn gù dāng jié bǔ rǔ shù rì bù kě wàng xià

凡小儿冬月下无所畏,夏月下难瘥,然有病者,不可不下,下后腹中当小胀满,故当节哺乳数日,不可妄下。

yòu rǔ bǔ xiǎo ér cháng lìng duō shǎo yǒu cháng jì r jiàn dà dāng xiǎo xiǎo zēng zhī ruò jiǎn shǎo zhě cǐ fù zhōng yǐ yǒu xiǎo bù tiáo yě biàn wēi fú yào wù fù bǔ zhī dàn dāng yǔ rǔ shèn zhě shí shù rì wēi zhě wǔ liù rì zhǐ bǔ zì dāng rú cháng

又乳哺小儿常令多少有常剂,儿渐大当小小增之,若减少者,此腹中已有小不调也,便微服药,勿复哺之,但当与乳,甚者十数日,微者五六日止,哺自当如常。

ruò dōu bù kěn shí bǔ ér dàn yù rǔ zhě cǐ shì yǒu pǐ wèi jí zhòng yào dāng xià zhī bù kě bù xià bù xià zé zhì hán rè huò tǔ ér fā xián huò gèng zhì xià lì cǐ jiē bìng zhòng bù zǎo xià zhī suǒ wéi yě cǐ jí nán zhì yǐ

若都不肯食哺,而但欲乳者,此是有癖,为疾重要,当下之,不可不下,不下则致寒热,或吐而发痫,或更致下痢,此皆病重不早下之所为也,此即难治矣。

dàn xiān zhì qí qīng shí r bù hào sǔn ér bìng kě sù yù

但先治其轻时,儿不耗损而病可速愈。

fán xiǎo r shǐ huáng ér chòu zhě cǐ fù zhōng yǒu fú rè yi wēi jiāng fú lóng dǎn tāng

凡小儿屎黄而臭者,此腹中有伏热,宜微将服龙胆汤。

ruò bái ér cù chòu zhě

若白而醋臭者,

cǐ xié sù shí bù xiāo yě

此挟宿食不消也,

dāng fú zǐ wán

当服紫丸,

wēi zhě shǎo yǔ yào

微者少与药,

lìng nèi xiāo

令内消,

shèn zhě xiǎo zēng yào

甚者小增药,

lìng xiǎo xià

令小下,

jiē fù jié rǔ bǔ shù rì

皆复节乳哺数日,

lìng wèi qì píng hé

令胃气平和,

ruò bù jié rǔ bǔ

若不节乳哺,

zé bìng yì fù

则病易复,

fù xià zhī zé shāng qí wèi qì

复下之则伤其胃气,

lìng fù zhàng mǎn

令腹胀满,

zài sān xià zhī shàng kě

再三下之尚可,

guò zé shāng yǐ

过则伤矣。

fán xiǎo r yǒu pǐ qí mài dà bì fā xián cǐ wèi shí xián xià zhī biàn yù dāng shěn hou zhǎng zhōng yǔ sān zhǐ mài bù kě lìng qǐ ér bù shí xià zhì yú fā xián zé nán liáo yǐ

凡小儿有癖,其脉大必发痫,此为食痫,下之便愈,当审候掌中与三指脉不可令起,而不时下致于发痫,则难疗矣。

ruò zǎo xià zhī cǐ mài zhōng bù qǐ yě mài zài zhǎng zhōng shàng kě zǎo liáo ruò zhì zhǐ zé bìng zēng yǐ

若早下之,此脉终不起也,脉在掌中尚可早疗,若至指则病增矣。

fán xiǎo r fù zhōng yǒu jí shēng zé shēn hán rè hán rè zé xuè mài dòng dòng zé xīn bù dìng xīn bù dìng zé yì jīng jīng zé xián fā sù yě

凡小儿腹中有疾生,则身寒热,寒热则血脉动,动则心不定,心不定则易惊,惊则痫发速也。

hou xián fǎ

候痫法

fu xián xiǎo ér zhī è bìng yě huò yǒu bù jí qiú yī ér zhì kùn zhě yě

夫痫,小儿之恶病也,或有不及求医而致困者也。

rán qì fā yú nèi bì xiān yǒu hou cháng yi shěn chá qí jīng shén ér tàn qí hou yě

然气发于内,必先有候,常宜审察其精神,而探其候也。

shǒu bái ròu yú jì mài hēi zhě shì xián hou

手白肉鱼际脉黑者,是痫候;

yú jì mài chì zhě rè

鱼际脉赤者,热;

mài qīng dà zhě hán

脉青大者,寒;

mài qīng xì wèi píng yě

脉青细为平也。

bí kǒu gān zào dà xiǎo biàn bù lì shì xián hou

鼻口干燥,大小便不利,是痫候。

yǎn bù míng shàng shì xǐ yáng shì xián hou

眼不明上视喜阳,是痫候。

ěr hòu wán gǔ shàng yǒu qīng luò shèng wò bù jìng shì xián hou qīng mài cì zhī lìng xuè chū yě

耳后完骨上有青络盛,卧不静,是痫候,青脉刺之令血出也。

xiǎo ér fā nì shàng tí xiào miàn àn sè bù biàn shì xián hou

小儿发逆上啼笑面暗,色不变,是痫候。

bí kǒu qīng shí xiǎo jīng shì xián hou

鼻口青时小惊,是痫候。

mù bì qīng shí xiǎo jīng shì xián hou

目闭青时小惊,是痫候。

shēn rè tóu cháng hàn chū shì xián hou

身热头常汗出,是痫候。

shēn rè tǔ ér chuǎn shì xián hou

身热吐而喘,是痫候。

shēn rè mù shí zhí shì shì xián hou

身热目时直视,是痫候。

xǐ qiàn mù shàng shì shì xián hou

喜欠,目上视,是痫候。

shēn rè mù shì bù jīng shì xián hou

身热,目视不精,是痫候。

mù tóng zǐ zú dà hēi yú cháng shì xián hou

目瞳子卒大黑于常,是痫候。

wò tì tì ér jīng shǒu zú zhèn yáo shì xián hou

卧惕惕而惊,手足振摇,是痫候。

wò mèng xiào shǒu zú dòng yáo shì xián hou

卧梦笑,手足动摇,是痫候。

yì qì xià ér wàng nù shì xián hou

意气下而妄怒,是痫候。

yàn rǔ bù lì shì xián hou

咽乳不利,是痫候。

shēn rè xiǎo biàn nán shì xián hou

身热小便难,是痫候。

tǔ lì bù zhǐ jué tòng shí qǐ shì xián hou

吐痢不止,厥痛时起,是痫候。

nòng shé yáo tóu shì xián hou

弄舌摇头,是痫候。

yǐ shàng zhū hou èr shí tiáo jiē xián zhī chū yě jiàn qí hou biàn zhuā qí yáng mài suǒ yīng jiǔ zhuā zhī jiē zhòng shǒu lìng r zhòu tí jí zú jué mài yì gēn jù fāng yǔ tāng

以上诸候二十条,皆痫之初也,见其候,便抓其阳脉所应灸,抓之皆重手,令儿骤啼,及足绝脉,亦根据方与汤。

zhí shì tóng zǐ dòng fù mǎn zhuǎn míng xià xuè shēn rè kǒu jīn bù dé rǔ fǎn zhāng jí qiáng hàn chū fā rè wèi wò bù wù shǒu zú chè shàn jīng fán bā tiáo xián zhī jù zhě yě rú yǒu cǐ fēi fù tāng zhuā suǒ néng jiù hé fàn shí jiǔ zhī

直视瞳子动,腹满转鸣下血,身热口禁不得乳,反张脊强,汗出发热,为卧不悟,手足掣,善惊,凡八条,痫之剧者也,如有此,非复汤抓所能救,盒饭时灸之。

lùn yuē ruò bìng jiā shǐ fā biàn lái yì shī shī kě zhěn hòu suǒ jiě wéi fǎ zuò cì xù zhì zhī yǐ qí jié dù shǒu wěi qǔ chài yě

论曰∶若病家始发便来诣师,师可诊候,所解为法作次序治之,以其节度首尾取瘥也。

bìng jiā yǐ jīng zá zhì wú cì xù bù néng zhì bìng bìng zé biàn yì qí běn hou shī biàn bù zhī qí qián zhèng xū shí zhǐ gēn jù hòu zhèng zuò zhì yì bù dé chài yě

病家已经杂治无次序,不能制病,病则变异其本候,师便不知其前证虚实,只根据后证作治,亦不得瘥也。

yào yīng jīng wèn chá zhī wèi qián shī suǒ pèi gēn jù qǔ qí qián zōng jì yǐ wéi zhì nǎi wú nì ěr

要应精问察之,为前师所配根据,取其前踪迹以为治,乃无逆耳。

qián shī chù tāng běn yīng shù jì nǎi chài ér bìng jiā fú yī liǎng jì wèi xiào biàn wèi bù yàn yǐ hòu gèng wèn tā shī shī bù xún qián rén wèi zhì hán wēn cì xù ér gèng wéi zhì ér bù cì qián shī zhì zé bì yě

前师处汤本应数剂乃瘥,而病家服一两剂未效,便谓不验,以后更问他师,师不寻前人为治寒温次序,而更为治,而不次前师治则弊也。

huò qián yǐ xià zhī hòu xū píng hé liáo yǐ jiē zhī ér de chài yě

或前已下之,后须平和疗以接之,而得瘥也;

huò qián rén wèi xià zhī huò bù qù zhě huò qián zhì hán wēn shī dù hòu rén yīng tiáo zhì zhī shì wèi zhì bài bìng jiē xū yāo shè zhī rán hòu miǎn ěr

或前人未下之,或不去者,或前治寒温失度,后人应调治之,是为治败病,皆须邀射之,然后免耳。

bù gēn jù cì dì jí bù shěn chá bì jí zhòng bì yě

不根据次第,及不审察,必及重弊也。

lóng dǎn tāng

龙胆汤

zhì yīng ér chū fù xuè mài shèng shí hán rè wēn zhuàng sì zhī jīng chè fā rè dà tǔ zhě

治婴儿出腹,血脉盛实,寒热温壮,四肢惊掣,发热大吐者。

ruò yǐ néng jìn bǔ zhōng shí shí bù xiāo zhuàng rè jí biàn zhēng bù jiě zhōng kè rén guǐ qì bìng zhū jīng xián fāng xī zhǔ zhī

若已能进哺,中食实不消,壮热及变蒸不解,中客人鬼气,并诸惊痫,方悉主之。

shí suì yǐ xià xiǎo ér jiē fú zhī xiǎo ér lóng dǎn tāng dì yī

十岁以下小儿皆服之,小儿龙胆汤第一。

cǐ shì xīn chū fù yīng ér fāng ruò rì yuè zhǎng dà zhě yǐ cì gēn jù cǐ wéi lì ruò bì zhī kè wǔ jí yǒu bá qì zhě kě jiā rén shēn dāng guī gè rú lóng dǎn duō shǎo yě yī bǎi rì r jiā sān zhū èr bǎi rì r jiā liù zhū yī suì r jiā bàn liǎng yú yào jiē zhǔn ěr

此是新出腹婴儿方,若日月长大者,以次根据此为例,若必知客忤及有魃气者,可加人参、当归,各如龙胆多少也,一百日儿加三铢,二百日儿加六铢,一岁儿加半两,余药皆准耳。

lóng dǎn gōu téng pí chái hú huáng qín jié gěng sháo yào fú líng yī zuò fú shén gān cǎo gè liù zhū qiāng láng èr méi dài huáng yī liǎng

龙胆钩藤皮柴胡黄芩桔梗芍药茯苓(一作茯神) 甘草(各六铢) 蜣螂(二枚) 大黄(一两)

shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ yī shēng zhǔ qǔ wǔ hé wéi jì yě fú zhī rú hòu jié dù

上十味咀,以水一升,煮取五合为剂也,服之如后节度。

yào yǒu xū shí xū yào yi zú shù hé shuǐ yě

药有虚实,虚药宜足数合水也。

r shēng yī rì zhì qī rì fēn yī hé wèi sān fú

儿生一日至七日,分一合为三服;

r shēng bā rì zhì shí wǔ rì fēn yī hé bàn wèi sān fú

儿生八日至十五日,分一合半为三服;

shēng shí liù rì zhì èr shí rì fēn èr hé wèi sān fú

生十六日至二十日,分二合为三服;

r shēng èr shí rì zhì sān shí rì fēn sān hé wèi sān fú

儿生二十日至三十日,分三合为三服;

r shēng sān shí rì zhì sì shí rì jǐn yǐ wǔ hé wéi sān fú

儿生三十日至四十日,尽以五合为三服。

jiē de xià jí zhǐ wù zài fú yě

皆得下即止,勿再服也。

dài huáng tāng

大黄汤

zhì shào xiǎo fēng xián jī jù fù tòng yāo jiǎo èr shí wǔ xián fāng

治少小风痫积聚腹痛夭矫二十五痫方。

dài huáng rén shēn xì xīn gān jiāng dāng guī gān pí gè sān zhū

大黄人参细辛干姜当归甘皮(各三铢)

shàng liù wèi jǔ yǐ shuǐ yī shēng zhǔ qǔ sì hé fú zhī rú zǎo xǔ dà rì sān

上六味咀,以水一升煮取四合,服之如枣许大,日三。

bái yáng xiǎn tāng

白羊藓汤

zhì xiǎo ér fēng xián xiōng zhōng yǒu tán fāng

治小儿风痫,胸中有痰方。

bái yáng xiǎn sān zhū jí bái xiǎn pí zhà chán èr méi dài huáng sì zhū gān cǎo gōu téng pí xì xīn gè èr zhū niú huáng rú dà dòu sì méi shé tuì pí yī cùn

白羊藓(三铢,即白藓皮) 蚱蝉(二枚) 大黄(四铢) 甘草钩藤皮细辛(各二铢)牛黄(如大豆四枚) 蛇蜕皮(一寸)

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ èr shēng bàn zhǔ qǔ yī shēng èr hé fēn wǔ fú rì sān

上八味咀,以水二升半,煮取一升二合,分五服,日三。

ruò fú yǐ jǐn ér xián bù duàn zhě kě gèng jiā dài huáng gōu téng gè yī zhū yǐ shuǐ zì yào bàn rì rán hòu zhǔ zhī

若服已尽而痫不断者,可更加大黄、钩藤各一铢,以水渍药半日,然后煮之。

zēng sǔn xù mìng tāng

增损续命汤

zhì xiǎo ér cù zhòng fēng è dú jí jiǔ fēng sì zhī jiǎo gōng fǎn zhāng bù suí bìng yè pì bù néng xíng bù fāng

治小儿猝中风恶毒,及久风四肢角弓反张不随,并曳僻不能行步方。

má huáng gān cǎo guì xīn gè yī liǎng chuān xiōng gé gēn shēng má dāng guī dú huó gè shí bā zhū rén shēn huáng qín shí gāo gè bàn liǎng xìng rén èr shí méi

麻黄甘草桂心(各一两) 川芎葛根升麻当归独活(各十八铢) 人参黄芩石膏(各半两) 杏仁(二十枚)

shàng shí èr wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ má huáng qù shàng mò nǎi nà zhū yào zhǔ qǔ yī shēng èr hé sān suì r fēn wéi sì fú yī rì lìng jǐn shǎo qǔ hàn de hàn yǐ fěn fěn zhī

上十二味咀,以水六升煮麻黄,去上沫,乃纳诸药,煮取一升二合,三岁儿分为四服,一日令尽,少取汗,得汗以粉粉之。

shí gāo tāng

石膏汤

zhì xiǎo ér zhòng fēng è féi bù néng yǔ kǒu yǎn le lì sì zhī bù suí fāng

治小儿中风,恶痱不能语,口眼了戾,四肢不随方。

shí gāo yī hé má huáng bā zhū gān cǎo yè gān guì xīn sháo yào dāng guī gè sì zhū xì xīn èr zhū

石膏(一合) 麻黄(八铢) 甘草射干桂心芍药当归(各四铢) 细辛(二铢)

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ sān shēng bàn xiān zhǔ má huáng sān fèi qù shàng mò nà yú yào zhǔ qǔ yī shēng sān suì r fēn sì fú rì sān

上八味咀,以水三升半,先煮麻黄三沸,去上沫,纳余药,煮取一升,三岁儿分四服,日三。

zhì shào xiǎo zhòng fēng zhuàng rú yù jué tāng fāng

治少小中风,状如欲绝汤方∶

dài huáng mǔ lì lóng gǔ guā lóu gēn gān cǎo guì xīn gè shí èr zhū chì shí zhī hán shuǐ shí gè liù zhū

大黄牡蛎龙骨栝蒌根甘草桂心(各十二铢) 赤石脂寒水石(各六铢)

shàng bā wèi jǔ yǐ shuǐ yī shēng nà yào zhòng bàn liǎng zhǔ zài fèi jiǎo qù zǐ bàn suì r fú rú jī zǐ dà yī méi dà ér jǐn fú rù kǒu zhōng jí yù hàn chū fěn zhī yào wú dú kě měi rì èr fú

上八味咀,以水一升纳药重半两煮,再沸,绞去滓,半岁儿服如鸡子大一枚,大儿尽服,入口中即愈,汗出粉之,药无毒可每日二服。

yǒu rè jiā dà huáng bù hàn jiā má huáng wú hán shuǐ shí pò xiāo dài zhī

有热加大黄,不汗加麻黄,无寒水石,朴硝代之。

èr wù shí gāo tāng

二物石膏汤

zhì shào xiǎo zhòng fēng shǒu zú jū jí fāng

治少小中风,手足拘急方。

shí gāo rú jī zǐ dà yī méi suì zhēn zhū yī liǎng

石膏(如鸡子大一枚,碎) 真珠(一两)

shàng yǐ shuǐ èr shēng zhǔ shí gāo wǔ liù fèi nà zhēn zhū zhǔ qǔ yī shēng shāo shāo fēn fú

上以水二升煮石膏五六沸,纳真珠,煮取一升,稍稍分服。

guì zhī tāng

桂枝汤

zhì shào xiǎo zhòng fēng mài fú fā rè zì hàn chū xiàng qiáng bí míng gān ǒu fāng jí shāng hán piān běn fāng jiàn yú shí yī

治少小中风,脉浮发热自汗出,项强,鼻鸣,干呕方(即伤寒篇,本方见于十一)

èr wù lǘ máo sàn

二物驴毛散

zhì shào xiǎo xīn shēng zhòng fēng fāng

治少小新生中风方。

lǘ máo qǔ bèi qián jiāo jí shàng huì zhōng bá qǔ rú shǒu mǔ zhǐ dà yī bǎ shè xiāng èr dòu dà

驴毛(取背前交脊上会中拔取如手拇指大一把) 麝香(二豆大)

shàng yǐ rǔ zhī hé tóng qì zhōng wēi huǒ jiān lìng jiāo shú chū wèi mò

上以乳汁和,铜器中微火煎,令焦熟出,为末。

xiǎo ér bù néng yǐn yǐ rǔ zhī hé zhī wěi tǒng zhù xiè zhe yàn zhōng rán hòu yǐn rǔ lìng rù fù

小儿不能饮,以乳汁和之,苇筒贮泻着咽中,然后饮乳令入腹。

yīn yù wán

茵芋丸

zhì shào xiǎo yǒu fēng xián jí zhì zhǎng bù chú huò yù tiān yīn jié biàn biàn fā dòng shí yǐn jiān qiáng yì fā

治少小有风痫疾,至长不除,或遇天阴节变便发动,食饮坚强亦发。

bǎi mài luán suō xíng bù bù zhèng yán yǔ bù biàn zhě fú zhī yǒng bù fā fāng

百脉挛缩,行步不正,言语不便者,服之永不发方。

yīn yù yè qiān dān qín jiāo gōu téng pí shí gāo dù héng fáng kuí gè yī liǎng chāng pú huáng qín gè yī liǎng bàn sōng luó bàn liǎng qiāng láng shí méi gān cǎo sān liǎng

茵芋叶铅丹秦艽钩藤皮石膏杜蘅防葵(各一两) 菖蒲黄芩(各一两半)松萝(半两) 蜣螂(十枚) 甘草(三两)

shàng shí èr wèi wèi mò mì wán xiǎo dòu dà sān suì yǐ xià fú wǔ wán sān suì yǐ shàng fú qī wán wǔ suì yǐ shàng fú shí wán shí suì yǐ shàng kě zhì shí wǔ wán

上十二味为末,蜜丸小豆大,三岁以下服五丸,三岁以上服七丸,五岁以上服十丸,十岁以上可至十五丸。

zhèn xīn wán

镇心丸

zhì xiǎo ér jīng xián bǎi bìng zhèn xīn qì fāng

治小儿惊痫百病镇心气方。

yín xiè shí èr zhū shuǐ yín èr shí zhū niú huáng liù zhū dài huáng liù fēn fú líng sān fēn fú shén yuǎn zhì fáng jǐ bái liǎn xióng huáng rén shēn sháo yào gè èr fēn zǐ shí yīng zhēn zhū fáng kuí tiě jīng gè sì fēn

银屑(十二铢) 水银(二十铢) 牛黄(六铢) 大黄(六分) 茯苓(三分) 茯神远志防己白蔹雄黄人参芍药(各二分) 紫石英真珠防葵铁精(各四分)

shàng shí liù wèi xiān yǐ shuǐ yín hé yín xiè rú ní bié zhì zhū yào huò wán

上十六味,先以水银和银屑如泥,别治诸药和丸。

èr suì r rú má zi èr wán suí r dà xiǎo zēng zhī

二岁儿如麻子二丸,随儿大小增之。

yī fāng wú niú huáng

一方无牛黄。

dān shēn chì gāo

丹参赤膏

zhì shào xiǎo xīn fù rè chú rè fāng

治少小心腹热除热方。

dān shēn léi wán máng xiāo róng yán dài huáng gè èr liǎng

丹参雷丸芒硝戎盐大黄(各二两)

shàng wǔ wèi jǔ yǐ kǔ jiǔ bàn shēng jìn sì zhōng yī xiǔ yǐ chéng liàn zhū fáng yī jīn jiān sān shàng sān xià qù zǐ nǎi nà máng xiāo gāo chéng yǐ mó xīn xià dōng xià kě yòng

上五味咀,以苦酒半升浸四钟一宿,以成炼猪肪一斤煎,三上三下,去滓,乃纳芒硝,膏成,以摩心下,冬夏可用。

yī fāng dàn yòng dān shēn léi wán yì jiā

一方但用丹参雷丸,亦佳。

wǔ wù gān cǎo shēng mó gāo

五物甘草生摩膏

zhì shào xiǎo xīn shēng jī fū yòu ruò xǐ wèi fēng xié suǒ zhōng shēn tǐ zhuàng rè huò zhōng dà fēng shǒu zú jīng

治少小新生肌肤幼弱,喜为风邪所中,身体壮热,或中大风,手足惊

gān cǎo fáng fēng gè yī liǎng bái zhú jié gěng gè èr shí zhū léi wán èr liǎng bàn

甘草防风(各一两) 白术桔梗(各二十铢) 雷丸(二两半)

shàng wǔ wèi jǔ

上五味咀,

yǐ bù zhōng shuǐ zhū fáng yī jīn jiān wèi gāo

以不中水猪肪一斤煎为膏,

yǐ jiān yào

以煎药,

wēi huǒ shàng jiān

微火上煎,

xiāo xī shì chóu zhuó

消息视稠浊,

gāo chéng

膏成,

qù zǐ

去滓,

qǔ rú dàn wán dà yī méi

取如弹丸大一枚,

zhì shǒu yǐ mó r bǎi biàn

炙手以摩儿百遍,

hán zhě gèng rè

寒者更热,

rè zhě gèng hán

热者更寒,

xiǎo ér suī wú bìng

小儿虽无病,

zǎo qǐ cháng yǐ gāo mó xìn shàng jí shǒu zú xīn

早起常以膏摩囟上及手足心,

shén pì fēng hán

甚辟风寒。

jiǔ fǎ

灸法

lùn yuē xiǎo ér xīn shēng wú jí shèn bù kě nì zhēn jiǔ zhī rú nì zhēn jiǔ zé rěn tòng dòng qí wǔ zàng yīn xǐ chéng bìng

论曰∶小儿新生无疾,慎不可逆针灸之,如逆针灸,则忍痛动其五脏,因喜成病。

hé luò guān zhōng tǔ dì duō hán r xǐ bìng jìng qí shēng r sān rì duō nì jiǔ yǐ fáng zhī yòu jiǔ jiá yǐ fáng jìn yǒu jìn zhě shé xià mài jí yá chē jīn jí qí tǔ dì hán jiē jué shé xià qù xuè jiǔ jiá yǐ fáng jìn yě

河洛关中土地多寒,儿喜病痉,其生儿三日,多逆灸以防之,又灸颊以防噤,有噤者舌下脉急,牙车筋急,其土地寒,皆决舌下去血,灸颊以防噤也。

wú shǔ dì wēn wú cǐ jí yě

吴蜀地温,无此疾也。

gǔ fāng jì chuán zhī jīn rén bù xiáng nán běi zhī shū biàn àn fāng ér yòng zhī shì yǐ duō hài yú xiǎo ér yě

古方既传之,今人不详南北之殊,便按方而用之,是以多害于小儿也。

suǒ yǐ tián shè xiǎo ér rèn qí zì rán jiē de wú yǒu yāo héng yě

所以田舍小儿,任其自然皆得,无有夭横也。

xiǎo ér jīng tí mián zhōng sì zhī chè dòng biàn zhēng wèi jiě shèn bù kě zhēn jiǔ zhuā zhī dòng qí bǎi mài réng yīn jīng chéng xián yě wéi yīn xián jìn jìng kě zhēn jiǔ zhuā zhī

小儿惊啼,眠中四肢掣动,变蒸未解,慎不可针灸抓之,动其百脉,仍因惊成痫也,惟阴痫噤痉可针灸抓之。

fán jiǔ xián dāng xiān xià r shǐ xū nǎi chéng xū jiǔ zhī

凡灸痫,当先下儿使虚,乃承虚灸之。

wèi xià yǒu shí ér jiǔ zhě qì bī qián hòu bù tōng shā rén

未下有实而灸者,气逼前后不通,杀人。

xián fā píng dàn zhě zài zú shǎo yáng

痫发平旦者,在足少阳。

chén cháo fā zhě zài zú jué yīn

晨朝发者,在足厥阴。

rì zhōng fā zhě zài zú tài yáng

日中发者,在足太阳。

huáng hūn fā zhě zài zú tài yīn

黄昏发者,在足太阴。

rén dìng fā zhě zài zú yáng míng

人定发者,在足阳明。

yè bàn fā zhě zài zú shǎo yīn

夜半发者,在足少阴。

shàng xián fā shí bìng suǒ zài shì qí fā zǎo wǎn jiǔ qí suǒ yě

上痫发时病所在,视其发早晚,灸其所也。

fu xián yǒu wǔ zàng zhī xián liù chù zhī xián huò zài sì zhī huò zài fù nèi dāng shěn qí hou suí bìng suǒ zài jiǔ zhī suī shǎo bì chài ruò shī qí yào zé wéi hài yě

夫痫有五脏之痫,六畜之痫,或在四肢,或在腹内,当审其候,随病所在灸之,虽少必瘥,若失其要,则为害也。

gān xián zhī wèi bìng miàn qīng mù fǎn shì shǒu zú yáo jiǔ zú shǎo yáng jué yīn gè sān zhuàng

肝痫之为病面青,目反视,手足摇,灸足少阳、厥阴各三壮。

xīn xián zhī wèi bìng miàn chì xīn xià yǒu rè duǎn qì xi wēi shù jiǔ xīn xià dì èr lèi duān wǎn wǎn zhōng cǐ wèi jù quē yě yòu jiǔ shǒu xīn zhǔ jí shǎo yīn gè sān zhuàng

心痫之为病面赤,心下有热,短气息微数,灸心下第二肋端宛宛中,此为巨阙也,又灸手心主及少阴各三壮。

pí xián zhī wèi bìng miàn huáng fù dà xǐ lì jiǔ wèi wǎn sān zhuàng xié wèi wǎn páng jiǔ èr zhuàng zú yáng míng tài yīn gè èr zhuàng

脾痫之为病,面黄腹大,喜痢,灸胃脘三壮,挟胃脘旁灸二壮,足阳明、太阴各二壮。

fèi xián zhī wèi bìng miàn mù bái kǒu mò chū jiǔ fèi yú sān zhuàng yòu jiǔ shǒu yáng míng tài yīn gè èr zhuàng

肺痫之为病,面目白,口沫出,灸肺俞三壮,又灸手阳明、太阴各二壮。

shèn xián zhī wèi bìng miàn hēi zhèng zhí shì bù yáo rú shī zhuàng jiǔ xīn xià èr cùn èr fēn sān zhuàng yòu jiǔ zhǒu zhōng dòng mài gè èr zhuàng yòu jiǔ zú tài yáng shǎo yīn gè èr zhuàng

肾痫之为病,面黑,正直视不摇如尸状,灸心下二寸二分三壮,又灸肘中动脉各二壮,又灸足太阳、少阴各二壮。

gé xián zhī wèi bìng mù fǎn sì zhī bù jǔ jiǔ fēng fǔ yòu jiǔ dǐng shàng bí rén zhōng xià chún chéng jiāng jiē suí nián zhuàng

膈痫之为病,目反,四肢不举,灸风府,又灸顶上鼻人中下唇承浆,皆随年壮。

cháng xián zhī wèi bìng bù dòng yáo jiǔ liǎng chéng shān yòu jiǔ zú xīn liǎng shǒu láo gōng yòu jiǔ liǎng ěr hòu wán gǔ gè suí nián zhuàng yòu jiǔ qí zhōng wǔ shí zhuàng

肠痫之为病,不动摇、灸两承山,又灸足心两手劳宫,又灸两耳后完骨,各随年壮,又灸脐中五十壮。

shàng wǔ zàng xián zhèng hou

上五脏痫证候。

mǎ xián zhī wèi bìng zhāng kǒu yáo tóu mǎ míng yù fǎn zhé jiǔ xiàng fēng fǔ qí zhōng sān zhuàng bìng zài fù zhōng shāo mǎ tí mò fú zhī liáng

马痫之为病,张口摇头,马鸣欲反折,灸项风府、脐中三壮,病在腹中,烧马蹄末,服之良。

niú xián zhī wèi bìng mù zhèng zhí shì fù zhàng jiǔ jiū wěi gǔ jí dà chuí gè sān zhuàng shāo niú tí mò fú zhī liáng

牛痫之为病,目正直视腹胀,灸鸠尾骨及大椎各三壮,烧牛蹄末,服之良。

yáng xián zhī wèi bìng xǐ yáng mù tǔ shé jiǔ dà chuí shàng sān zhuàng

羊痫之为病,喜扬目吐舌,灸大椎上三壮。

zhū xián zhī wèi bìng xǐ tù mò jiǔ wán gǔ liǎng páng gè yī cùn qī zhuàng

猪痫之为病,喜吐沫,灸完骨两旁各一寸七壮。

quǎn xián zhī wèi bìng shǒu zú luán jiǔ liǎng shǒu xīn yī zhuàng jiǔ zú tài yáng yī zhuàng jiǔ lèi hù yī zhuàng

犬痫之为病,手足挛,灸两手心一壮,灸足太阳一壮,灸肋户一壮。

jī xián zhī wèi bìng yáo tóu fǎn zhé xǐ jīng zì yáo jiǔ zú zhū yáng gè sān zhuàng

鸡痫之为病,摇头反折,喜惊自摇,灸足诸阳各三壮。

shàng liù chù xián zhèng hou

上六畜痫证候。

xiǎo ér bào xián jiǔ liǎng rǔ tóu nǚ ér jiǔ rǔ xià èr fēn

小儿暴痫,灸两乳头,女儿灸乳下二分。

zhì xiǎo ér bào xián zhě shēn qū zhèng zhí rú sǐ jí fù zhōng léi míng jiǔ tài cāng jí qí zhōng shàng xià liǎng páng gè yī cùn fán liù chù yòu jiǔ dāng fù dù qǔ bèi yǐ shéng rào jǐng xià zhì qí zhōng jié biàn zhuǎn shéng xiàng bèi shùn jí xià xíng jǐn shéng tóu jiǔ liǎng páng gè yī cùn wǔ zhuàng

治小儿暴痫者,身躯正直如死,及腹中雷鸣,灸太仓及脐中上下两旁各一寸,凡六处,又灸当腹度取背,以绳绕颈下至脐中竭,便转绳向背顺脊下行,尽绳头,灸两旁各一寸五壮。

ruò miàn bái tí shēng sè bù biàn jiǔ zú yáng míng tài yīn

若面白啼声色不变,灸足阳明、太阴。

ruò mù fǎn shàng shì móu zǐ dòng dāng jiǔ xìn zhōng qǔ zhī fǎ héng dù kǒu jǐn liǎng wěn jì yòu héng dù bí xià yì jǐn liǎng biān zhé qù bí dù bàn dōu hé kǒu wèi dù yǐ é shàng fà jì shàng xíng dù zhī

若目反上视,眸子动,当灸囟中,取之法,横度口尽两吻际,又横度鼻下亦尽两边,折去鼻度半,都合口为度,以额上发际上行度之。

jiǔ dù tóu yī chù zhèng zài xìn shàng wèi hé gǔ zhōng suí shǒu dòng zhě shì cǐ zuì yào chǔ yě

灸度头一处,正在囟上未合骨中,随手动者是,此最要处也。

cì jiǔ dāng é shàng rù fā èr fēn xǔ zhí wàng bí wèi zhèng

次灸当额上入发二分许,直望鼻为正。

cì jiǔ qí liǎng biān dāng mù tóng zǐ zhí shàng rù fà jì èr fēn xǔ

次灸其两边,当目瞳子直上入发际二分许。

cì jiǔ dǐng shàng huí máo zhōng

次灸顶上回毛中。

cì jiǔ kè zhǔ rén xué zài méi hòu jì dòng mài shì

次灸客主人穴在眉后际动脉是。

cì jiǔ liǎng ěr mén dāng ěr kāi kǒu zé gǔ jiě kāi dòng zhāng xiàn shì yě

次灸两耳门,当耳开口则骨解开动张陷是也。

cì jiǔ liǎng ěr shàng juǎn ěr qǔ zhī dāng juǎn ěr shàng tou shì yě

次灸两耳上,卷耳取之,当卷耳上头是也;

yī fǎ dà rén dāng ěr shàng héng sān zhǐ xiǎo ér gè zì qǔ qí zhǐ yě

一法大人当耳上横三指,小儿各自取其指也。

cì jiǔ liǎng ěr hòu wán gǔ shàng qīng mài yì kě yǐ zhēn cì lìng xuè chū

次灸两耳后完骨上青脉,亦可以针刺令血出。

cì jiǔ yù zhěn xiàng hòu gāo gǔ shì yě

次灸玉枕,项后高骨是也。

cì jiǔ liǎng fēng chí zài xiàng hòu liǎng yuán dòng jīn wài fà jì xiàn zhōng shì yě

次灸两风池,在项后两辕动筋外发际陷中是也。

cì jiǔ fēng fǔ dāng xiàng zhōng yāng fà jì yì kě yǔ fēng chí sān chù gāo xià xiāng děng

次灸风府,当项中央发际,亦可与风池三处高下相等。

cì jiǔ tóu liǎng jiǎo liǎng jiǎo dāng huí máo liǎng biān qǐ gǔ shì yě

次灸头两角,两角当回毛两边起骨是也。

shàng tou bù fán shí jiǔ chù r shēng shí rì kě jiǔ sān zhuàng sān shí rì kě jiǔ wǔ zhuàng wǔ shí rì kě jiǔ qī zhuàng bìng zhòng jù jiǔ zhī

上头部凡十九处,儿生十日可灸三壮,三十日可灸五壮,五十日可灸七壮,病重俱灸之。

qīng zhě jiǔ xìn zhōng fēng chí yù zhěn yě ài shǐ shú zhù lìng píng zhèng zhe ròu huǒ shì nǎi zhì bìng suǒ yě

轻者灸囟中、风池、玉枕也,艾使熟,炷令平正着肉,火势乃至病所也;

ài ruò shēng zhù bù píng zhèng bù zháo ròu tú jiǔ duō zhù gù wú yì yě

艾若生,炷不平正,不着肉,徒灸多炷,故无益也。

ruò fù mǎn duǎn qì zhuǎn míng jiǔ fèi mù zài liǎng rǔ shàng dì èr lèi jiān wǎn wǎn zhōng xuán shéng qǔ zhī dāng tóng zǐ shì

若腹满短气转鸣,灸肺募,在两乳上第二肋间宛宛中,悬绳取之,当瞳子是。

cì jiǔ dàn zhōng

次灸膻中。

cì jiǔ xiōng táng

次灸胸堂。

cì jiǔ qí zhōng

次灸脐中。

cì jiǔ bì xi bì xi zài liǎng rǔ xià dì yī lèi jiān wǎn wǎn zhōng shì yě

次灸薜息,薜息在两乳下第一肋间宛宛中是也。

cì jiǔ jù quē dà rén qù jiū wěi xià yī cùn xiǎo ér qù qí zuò liù fēn fēn zhī qù jiū wěi xià yī cùn shì yě bìng jiǔ liǎng biān

次灸巨阙,大人去鸠尾下一寸,小儿去脐作六分分之,去鸠尾下一寸是也,并灸两边。

cì jiǔ wèi wǎn

次灸胃脘。

cì jiǔ jīn mén jīn mén zài gǔ dào qián náng zhī hòu dāng zhōng yāng shì yě cóng yīn náng xià dù zhì dà kǒng qián zhōng fēn zhī

次灸金门,金门在谷道前囊之后当中央是也,从阴囊下度至大孔前,中分之。

shàng fù bù shí èr chǔ xiōng táng jù quē wèi wǎn shí rì r kě jiǔ sān zhuàng yī yuè yǐ shàng kě wǔ zhuàng yīn xià fèng zhōng kě sān zhuàng huò yún suí nián zhuàng

上腹部十二处,胸堂、巨阙、胃脘,十日儿可灸三壮,一月以上可五壮,阴下缝中可三壮,或云随年壮。

ruò jí qiáng fǎn zhāng jiǔ dà chuí bìng jiǔ zhū zàng shù jí dū jí shàng dàng zhōng cóng dà chuí dù zhì qióng gǔ zhōng qū gèng cóng dà chuí dù zhī jiǔ dù xià tou shì dū jí yě

若脊强反张、灸大椎,并灸诸脏俞及督脊上当中,从大椎度至穷骨,中屈,更从大椎度之,灸度下头,是督脊也。

shàng bèi bù shí èr chǔ shí rì r kě jiǔ sān zhuàng yī yuè yǐ shàng kě jiǔ wǔ zhuàng

上背部十二处,十日儿可灸三壮,一月以上可灸五壮。

ruò shǒu zú chè jīng zhě jiǔ chǐ zé cì jiǔ yáng míng cì jiǔ shǎo shāng cì jiǔ láo gōng cì jiǔ xīn zhǔ cì jiǔ hé gǔ cì jiǔ sān jiān cì jiǔ shǎo yáng

若手足掣惊者,灸尺泽,次灸阳明,次灸少商,次灸劳宫,次灸心主,次灸合谷,次灸三间,次灸少阳。

shàng shǒu bù shí liù chù qí yào zhě yáng míng shǎo shāng xīn zhǔ chǐ zé hé gǔ shǎo yáng yě zhuàng shù rú shàng

上手部十六处,其要者阳明,少商,心主,尺泽,合谷,少阳也,壮数如上。

yòu jiǔ fú tù cì jiǔ sān lǐ cì jiǔ féi cháng cì jiǔ lù xī cì jiǔ yáng míng cì jiǔ shǎo yáng cì jiǔ rán gǔ

又灸伏兔,次灸三里,次灸腓肠,次灸鹿溪,次灸阳明,次灸少阳,次灸然谷。

shàng zú bù shí sì chù jiē yào kě jiǔ zhuàng shù rú shàng

上足部十四处,皆要可灸,壮数如上。

shǒu zú yáng míng wèi rén sì zhǐ fán xiǎo r jīng xián jiē jiǔ zhī

手足阳明,谓人四指,凡小儿惊痫皆灸之。

ruò fēng bìng dà

若风病大?

✦ You read 上少小婴孺方上·惊痫第三

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.